Himjaryci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Brązowa statua przestawiająca króla Himjarytów Dhamara Aliego Jahbura II (ok. III–IV w.), Muzeum Narodowe w Sanie

Himjaryci (arab. مملكة حِمْيَر, hebr. ממלכת חִמְיָר) – lud arabski z południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego, który od ok. 115 p.n.e. do ok. 525 roku n.e. władał państwem na terenach obecnego Jemenu. Królestwo Himjarytów było jednym z sześciu największych królestw przedmuzułmańskich – obok królestwa Saby, królestwa Katabanu, królestwa Ausanu, królestwa Hadramaut i królestwa Ma’in.

Kaleb (ur. ? – zm. około 540) – negus (czyli król) Aksum, rządzący w pierwszej połowie VI wieku. Jest uznawany za świętego w Kościele katolickim, prawosławnym i etiopskim teuahdo. Przykładowo cerkiew prawosławna wspomina Kaleba jako "św Elesbana, króla Etiopii" w dniu 24 października.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

Historia[ | edytuj kod]

Początki dziejów Himjarytów nie są do końca znane. Nebes (2010) podaje, że sięgają II w. p.n.e. – okresu królestwa Katabanu, natomiast inne opracowania (Von Wissmann, 1964) dowodzą obecności Himjarytów na terenach Dahas, wzdłuż Wadi Bana i na wschód od granicy pomiędzy Katabanem a Hadramautem, już ok. 500 roku p.n.e., co jednak podawane jest w wątpliwość.

Abisynia – dawna nazwa Etiopii, wywodząca się najprawdopodobniej od nazwy plemienia południowo arabskiego Habesz, które przywędrowało do Afryki przypuszczalnie jeszcze przed naszą erą. Uważa się, iż jedną z przyczyn, dla których Etiopczycy zrezygnowali z nazwy Abisynia i wprowadzili nową (Etiopia) jest pogardliwe znaczenie formy "habesz" w języku arabskim, oznaczające mieszańca, włóczykija. Słowo to było używane w okresach waśni przez mieszkających w kraju wyznawców islamu na określenie chrześcijan.Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Po rozpadzie królestwa Katabanu grupa plemion himjaryckich zawładnęła południowo-zachodnią częścią Arabii, zdobywając kontrolę nad portami w Adenie i południowej Tihamie nad Oceanem Indyjskim. Dzięki dostępowi do morza Himjaryci mogli konkurować z Sabejczykami o kontrolę nad szlakami handlowymi. Początek ery Himjarytów umiejscowiony jest ok. 110 roku p.n.e. Stolicą ich państwa został Zafar.

Saba, bibl. Szeba (hebr. שבא, arab. سبأ) – jedno z największych królestw przedmuzułmańskich, które znajdowało się w południowo-zachodniej części Półwyspu Arabskiego (obecny Jemen). Stolicą Saby było miasto Marib. Rozwinięte rolnictwo i handel (gł. z Indiami i Afryką Wschodnią), własne pismo południowoarabskie. Wznoszono również zamki i świątynie na terenach znanych w starożytności z produkcji wartościowego kadzidła i mirry.Aden (Adan) to miasto w Jemenie nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab. Kolonia brytyjska w latach 1839–1962. Dobrze zachowane liczne pałace i nowożytne fortyfikacje nadbrzeżne. Znany ośrodek wypoczynkowy. Miasto liczy 737 811 mieszkańców (dane z grudnia 2004). Drugie co do wielkości miasto kraju.

Himjaryci po raz pierwszy wzmiankowani byli pod koniec I w. p.n.e. w inskrypcji umieszczonej na murze obronnym Wadi al-Bana, chroniącej Hadramaut od strony portu. O Himjarytach wspomniał po raz pierwszy Pliniusz Starszy w Naturalis historia, cytując rzymskiego dowódcę Gaiusa Aeliusa Gallusa, który w 24 roku p.n.e. poprowadził rzymską ekspedycją lądową w celu podporządkowania cesarstwu południowo-zachodniego krańca Półwyspu Arabskiego. Pliniusz raportował, że Himjaryci to najliczniejszy lud południowej Arabii i zawarł pierwszą wzmiankę o Zafarze. Zafar wzmiankowany był również w anonimowym dziele Periplus maris Erythrei z połowy I w. n.e.

Chrystianizacja – proces wypierania rodzinnych wierzeń etnicznych, osiadłego w określonym rejonie ludu, przez wiarę chrześcijańską. Jego największe nasilenie przypadało w okresie średniowiecza, a spowodowane było dominującą pozycją chrześcijaństwa wśród ówczesnych europejskich władców oraz rosnącymi wpływami papiestwa.Samobójstwo (łac. suicidium, od sui caedere, „zabić się”) – celowe działanie mające na celu odebranie sobie życia. Samobójstwo wynika często z uczucia smutku, które w wielu przypadkach jest rezultatem zaburzeń psychicznych takich jak depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia, alkoholizm lub uzależnienie od środków odurzających. Stresory takie jak problemy finansowe lub problemy w zakresie relacji międzyludzkich również odgrywają istotną rolę. Próby zapobiegnięcia samobójstwu obejmują ograniczenie dostępu do broni palnej, leczenie zaburzeń psychicznych, w tym uzależnienia od środków odurzających, a także poprawę sytuacji ekonomicznej.

