Han Gaozu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Han Gaozu, Liu Bang (chiń. upr. 汉高祖; chiń. trad. 漢高祖; pinyin Hàn Gāozǔ; Wade-Giles Han Kao-tsu; zm. 195 p.n.e.) – chiński cesarz, założyciel dynastii Han, panujący w latach 202–195 p.n.e.

Księga Dokumentów (Shujing) – zbiór historycznych dokumentów chińskich z VI w. p.n.e., zaliczany do pięcioksięgu konfucjańskiego. Jest to blisko 30 utworów, zawierających krótkie przemówienia i umoralniające wskazania, przypisywane mądrym i cnotliwym władcom starożytności z czasów od XXII do VII wieku p.n.e. Stanowią one najwcześniejsze pisane źródło chińskiej historii.Xiongnu (chiń.: 匈奴) – azjatycki lud koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej Mongolii, południowo-zachodniej Syberii, Azji Środkowej, Mandżurii oraz Mongolii Wewnętrznej, Sinciangu i Gansu.

Liu Bang, szerzej znany pod imieniem Gaozu, urodził się w chłopskiej rodzinie na terenie dzisiejszego Xuzhou. Kiedy w 209 p.n.e. wybuchła rebelia Chen Shenga przeciwko dynastii Qin, został on jednym z wielu powstańczych dowódców. Walcząc pod przywództwem Xiang Yu, Liu Bangowi udało się zająć rdzenne terytoria państwa Qin, wbrew jednak wcześniejszym obietnicom nie otrzymał ich jako swoje królestwo (Wang, 王), lecz w 206 p.n.e. musiał się zadowolić skromniejszym królestwem Han z centrum w Hanzhongu. Liu Bang nie zaakceptował tej sytuacji i niezwłocznie wystąpił przeciwko Xiang Yu, zajmując należne mu według niego terytoria. W trakcie czteroletniej walki z Xiang Yu Liu Bang poniósł liczne klęski, opierając się jednak na dawnych ziemiach Qin oraz pomocy zdolnych doradców i dowódców, takich jak Xiao He i Han Xin, udało mu się stopniowo przeciągnąć na swoją stronę wszystkich innych królów Chin oraz w 202 p.n.e. ostatecznie pokonać przeciwnika. W tym samym roku Liu Bang przyjął tytuł cesarza, a następnie podzielił Chiny na bezpośrednio podlegającą mu część zachodnią oraz dziesięć wasalnych królestw. W następnych latach kolejno wybuchały bunty ustanowionych przez niego królów, tak że do końca jego panowania wszyscy z wyjątkiem jednego zostali zastąpieni przez jego krewnych. W zakresie polityki zagranicznej Liu Bang został pokonany przez władcę Xiongnu Maoduna i zawarł z nim pokój, ofiarowując mu rękę chińskiej księżniczki i trybut.

Lü Zhi (chiń. trad.: 呂雉; pinyin: Lǚ Zhì; Wade-Giles: Lü Chih, ur. 241 p.n.e., zm. 180 p.n.e.) – żona cesarza Gaozu, założyciela dynastii Han. Znana jako cesarzowa Lü (chiń. upr.: 吕后; chiń. trad.: 呂后; pinyin: Lǚ Hòu), po śmierci męża jako cesarzowa wdowa Lü (chiń. upr.: 吕太后; chiń. trad.: 呂太后; pinyin: Lǚ Tàihòu). Bardzo wpływowa za czasów panowania swego syna, cesarza Huidi, przejęła rządy jako regentka za panowania dwóch kolejnych, małoletnich cesarzy.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Walka z Qin[ | edytuj kod]

