• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia Chin



    Podstrony: [1] [2] [3] [4] 5 [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Era militarystów (chiń.: 軍閥時代; pinyin: Jūnfá shídài) – okres w historii Republiki Chińskiej przypadający na lata 1916-1928. Czasy te to okres największego rozbicia Chin. Wiele regionów stało się de facto niezależnymi państwami władanymi przez lokalnych watażków lub koterie.Palenie ksiąg i grzebanie uczonych – okres w historii Chin pomiędzy 213 a 206 rokiem p.n.e., kiedy prowadzono politykę niszczenia klasycznych ksiąg chińskich i prześladowania konfucjańskich uczonych.
    Dynastia Song (960–1279)[ | edytuj kod]
    Państwa Xixia, Jin i Song ok. 1141 roku
     Osobny artykuł: Dynastia Song.

    Panowanie tej dynastii dzieli się na okresy: Północnej Song (960-1126) i Południowej Song (1127-1279). Dynastia Północna przystąpiła do odbudowy scentralizowanego państwa, koncentrując swoją uwagę głównie na opanowaniu terenów południowych Chin, ponieważ mimo podejmowanych prób nie była w stanie pokonać militarnie Kitanów na północy.

    Dou Wu, imię publiczne: Youping, chiń 游平 (ur. ? – zm. 25 października 168 roku w Luoyangu) – ojciec cesarzowej wdowy Dou i regent na początku panowania cesarza Linga (168 - 189). Epoka Trzech Królestw (chiń. trad. 三國時代, chiń. upr. 三国时代, pinyin: Sānguó shídài; 220 - 265) - za datę jej początku uznaje się najczęściej upadek dynastii Han w 220 r. Dla wielu chińskich historyków Epokę otwiera jednak już powstanie Żółtych Turbanów w 184 r. W 220 r. Cesarstwo rozpadło się na trzy oddzielne państwa: Shu Han (蜀漢, zwane także Shu, 蜀), Wei (魏) oraz Wu (吳).

    Założenie dynastii tylko umownie oznacza ponowne zjednoczenie Chin, ponieważ do końca panowania nie udało się jej skupić wszystkich ziem chińskich. Cesarz Taizong (976-977), brat i następca Zhao Kuangyina, pokonał niewielkie państwo Północnych Han (951-979) położone w prowincji Shanxi oraz leżące na południu cesarstwo Wuyue (893-978). Na północnym wschodzie cesarstwo dynastii Song obejmowało tylko ziemie do linii Wielkiego Muru, bez obszaru wewnątrz wielkiego łuku Huang He.

    Cesarzowa wdowa (ang: Empress Dowager, chin., kor. i jap.: 皇太后), tytuł nadawany czasami matce chińskiego lub japońskiego cesarza, często związany ze sprawowaniem władzy w imieniu małoletniego syna (regent). Wpływy uzyskane w czasie tych rządów często pozostawały również w okresie pełnoletności cesarza.Chen Jiongming (ur. 13 stycznia 1878 w Haifengu, zm. 22 września 1933 w Hongkongu) – chiński polityk i wojskowy, militarysta.

    Na południu cesarstwa Song znajdowało się królestwo Nanzhao oraz od 939 niezależne od Chin, ziemie wietnamskie. Tak więc panowanie Songów obejmowało tylko ziemie rdzennie chińskie. Całą niechińską północ zajmowało najpierw państwo założone przez Kitanów, którzy swoją dynastię nazwali Liao (907-1115), później państwo Dżurdżenów, którzy podbili Kitanów i założył własną dynastię Jin (1115-1234).

    Xianbei chiń. upr.: 鲜卑; chiń. trad.: 鮮卑; pinyin: Xiānbēi; Wade-Giles: Hsien-pei – azjatycki lud koczowniczy, od III w. p.n.e. zajmujący terytoria na północny zachód od Chin, który w IV wieku założył szereg państw na terenie północnych Chin, w tym cesarstwo Północnej dynastii Wei (386 - 535).Wuyue (chiń. upr.: 吴越国; chiń. trad.: 吳越國; pinyin: Wúyuè Guó) – krótkotrwałe państwo w nadbrzeżnych Chinach, jedno z Dziesięciu Królestw.

