Heinrich Bullinger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Johann Heinrich Bullinger (ur. 18 lipca 1504 w Bremgarten w szwajcarskiej Argowii, zm. 17 września 1575 w Zurychu) – szwajcarski reformator religijny i teolog protestancki. Jego potomkiem był Ethelbert William Bullinger.

Jan Kalwin, fr. Jean Cauvin albo również Jean Calvin (ur. 10 lipca 1509 w Noyon, zm. 27 maja 1564 w Genewie) – teolog, kaznodzieja, pisarz i organizator życia duchowego w Szwajcarii okresu reformacji. Twórca jednej z doktryn religijnych - ewangelicyzmu reformowanego, przyjętej przez kościoły ewangelicko-reformowane, prezbiteriańskie, a następnie przez część kongregacjonalnych, opierającej się głównie na predestynacji oraz symbolicznej, a nie realnej w odróżnieniu od poglądu powszechnie panującego w Kościele Katolickim, obecności Jezusa Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej. Nazywany "teologiem par excellence"; "Arystotelesem Reformacji"; "Akwinatą Kościoła reformowanego"; "najbardziej chrześcijańskim mężem swej epoki" czy też "drugim patriarchą reformacji".Oswald Myconius (zwany też jako Oswald Geißhüsler) (ur. w 1488 w Lucernie, zm. 14 października 1552 w Bazylei) – szwajcarski teolog protestancki, przedstawiciel reformacji.

Johann Heinrich był nieślubnym synem proboszcza Henricha Bullingera z miasteczka Bremgarten. W młodości uczęszczał do szkoły łacińskiej, a potem studiował w Kolonii. Wówczas porzucił katolicyzm. Od 1523 prowadził zajęcia w klasztorze cystersów w Kappel am Albis, a jego wykłady cieszyły się dużym powodzeniem. Jednym z jego uczniów był Johann Jakob Wick.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Bremgarten – gmina miejska w Szwajcarii, w kantonie Argowia, siedziba okręgu Bremgarten. 31 grudnia 2014 liczyło 7767 mieszkańców.

W 1528 uczestniczył z Ulrichem Zwingli w dyspucie religijnej w Bernie. W tym samym roku wprowadzał reformację w kantonie Argowia. Po stronie reformacji opowiedział się także jego macierzysty klasztor Kappel. Dodatkowo na protestantyzm przeszedł również jego ojciec, legalizując swój związek; ale odebrano mu wówczas parafię. Krótko potem do Bremgarten przybył Johann Heinrich, obejmując funkcję duszpasterza i opiekując się ojcem. Założył też rodzinę, żeniąc się z Anną Aldischweiler (byłą zakonnicą). Podobno tworzyli bardzo udany związek i doczekali się jedenaściorga dzieci. Wszyscy synowie zostali pastorami. Żona i trzy córki zmarły w Zurychu, podczas epidemii dżumy w 1565. Rodziną opiekował się znany lekarz Konrad Gesner.

Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.Henryk VIII (ur. 28 czerwca 1491 w Greenwich, zm. 28 stycznia 1547 w Londynie) – król Anglii (od 21 kwietnia 1509 do końca życia), lord Irlandii (1494–1542), król Irlandii (1542–1547), drugi monarcha z dynastii Tudorów (po swoim ojcu, Henryku VII). Doprowadził w latach 20. i 30. XVI wieku do rozłamu z Kościołem rzymskokatolickim oraz ustanowienia niezależnego Kościoła anglikańskiego; za jego panowania dokonano kasaty klasztorów. Zasłynął 6 małżeństwami oraz ścinaniem głów niektórych swoich małżonek.

Po wojnie kantonów protestanckich z katolickimi i pokoju w Kappel w 1531, Johann Heinrich musiał opuścić Bremgarten. Udał się do Zurychu, gdzie został obrany następcą Ulricha Zwingliego. Zasłużył się dla miasta, reformując zarząd miasta i szkolnictwo.

W 1536 przedstawił wraz z innymi teologami szwajcarskimi (Oswaldem Myconiusem i Leonem Judą) pierwszą konfesję wiary ewangelików reformowanych. Została przyjęta w Zurychu, Bernie, Bazylei, Schaffhausen, St. Gallen i Biel/Bienne. W 1549 opracował z Kalwinem wspólne stanowisko w sprawach teologicznych („Consensus Tigurinus”), co zmniejszyło spory między ewangelikami reformowanymi a kalwinistami. Kolejne ułożone przez niego w 1566 wyznanie wiary (Cofessio helvetica posterior) zostało uznane za podstawę wiary przez ewangelików reformowanych w Holandii, Francji (1571), Polsce (1578), Szkocji i Szwajcarii (1566), Węgrzech (1567), a później w większości innych krajów. Przyjęcie wyznania wiary w ujęciu Bullingera zwano helweckimi konfesjami.

