Hiperinflacja w Republice Weimarskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tapetowanie banknotami o nominale 1 marki było tańsze niż tapetami, 1923

Hiperinflacja w Republice Weimarskiej – okres hiperinflacji w Niemczech w latach 1919–1923.

Podaż pieniądza – ilość pieniądza w obiegu. Pojęcie obejmuje zarówno gotówkę, wkłady oszczędnościowe, wkłady terminowe oraz wysoce płynne aktywa finansowe.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

Inflacja w niemieckiej gospodarce narastała łagodnie już podczas I wojny światowej. Na przełomie 1919/1920 wzrost cen zaczął gwałtownie przyspieszać, jednak sytuacja ustabilizowała się na wiosnę 1920. Latem 1922 inflacja ponownie nabrała przyspieszenia, by rok później – w 1922 – przerodzić się w hiperinflację. Najwyższa miesięczna stopa hiperinflacji niemieckiej wyniosła 29 525,71%, co jest trzecim najwyższym wynikiem w historii po stopie hiperinflacji w Serbii (1992–1994) – 309 tys. % i Węgrzech (1945–1946) – 1,295 × 10 % (12,95 biliardów).

Karl Theodor Helfferich (ur. 22 lipca 1872 w Neustadt an der Haardt, zm. 23 kwietnia 1924 w Bellinzonie) – niemiecki ekonomista, prawnik, bankier, urzędnik państwowy, dyplomata i polityk.Polityka pieniężna (inaczej polityka monetarna) – systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen. Politykę pieniężną państwa prowadzi bank centralny lub inna instytucja rządowa upoważniona do realizacji tej funkcji. Oddziałuje ona na poziom podaży pieniądza oraz na kursy walutowe.

W okresie międzywojennym przyczyn hiperinflacji upatrywano w:

  1. deprecjacji marki przekładającej się na wzrost cen i płac prowadzącego do emisji dodatkowego pieniądza (teoria bilansu płatniczego),
  2. nadmiernej emisji pieniądza w celu pokrycia deficytów budżetowych wynikających z potrzeby finansowania I wojny światowej, powojennej odbudowy gospodarki oraz spłat reparacji wojennych (ilościowa teoria pieniądza).

W okresie powojennym sformułowano trzecią teorię wg której zarówno emisja dodatkowego pieniądza, jak i ujemny bilans płatniczy były symptomami inflacji, a nie jej przyczynami – źródeł inflacji upatrywano w stale rosnących kosztach produkcji, w szczególności w podwyżkach płac.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Nikiel (Ni, łac. niccolum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Został odkryty w roku 1751 przez szwedzkiego chemika, Axela Cronstedta. W 1804 r. otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.

Zjawisko hiperinflacji[ | edytuj kod]

Literatura przedmiotu nie wypracowała jednoznacznej klasyfikacji inflacji ze względu na wzrost cen i tempo w jakim się on odbywa. W przypadku hiperinflacji często przyjmuje się definicję zaproponowaną w 1956 przez amerykańskiego ekonomistę Philipa Cagana – hiperinflacja występuje wtedy kiedy miesięczna stopa inflacji przekracza 50% a kończy się w miesiącu poprzedzającym spadek inflacji poniżej 50% na okres co najmniej jednego roku. Miesięcznej stopie 50% odpowiada stopa roczna ok. 13 000%.

Kryzys finansowy (2007–2009) – ogólnoświatowy kryzys gospodarczy na rynkach finansowych i bankowych, którego szczyt przypadł na lata 2008-2009, zapoczątkowany zapaścią na rynku pożyczek hipotecznych wysokiego ryzyka w Stanach Zjednoczonych. Joint venture (ang. [ˌdʒɔɪnt ˈvɛntʃə], dosł. wspólne przedsięwzięcie) – podmiot utworzony wspólnie przez dwa lub więcej niezależne przedsiębiorstwa w celu realizacji określonego projektu lub wspólnego celu.

Przyczyny hiperinflacji w Niemczech[ | edytuj kod]

W okresie międzywojennym zjawisko hiperinflacji niemieckiej tłumaczyły dwie teorie ekonomiczne: teoria bilansu płatniczego i ilościowa teoria pieniądza.

