Haski regulamin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Haski regulamin (ang. Regulations respecting the laws and customs of war on land) – zbiór praw i zwyczajów wojny lądowej, stanowiący załącznik do dwu konwencji haskich: Drugiej z 29 lipca 1899 i zastępującej ją Czwartej z 18 października 1907. Wzorowany na wcześniejszych uchwałach takich jak Deklaracja petersburska i Deklaracja brukselska (1874). Określa pojęcia uczestnika walki zbrojnej (prócz sił zbrojnych także  ludność terytorium niezajętego, która przy zbliżeniu się nieprzyjaciela dobrowolnie chwyta za broń, aby walczyć z wkraczającemu wojskami i nie miała czasu zorganizować się zgodnie z art. 1, będzie uważaną za stronę wojującą, jeżeli jawnie nosi broń i zachowuje prawa i zwyczaje wojenne), traktowanie jeńców, metody walki (w tym zakaz broni zatrutej i pocisków zadających nadmierne cierpienie), rozejmu, kapitulacji i okupacji wojennej. Zgodnie z art. 2  postanowienia, zawarte w Regulaminie, obowiązują tylko pomiędzy stronami Konwencji i tylko jeśli wszyscy wojujący należą do Konwencji. Równocześnie preambuła głosi, że celem jest umniejszenie nieszczęść wojny a wypadki nieprzewidziane w Regulaminie nie mogą być pozostawione dowolnej ocenie ze strony dowodzących wojskami i że w wypadkach takich ludność i strony wojujące pozostają pod opieką i władzą zasad prawa narodów, wypływających ze zwyczajów, ustanowionych między cywilizowanymi narodami, oraz z zasad humanitaryzmu i wymagań społecznego sumienia (klauzula Martensa).

Państwa Osi – kraje należące do jednego obozu działań wojennych, walczące przeciw aliantom podczas II wojny światowej. Nazwa "oś" pochodzi od zwyczajowej nazwy nadanej sojuszowi III Rzeszy, Włoch oraz Japonii. W okresie ich największego panowania terytoria państw Osi obejmowały duże części Europy, Azji, Afryki i wysp Oceanu Spokojnego. Mimo tego II wojna światowa zakończyła się całkowitą klęską państw Osi. Podobnie jak u aliantów, liczba państw Osi w czasie wojny zmieniała się – pod koniec wojny znaczna część członków przeszła na stronę sprzymierzonych.Zasady norymberskie, sformułowane w statucie Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze (1945), stanowią podstawę odpowiedzialności karnej jednostek w prawie międzynarodowym.

Dowolne interpretacje i jawne naruszanie przez państwa centralne w czasie I Wojny Światowej uregulowanych zasad wojny doprowadziło do uściślenia pojęć. Konwencja genewska z 1929 o jeńcach uzupełniła rozdział II Regulaminu Haskiego dodając m.in. gdyby jedna ze stron wojujących nie należała do Konwencji, jej postanowienia będą pomimo to obowiązujące dla stron wojujących, które do niej należą. Jeszcze cięższe zbrodnie wynikłe z lekceważenia Konwencji haskich i genewskich przez państwa Osi w czasie II Wojny Światowej zmusiły społeczność międzynarodową do uchwalenia Zasad Norymberskich i kolejnych uzupełnień reguł wojny w postaci Konwencji Genewskich z 1949. Zawarta w ramach UNESCO Konwencja haska z 1954 r. rozszerza wzmiankowany w Regulaminie obowiązek ochrony dóbr kultury w czasie wojny.

Wojna (ang. war, fr. guerre, niem. Krieg, hiszp. guerra, łac. bellum) – zorganizowany konflikt zbrojny między państwami, narodami lub grupami etnicznymi i społecznymi.Klauzula Martensa - klauzula zamieszczona w preambule do IV konwencji haskiej z roku 1907; nazwana od nazwiska delegata rosyjskiego Fiodora Martensa, który ją zaproponował. Odnosi się ona do wypadków nieobjętych przepisami IV konwencji haskiej, odnoszących się do wojny lądowej. Według klauzuli Martensa, w owych sytuacjach ludność i wojujący znajdują się pod opieką zasad prawa narodów, które swój początek biorą z przyjętych zwyczajów, sumienia narodów oraz zasad ludzkości (Dz. Ust. RP 1927, nr 21, poz. 161).