W II w. n.e. Arabię Południową najechali Abisyńczycy, którzy zajęli Tihamę, a ok. 240 roku Zafar, zmuszając Himjarytów do zawarcia z nimi aliansu przeciwko Sabejczykom. Konflikt uniemożliwiał funkcjonowanie szlaków handlowych na terenach Sabejczyków, co doprowadziło do załamania się finansów ich państwa, które ostatecznie upadło ok. 270–280 n.e., pod presją napierających Arabów z Arabii Środkowej, Hadramidów od wschodu, Abisyńczyków od zachodu i Himjarytów od południa. Tereny Saby zaanektowali Himjaryci, którzy wkrótce potem zajęli również Hadramaut (jeszcze przed rokiem 300). Te sukcesy przypadły na okres panowania Jasiruma Juhan’ima (ok. 265–287) i jego syna Szamara Juhar’isza (ok. 287–311). Na początku IV w. Himjaryci władali całą Arabią Południową z wyjątkiem Tihamy pozostającej w rękach Abisyńczyków. Ich dominacja trwała 250 lat.

Legenda (łac. legenda – to co powinno być przeczytane) – gatunek literacki będący opowieścią posługującą się elementami niezwykłości oraz cudowności, w szczególności o życiu świętych i męczenników. Często osnuta na wątkach ludowych i apokryficznych; rozpowszechniona w średniowieczu. Pierwotnie przekazywana ustnie, następnie zapisywana. Przykładem jest Legenda o świętym Aleksym czy legendy arturiańskie.Monoteizm (stgr. μόνος monos – „jedyny” + θεός theos – „bóg”; jedynobóstwo) – wiara w istnienie jedynego Boga i w przeciwieństwie do henoteizmu wykluczająca istnienie jakichkolwiek innych istot boskich. Przeciwieństwem monoteizmu jest politeizm (bądź ateizm). Monoteiści zazwyczaj przypisują Bogu cechy doskonałości takie jak omnipotencja, omniscjencja, omniprezencja i najwyższą dobroć w rozumieniu etycznym.

W IV wieku Himjaryci przenieśli stolicę państwa do Sany. Do 525 roku królestwo Himjarytów było dominującym państwem na Półwyspie Arabskim. Jego gospodarka bazowała na rolnictwie i eksporcie kadzidła oraz mirry. Przez wiele lat pozostawało ważnym pośrednikiem między Afryką wschodnią a obszarem śródziemnomorskim, zwłaszcza w handlu kością słoniową sprzedawaną do Rzymu. Mieli również duży wpływ polityczny, jak i kulturowy na miasta wschodniej Afryki. Himjaryci odrzucili tradycyjne pogańskie wierzenia ok. 380 roku i zwrócili się w stronę monoteizmu, o czym świadczą inskrypcje świątynne odwołujące się do „Pana niebios” i „Pana nieba i ziemi”. Nie ma zgodności co do tego, która z wielkich religii monoteistycznych, chrześcijaństwo czy judaizm, miała początkowy wpływ na monoteizm Himjarytów, czy też może wykształcili oni własną formę rahmanizmu. Wiele przemawia za wpływem judaizmu.

Abraha także Abraha al-Aszram (arab. أبرهة الأشرم) (zm. kilka lat przed 570) – dowódca armii aksumickiej, w połowie VI w. obalił władcę Himjarytów – Simjafę Aszwę, osadzonego na tronie przez króla Aksum Kaleba, i ogłosił się królem Himjarytów. Panował prawdopodobnie przez około trzydzieści lat od 535 do 565 roku. Aksum – starożytne państwo założone w I wieku p.n.e. w północnej części dzisiejszej Etiopii i Erytrei, będące jej historyczną kolebką. Rozwijało się dzięki kontaktom handlowym między Półwyspem Arabskim i Afryką, np. z królestwem Meroe, z którego sprowadzało m.in. kość słoniową, kauczuk, przyprawy korzenne i dostarczało je na szlaki handlowe. Jego stolicą było Aksum. Z portu w Adulis przewożono towary do basenu Morza Śródziemnego, a także do Indii i na Cejlon. Okres świetności przeżywało w III-VI wieku - rozszerzyło swe granice w kierunku południowym i zachodnim i stało się jedną z potęg ówczesnego świata bliskowschodniego. W połowie IV wieku, w czasach panowania Ezany, Aksum przyjęło chrześcijaństwo za pośrednictwem kupców syryjskich. W tymże wieku podporządkowało sobie Kusz. O znaczeniu i bogactwie państwa świadczyła złota moneta bita przez Ezanę, początkowo ozdobiona nowiem i dwiema gwiazdami, następnie, po przyjęciu chrześcijaństwa, wyobrażeniem krzyża.