Teoria bilansu płatniczego[ | edytuj kod]

Według zwolenników teorii bilansu płatniczego (m.in. Reichsbank, ekonomiści niemieccy, np. Helfferich, 1923; Moritz Bonn, ekonomista amerykański John Henry Williams) przyczyn hiperinflacji należało upatrywać w ujemnym bilansie płatniczym i zachowaniu kursu walutowegodeprecjacji marki.

John Pierpont Morgan (ur. 17 kwietnia 1837, zm. 31 marca 1913) – amerykański finansista i biznesmen z przełomu XIX i XX wieku. Założyciel m.in. J.P. Morgan & Company, General Electric i U.S. Steel i jeden z najbardziej prominentnych uczestników paniki bankowej z 1907 roku. Jeden z najbogatszych swego czasu ludzi na świecie, równorzędnie z Andrew Carnegiem czy Johnem D. Rockefellerem. Jako kolekcjoner dzieł sztuki, przekazał swoją kolekcję Metropolitan Museum of Art. Został odznaczony Orderem Czerwonego Orła w czerwcu 1911 roku po przekazaniu oryginalnego listu Marcina Lutra władzom niemieckim.Adolph Heinrich Gotthilf Wagner (ur. 25 marca 1835 w Erlangen, zm. 8 listopada 1917 w Berlinie) – niemiecki ekonomista i polityk, przedstawiciel socjalizmu z katedry. Syn Rudolfa Wagnera (1805-1864), niemieckiego anatoma. Brat Hermanna Wagnera (1840-1929), niemieckiego geografa i kartografa.

Ujemny bilans płatniczy po zakończeniu wojny oznaczał odpływ pieniądza z kraju. Według Karla Helffericha – sekretarza stanu w Ministerstwie Skarbu (1915) odpowiedzialnego za finansowanie wojny, późniejszego wicekanclerza w rządzie Theobalda von Bethmanna Hollwega – deficyt na rachunku płatniczym związany był z trudnościami Niemiec w pozyskaniu kredytów zagranicznych, koniecznością importu coraz droższych surowców, a ponadto stale rósł wskutek płatności na rzecz Belgii i Francji – spłat 132 miliardów marek w złocie reparacji wojennych nałożonych na Niemcy w 1921 i innych obciążeń wynikających z postanowień traktatu wersalskiego. Ujemny bilans płatniczy doprowadził do deprecjacji waluty, co z kolei wywołało wzrost cen – inflację i wzrost płac, i w efekcie doprowadziło do niedoboru pieniądza na rynku. Wobec takiej sytuacji, Helfferich uważał, że Reichsbank był zmuszony do emisji dodatkowego pieniądza, by zapewnić obsługę transakcji po wyższych cenach – sprostać rosnącemu popytowi na pieniądz i nie dopuścić do zapaści gospodarczej. Helfferich mówił: .mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.Jeniec wojenny – zatrzymana osoba, zdefiniowana w artykule 4 i 5 Konwencji Genewskiej o traktowaniu jeńców wojennych przyjętej 12 sierpnia 1949 jako ta, która angażowała się w działania bojowe pod rozkazami swojego rządu i została zatrzymana przez siły zbrojne strony przeciwnej. Osoba taka nazywana jest kombatantem posiadającym immunitet wynikający z międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych.

Inflacja i załamanie się wymiany to dzieci tego samego rodzica: niemożności zapłaty reparacji nałożonych na nas. Problem odbudowy obiegu nie jest problemem technicznym czy bankowym; to jest, wg ostatniej analizy, problem równowagi pomiędzy ciężarem a zdolnością gospodarki niemieckiej do jego uniesienia.

Jednocześnie Helfferich podkreślał, że deprecjacja waluty zachodziła w dużo szybszym tempie niż przyrost ilości pieniądza w obiegu, wnioskując z tego, że emisja pieniądza nie mogla doprowadzić do spadku wartości marki.

Deficyt budżetowy – występuje, gdy wydatki w budżecie danej instytucji (najczęściej państwa) są wyższe niż jej dochody. Przeciwieństwem deficytu jest nadwyżka budżetowa.Costantino Bresciani Turroni (ur. 26 lutego 1882 w Weronie, zm. 7 grudnia 1963 w Mediolanie) – włoski ekonomista, statystyk i polityk.