    Od początku swojego panowania dynastia Song toczyła walki z ludami z północy. Od 1004 płaciła Kitanom wielki roczny haracz, Dżurdżeni w 1127 roku zajęli stolicę Songów Kaifeng, a cesarza Huizonga wzięli do niewoli. Jeden z jego ocalałych synów, Gaozong (1127-1162), przeniósł stolicę Songów do Lin’an (ob. Hangzhou), dając początek Południowej Dynastii Song.

    Aisin Gioro Puyi, trad. chin. 溥儀; upr. chin. 溥仪, (ur. 6 lutego 1906, zm. 17 października 1967) – ostatni cesarz Chin. Należał do mandżurskiej dynastii Qing, zmuszony w 1912 roku do abdykacji. Od 1934 roku cesarz marionetkowego państwa Mandżukuo, a od 1945 roku więzień – najpierw radziecki, a potem chiński. Po uwolnieniu w 1959 roku został zwykłym obywatelem Chińskiej Republiki Ludowej i pracował jako ogrodnik, a potem archiwista.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    Mimo najazdów cesarstwo Songów rozwijało się gospodarczo: na południu rozrastały się miasta, powstawały manufaktury i gildie kupieckie, rozwijał się handel (również morski z Japonią, Koreą i krajami południowej Azji). Wzrostowi gospodarczemu towarzyszył znaczny przyrost ludności.

    Panowanie Songów jest uznawane za punkt szczytowy w rozwoju klasycznej kultury chińskiej. Dokonano wówczas tak ważnych wynalazków jak: ruchoma czcionka, proch strzelniczy i kompas.

    Korupcja (łac. corruptio – zepsucie) – nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, do kleptokracji (rządów złodziei), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości.Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.

    W XII w. nastąpił wzrost potęgi plemion mongolskich. Mongołowie podbili państwa Tangutów (1227) i Dżurdżenów (1234), opanowując w ten sposób całą północ obecnych Chin. W 1251 rozpoczęli podbój południowych Chinach. Sytuacja gospodarcza w cesarstwie Songów zaczęła się pogarszać.

    Zrodził się wówczas ruch tzw. nowatorów, którzy wyjście z kryzysu widzieli w przeprowadzeniu reform. Ich głównym przywódcą był Wang Anshi (1021-1086). Wprowadzone przez niego w 1068 tzw. Nowe Prawa zmierzały do przebudowy systemu finansowego, gospodarki i wojska. Przeciw reformom opowiedzieli się konserwatyści, na których czele stał wielki poeta Su Dongpo. Według nich, naprawa państwa winna zacząć się od uzdrowienia moralności społeczeństwa, a nie od przynoszących doraźnie efekty reform. Zwyciężyli konserwatyści i dopiero pod koniec panowania Songów do władzy doszli nowatorzy, ale wówczas na reformy było już za późno. Ostateczny cios cesarstwu dynastii Song zadali w 1279 Mongołowie.

    Kultura archeologiczna - zespół stale współwystępujących ze sobą na pewnym terytorium i w pewnym czasie charakterystycznych form źródeł archeologicznych.Powstanie tajpingów (1851-1864) – powstanie ludowe w Chinach. W powstaniu tajpingów zginęło co najmniej 20 mln ludzi.

    Dynastia Yuan (1279–1368)[ | edytuj kod]

    Chiny pod panowaniem dynastii Yuan w 1294 roku
     Osobny artykuł: Dynastia Yuan.

    Mongołowie rozpoczęli podbój północnych Chin na początku XIII w. W 1215 na miejscu dzisiejszego Pekinu ustanowili swoją nową stolicę Chanbałyk.

    Najeźdźcy przejmowali wzorce kultury chińskiej i korzystali z usług konfucjańskich doradców. W 1237 odbył się w Chanbałyku pierwszy egzamin państwowy, według tradycyjnego systemu chińskiego.

