Henryk I jaworski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Lwówek Śląski, domniemana płyta nagrobna Agnieszki i Henryka I jaworskiego

Henryk I jaworski (ur. między 1292 a 1296, zm. między 6 marca a 15 maja 1346) – książę jaworsko-świdnicki od 1301, w wyniku podziału od 1312 książę jaworski, w latach 1319-1329 we wschodnich Łużycach ze Zgorzelcem (do 1337 w Przewozie), od 1329 w Hradcu Kralove (dożywotnio), od 1337 w Głogowie i Kątach Wrocławskich.

22 września jest 265. (w latach przestępnych 266.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 100 dni.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Życiorys[ | edytuj kod]

Henryk był trzecim pod względem starszeństwa (drugim, który dożył wieku sprawnego) synem Bolka I świdnickiego i Beatrycze brandenburskiej. W chwili śmierci ojca w 1301 r. był jeszcze małoletni, w związku z czym znalazł się pod opieką matki i jej brata margrabiego brandenbuskiego Hermana.

Oprawa wdowia - pojęcie funkcjonujące w średniowiecznej i nowożytnej Polsce, a oznaczające zawarcie w testamencie, czy innym akcie prawnym, finansowego i majątkowego zabezpieczenia dla żony po zmarłym mężu.Krzeszów (czes. Křešov) (niem. Grüssau) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kamiennogórskim, w gminie Kamienna Góra.

Od 1307 r. w związku z osiągnięciem wieku uznawanego za sprawny przez starszego brata Bernarda Henryk stał się jego formalnym współrządcą. Na własną dzielnicę – Jawor z okręgiem czekał do 1312 r.

Henryk I wzorem ojca i brata Bernarda samodzielne rządy starał się prowadzić tak, by nie popaść w zależność lenną któregoś z potężnych sąsiadów. W tym celu Henryk związał się z opozycją antyluksemburską tj. z wdową po Wacławie II, córką króla polskiego Przemysła II, królową czeską i polską Ryksą Elżbietą i potężnym magnatem (jej kochankiem) Henrykiem z Lipy. W 1316 Ryksa Elżbieta, wbrew woli króla czeskiego Jana Luksemburskiego, wydała swoją jedyną córkę Agnieszkę za mąż za księcia jaworskiego, co uczyniło z Henryka potencjalnego konkurenta króla Jana do korony czeskiej. Wkrótce po tym wydarzeniu wojska Piastowicza zajęły za zgodą Ryksy Elżbiety jej oprawę wdowią z Hradcem na czele, skąd organizował wyprawy wspierające buntowników przeciwko królowi czeskiemu.

Beatrycze brandenburska (niem. Beatrix von Brandenburg; ur. ok. 1270, zm. przed 26 kwietnia 1316) – niemiecka księżniczka z brandenburskiej linii dynastii askańskiej. Poprzez dwa małżeństwa była księżną świdnicką i księżną Koźla, Bytomia i Siewierza. Lwówek Śląski (pol. hist. Lwów, niem. Löwenberg in Schlesien, łac. Leopolis) to miasto leżące na Śląsku (Dolnym Śląsku), w woj. dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Lwówek Śląski. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. jeleniogórskiego. Miasto leży nad Bobrem oraz jego dopływami: Płóczką, Srebrną i Widnicą, na granicy Pogórza Izerskiego i Kaczawskiego.

Do porozumienia z Janem Luksemburskim doszło dwa lata później, dzięki mediacji króla rzymskiego Ludwika Bawarskiego – Ryksa Elżbieta zdecydowała się wtedy sprzedać swoje uposażenie Luksemburgowi.

W 1319 r. na Waldemarze Wielkim wymarła panująca od XII w. w Brandenburgii dynastia askańska. Z pretensjami do spadku po nich, jako najbliższy krewny po matce wystąpił Henryk jaworski zajmując zbrojnie wschodnią część Łużyc Górnych ze Zgorzelcem. Jednocześnie zachodnią część dzielnicy z Budziszynem zajął Jan Luksemburski. Podział ten został zaakceptowany przez formalnego suwerena tych ziem króla rzymskiego Ludwika Bawarskiego. Z utratą części Łużyc Górnych nie mógł się jednak pogodzić król czeski, w związku z czym w sierpniu i we wrześniu 1319 r. doszło nawet do krótkiej wojny o sporne terytorium zakończonej układem z 22 września gwarantującym status quo w dzielnicy.

Bernard (ur. pomiędzy 1288 a 1291, zm. 6 maja 1326), zwany Bernardem Statecznym – książę na Jaworze, Świdnicy i Ziębicach, od 1312 w wyniku podziału w Świdnicy i Ziębicach, od 1322 tylko w Świdnicy.Układ o przeżycie – w prawie zwyczajowym funkcjonującym w feudalnej (średniowiecznej i nowożytnej) Europie była to umowa, na mocy której strona żyjąca po śmierci drugiej obejmuje władztwo nad podległymi jej ziemiami. Najczęściej układały się strony o podobnej kondycji majątkowej.

Do sprawy podziału Łużyc Jan Luksemburski powrócił dziesięć lat później, kiedy z nieznanych przyczyn mieszkańcy Zgorzelca poprosili króla o przyłączenie dzielnicy do korony czeskiej. Doszło wówczas do układu – Henryk ostatecznie rezygnował z Łużyc, w zamian za co otrzymał od Jana w dożywotnie władanie Hradec Kralowe i Trutnov.