Maria I Tudor (ur. 18 lutego 1516 w Greenwich, zm. 17 listopada 1558 w Londynie), zwana Krwawą Marią (Bloody Mary) – księżniczka angielska. Królowa Anglii w latach 1553–1558, królowa Hiszpanii w latach 1556–1558, córka króla Anglii Henryka VIII Tudora i jego pierwszej żony królowej Katarzyny Aragońskiej, wdowy po starszym bracie Henryka, Arturze Tudorze, córki Ferdynanda II Katolickiego, króla Aragonii i Izabeli I Katolickiej, królowej Kastylii. Maria była starszą siostrą króla Edwarda VI i królowej Elżbiety I, ale każde z rodzeństwa miało inną matkę.Franciszek II (ur. 19 stycznia 1544 w Fontainebleau, zm. 5 grudnia 1560 w Orleanie) – król Francji od 1559 r., syn Henryka II (1547–1559) i Katarzyny Medycejskiej, z dynastii Walezjuszów.

Johann Heinrich pisał komentarze do Biblii, dzieła polemiczne przeciwko anabaptystom i kazania. Opracował dzieje reformacji. Pozostawił po sobie imponujący zbiór ok. 12 tys. listów wysyłanych i otrzymywanych od znaczących postaci swojej epoki, w tym panujących (królowie Anglii – Henryk VIII i Elżbieta I i król Francji Franciszek II); w tym ok. 300 listów z Kalwinem. Głównym jego dziełem pozostają „Dekaden”, zwane także „Hausbuch”. Są zbiorem kazań, objaśniających wszystkie najważniejsze problemy teologii protestanckiej. Przełożone na wiele języków, stały się bardzo popularne wśród protestantów.

Huldrych Zwingli (Ulrich Zwingli) (ur. 1 stycznia 1484 w Wildhaus w regionie Toggenburg, zm. 11 października 1531 w Kappel am Albis) – szwajcarski kaznodzieja i teolog, jeden z głównych twórców ewangelicyzmu reformowanego i przedstawicieli reformacji w Szwajcarii. Studiował teologię w Wiedniu i Bazylei.Kappel am Albis (dawniej Kappel, Cappel) – miejscowość w północnej Szwajcarii, w kantonie Zurych, leży na południe od Zurychu w okręgu Affoltern, 846 mieszkańców (grudzień 2007), 7,87 km² powierzchni.

Dzięki jego działalności reformatorskiej Zurych cieszył się opinią miasta przyjaznego dla protestantów, uciekających przed prześladowaniami z innych krajów. Wielu przybyło z Anglii, dokąd wrócili po śmierci królowej Marii Tudor, zw. „Krwawą”. Rozpowszechnili koncepcje Bullingera w całej Europie.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Bullinger Johann Heinrich, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-05-21].
  2. helweckie konfesje, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-05-21].
  3. „Nowa Encyklopedia Powszechna PWN”, t. 1, Warszawa 1995, s. 601.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Bullinger, HeinrichGND (niem.)
  • Bullinger, Heinrich – BBKL (niem.)
  • Heinrich Bullinger Werke (niem.)
  • Bullinger, Heinrich – Testament oder letzter Wille an seine Herren und Oberen von Zürich (niem.)
  • „Allgemeine Deutsche Biographie (ADB)” t. 3, Lipsk 1876, s. 513 (Zobacz na Wikiźródłach) (niem.)
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Dzieła Heinricha Bullingera w bibliotece Polona
  • Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Polona – polska biblioteka cyfrowa, w której udostępniane są zdigitalizowane książki, czasopisma, grafiki, mapy, muzykalia, druki ulotne oraz rękopisy pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz instytucji współpracujących.




    Warto wiedzieć że... beta

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Berno (niem. Bern, fr. Berne, wł. Berna, rm. Berna) – siedziba rządu Szwajcarii (niem. Bundesstadt) i stolica kantonu Berno.
    Ethelbert William Bullinger (ur. 15 grudnia 1837, zm. 6 czerwca 1913) – duchowny anglikański, biblista, twórca hiperdyspensacjonalizmu. Odrzucał naukę o wiecznym potępieniu. Jest autorem około 200 publikacji.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Sankt Gallen (niem. Sankt Gallen lub St. Gallen, nieoficjalnie: fr. Saint-Gall, ret. Son Gagl, wł. San Gallo) – miasto w Szwajcarii, stolica kantonu o tej samej nazwie. 70,3 tys. mieszkańców (2005).
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Szafuza (niem. Schaffhausen; nieoficjalnie: fr. Schaffhouse, ret. Schaffusa, wł. Sciaffusa) – miasto (33 tys. mieszkańców) w północnej Szwajcarii nad Renem, położone przy granicy z Niemcami. Stolica kantonu o tej samej nazwie.

    Reklama