    Hong Xiuquan (ur. 1814, zm. 30 czerwca 1864) – przywódca powstania tajpingów, chłopskiej rebelii skierowanej przeciwko chińskim władcom z mandżurskiej dynastii Qing.Status quo (łac.) – termin prawniczy oznaczający obecny, niezmieniony stan rzeczy. Przeciwieństwo Status quo ante – dawniejszego stanu rzeczy.

    Dzieło budowy imperium Mongołów kontynuował wnuk Czyngis-chana, Kubilaj-chan. Chcąc otoczyć ziemie cesarstwa Songów, w 1251 Kubilaj podbił Tybet, a następnie królestwo Nanzhao. Stolicę Songów zdobył jednak dopiero w 1276, a ostatnie ich armie pokonał w 1279.

    Po raz pierwszy w swoich dziejach całe Chiny znalazły się pod obcym jarzmem i po raz pierwszy Tybet został częścią tego samego imperium co Chiny. W 1271 w Chanbałyku Kubilaj ogłosił się cesarzem, stając się założycielem dynastii Yuan. W 1282 do swego imperium przyłączył ziemie północnego i środkowego Wietnamu oraz Koreę. Mongołowie rządzili przy pomocy chińskiego aparatu urzędniczego. Pod ich rządami nastąpił znaczny spadek liczby ludności (według oficjalnego spisu ze 120 do 60 mln).

    Powstanie bokserów – zbrojne wystąpienie ludowe w północno-wschodnich Chinach w latach 1899-1901, skierowane przeciwko cudzoziemcom i dynastii Qing. Inspiratorem powstania było tajne stowarzyszenie Yihequan (tzw. bokserzy, stąd nazwa).Wasal (łac. vassus, z celt. gwas, sługa) – we wczesnym średniowieczu osoba wolna oddająca się pod opiekę seniora w akcie komendacji. W zamian za lenno wasal zobowiązywał się służyć wiernie seniorowi radą i pomocą orężną. Uroczystą ceremonią przekazania lenna była inwestytura. Później wasal to osoba, która złożyła hołd lenny i przysięgę na wierność. Wasal sam mógł mieć wasala, dla którego był seniorem. Czyli oddawał mu w opiece fragment ziemi, którą sam otrzymał od własnego seniora. Z uwagi na popularność zasady w feudalizmie europejskim wasal mojego wasala nie jest moim wasalem stosunki lenne tworzyły skomplikowaną strukturę społeczną.

    Podczas rządów dynastii Yuan w Chinach panowała tolerancja religijna. Chanbałyk od 1280 był siedzibą biskupstwa nestoriańskiego, a od 1308 katolickiego. Największy jednak wpływ miał, faworyzowany przez Mongołów, lamaizm tybetański. Przybyło też wielu muzułmanów. W niemal wszystkich chińskich opracowaniach historycznych, dotyczących panowania dynastia Yuan, podkreśla się pogardę Chińczyków dla barbarzyńskich obyczajów i prymitywizmu kulturowego Mongołów, upatrując w tym jeden z istotnych czynników stosunkowo szybkiego upadku ich panowania. Decydującą jednak rolę w upadku dynastii Yuan odegrały powstania ludowe o antymongolskim, patriotycznym charakterze, które zaczęły nasilać się w połowie XIV w. Na czele jednego z nich, powstania Czerwonych Turbanów w latach 1351–1368, stanął były mnich buddyjski Zhu Yuanzhang, założyciel następnej dynastii.

    Kultura Yangshao (chin. 仰韶文化, Yǎngsháo wénhuà) – chińska kultura neolityczna, która wykształciła się w rejonie centralnego biegu rzeki Huang He zajmowanym przez prowincje Henan, Shanxi, Shaanxi. Czas jej trwania datowany jest okres 5000 -3000 p.n.e. Odkryta została przez szwedzkiego geologa J.G. Anderssona w 1920 roku. Nazwa pochodzi od pierwszej odkrytej osady (w chińskiej prowincji Henan). Obecnie znanych jest ponad 1000 stanowisk tej kultury, z których najważniejszym jest Banpo.Ludy irańskie – grupa ludów indoeuropejskich mówiąca językami irańskimi, zamieszkująca terytoria rozciągające się od wschodniej Anatolii poprzez Wyżynę Irańską aż po Hindukusz, oraz od Azji Środkowej po Zatokę Perską. Region ten nazywany jest czasem Wielkim Iranem.

