Historia Danii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Historia Danii – obejmuje dzieje państwa i narodu duńskiego.

Szlezwik-Holsztyn (niem. Schleswig-Holstein, dolnoniem. Sleswig-Holsteen, fryz. Slaswik-Holstiinj, duń. Slesvig-Holsten) – najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec. Dawna nazwa w języku angielskim to Sleswick-Holsatia (obecnie używa się nazwy niemieckiej). Stolicą jest Kilonia (Kiel). Obecny premier Szlezwika-Holsztynu to Torsten Albig.Reinhard Keiser (ur. w styczniu 1674, zm. 12 września 1739) – niemiecki kompozytor epoki baroku. Tworzył głównie w Hamburgu. Skomponował ponad 100 oper. W roku 1745 Johann Adolph Scheibe stwierdził, że Keiser jest równie dobrym kompozytorem jak Johann Kuhnau, Georg Friedrich Händel i Georg Philipp Telemann (również związany z operą hamburską - Theather am Gänsemarkt), lecz po śmierci został zapomniany i dopiero od niedawna wraca do łask. Najsłynniejszą z jego oper jest Croesus (Krezus) z roku 1710, wystawiona ponownie w 1730 r.
Kamień nagrobny żony Gorma Starego na którym pierwszy raz pojawia się nazwa "Dania".

Średniowiecze[ | edytuj kod]

Do X wieku władcy Danii są postaciami na poły lub całkowicie legendarnymi. Do tego czasu przez pięć wieków państwo się formowało. W tym czasie Duńczycy byli zorganizowani w wiele drobnych państewek. Pierwszym w pełni poświadczonym źródłowo władcą był Gorm Stary zmarły ok. 958 roku. Jego następca Harald Sinozęby zmarły w 987 roku wprowadził do kraju chrześcijaństwo. Harald prowadził ambitną, ekspansywną politykę – opanował pd. Norwegię, chrzest przyjął ok. 965 roku i zawarł sojusz z pogańskimi Obodrytami przeciwko cesarzom Ottonowi I i Ottonowi II. Władca ten znacznie wzmocnił władzę królewską, budował grody wojskowe i fortyfikacje. Mimo to w 974 r. Otton II zajął pd. Jutlandię.

Christiansborg – dawny zamek królewski i do 1794 r. siedziba królów Danii w Kopenhadze, obecnie mieszcząca parlament duński, Folketing, biura rządu oraz muzea. Zespół zamkowy położony jest na wyspie Slotsholmen ("Wysepka Zamkowa"), która w średniowieczu była zalążkiem Kopenhagi.Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).

W roku 980 prawdopodobnie władzę próbował przejąć syn Haralda Swen Widłobrody. Wtedy też nastąpił częściowy powrót Danów do pogaństwa. Harald musiał w 985 roku zbiec do Jomsborga, gdzie wkrótce zmarł. Władzę po nim przejął jego syn. Istnieją przesłanki, że Swen został pozbawiony władzy przez najazd Szwedów, którymi dowodził ich król Eryk Zwycięski, a tron odzyskał dopiero po śmierci najeźdźcy (995), lecz są one podawane w wątpliwość. Po odzyskaniu władzy toczył walki o utrzymanie władzy w południowej Norwegii. Początkowo łupieżcze wyprawy na Anglię przerodziły się w zorganizowane wyprawy w celu podboju. Zakończyły się one sukcesem w 1013 r.

Holsztyn (niem. Holstein) – historyczna kraina niemiecka położona na południe od dzielącej go od Szlezwiku rzeki Eider, zamieszkana w średniowieczu od zachodu przez plemiona północnych Sasów (Nordalbingów), a od wschodu przez słowiańskich Wagrów ze związku Obodrytów.Unia kalmarska (duń., szw., norw. Kalmarunionen) – unia personalna zawarta latem 1397 na zamku w Kalmarze pomiędzy Danią, Szwecją i Norwegią.

Kanut Wielki – król Anglii w latach 1016-1035 (jako Kanut I Wielki, Canute the Great), Danii w latach 1018-1035 (jako Kanut II Wielki, Knud 2. den Store) i Norwegii w latach 1028-1035 – za swojego życia stworzył wielkie północne imperium, które rozpadło się jednak po jego śmierci.

Po jego śmierci nastąpił okres rozprzężenia, wojen domowych i walk o władzę w Anglii i krajach skandynawskich. Utraciła władzę dotychczas panująca dynastia Skjoldungów. W 1047 rządy przejęła, panująca do 1448 r, dynastia Estrydsenidów (Estridsenów). Jej założyciel Swen II Estrydsen zwrócił się ku Cesarstwu składając w 1049 r. hold lenny Henrykowi III i odnowił dobre stosunki z arcybiskupstwem bremeńsko-hamburskim.

Dietrich Buxtehude (ur. ok. 1637 prawdopodobnie w Oldesloe (Szlezwik-Holsztyn), zm. 9 maja 1707 w Lubece) – duński lub niemiecki kompozytor i organista okresu baroku.Fryderyk V (ur. 31 marca 1723 w Kopenhadze zm. 13 stycznia 1766 tamże) – król Danii i Norwegii w latach 1746 - 1766.

