To jest dobry artykuł

Hans Beham

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Hans Beham (Behem, Behaim; ur. ok. 1480 w Norymberdze, zm. 1533 w Krakowie) – niemiecki ludwisarz w służbie króla Zygmunta Starego.

Starszy nad armatą – dowódca artylerii w dawnym wojsku polskim, wzmiankowany po raz pierwszy w 1520 r. (nominacja Jana Staszkowskiego) i w bitwie pod Obertynem w 1531 r. Zlikwidowany w 1539 r. w związku z przekazaniem dowództwa nad artylerią hetmanowi polnemu. Urząd przywrócono w 1637 r., ale wkrótce dowódcę artylerii w Koronie zaczęto nazywać generałem artylerii koronnej, a na Litwie – generałem artylerii litewskiej.Zawieszenie dzwonu Zygmunta właśc. Zawieszenie dzwonu Zygmunta na wieży katedry w r. 1521 w Krakowie (94x189 cm) – obraz Jana Matejki.

Czynny w Norymberdze od około 1498 roku, zajmował się głównie odlewaniem dział, rzadziej pracował nad dzwonami. Prawdopodobnie od 1518 roku w Krakowie, dwa lata później wykonał dzwon Zygmunt. Od 1522 roku aż do śmierci serwitor, zwierzchnik królewskich puszkarzy oraz arsenału, starszy nad armatą.

Życiorys[ | edytuj kod]

Pochodzenie[ | edytuj kod]

Był młodszym synem Hansa Behema (Behaima) Starszego (zm. 1498), kowala czy też kotlarza. W wieku około osiemnastu lat przejął po nim warsztat. Zapewne początkowo zajmował się fachem ojca, by później poświęcić się ludwisarstwu i puszkarstwu.

Kościół św. Małgorzaty – gotycki kościół murowany znajdujący się w Raciborowicach, w gminie Michałowice, w powiecie krakowskim.Bamberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Górna Frankonia, siedziba regionu Oberfranken-West oraz powiatu Bamberg, chociaż do niego nie należy. Leży nad rzeką Regnitz, która w odległości ok. 7 km od centrum miasta dwoma ramionami uchodzi do Menu.

Działalność w Niemczech[ | edytuj kod]

Norymberga była wówczas wiodącym ośrodkiem tych rzemiosł, przyciągającym zamówienia z całej Europy. Behem zajmował się głównie odlewaniem dział i kul armatnich. Już w latach 1501–1502 sprzedawał lufy armatnie do Bambergu, zaś w 1506 roku nawiązał kontakty handlowe z księciem Fryderykiem saskim. Między rokiem 1506 a 1507 pracował w Torgau, o czym świadczą rozliczenia z bankierem Hansem Leinbachem. Następnie w 1508 roku wykonał kilka dział dla hrabiego von Mansfelda. Sporadycznie zajmował się odlewaniem dzwonów. Jeden, stosunkowo duży, odlał wspólnie ze swym bratankiem, Sebaldem Behaimem Starszym, dla fary w Bayreuth. Między rokiem 1514 a 1515 prowadził negocjacje dotyczące kolejnych dział dla Bambergu, w ciągu następnych dwóch lat figurował w bamberskich księgach miejskich.

Kowalstwo – rzemiosło wykonywane przez kowala, przy użyciu narzędzi kowalskich. Polega na kształtowaniu metali na gorąco, po ogrzaniu ich do temperatury mięknięcia. Miejsce pracy kowala nazywane jest kuźnią.Jan Alojzy Matejko (ur. 24 czerwca 1838 w Krakowie, zm. 1 listopada 1893 w Krakowie) – polski malarz, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof.

Działalność w Polsce[ | edytuj kod]

Sygnatura Behama
Niemiecka sygnatura na płaszczu dzwonu Zygmunt
Łacińska sygnatura na płaszczu dzwonu Zygmunt

W 1517 roku dostarczył do Krakowa 35 bombard o łącznej masie 290 cetnarów. Od tego czasu pojawiał się w księgach miejskich stolicy Królestwa Polskiego (notowany jako Hannes Behem boxe magister lub Meister Hans Buchsergisser). Prawdopodobnie przeniósł się do tego miasta w następnym roku. Jednym z jego pierwszych zleceń było zapewne wykonanie dzwonu dla kościoła św. Małgorzaty w Raciborowicach, znajdującego się pod patronatem kapituły katedralnej. Ten niesygnowany obiekt, zachowany do dziś, uznaje się za jego dzieło na podstawie cech stylistycznych (motywów ornamentacyjnych, przerywników między wyrazami i antykwowej majuskuły napisu).

Konstanty Górski (ur. 1826 w Górskiem koło Grodna, zm. 2 stycznia 1898 w Warszawie) - polski pisarz wojskowy, pułkownik piechoty Armii Imperium Rosyjskiego, jeden z czołowych historyków wojskowości polskiej.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

Być może za sprawą protekcji Jana Bonera lub polecenia kapituły Beham zwrócił na siebie uwagę dworu królewskiego. Mogło o tym zadecydować również zainteresowanie króla norymberskim rzemiosłem artystycznym. W 1520 roku pełnił funkcję starszego nad armatą w trakcie wojny polsko-krzyżackiej. W tym samym roku zlecono mu odlanie dzwonu Zygmunt dla katedry krakowskiej, ufundowanego przez monarchę. Behem zakończył pracę nad nim w drugiej połowie tego roku i zapewne obserwował całość prac nad jego zawieszeniem między 9 a 13 lipca 1521 roku. Ludwisarz umieścił swoją sygnaturę na dzwonie w dwóch miejscach. Po jednej stronie płaszcza, pod plakietą ze św. Zygmuntem, znalazł się napis antykwą w języku niemieckim – „HANS BEHAM VON NVRMBERG” – przedzielony jego gmerkiem, wyobrażającym trójlistną koniczynę. Z kolei pod plakietą ze św. Stanisławem umieszczono napis łaciński, tym samym krojem pisma i również przedzielony gmerkiem – „IOANNES BOHEMVS DE NVREMBERGENSIS”.