Ludwik IV Bawarski (Ludwik IV Wittelsbach) (ur. 1 kwietnia 1282 w Monachium, zm. 11 października 1347 w Puch k. Fürstenfeldbruck) – książę Bawarii od 1294, hrabia Palatynatu od 1329, król niemiecki od 1314, Święty Cesarz Rzymski od 1328. Był pierwszym królem i cesarzem Niemiec z rodu Wittelsbachów.Głogów (łac. Glogovia, niem. Glogau, czes. Hlohov) – miasto i gmina w zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, położone na Dolnym Śląsku, siedziba powiatu głogowskiego oraz gminy wiejskiej Głogów. Umiejscowione nad rzeką Odrą. Głogów jest szóstym co do wielkości miastem w województwie.

Po 1329 r. przy księciu jaworskim pozostała część dzielnicy łużyckiej z Lubaniem, Żytawą i Przewozem. Miejscowości te Henryk zatrzymał do 1337 r., kiedy to na mocy układu zawartego 4 stycznia we Wrocławiu wymienił je na możliwość dożywotniego władania w księstwie głogowskim. Dzięki temu porozumieniu Henryk stał się też niezależnym sprzymierzeńcem korony czeskiej, co uczyniło z niego najpotężniejszego księcia piastowskiego na Śląsku. Współpraca z Luksemburgami zaowocowała jeszcze w 1337 otrzymaniem w zastaw Kątów Wrocławskich.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi legendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Według legendy syn Piasta – Siemowit został pierwszym księciem Polan. Kolejnymi byli Lestek i Siemomysł. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I.

Małżeństwo Henryka z Agnieszką (zmarłą zapewne w 1336 r.) okazało się bezdzietne. Ślub zawarty został formalnie w 1316 r., choć konieczną z powodu bliskiego pokrewieństwa między małżonkami (w czwartym stopniu) zgodę papieską uzyskano dopiero siedem lat później. Nie mając następców Henryk zawarł formalny układ o przeżycie ze znacznie młodszym bratankiem Bolkiem II, co umożliwiło krewnemu kontynuację tradycji polityki niezależnej względem Czech.

Waldemar Wielki (ur. ok. 1280; zm. 14 sierpnia 1319 w Mieszkowicach) – w latach 1309-1319 margrabia brandenburski, od 1302 wspórządca, od 1309 opiekun kuzyna Henryka II.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Henryk I jaworski zmarł pomiędzy 6 marca a 15 maja 1346 r. i został pochowany w kościele cysterskim w Krzeszowie. Według innego poglądu zachowana w ratuszu w Lwówku Śląskim płyta wierzchnia z nagrobka tumbowego (tzw. rycerz i zakonnica) pochodzi z nagrobka Henryka i jego żony. Wcześniej znajdowała się ona w kościele franciszkanów w Lwówku.

Przemko (Przemysł) ścinawski (żagański) (ur. między 1265 a 1271, zm. 26 lutego 1289) – książę żagański (1278-1284) i ścinawski (1284-1289).Dynastia askańska – ród niemiecki panujący w Brandenburgii, Saksonii oraz kilku mniejszych księstwach: Saksonia-Lauenburgu, Anhalt. Jej przedstawicielka z linii Anhalt-Zerbst - Zofia Augusta Fryderyka - rządziła także pod imieniem Katarzyna II Wielka, jako imperatorowa Rosji. Dynastia wzięła nazwę od łacińskiej nazwy miasta Aschersleben – Askania (lub też Ascharia).
Herman III zwany Długim (ur. ok. 1275, zm. 1 lutego 1308 w Lübz) – margrabia brandenburski na Salzwedel od 1298 lub 1299, hrabia Koburga od 1291 z dynastii askańskiej.Stopień pokrewieństwa to sposób ustalania wzajemnego stosunku, łączącego osoby pochodzące od wspólnego przodka, czyli spokrewnionych w znaczeniu społecznym i prawnym. Pokrewieństwo oblicza się za pomocą linii i stopni.




Warto wiedzieć że... beta

Zakon Cystersów (łac. Ordo Cisterciensis, skrót OCist. lub OCSO (Ordo Cisterciensis Strictioris Observantiae) dla trapistów) – katolicki zakon monastyczny reformowany, posługujący się regułą benedyktyńską , założony w 1098 r. przez św. Roberta z Molesme, pierwszego opata z Cîteaux (z łac. Cistercium) (obecnie Saint-Nicolas-lès-Cîteaux) we Francji. Pierwsze klasztory powstały w La Ferté (1113), Pontigny (1114), Clairvaux (1115) i Morimond (1115). Do Polski cystersi przybyli w połowie XII w.
Jawor (pol. hist. do 1203 Jawr, niem. Jauer) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim. Historycznie leżące na Dolnym Śląsku. W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do województwa legnickiego.
Luksemburgowie (czes. Lucemburkové) – dynastia panująca od 1070 w hrabstwie Limburgii a od 1247 w hrabstwie Luksemburga.
Henryk III głogowski, także Henryk III Głogowczyk (ur. 1251/1260, zm. 9 grudnia 1309) – książę głogowski (1273/1274-1309), książę wielkopolski (1306-1309).
Przewóz (do 1945 niem. Priebus) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie żarskim, w gminie Przewóz, nad Nysą Łużycką.
Bolko (Bolesław) II Mały (Świdnicki) (ur. pomiędzy 1309 a 1312 rokiem, zm. 28 lipca 1368) – książę świdnicki od 1326, jaworski od 1346, łużycki od 1364 roku, książę na połowie Brzegu i Oławy od 1358, książę siewierski od 1359, książę na połowie Głogowa i Ścinawy od 1361 roku. Ostatni niezależny książę piastowski na Śląsku.
Księstwo Legnickie (niem. Herzogtum Liegnitz) – dawne księstwo śląskie ze stolicą w Legnicy, istniejące w latach 1248-1675.

Reklama