Waldemar I Wielki (panujący w latach 1157-1182) zjednoczył królestwo przekształcając je w sprawnie funkcjonującą monarchię wczesnofeudalną. Rozpoczął on politykę ekspansji na wybrzeża Bałtyku. W 1168 zajął słowiańską wyspę Ranę i objął wpływami Pomorze Zachodnie. Za jego panowania, biskup Absalon, współpracownik króla, założył Kopenhagę, która wkrótce stała się jednym z kluczowych miast kupieckich tego regionu Bałtyku.

Kopenhaga (duń. København [kʰøb̥m̩ˈhɑʊ̯ˀn], łac. Hafnia) – stolica i największe miasto Królestwa Danii. W 2014 r. odbył się tu 59 Festiwal Muzyki Europejskiej Eurowizja.Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.

W XI wieku stworzono podwaliny pod duńską historiografię powstawały wówczas pierwsze średniowieczne kroniki duńskie.

Do XIII wieku Dania panowała na wybrzeżach południowego Bałtyku. Hegemonia została załamana po klęsce z Niemcami pod Bornhöved w 1227. Kraj rozdzierany konfliktami możnowładców stracił znaczenie na arenie międzynarodowej. Duńczycy tracili liczne ziemie. W latach 1332-1340, Szwedzi skutecznie walczyli o Skanię, południową cześć Danii zagrabili władcy Szlezwiku i Holsztynu.

Monarchia absolutna, absolutyzm – forma rządów występująca przede wszystkim we wczesnonowożytnej oraz starożytnej monarchii (przykładem starożytnej monarchii absolutnej może być ustrój Cesarstwa Rzymskiego) oraz mające ją uzasadnić doktryny polityczne.I wojna północna (1563-1570) zwana też wojną siedmioletnią – konflikt zbrojny pomiędzy Rzecząpospolitą (do 1569 Koroną Królestwa Polskiego i Wielkim Księstwem Litewskim), Szwecją, Carstwem Rosyjskim, Danią i Lubeką o podział Inflant oraz hegemonię na Morzu Bałtyckim, tzw. Dominium Maris Baltici.

Regres został przełamany za panowania Waldemara IV Odnowiciela (1340-1375). Dania wyszła z rozdrobnienia feudalnego i powoli odzyskiwała dawne znaczenie międzynarodowe. W 1346 sprzedał Estonię inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego, za 19 tys. grzywien. Dzięki temu król w stanie był odbudować potęgę militarną.

Do 1460, Dania odzyskała wszystkie utracone wyspy oraz Skanię. Od roku 1362 Dania walczyła z niemieckimi kupcami z Hanzy. I wojna Hanzy z Danią toczyła się w latach 1362-1364. Druga w latach 1367-1370. Mimo wygranej I wojny, na mocy pokoju w Strzałowie, po zakończeniu II wojny, to Hanza uzyskała korzystne rozstrzygnięcia.

Tabela zawiera listę niepewnych i legendarnych władców Danii do X wieku. Lista kontynuowana jest w artykule władcy Danii, który zawiera listę udokumentowanych władców, począwszy od Gorma Starego.Monarchia patrymonialna – najstarsza forma monarchii feudalnej, zapoczątkowana w państwie frankijskim za panowania dynastii Merowingów, chociaż jej rozkwit przypadł na czasy dynastii Karolingów. Charakterystyczna dla wczesnego średniowiecza.

20 lipca 1397 roku została zawarta unia kalmarska jednocząca praktycznie całą Skandynawię.

XVI wiek[ | edytuj kod]

Chrystian III Oldenburg W 1536 wprowadził w Danii i Norwegii luteranizm i przejął dobra ziemskie Kościoła. W 1537 pod naciskiem szlachty duńskiej, podporządkował Norwegię duńskim instytucjom państwowym, czyniąc ją faktyczną prowincją Danii. Po jego śmierci królem Danii został jego syn – Fryderyk II Oldenburg, który uczestniczył w I wojnie północnej w latach 1563-1570 wraz z Polską i Lubeką przeciw Szwecji.

Szlezwik (niem. Schleswig, duń. Slesvig albo Sønderjylland) - region południowej Jutlandii, rozciągający się ok. 30 km na północ i 40 na południe od granicy duńsko-niemieckiej.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Otton II (ur. 955, zm. 7 grudnia 983 w Rzymie) - król niemiecki od 973, Święty Cesarz Rzymski od 980 z dynastii Ludolfingów. Syn Ottona I i Adelajdy.
Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
Swen II Estrydsen, Svein Estridsen (ur. ok. 1020, zm. między 1074 a 1076), król Danii od 1047, założyciel dynastii Estrydsenidów.
Pierwsza wojna Hanzy z Danią – konflikt pomiędzy miastami hanzeatyckimi, Szwecją i Norwegią a duńskim królem Waldemarem IV w 1362.
Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z st.-wys.-niem. hansa - grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nienależących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i niekiedy wojskową.
Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
Absalon (ur. 1128, zm. 21 marca 1201) – duński polityk średniowieczny, biskup Roskilde (1158-1191), arcybiskup Lund (od 1178). Za panowania Kanuta VI Absalon w praktyce rządził Danią (Kanut został koronowany w wieku siedmiu lat). Założyciel Akademii w Sorø, najstarszej duńskiej szkoły.

Reklama