Stanisław ze Szczepanowa (ur. ok. 1030 w Szczepanowie, zm. 11 kwietnia 1079 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, biskup krakowski, męczennik, święty Kościoła katolickiego, jeden z głównych patronów Polski.Ludwisarz (brązownik) – rzemieślnik odlewający z brązu, miedzi, mosiądzu lub spiżu dzwony, lufy do dział, posągi, świeczniki i przedmioty codziennego użytku.

Świetne wykonanie tego zlecenia umocniło pozycję Behama, który 12 marca 1522 roku został przyjęty na służbę królewską. Ciesząc się statusem serwitora, był przełożonym królewskich ludwisarzy i zwierzchnikiem arsenału. Po pięciu latach, 27 listopada 1527 roku, Seweryn Boner, działając w imieniu monarchy, odnowił z nim kontrakt na następne dziesięć lat. Beham w myśl umowy otrzymywał rocznie 200 florenów żołdu i był zwolniony z miejskich podatków. Cieszył się szczególnym uznaniem monarchy, na polecenie którego ludwisarzowi zbudowano osobne mieszkanie na Wawelu. W kontrakcie Beham wyraził życzenie pozostania do końca życia w Krakowie, co jednak było uzależnione od woli władcy. Para królewska, Zygmunt Stary i Bona, odwiedziła go 18 grudnia 1524 roku w ludwisarni krakowskiej, gdzie powstał również dzwon, by przyjrzeć się odlewanym tam działom. Był to moment wzmożonego zainteresowania dworu kwestią dozbrojenia wojsk, po najazdach turecko-tatarskich na Podole w lecie tego roku.

Władysław Pociecha (ur. 1 lipca 1893 w Krakowie, zm. 28 stycznia 1958) – bibliotekarz, historyk, znawca kultury odrodzenia. Od 1921 r. pracownik Biblioteki Jagiellońskiej, początkowo kustosz działu rękopisów, następnie jej wicedyrektor (1956-1958). W latach 1926-1928 sprawował funkcję dyrektora Biblioteki Kórnickiej.Leonard Jan Józef Lepszy (ur. 6 listopada 1856 w Krościenku, powiat Nowy Targ, zm. 29 lipca 1937 w Krakowie) – historyk sztuki złotniczej, inżynier górnik, członek Akademii Umiejętności w Krakowie (późniejszej Polskiej Akademii Umiejętności).

Beham do śmierci pozostał w służbie królewskiej. Zmarł najprawdopodobniej w 1533 roku, bowiem w księgach miejskich pod datą 21 maja tego roku, jego żona, Elżbieta z domu Rossner, została wpisana jako wdowa, potwierdzająca objęcie spadku.

Jan Matejko, Zawieszenie dzwonu Zygmunta (1874)


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Bona Sforza d’Aragona (ur. 2 lutego 1494 w Vigevano, zm. 19 listopada 1557 w Bari) – od 1518 królowa Polski i wielka księżna litewska, księżna Rusi, Prus i Mazowsza itd., księżna Bari i Rosano, spadkobierczyni pretensji do Królestwa Jerozolimy od roku 1524. Żona Zygmunta Starego, matka Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki.
Torgau – miasto powiatowe we wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, siedziba powiatu Nordsachsen oraz wspólnoty administracyjnej Torgau, port nad Łabą, liczy ok. 21,4 tys. mieszkańców. Do 29 lutego 2012 należało do okręgu administracyjnego Lipsk.
Norymberga (niem. Nürnberg) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Środkowa Frankonia, siedziba regionu Industrieregion Mittelfranken oraz powiatu Norymberga. Położone nad rzeką Pegnitz (nieco powyżej jej ujścia do rzeki Regnitz), gospodarcza i kulturalna stolica Frankonii, drugie co do wielkości miasto w Bawarii. Liczy 510 602 mieszkańców (31 grudnia 2011). Najbliżej położone duże miasta: Monachium – ok. 150 km na południowy wschód, Stuttgart – ok. 156 km na południowy zachód i Frankfurt nad Menem – ok. 186 km na północny zachód. Miasto zniszczone podczas II wojny światowej, odbudowane.
Mieczysław Porębski (ur. 31 marca 1921 w Gnieźnie, zm. 10 września 2012 w Warszawie) – polski krytyk, teoretyk i historyk sztuki.
Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; historyczna dzielnica Krakowa.
Barthel Beham (ur. w 1502 w Norymberdze, zm. w 1540 w Bolonii) – niemiecki malarz, miedziorytnik i rysownik okresu prenesansu zaliczany do tzw. małych mistrzów.
Jan Boner (Hans Boner, Johann Boner) z Landau in der Pfalz (ur. w 1462, zm. 15 grudnia 1523 w Krakowie) – kupiec krakowski i bankier królewski, żupnik wielicki, ożeniony ze Szczęsną Morsztynówną, zięć Stanisława Morsztyna rajcy krakowskiego Miał trzech braci; Fryderyka Bonera i Jakuba Andrzeja Bonera (zm. 1517) kupców i bankierów oraz Andrzeja Fabiana humanistę i poetę.

Reklama