Haihan-chiken

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Haihan-chiken (jap. 廃藩置県) – zniesienie hanów (domen feudalnych) i ustanowienie na ich miejsce prefektur (edyktem cesarskim w dniu 29 sierpnia 1871 roku) w wyniku restauracji Meiji i zniesienia feudalizmu w Japonii.

Hanseki-hōkan (jap. 版籍奉還, Hanseki-hōkan) – zwrot rejestrów hanowych. Trwał od 2 marca do 2 sierpnia 1869. Polegał na dobrowolnym przekazaniu przez daimyō praw do ich hanów (lenn) cesarzowi Meiji, w celu umocnienia władzy centralnej.Daimyō (jap. 大名, daimyō) – panowie feudalni w średniowiecznej Japonii, po rozpoczęciu tzw. ery feudalnej (784 r.) potężni i wpływowi władcy ziemscy. Daimyō zarządzali całymi wioskami i miastami, a do dyspozycji mieli własne oddziały samurajów. Za rządów siogunów z rodu Tokugawów nastąpił podział daimyō na fudai-daimyō – bezpośrednich wasali sioguna, którzy byli spokrewnieni i związani z rodem Tokugawa jeszcze przed objęciem przez nich władzy – oraz tozama-daimyō, nie spokrewnionych z Tokugawami, ale uważających się za co najmniej im równych.

Między 2 marca i 2 sierpnia 1869 roku daimyō dobrowolnie zwrócili prawa do swoich hanów cesarzowi Meiji, zachowując jednakże własne oddziały wojskowe.

Autorem inicjatywy ostatecznego zniesienia hanów był Aritomo Yamagata. Uważał on, że zapewnienie Japonii odpowiedniej obrony przed ingerencją ze strony m.in. Wielkiej Brytanii, USA i Rosji, będzie wymagało zjednoczenia rozproszonych armii hanowych. Yamagata przekonał Takamoriego Saigō do przyjęcia stanowiska głównodowodzącego utworzonej 17 kwietnia 1871 roku Cesarskiej Gwardii Przybocznej (Goshinpei). Chociaż liczyła ona nie więcej niż 10 tys. żołnierzy, spełniała przede wszystkim niezwykle ważną rolę symbolu współpracy Chōshū i Satsumy, których połączonym wojskom, zasilonym jeszcze przez oddziały Tosy, nie był w stanie przeciwstawić się żaden inny han.

Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.Takamori Saigō (jap. 西郷隆盛, Saigō Takamori, 23 stycznia 1828 – 24 września 1877) jeden z najbardziej wpływowych samurajów w historii Japonii, żyjący na przełomie epok Edo i Meiji.

W dniu 29 sierpnia 1871 gubernatorzy 56 hanów, niegdyś daimyō, zostali wezwani przed oblicze cesarza. Odczytano im cesarski edykt o zniesieniu hanów i wszyscy zostali zwolnieni ze swoich urzędów. W ciągu miesiąca gubernatorzy wszystkich pozostałych hanów udali się do stolicy w celu doręczenia rządowi cesarskiemu swoich próśb o dymisję. Zniesione 261 hanów na krótko otrzymało status prefektur, ale już po upływie 4 miesięcy nastąpiła komasacja wszystkich 305 jednostek administracyjnych, w wyniku której powstały 72 prefektury i 3 miasta wydzielone. Dawni daimyō uznali za bezcelowe stawianie jakiegokolwiek oporu, a rząd centralny zatroszczył się o zapewnienie im odpowiednich środków materialnych, tak aby mogli zachować dotychczasowy standard życia.

