Halmahera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Halmahera (dawniej: Djailolo, Jailolo, Jilolo, Gilolo) – wyspa w Indonezji, największa w archipelagu Moluki.

Gamkonora (indonez. Gunung Gamkonora), także: Gamkunora, Gammacanore, Gamkunoro – stratowulkan położony na wyspie Halmahera w archipelagu Moluków na wschodzie Indonezji. W okresie od 1564 do 1989 doszło do dwunastu erupcji wulkanu. Seram, Laut Seram, morze położone między wyspami indonezyjskimi, na północ od wyspy Seram. Od północy styka się z Morzami Moluckim i Halmahera, od wschodu z Morzem Arafura, od południa z Morzem Banda. Powierzchnia 161 tys. km2. Średnia głębokość 1074, maksymalna głębokość 5319 m. Bardzo ciepłe, temperatura wód powierzchniowych wynosi 27-28°C. Zasolenie ok. 34‰.

Leży w północnej części Moluków; oblewana przez: Morze Moluckie (od zachodu), Morze Seram (od południa), Morze Halmahera (od południowego wschodu) oraz Ocean Spokojny (od wschodu i północy). Oddzielona cieśniną Morotai od wyspy Morotai, cieśniną Patinti od wyspy Bacan; cieśniną Jailolo od wyspy Gebe; otoczona wieloma mniejszymi wyspami.

Holenderska Kompania Wschodnioindyjska (Vereenigde Oostindische Compagnie lub VOC, w niderlandzkim, dosłownie „Zjednoczona Kompania Wschodnioindyjska”) – powstała 20 marca 1602, na bazie uchwały Stanów Generalnych Republiki Zjednoczonych Prowincji (dzisiejsza Holandia), gwarantującej monopol na działalność kolonialną w Azji.Jailolo – miasto w Indonezji na wyspie Halmahera w prowincji Moluki Północne. Stolica kabupatenu Halmahera Zachodnia (Halmahera Barat).

Powierzchnia (według różnych źródeł) 17 780 km² lub 18 039,6 km²; długość linii brzegowej 1607.2 km; linia brzegowa bardzo dobrze rozwinięta, z trzema wielkimi zatokami (Kao, Buli i Weda) i wieloma mniejszymi; powierzchnia górzysta (Gunung Gamkunoro 1635 m n.p.m.), na wybrzeżach wąskie niziny; klimat równikowy wilgotny, roczna suma opadów 2000–2500 mm; porośnięta lasem równikowym, występują także drzewa iglaste.

Języki północnohalmaherskie – rodzina nieaustronezyjskich języków używanych we wschodniej Indonezji, tj. w prowincji Moluki Północne. Języki te są skoncentrowane na północnych i wschodnich terenach wyspy Halmahera, południowo-zachodnią część wyspy zajmują zaś niespokrewnione języki południowohalmaherskie, wchodzące w skład rodziny austronezyjskiej. Języki papuaskie zakorzeniły się w tym regionie najprawdopodobniej za sprawą migrantów z Nowej Gwinei, przypuszczalnie jeszcze przed pojawieniem się języków austronezyjskich. Nikiel (Ni, łac. niccolum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Został odkryty w roku 1751 przez szwedzkiego chemika, Axela Cronstedta. W 1804 r. otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.

Ludność: ok. 110 tys. mieszkańców, głównie Papuasi i Malajowie. Uprawa ryżu, kukurydzy, sagowca, kawowca, palmy kokosowej, kauczukowca; eksploatacja lasów; wydobycie złota, rud niklu i kobaltu; rybołówstwo; turystyka. Główne miasta: Jailolo, Sofifi (nowo budowane jako stolica prowincji Moluki Północne). Północną część wyspy zamieszkuje ludność posługująca się językami zachodniopapuaskimi, natomiast na południu są skoncentrowane języki austronezyjskie (por. języki południowohalmaherskie). Paradoksalnie te pierwsze ludy reprezentują typ indonezyjski (mongoloidalny), miejscowe ludy austronezyjskie wykazują zaś cechy fizyczne kojarzone z ludnością papuaską.

Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Kokos właściwy, palma kokosowa (Cocos nucifera L.) – jedyny gatunek z monotypowego rodzaju kokos (Cocos L.), należącego do rodziny arekowatych.

Od 1683 r. pod wpływem Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, w latach 1810–1814 należała do Brytyjczyków. W czasie II wojny światowej okupowana przez Japończyków, ważna baza japońskiego lotnictwa i floty (w zatoce Kao).

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • ludy północnohalmaherskie
  • języki północnohalmaherskie
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Frank M. LeBar, George N. Appell, Ethnic Groups of Insular Southeast Asia: Indonesia, Andaman Islands, and Madagascar, Human Relations Area Files Press, 1972, s. 119, ISBN 978-0-87536-403-2 (ang.).
    2. Bogdan Suchodolski, Wielka encyklopedia powszechna PWN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1964, s. 540.
    3. Jozef Mistrík: Encyklopédia jazykovedy. Wyd. 1. Bratysława: Obzor, 1993, s. 314. ISBN 80-215-0250-9. OCLC 29200758. (słow.)
    4. Robert Blust, The Austronesian languages, Asia-Pacific Linguistics, School of Culture, History and Language, College of Asia and the Pacific, The Australian National University, 2013, s. 9, ISBN 978-1-922185-07-5 (ang.).
    5. Frank M. LeBar, George N. Appell, Ethnic Groups of Insular Southeast Asia: Indonesia, Andaman Islands, and Madagascar, Human Relations Area Files Press, 1972, s. 119, ISBN 978-0-87536-403-2, Cytat: The interior tribes of North Halmahera are generally of Mongoloid (Malay or „Indonesian”) physical type, whereas those of the south tend to be more „Papuan” or „Melanesoid” in appearance. (ang.).

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Zdjęcie satelitarne z Google Maps
  • Iglaste, szpilkowe (Pinopsida Burnett, dawniej Coniferopsida) − klasa drzew lub krzewów należących do typu (gromady) nagonasiennych. Należy do niej ok. 600 gatunków roślin.Papuasi - autochtoniczna ludność Nowej Gwinei, ok. 7 milionów, pierwotna kultura materialna (nie znali pisma, posługiwali się kamiennymi narzędziami).




    Warto wiedzieć że... beta

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Bacan (dawniej Batjan) - wyspa w Indonezji w archipelagu Moluków na morzu Moluckim, leży u południowo-zachodniego brzegu Halmahery, oddzielona od niej cieśniną Patinti; największa z grupy wysp Bacan; powierzchnia 1899,8 km² (według innych źródeł 2365 km²), długość linii brzegowej 297,3 km; około 13 tys. mieszkańców.
    Gebe - wyspa w Indonezji na Morzu Halmahera, należy do archipelagu Moluki; powierzchnia ok 200 km²; długość 45 km, szerokość 4 - 6 km.
    Kawowiec, kawa (Coffea L.) – rodzaj wiecznie zielonych krzewów i drzew z rodziny marzanowatych. Obejmuje 104 gatunki. W większości pochodzą one z terenu Afryki, niektóre tylko z Azji. Niektóre z nich są uprawiane.
    Zatoka Kao (indonez. Teluk Kao, dawniej Kaoe) – zatoka Oceanu Spokojnego w północno-wschodnim wybrzeżu wyspy Halmahera; długość ok. 90 km, szerokość od 10 do 30 km.
    Kauczukowiec, hewea (Hevea Aubl.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny wilczomleczowatych. Kauczukowiec pochodzi z Ameryki Południowej i Ameryki Środkowej.
    Ocean Spokojny, Pacyfik, Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy, obok Atlantyku, na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 155,6 mln km² zajmuje 30% całej powierzchni Ziemi. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Spokojny.

    Reklama