Przypisy[ | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Tekst oryginalny (fr.)
  • Przekład angielski
  • Kapitulacja (z łac. capitulatio od capitulum "nagłówek" zdrobnienie od caput "głowa") - umowa poddania się przeciwnikowi bezwarunkowo lub pod pewnymi warunkami.Konwencje genewskie – szereg umów z zakresu prawa międzynarodowego i pomocy humanitarnej podpisanych w Genewie w Szwajcarii, będący częścią międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencje były rezultatem działalności i zabiegów politycznych Henriego Dunanta. Można spotkać się także z pojęciem "prawa genewskiego", czyli prawa opartego na tych konwencjach.




    Warto wiedzieć że... beta

    Przeciwnik (ang.enemy) – osoba, grupa osób (zorganizowana lub niezorganizowana), wojska lub siły paramilitarne, elementy narodowe lub sojusznicze, które prowadzą w sposób zamierzony wrogie działania wymierzone przeciwko stronie własnej i z którymi należy walczyć z użyciem, w razie konieczności, siły.
    Preambuła (łac. praeambulum, od praeambulare, iść wcześniej) – wstęp do aktu prawnego, zwykle o istotnym znaczeniu politycznym (umowy międzynarodowe, konstytucje, rzadziej ustawy i akty niższego rzędu), opisujący okoliczności wydania aktu oraz określający cele, jakim powinien on służyć.
    Siły zbrojne - siły i środki wydzielane przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej, obrony, ujęte w całość organizacyjną, składającą się z różnych rodzajów wojsk i służb.
    Amunicja dum-dum – odmiana amunicji wykorzystująca pociski o wierzchołku pozbawionym płaszcza, ściętym płasko, rozciętym wzdłuż lub wydrążonym. Wnikając w ciało, deformuje się, tworząc rozległe rany. Dodatkowym czynnikiem rażenia jest wielokrotnie mocniejsza fala uderzeniowa niż w pociskach z płaszczem. Wyprodukowana po raz pierwszy przez Anglików we wczesnych latach 90. XIX wieku w zbrojowni Dum Dum koło Kalkuty w Indiach. Zakazana do zastosowań wojskowych przez II Konwencję haską z 1899 o zasadach wojny lądowej (zakaz powtórzyła IV Konwencja haska z 1907) – było to rozszerzenie zakazu używania małokalibrowej amunicji eksplodującej ustanowionego wcześniej przez Deklarację petersburską z 1868 i powtórzonego później jako zakaz używania amunicji mogącej powodować zbyteczne cierpienia w Deklaracji brukselskiej z 1874. Amunicja dum-dum jest jednak nadal używana do polowań w celu zatrzymania zwierzyny i skrócenia agonii, przez policję oraz m.in. na amerykańskim rynku cywilnym z powodu bardzo silnego działania obezwładniającego, polegającego na wymuszeniu na trafionym natychmiastowego zaprzestania jakichkolwiek czynności wykonywanych w momencie trafienia, a także na pokładach samolotów (pocisk dum-dum zatrzymuje się w ciele i zmniejsza groźbę przestrzelenia kadłuba).
    Rozejm (zawieszenie broni, w staropolszczyźnie armistycjum od łac. arma - broń i stitium - zaprzestanie) - pojęcie z zakresu prawa międzynarodowego, oznaczające czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych pomiędzy stronami walczącymi na wszystkich frontach. Najczęściej wiąże się z zaprzestaniem wrogich działań do czasu zawarcia traktatu pokojowego (chociaż nie zawsze, na przykład stan rozejmu pomiędzy Koreą Północną i Południową trwa od 1953 do dzisiaj).
    Państwa centralne − istniejący w okresie I wojny światowej sojusz Cesarstwa Niemieckiego, Monarchii Austro-Węgierskiej, Carstwa Bułgarii i imperium osmańskiego. Przeciwnikiem państw centralnych była Ententa.
    Broń chemiczna – jeden z rodzajów broni, w którym podstawowym czynnikiem rażącym jest związek chemiczny o toksycznych właściwościach. Często termin ten jest utożsamiany z gazami bojowymi, gdyż większość - choć nie wszystkie - rodzaje broni chemicznej, są oparte na związkach, które w temperaturze pokojowej są gazami, lub cieczami o dużych prężnościach par (są wówczas stosowane w postaci aerozolu). Termin "broń chemiczna" ma jednak szersze znaczenie i oprócz samego czynnika rażącego obejmuje też urządzenia i techniki do jego przenoszenia i aplikowania na polu bitwy.

    Reklama