Zwolennicy teorii bilansu płatniczego winą za hiperinflację obarczali aliantów – co przemawiało do nacjonalistycznie nastawionych mas. Ponadto politycy i prasa o deprecjację waluty oskarżała spekulantów.

Ilościowa teoria pieniądza[ | edytuj kod]

Natomiast według ekonomistów popierających ilościową teorię pieniądza, hiperinflacja była spowodowana nadmierną emisją pieniądza w celu pokrycia rosnących deficytów budżetowych (Walter Eucken, 1923; Ludwig von Mises, 1922; L. Albert Hahn; Bresciani-Turroni, 1937; Graham, 1930).

Organizacja Consul (niem. Organisation Consul, O.C.) – niemiecka organizacja tajna o profilu skrajnie prawicowym, działająca w latach 1921-1922.Dług publiczny (albo zgodnie z definicją ustawową „państwowy dług publiczny”) – obejmuje nominalne zadłużenie podmiotów sektora finansów publicznych, ustalone po wyeliminowaniu przepływów finansowych pomiędzy podmiotami należącymi do tego sektora (skonsolidowane zadłużenie brutto), zaciągnięte z następujących tytułów:

Podaż pieniądza w Rzeszy zaczęła rosnąć już z wybuchem I wojny światowej – koszty wysiłku wojennego finansowano przede wszystkim poprzez emisję papierów dłużnych, które wobec zawieszenia wymienialności marki na złoto stały się nowym pokryciem waluty niemieckiej – Reichsbank dokonywał monetyzacji niemieckiego długu publicznego – skupował weksle skarbowe na otwartym rynku, udzielając w ten sposób pożyczek rządowi na pokrycie deficytu. Po przegranej wojnie podaż pieniądza nadal rosła by zaspokoić rządowe zapotrzebowanie na środki finansowe, co doprowadziło do deprecjacji waluty niemieckiej i osłabienia siły nabywczej.

Płaca realna - zależność pomiędzy kosztami a zyskami. Płaca realna mówi pracodawcy o koszcie zatrudnienia pracowników i pozwala na porównanie tego kosztu z ich końcową wydajnością. Odnosi się to także do gospodarstw domowych, które będą na jej podstawie mogły wyliczyć, jak dużą ilość towarów są w stanie kupić ze swoich przychodów. I tak np. gdy wszystkie ceny i płace podwajają się, wielkości realne nie ulegają zmianie. Inaczej jest to rzeczywista siła nabywcza otrzymanej pracy, czyli ilość towarów i usług, jakie można za nie kupić.Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.
Bilion (skrót: bln) – liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 10 (czyli 1000 miliardów), w krajach stosujących długą skalę.
Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.
Zysk – w rachunkowości jest to dodatni wynik finansowy przedsiębiorstwa, danej inwestycji lub zaciągniętej pożyczki. Zysk stanowi realny zarobek przedsiębiorstwa i jest przedmiotem materialnego zainteresowania, a także źródłem dochodów właścicieli, załogi przedsiębiorstwa oraz finansowania jego rozwoju. Zysk jest wartością ekstensywną i nie określa bezpośrednio efektywności gospodarowania lub inwestowania.
Konstantin Fehrenbach (ur. 11 stycznia 1852, zm. 26 marca 1926) - polityk niemieckiej chadecji, jeden z przywódców Partii Centrum. W roku 1918 pełnił funkcję marszałka Reichstagu, a w latach 1919-20 - marszałka Zgromadzenia Narodowego.
Płaca nominalna – wartość łącznego wynagrodzenia otrzymywanego przez pracownika w określonym czasie (najczęściej miesięcznym). Na wysokość uzyskiwanej płacy nominalnej ma wpływ wiele czynników, a wśród nich między innymi:
Gospodarka Niemiec – rozwinięta społeczna gospodarka rynkowa, największa w Europie i piąta na świecie (po USA, Chinach, Indiach i Japonii). Jest największym rynkiem w Unii Europejskiej. Od czasów industrializacji Niemcy odgrywają ważną rolę w światowej ekonomii, jako innowator i beneficjent.

Reklama