Grzyby naporostowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grzyb naporostowy Illosporiopsis christiansenii (różowy) pasożytujący na obroście gwiazdkowatym (szary)

Grzyby naporostowegrzyby, które żyją na porostach. Nie są one jednostką klasyfikacyjną, lecz tylko grupą ekologiczną. Porosty składają się z współżyjących z sobą grzybów i glonów, rozwijające się na niektórych porostach grzyby naporostowe należą jednak do innego gatunku, niż ten, który wraz z glonem buduje dany gatunek porosta. Zazwyczaj grzyby naporostowe są pasożytami porostów, ale czasem również saprotrofami kolonizującymi martwe porosty lub komensalami. Gatunki pasożytnicze wykazują różny poziom zjadliwości. Niektóre powodują masowe niszczenie tkanek porostów, ale wiele z nich powoduje niewielkie lub żadne uszkodzenia. Niektóre z nich (zwane parasymbiontami) wydają się być grzybami tworzącymi porosty, mającymi wspólnego fotobionta.

Grzyby mikroskopijne (łac. Micromycetes) – grzyby o niewielkich rozmiarach, przeciwieństwo grzybów wielkoowocnikowych (Macromycetes). Są to niezbyt precyzyjne pojęcia, używane jednak w mykologii przy tworzeniu różnego rodzaju zestawień gatunków i w innych opracowaniach. Do grzybów mikroskopijnych zalicza się gatunki o rozmiarach od mikroskopijnych (widocznych tylko pod mikroskopem) do bardzo małych, o rozmiarach do kilku milimetrów. Grzyby mikroskopijne mogą tworzyć pleśń.Grzyby wielkoowocnikowe (łac. Macromycetes, grzyby makroskopijne, „grzyby”, ang. macrofungi, mushrooms) jest to sztuczna grupa grzybów obejmująca gatunki o owocnikach widocznych gołym okiem, przez co rozumie się czasem rozmiary od 2 mm.

Wiele gatunków grzybów naporostowych jest znanych tylko z jednego gatunku porostu-żywiciela, ale jest prawdopodobne, że w miarę dalszych badań zostaną odkryte również inne gatunki porostów, na których one występują.

Do 2003 r. opisano 1800 gatunków grzybów naporostowych, szacuje się, że ich łączna liczba na świecie wynosi około 3 tysięcy. W 2018 r. opisano już 2319 gatunków, z czego 2000 gatunków, podgatunków lub odmian to wyłącznie grzyby naporostowe, pozostałe to fakultatywnie grzyby naporostowe. Gatunki te występują w 10 różnych klasach grzybów należących do typów workowce (Ascomycota) i podstawczaki (Basidiomycota), 55 rzędach, 115 rodzinach i 397 rodzajach. Wśród opisanych gatunków 96% należało do workowców, 4% do podstawczaków. Są filogenetycznie zróżnicowane, zarówno w obrębie workowców, jak i podstawczaków. Są wśród nich zarówno grzyby wielkoowocnikowe, jak i grzyby mikroskopijne. W dwóch rzędach (Abrothallales i Cyphobasidiales) oraz w 6 rodzinach (Abrothallaceae, Adelococcaceae, Cyphobasidiaceae, Obryzaceae, Polycoccaceae, Sarcopyreniaceae) wszystkie gatunki to grzyby naporostowe.

Grzyby pasożytnicze – pasożyty należące do królestwa grzybów (Fungi). Są to organizmy cudzożywne, pobierające substancje odżywcze z roślin zielonych, zwierząt lub innych grzybów, pełniących wówczas funkcję żywicieli.Grzyby workowe (Ascomycota Caval.-Sm.) – typ grzybów z podkrólestwa Dikarya. Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory).