Tosa (jap. 土佐藩, Tosa-han), także Kōchi (jap. 高知藩, Kōchi-han) – domena feudalna w Japonii funkcjonująca w okresie epoki Edo. Obejmowała całe terytorium prowincji Tosa (obecnie prefektura Kōchi), a jej siedziba administracyjna znajdowała się w Kōchi. Domeną zarządzał ród Yamanouchi.Restauracja Meiji (jap. 明治維新, Meiji Ishin) – przełom w ustroju władzy, jaki się dokonał w Cesarstwie Japońskim w 1868 r. Cesarz Mutsuhito uzyskał pełnię władzy w państwie, po tym jak siły sprzeciwiające się rządom siogunów rodu Tokugawa obaliły ostatniego sioguna Yoshinobu Tokugawę, co zakończyło epokę Edo i było początkiem epoki Meiji. W następstwie tego przewrotu Japonia rozpoczęła proces szybkiej modernizacji i otwarcia na wpływy Zachodu.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mirosław Łuczko, Itō Hirobumi i Yamagata Aritomo - Czołowi politycy Japonii okresu Meiji (1868-1912), Wydawnictwo TRIO Biblioteka Fundacji im. Takashimy, Warszawa 2006, ​ISBN 83-7436-051-8




  • Warto wiedzieć że... beta

    Prefektury Japonii, to 47 jednostek administracyjnych, na które podzielona jest Japonia. W języku japońskim system podziału administracyjnego nazywa się to-dō-fu-ken (jap. 都道府県, to-dō-fu-ken). Mianem tym określane są:
    Chōshū (jap. 長州, Chōshū) - lenno (jap. han 藩), domena feudalna w Japonii, obecnie północno-zachodnia część prefektury Yamaguchi. Stolica hanu znajdowała się w Hagi.
    Feudalizm (z łac. feodum lub feudum - lenno) – nazwa określająca ustrój społeczno polityczny rozpowszechniony w średniowieczu w Europie, opierający się na systemie hierarchicznej zależności jednostek, z podziałem społeczeństwa na stany. W skład społeczeństwa feudalnej Polski wchodziła:szlachta, duchowieństwo, mieszczanie i chłopi . Aczkolwiek systemy o podobnej konstrukcji i działaniu odnaleźć można również w innych okresach i w innych kręgach kulturowych. Również na kontynencie europejskim pewne pozostałości systemu feudalnego odnaleźć można jeszcze dziś, co więcej niektóre jego elementy były istotną częścią ustroju ekonomicznego niektórych państw jeszcze w XIX stuleciu. W teorii marksistowskiej feudalizm jest formacją społeczną następującą po niewolnictwie, a przed kapitalizmem.
    Satsuma (jap. 薩摩藩, Satsuma-han) – domena feudalna (han) w Japonii w okresie Edo, usytuowana w południowej części wyspy Kiusiu. W jej skład wchodziły prowincje: Satsuma, Ōsumi, część prowincji Hyūga oraz północna część wysp Riukiu (Amami, Tokara, Ōsumi). Od 1609 r. podlegało jej także Królestwo Riukiu. Za pośrednictwem Riukiu, Satsuma prowadziła handel z Chinami, będąc obok Nagasaki, Cuszimy i Ezo, jednym z czterech okien Japonii na świat w okresie samoizolacji (sakoku). Od XII w. Satsumą rządził ród Shimazu.
    Han (jap. 藩, han) – lenna feudalne w Japonii, które utworzył w XVI w. Hideyoshi Toyotomi. Likwidacja systemu hanów została przeprowadzona w 1871, trzy lata po restauracji Meiji. Na ich miejsce ustanowiono prefektury. Liczba hanów ulegała zmianom; zwykle wynosiła ona około 300. W większości były one rządzone przez daimyō, których ziemie były wyceniane na co najmniej 10 tys. koku.
    Aritomo Yamagata (jap. 山縣有朋, pisownia współczesna 山県有朋, Yamagata Aritomo, ur. 14 czerwca 1838 w Kawashima w prowincji Nagato (dzisiejsze Hagi), zm. 1 lutego 1922 w Odawarze) – japoński polityk i wojskowy.

    Reklama