    Dynastia Ming (1368–1644)[ | edytuj kod]

    Państwo chińskie pod panowaniem dynastii Ming w 1415 roku
     Osobny artykuł: Dynastia Ming.

    Po wypędzeniu przez powstańców Mongołów z Pekinu władzę w Chinach objęła dynastia Ming. Jej założyciel, który przyjął nazwę Hongwu ['wielki żołnierz'] jako nazwę ery panowania, panował do 1398 (odtąd w historiografii chińskiej stało się praktyką nazywanie cesarzy od przyjętej przez nich, nazwy ery panowania, a nie imienia własnego czy pośmiertnego).

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Król Huan z dynastii Zhou (chiński: 周桓王; pinyin: Zhōu Húan Wáng) – czternasty władca tej dynastii i drugim ze wschodniej linii dynastii Zhou. Rządził w latach 719-697 p.n.e. Jego następcą został jego syn, Zhuangwang.

    Hongwu, w ciągu wieloletnich rządów, wywarł ogromny wpływ na kształtowanie się i charakter imperium mingowskiego. Panowanie rozpoczął od nadania apanaży swoim towarzyszom broni, jak to niegdyś uczynił założyciel dynastii Han. Było to świadome nawiązanie do tradycji minionych epok, na której postanowił się wzorować.

    Ruch 30 Maja – chiński antyimperialistyczny ruch robotniczy i studencki w 1925 roku, domagający się praw pracowniczych oraz wolności obywatelskich.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    W pierwszym okresie panowania dynastii Ming (do poł. XV w.) nastąpiła konsolidacja cesarstwa, czemu towarzyszyła ekspansja terytorialna. Mingowie rozciągnęli swą władzę na cały Półwysep Koreański i wybrzeże Morza Japońskiego aż do ujścia Amuru, na dawne królestwo Nanzhao oraz Annam. Był to więc powrót do terytorialnego zasięgu cesarstwa z czasów dynastii Han i Tang. Administrację państw wzorowano na tangowskiej. Nastąpiła stabilizacja gospodarcza, odbudowano i zbudowano nowe systemy irygacyjne, co sprzyjało rozwojowi rolnictwa. W miastach powstały liczne manufaktury produkujące porcelanę, tkaniny bawełniane i jedwab. Nastąpiła rozbudowa portów i floty, rozwinęła się żegluga i handel morski z krajami Azji Południowo-Wschodniej. Dzięki morskim wyprawom 1405–1433 pod wodzą Zheng He Chińczycy dotarli do południowych Indii, cieśniny Ormuz, Adenu i Morza Czerwonego oraz spenetrowali wschodnie wybrzeże Afryki w okolicy Mogadiszu.

    Xiongnu (chiń.: 匈奴) – azjatycki lud koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej Mongolii, południowo-zachodniej Syberii, Azji Środkowej, Mandżurii oraz Mongolii Wewnętrznej, Sinciangu i Gansu.Dunhuang (chiń.: 敦煌; pinyin: Dūnhuáng) – miasto na prawach powiatu w Chinach, w prowincji Gansu, usytuowane w oazie; ok. 150 tys. mieszkańców. W przeszłości stacja na jedwabnym szlaku.

    W drugiej połowie XIV w. i na początku XV stulecia cesarstwo Mingów nieco podupadło. Spowodowały to ponowne najazdy ludów stepowych z północy. W celu obrony przed nimi odbudowano Wielki Mur. Nastąpiło załamanie się chińskiej potęgi morskiej, do czego przyczynili się głównie piraci japońscy, stanowiący zagrożenie dla nadmorskich prowincji Fujian i Zhejiang oraz doliny Jangcy.