Liu Bang urodził się w chłopskiej rodzinie w mieście Feng (dzis. powiat Feng w Xuzhou) w powiecie (xian, 縣) Pei (dzis. powiat Pei w Xuzhou). Sima Qian w jego biografii w Zapiskach historyka opisuje wiele okoliczności, które zgodnie z chińskimi wierzeniami miały wskazywać na jego cesarskie przeznaczenie. Miał on być poczęty przez smoka, mieć smoczy nos i smok miał unosić się nad nim, gdy był pijany. Na lewym udzie miał mieć siedemdziesiąt dwie czarne kropki (liczba symboliczna), a jego przyszłą cesarską godność miały potwierdzać też jego rysy twarzy oraz horoskopy i szereg znaków. Za dynastii Qin Liu Bang piastował podrzędny urząd naczelnika gminy (tingzhang, 亭長). Kiedy otrzymał rozkaz odstawienia skazańców na roboty, część z nich uciekła i by uniknąć za to kary, Liu Bang rozpoczął życie przywódcy lokalnej bandy. Kiedy w 209 p.n.e. wybuchła rebelia Chen Shenga, znający od dawna Liu Banga urzędnicy powiatu Pei, Xiao He i Cao Shen, wezwali go do objęcia w nim władzy. Dowodzący wówczas już kilkusetosobowym oddziałem Liu Bang zabił naczelnika powiatu (zhangxian, 长縣) i przyjął tytuł księcia Pei (Peigong, 沛公). Wywodzący się z Pei Xiao He, Cao Shen oraz Fan Kuai mieli pozostać najwierniejszymi współpracownikami Liu Banga.

Chen Sheng (陳勝, zm. 208 p.n.e.) – chiński chłop pochodzący z państwa Chu, przywódca powstania ludowego przeciwko dynastii Qin w 209 p.n.e.Mieczysław Jerzy Künstler (ur. 26 marca 1933 w Słupcy, zm. 27 grudnia 2007 w Warszawie) – językoznawca, sinolog, znawca języków i kultury chińskiej. Od 1972 był członkiem Komitetu Nauk Orientalistycznych Polskiej Akademii Nauk (w latach 1993-2006 przewodniczącym tego Komitetu). W 1978 został profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1983 był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Był także członkiem komitetów redakcyjnych "Rocznika Orientalistycznego" oraz serii "Prace Orientalistyczne". Mieczysław Jerzy Künstler był autorem wielu prac poświęconych językom, historii, cywilizacji i kulturze Chin. Przełożył też kilka utworów klasycznej literatury chińskiej (najważniejsze, wraz z zespołem: Dialogi konfucjańskie), a także kilka prac radzieckich i zachodnich sinologów.

Po kilku miesiącach walk z oddziałami Qin w czwartym miesiącu 208 p.n.e. Liu Bang przyłączył się do armii Xiang Lianga, którą następnie po jego śmierci przejął jego bratanek Xiang Yu. Nowo kreowany przez Xiang Lianga król Chu, Huai (209–206 p.n.e.) (Chu Huai Wang, 楚懷王), wysłał Liu Banga, by ten zdobył serce państwa Qin, region Guanzhong. Wybierając mniej uczęszczane górskie przejście, w ósmym miesiącu 207 p.n.e. Liu Bangowi udało się wykonać zadanie i pokonać wojska Qin. W tym czasie w Qin toczyła się wewnętrzna walka o władzę pomiędzy kanclerzem (Chengxiang, 丞相) Zhao Gao a rodem panującym, co osłabiało siły państwa w decydującym momencie. Z walki tej ostatecznie wyszedł zwycięsko król Ziying, który zdecydował się poddać Liu Bangowi w dziesiątym miesiącu 207 p.n.e. Liu Bang zachował Ziyinga przy życiu i nie pozwolił na grabież ludności. Zgodnie z poczynionymi jeszcze przed 208 p.n.e. ustaleniami pierwszy z przywódców rebelii, który zajmie Guanzhong, miał zostać jego królem. Król Huai uznał prawa Liu Banga do Guanzhongu, jednak Xiang Yu, który w międzyczasie pokonał siły Qin w decydującej bitwie pod Julu, postanowił to zignorować i wkroczył do regionu pod koniec 206 p.n.e., zabijając Zyinga i jego rodzinę, paląc Xianyang i bezczeszcząc mauzoleum Pierwszego Cesarza (221–210 p.n.e.). Liu Bang, który miał kilkakrotnie słabszą armię, ocalał tylko dlatego, że za radą swojego doradcy Zhang Lianga osobiście prosił chcącego go zaatakować Xiang Yu o łaskę. Xiang Yu zaakceptował jego prośbę, po czym przyznał Liu Bangowi część dawnych ziem Qin, z centrum w regionie Hanzhong, nad którym ten miał sprawować władzę jako król Han (Han Wang, 漢王).