Ostatnim władcą Himjarytów był Dhu Nawas (okres panowania 521/522–525). Według legendy, Dhu Nawas miał być przystojnym mężczyzną adorowanym przez poprzedniego władcę, którego zabił, by uniknąć niechcianych zalotów. Przy wsparciu arystokracji objął tron i przeszedł na judaizm, przyjmując imię Jusuf. Wobec postępującej chrystianizacji Półwyspu Arabskiego, Dhu Nawas zaatakował chrześcijan w Zafarze, by ok. 518–523 zająć Nadżran. Pomimo obietnicy danej przez króla o ochronie chrześcijan w zamian za poddanie miasta, w Nadżranie doszło do pogromu, podczas którego mogło zginąć nawet 20 tys. osób, które odmówiły konwersji na judaizm. W odpowiedzi Cesarstwo Bizantyńskie we współpracy z Aksum przeprowadziło ofensywę. Według legendy, na Himjarytów wyruszyło 100 tys. żołnierzy dowodzonych przez dowódcę o imieniu Abraha. Armia Dhu Nawasa została pokonana, a on sam zginął przy próbie powstrzymania lądowania wojsk najeźdźcy. Według legendy Dhu Nawas miał popełnić samobójstwo, wjeżdżając na koniu w wody Morza Czerwonego.

Mirra – wonna żywica otrzymywana z balsamowca mirry (Commiphora abyssinica). Dawniej służyła do balsamowania zwłok, jako pachnidło i kadzidło. Jako że zawiera związki terpenowe, jest gumożywicą roślinną. Obecnie używana jest w przemyśle kosmetycznym.Periplus Morza Erytrejskiego (Koine Περίπλους τὴς Ἐρυθράς Θαλάσσης) – grecki periplus z przełomu I i II w. n.e. dla kupców i żeglarzy handlujących z Indiami i Afryką Wschodnią.

Po śmierci Dhu Nawasy ok. 525–530 roku, król Aksum Kaleb zainstalował na tronie Himjarytów Simjafę Aszwę, który panował krótko i został obalony przez Abrahę. Aksum próbowało usunąć Abrahę z tronu, nasyłając na niego swojego wodza – Abraha pokonał go jednak w pojedynku i utrzymał władzę. Abraha, a potem jego synowie sprawowali władzę do 575 roku, kiedy to Persowie zajęli Arabię Południową.

Inskrypcja (łac. inscriptio = napis) – napis wyryty w twardym materiale (drewno, metal, kamień, ceramika). Występuje najczęściej na nagrobkach, tablicach i monetach. Popularnym przykładem inskrypcji są inskrypcje nagrobne. Odczytywaniem i interpretacją inskrypcji zajmuje się nauka pomocnicza historii – epigrafika.Nadżran (arab. نجران) – miasto w południowo-zachodniej części Arabii Saudyjskiej. Jest stolicą prowincji Nadżran. Leży w oazie, przy granicy z Jemenem. Według spisu powszechnego w kwietniu 2010 roku miasto liczyło 298 288 mieszkańców.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Rolnictwo – jeden z działów gospodarki, którego głównym zadaniem jest dostarczenie płodów rolnych. Rolnictwo uzyskuje produkty roślinne i zwierzęce dzięki uprawie roli i roślin oraz chowu i hodowli zwierząt.
Kość słoniowa – pierwotnie kością słoniową nazywano wyłącznie ciosy, czyli siekacze słoni (w tym mamutów), obecnie termin ten odnosi się również do kłów morsa i hipopotama, zębów kaszalota, siekaczy narwala i dzikiej świni.
Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.
Tihama lub Tihamah - wąska pustynna nizina leżąca blisko Morza Czerwonego na Płw. Arabskim podzielona pomiędzy Arabię Saudyjską i Jemen. Znajduje się na niej niewiele oaz.
Zu Nuwas (arab. ذو نواس) także Jusuf ibn Szarahbil (arab. يوسف بن شرحبيل) – ostatni władca królestwa Himjarytów w Południowej Arabii – na terenie obecnego Jemenu – panował w latach 521/522–525/530.
Gaius Aelius Gallus, żołnierz rzymski, prefekt w Egipcie (praefectus aegypti) w czasach panowania Oktawiana Augusta, zm. około roku 20 p.n.e.
Historia naturalna (łac. Naturalis Historia) – dawna encyklopedia w języku łacińskim autorstwa Pliniusza Starszego, rzymskiego pisarza i dowódcy marynarki wojennej, zmarłego w 79 r. n.e. Jedna z największych prac, które przetrwały od czasów Cesarstwa Rzymskiego do współczesności. Encyklopedia zdaje się pokrywać ogół wiedzy starożytnej, a więc tematyka dzieła nie jest ograniczona do zakresu współczesnego pojęcia historii naturalnej. Sam Pliniusz określił zakres jego pracy jako „naturalny świat lub życie”.

Reklama