    Taotie (jap.: Tōtetsu) – motyw ornamentacyjny charakterystyczny dla chińskich brązów z epok Shang i Zhou. Najczęściej przedstawia zoomorficzną maskę, z wyraźnie zaznaczonymi oczami.Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane „Syberyjskim morzem” i "Błękitnym okiem Syberii", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji i obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto – pod względem powierzchni – drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.

    Po 1520 cesarstwo Mingów przeżyło tzw. drugi renesans, zwłaszcza w dziedzinie kultury. Do Chin przybyli drogą morską pierwsi Europejczycy. Portugalczycy w 1557 założyli swą enklawę kolonialną w Makau, Holendrzy w 1624 osiedlili się na Tajwanie, a w 1637 w Kantonie pojawili się Anglicy. Zintensyfikowali swą działalność misjonarze, zwłaszcza jezuici. Najbardziej znanym z nich był Matteo Ricci, który przebywał w Chinach od 1583.

    Jiang Zemin (ur. 17 sierpnia 1926 w Yangzhou) – chiński polityk, sekretarz generalny Komunistycznej Partii Chin w latach 1989–2002 i przewodniczący ChRL w latach 1993–2003. Człowiek pekiński, dawniej też: sinantrop (Homo erectus pekinensis, chin. 北京人, Běijīng rén) – człowiek z gatunku Homo erectus, wcześniej klasyfikowany jako Sinanthropus pekinensis. Jego szczątki po raz pierwszy odkryto w trakcie wykopalisk prowadzonych w latach 1923-1927 w zespole jaskiń Zhoukoudian niedaleko Pekinu w Chinach.

    Ostatnie półwiecze panowania Mingów upłynęło pod znakiem nasilającego się kryzysu gospodarczego i politycznego. Dwór był pochłonięty intrygami, zwłaszcza konfliktem między konfucjanistami a eunuchami. Ci ostatni opanowali aparat urzędniczy (już w 1420 utworzono w pałacu cesarskim specjalną szkołę dającą eunuchom kwalifikacje do zajmowania się sprawami państwa), a ich samowola doprowadziła do wybuchu powstań chłopskich.

    Kang Youwei (ur. 19 marca 1858 w Nanhai w prowincji Guangdong, zm. 31 marca 1927 w Qingdao) – chiński filozof, publicysta, kaligraf i reformator polityczny.Światowa Federacja Młodzieży Demokratycznej (ang. WFDY – World Federation of Democratic Youth) – lewicowa organizacja młodzieżowa, uznana przez Organizację Narodów Zjednoczonych za międzynarodową pozarządową organizację młodzieżową. ŚFMD określa się jako organizacja antyimperialistyczna i lewicowa.

    W tym czasie nastąpiły istotne zmiany w Mandżurii. W 1608 Nurhaczi zjednoczył plemiona mandżurskie, w 1617 Mandżurowie zajęli ziemie do linii Wielkiego Muru, a w 1620 podbili Koreę. W cesarstwie w 1628 wybuchło kolejne powstanie chłopskie pod wodzą Li Zichenga. Ogarnęło ono ziemie od prowincji Gansu na zachodzie aż po wybrzeże morskie, a na południu sięgnęło do prowincji Hubei. W 1644 powstańcy wkroczyli do Pekinu, ostatni cesarz Mingów popełnił samobójstwo. Jeden z dowódców wojsk cesarskich, gen. Wu Sangui, na wiadomość o śmierci władcy wezwał na pomoc Mandżurów, którzy zajęli Pekin, zmuszając powstańców i ich przywódcę do ucieczki. Na tronie chińskim osadzili potomka Nurchaczego, a swoją dynastię nazwali Qing.

    II wojna opiumowa – zbrojna interwencja kolonialna Wielkiej Brytanii i Francji w Chinach rządzonych przez dynastię Qing. Trwała cztery lata w dwóch etapach, czasami traktowanych jako dwie odrębne wojny: 1856-1858 i 1859-1860.Najwcześniejsze ślady człowieka (rodzaju Homo) na terenie dzisiejszych Chin, odnaleziono na północy, w jaskiniach Zhoukoudian, położonych na południowy zachód od Pekinu oraz w okolicach miejscowości Lantian (dolina rzeki Pa, prowincja Shaanxi). Wśród znalezisk były narzędzia kamienne, kości zwierząt, ślady ognia i najważniejsze - kości homo erectus. W okresie późnego plejstocenu (późny paleolit), stanowisko to zostało ponownie zajęte przez ludzi współczesnych (Homo sapiens), którzy przybyli na te tereny ok. 35 tys. lat temu. Paleolityczne kultury tego okresu tworzyły rozległą wspólnotę, rozciągającą się od północnych Chin na Syberię.