Komanderia (chiń.: 郡; pinyin: jùn) – historyczna jednostka administracyjna w Chinach. W czasach dynastii Zhou komanderie były jednostkami poniżej powiatów (xian, 縣). Podczas reform przeprowadzonych w państwie Qin przez Shang Yanga (IV w. p.n.e.) hierarchię odwrócono i będące odtąd jednostkami niższego szczebla powiaty łączono w komanderie. System ten wprowadził później w zjednoczonym państwie pierwszy cesarz, Qin Shi Huang, dzieląc Chiny na 36 komanderii (liczba ta wzrosła później na skutek ekspansji cesarstwa na południe). Na czele komanderii stało dwóch urzędników, wojskowy i cywilny, których praca była koordynowana przez podlegającego bezpośrednio dworowi cenzora.Xianyang (chin.: 咸阳; pinyin: Xiányáng) – miasto o statusie prefektury miejskiej w środkowych Chinach, w prowincji Shaanxi, 25 km na północny zachód od Xi’anu, nad rzeką Wei He. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 118 112. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 4 839 236 mieszkańców.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Shangdi (chiń.: 上帝; pinyin: Shàngdì; dosł. „Najwyższy Przodek, Najwyższy Władca”) – w mitologii chińskiej najwyższy i najważniejszy bóg, stwórca, uważany za personifikację Nieba (Tian).
Ziying, chiń. 子嬰, (zm. w styczniu/lutym 206 p.n.e.) – król Qin, panujący przez 46 dni późnej jesieni roku 207 p.n.e.
Dynastia Qin (chiń. upr.: 秦朝; chiń. trad.: 秦朝; pinyin: Qín Cháo; Wade-Giles: Ch’in Ch’ao) – pierwsza dynastia zjednoczonego Cesarstwa Chińskiego, założona w 221 r. p.n.e. przez Pierwszego Cesarza (który dokonał zjednoczenia). Aczkolwiek krótkotrwała, stworzyła silny, scentralizowany aparat państwowy, oparty na ujednoliconym prawie, pieniądzu i służbie administracyjnej. Obalona na skutek ludowego powstania w roku 206 p.n.e., ale zwycięzcy wykorzystali osiągnięcia państwowości Qin, by na tej podstawie zbudować długotrwałą i potężną dynastię Han.
Nanyue (chin.: 南越, hanyu pinyin: Nányuè; wiet.: Nam Việt) – państwo założone w 207 r. p.n.e. przez Zhao Tuo, generała wojsk cesarza Shi Huangdi, na terenach obecnych prowincji chińskich Guangdong i Guangxi oraz północnego Wietnamu.
Luoyang (chin. upr.: 洛阳; chin. trad.: 洛陽; pinyin: Luòyáng) – miasto o statusie prefektury miejskiej we wschodnich Chinach, w prowincji Henan, nad rzeką Luo He (dopływ Huang He). W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 1 391 054. Prefektura miejska w 1999 roku liczyła 6 156 510 mieszkańców. Ośrodek regionu sadowniczego i rzemiosła artystycznego; rowinięty przemysł środków transportu, maszynowy, bawełniany, spożywczy i gumowy; w mieście funkcjonują szkoły wyższe.
Księga Pieśni jest kompilacją chińskiej poezji pochodzącej z okresu między XI a VII wiekiem p.n.e. Zaliczana jest do Pięcioksięgu konfucjańskiego.
Xiang Yu, chiń. upr.: 项羽; chiń. trad.: 項羽; pinyin: Xiàng Yǔ; Wade-Giles: Hsiang Yü; imię osobiste Ji, chiń.: 籍; pinyin: Jí; Wade-Giles: Chi (ur. 233 p.n.e. - zm. 202 p.n.e.) – przywódca powstania przeciwko dynastii Qin, a po jej obaleniu główny rywal Liu Banga w walce o władzę w Chinach.

Reklama