W Polsce od niedawna dopiero trwają badania nad grzybami naporostowymi. Wiesław Fałtynowicz w 2003 r. wymienia 154 gatunki występujące w Polsce, checklist K. Czyżewskiej i M. Kukwy z 2009 r. już 247 gatunków i na pewno nie jest to liczba ostateczna.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Lichenicolous Fungi – Worldwide Checklist Including Isolated Cultures and Sequences Available Phylogenetic Arrangement of Genera [dostęp 2015-06-22].
  2. James D. Lawrey, Isolation and Culture of Lichenicolous Fungi [dostęp 2020-12-29].
  3. The 2018 classification and checklist of lichenicolous fungi, with 2000 non-lichenized, obligately lichenicolous taxa [dostęp 2020-12-29].
  4. James D. Lawrey, Paul Diederich, Lichenicolous Fungi: Interactions, Evolution, and Biodiversity, The Bryologist 106(1), pp. 80 120, 2003
  5. Wiesław Fałtynowicz, The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland. Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, ​ISBN 83-89648-06-7​.
  6. Krystyna Czyżewska, Martin Kukwa, Lichenicolous Fungi of Poland a cataloque and key to species, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2009, ​ISBN 978-83-89648-76-1

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Lista wszystkich znanych gatunków grzybów naporostowych na świecie
  • Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.Grzyby saprotroficzne – grupa grzybów czerpiących pokarm z materii organicznej zawartej w martwych organizmach lub ich resztkach. Pozostałe grupy grzybów to grzyby pasożytnicze i grzyby symbiotyczne. Grzyby saprotroficzne są organizmami cudzożywnymi z grupy saprotrofów. Nie potrafią wykorzystywać energii słonecznej do wytwarzania związków organicznych, lecz pobierają je od roślin, zwierząt i innych grup organizmów żywych..




    Warto wiedzieć że... beta

    Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.
    Komensalizm (współbiesiadnictwo; od łac. commensalis = współbiesiadnik; pojęcie wprowadzone przez zoologa van Benedena) – jest najbardziej pierwotnym typem oddziaływania protekcyjnego. Typ zależności o charakterze symbiozy między dwoma lub więcej gatunkami, przy czym jeden z gatunków czerpie z tej zależności wyraźne korzyści, nie szkodząc pozostałym (np. rekin i podnawka; lew i hieny; lew i sęp; żuk gnojowy i ssak kopytny). Innym przykładem komensalizmu może być odżywianie się owadów żyjących w ptasich gniazdach resztkami pokarmu gospodarzy lub znalezionymi w gnieździe piórami. Komensalizm jest więc współżyciem korzystnym dla jednego z partnerów, dla drugiego obojętnym.
    Wiesław Fałtynowicz (ur. 1952 r. w Suwałkach) - polski biolog, specjalizujący się w lichenologii i ekologii roślin; nauczyciel akademicki związany z uniwersytetami w Gdańsku i Wrocławiu.
    Klasa (łac. classis) – kategoria systematyczna w systematyce roślin obejmująca spokrewnione rzędy, odpowiadająca rangą gromadzie (classis) w systematyce zwierząt. Kategoriami pomocniczymi dla klasy są nadklasa (superclassis) i podklasa (subclassis).
    Obrost gwiazdkowaty (Physcia stellaris ((L.) Nyl. – gatunek grzybów z rodziny obrostowatych (Physciaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.
    Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).
    Fotobiont – autotroficzny (samożywny) komponent u współżyjących z sobą organizmów, z których jeden jest samożywny, drugi cudzożywny. Tego rodzaju współżycie występuje u porostów. Fotobiontami są w nich glony. W 90% gatunków są to glony z grupy zielenic, nazywane glonami protokokkoidalnymi, w pozostałych 10% są to sinice. Cudzożywnym partnerem (mykobiontem) w porostach są grzyby. Współżycie glonów z grzybami u porostów ma różny stopień zaawansowania u różnych gatunków. Może być dość luźne, lub bardzo ścisłe, podczas którego strzępki grzyba wnikają do komórek glonów.

    Reklama