    Podstrony: [1] [2] [3] [4] 5 [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rewizjonizm (łac. revisio – ponowne widzenie) – dążenie do zmiany określonego stanu rzeczy, poglądów. Ponowne rozpatrywanie ustalonych wniosków, ocenianie faktów według innych kryteriów. Rewizjonizm danego zagadnienia następuje po pewnym czasie (najczęściej jedno lub więcej pokoleń).
    Dou Miao (chiń. 竇妙; zm. 172) – znana również jako cesarzowa Huansi (dosłownie pełna wyczucia i troski cesarzowa). Trzecia żona cesarza Chin Huana. Po jego śmierci w 168 roku objęła regencję na czas małoletności jego następcy, cesarza Linga przy pomocy swojego ojca Dou Wu i konfucjańskiego uczonego Chen Fana (陳蕃). Po kilku latach pomiędzy Dou Wu i Chen Fanem doszło do nieporozumień, których skutkiem był bunt potężnych dworskich eunuchów i zniesienie regencji.
    Dao (tao) – podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, kluczowe dla taoizmu, ale używane również przez inne kierunki, m.in. konfucjanizm. W zależności od autora i szkoły terminowi Dao przypisywane są bardzo różne znaczenia, od „uniwersalnej zasady kierującej wszechświatem” po „metodę postępowania [danej osoby]”.
    Muzeum Brytyjskie (ang. British Museum) – jedno z największych na świecie muzeów historii starożytnej, mieszczące się w Londynie.
    MiG-15 (ros. МиГ-15) - radziecki samolot myśliwski, skonstruowany w końcu lat czterdziestych. Ten typ maszyn brał udział w wojnie koreańskiej. Oznaczenie NATO: „Fagot”.
    Wu wei (chin. trad. 無為, upr. 无为, pinyin: wú wéi; kor. muwi, jap. mui, wiet. vô vi, tyb. bja.bral) – podstawowa zasada taoizmu, mówiąca o tym, że należy pozwolić rzeczom istnieć zgodnie z naturą, a zdarzenia mają biec tak, jak biec mają, bez wszelkiej ingerencji i narzucania czegokolwiek. Po chińsku wu wei znaczy "niedziałanie". Odnosząc się do życia jednostki, wuwei przeciwstawia się wszelkiemu formalizmowi dotyczącego moralności, wszelkim przykazaniom, czy zaleceniom, które są sztuczne i maskują prawdziwe uczucia. Człowiek nie powinien być dobry dlatego, że takie ma rozkazy, czy zalecenia, tylko powinno to być dla człowieka w pełni naturalne, nie powinno wymagać od niego jakiegokolwiek wysiłku. Duchowy stan całkowitej naturalności, pozwalający, w myśl zasady wuwei, czynić dobro bez wysiłku/starania się, nazywa się w taoizmie Mocą lub Cnotą (chin. de). W taoizmie politycznym zasada wu wei głosi, że najlepszy władca to taki, który powstrzymuje się od ingerencji. Polityczna zasada wu wei jest najbliższa anarchizmowi.
    Generalissimus (łac. najgłówniejszy, najbardziej nadrzędny; stopień najwyższy od generalis, ogólny, główny) – w niektórych państwach tytuł (stopień) nadawany generałowi lub marszałkowi pełniącemu obowiązki naczelnego wodza, zwłaszcza na czas wojny, związany z szerokimi pełnomocnictwami. Nadawany też dowodzącym armiami sojuszniczymi, a także w wielu wypadkach w przeszłości osobom z rodzin królewskich i działaczom państwowym jako stopień (tytuł) honorowy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.202 sek.