Artykuł na Medal

Greta Garbo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Greta Garbo (wym. ang. [ˈgritə ˈgɑrboʊ], wym. szw. [ˈɡrêːta ˈɡǎrːbʊ], właśc. Greta Lovisa Gustafsson; ur. 18 września 1905 w Sztokholmie, zm. 15 kwietnia 1990 w Nowym Jorku) – szwedzko-amerykańska aktorka filmowa i teatralna, uznawana za jedną z największych i najwybitniejszych gwiazd filmowych w historii kinematografii oraz jedną z legend i ikon okresu „Złotej Ery Hollywood”. Symbol seksu lat 20. i 30. XX wieku. W 1951 Garbo przyjęła obywatelstwo amerykańskie. W 1999 American Film Institute umieścił jej nazwisko na 5. miejscu w rankingu „największych aktorek wszech czasów” (The 50 Greatest American Screen Legends).

Szwa – w językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, określenie samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim litera a w wyrazie about jest wymawiana przez szwę. W języku angielskim szwa występuje głównie w sylabach nieakcentowanych, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W polszczyźnie standardowej szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach lokalnych. Zamek w Uppsali (szw. Uppsala Slott) to XVI-wieczny zamek wybudowany w czasach, gdy Szwecja była jedną z europejskich potęg. Odegrał dużą rolę w historii tego kraju.

Na dużym ekranie debiutowała jako statystka w szwedzkich produkcjach En lyckoriddare (1921) i Kärlekens ögon (1922). Karierę rozpoczęła od udziału w melodramacie Gdy zmysły grają (1924), dzięki któremu zyskała status wschodzącej gwiazdy. Jej kreacja zwróciła uwagę Louisa B. Mayera, szefa wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer, który rok później sprowadził aktorkę do Hollywood. Za oceanem zadebiutowała w niemym dramacie Słowik hiszpański (1926). Trzeci film, w którym wystąpiła – melodramat Symfonia zmysłów (1926) – uczynił z niej międzynarodową gwiazdę. Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku Garbo była jedną z najbardziej dochodowych aktorek wytwórni MGM. Jej pierwszym filmem dźwiękowym był dramat Anna Christie (1930). W tym samym roku zagrała w Romansie. Zdobywszy szerszy rozgłos oraz status międzynarodowej gwiazdy, aktorka coraz aktywniej selekcjonowała wybór ról filmowych. Udział w takich produkcjach, jak Mata Hari (1931), Ludzie w hotelu (1932) i Królowa Krystyna (1933), pozwolił na ugruntowanie jej pozycji. Po występie w komedii romantycznej Dwulicowa kobieta (1941) zakończyła karierę w przemyśle filmowym. Mimo otrzymywania na przestrzeni lat kolejnych ofert ról, nigdy nie powróciła na duży ekran. W przekroju kariery Garbo była trzykrotnie nominowana do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. W 1955 została uhonorowana Oscarem za całokształt twórczości.

Robert E. Sherwood, właśc. Robert Emmet Sherwood (ur. 4 kwietnia 1896 w New Rochelle, zm. 14 listopada 1955 w Nowym Jorku) – amerykański dramaturg i scenarzysta filmowy. Trzykrotny zdobywca Nagrody Pulitzera. Laureat Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany do filmu Najlepsze lata naszego życia (1946) Williama Wylera. George Stevens (ur. 18 grudnia 1904 w Oakland w stanie Kalifornia - zm. 8 marca 1975 w Lancaster w stanie Kalifornia) – jeden z czołowych reżyserów amerykańskich lat 40. i 50., a także operator i producent filmowy. Dwukrotnie, w latach 1952 i 1957 nagrodzony statuetką Oscara dla najlepszego reżysera za filmy: Miejsce pod słońcem (1951) i Olbrzym (1956). W tej samej kategorii zdobył także 3 nominacje do Oscara za filmy: Wesoły sublokator (1943), Jeździec znikąd (1953) i Pamiętnik Anny Frank (1959). Wszystkie wymienione filmy były nominowane w kategorii najlepszy film roku.

Do innych ważnych tytułów w dorobku Garbo zaliczają się: Kusicielka (1926), Władczyni miłości (1928), Anna Karenina (1935), Dama kameliowa (1936) i Ninoczka (1939). Wystąpiła w 29 filmach fabularnych.

Spis treści

  • 1 Życiorys
  • 1.1 Rodzina i młodość
  • 1.1.1 Edukacja i zainteresowanie aktorstwem
  • 1.2 Lata 20.
  • 1.2.1 Początki kariery (1920–1923)
  • 1.2.2 Gwiazda kina niemego (1924–1929)
  • 1.2.3 Gdy zmysły grają
  • 1.2.4 Kontrakt z Metro-Goldwyn-Mayer
  • 1.2.5 Kariera w Hollywood
  • 1.2.6 Słowik hiszpański, Kusicielka
  • 1.2.7 Symfonia zmysłów
  • 1.2.8 Odnowienie kontraktu z MGM
  • 1.3 Lata 30.
  • 1.3.1 Anna Christie
  • 1.3.2 Mata Hari, Ludzie w hotelu
  • 1.3.3 Królowa Krystyna
  • 1.3.4 Anna Karenina, Dama kameliowa
  • 1.3.5 Pani Walewska
  • 1.3.6 Ninoczka
  • 1.4 Lata 40.
  • 1.4.1 Rezygnacja z kariery aktorskiej
  • 1.5 Lata 50. i 60.
  • 1.6 Ostatnie lata, śmierć i pogrzeb
  • 2 Życie prywatne
  • 2.1 Osobowość, zainteresowania
  • 2.2 Romanse
  • 3 Filmografia
  • 4 Styl gry i wizerunek
  • 5 Spuścizna
  • 5.1 Kontrowersje
  • 6 Nagrody i nominacje
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Życiorys[ | edytuj kod]

    Rodzina i młodość[ | edytuj kod]

    Greta Lovisa Gustafsson w okresie dzieciństwa (1916)

    Greta Lovisa Gustafsson urodziła się 18 września 1905 o wpół do ósmej wieczorem w szpitalu Gamla Södra BB w Södermalm, dzielnicy położonej w południowej części centrum Sztokholmu. Przyszła aktorka została ochrzczona w obrządku luterańskim (jedynej oficjalnej religii obowiązującej w Szwecji w owym czasie), a ceremonii przewodniczył pastor Hildebrand. Jej ojciec, Karl Alfred Gustafsson (1871–1920), pochodził z rolniczej miejscowości Frinnaryd na południu kraju. Imał się różnych dorywczych zajęć, pracował między innymi jako pomocnik w miejscowej rzeźni. Matka Anna Lovisa (z domu Karlsson; 1872–1944), córka rolnika, była pochodzenia lapońskiego; urodziła się we wsi Högsby. Przez większą część tygodnia pracowała jako sprzątaczka w domach położonych w zamożnej części miasta. Greta Lovisa Gustafsson miała dwójkę starszego rodzeństwa: brata Svena Alfreda (1898–1967) i siostrę Alvę Marię (1903–1926). Jej rodzice pobrali się 8 maja 1898.

    Siri Naima Matilda Wifstrand (ur. 4 września 1890 w Sztokholmie, zm. 23 października 1968 roku tamże) − szwedzka aktorka filmowa, trubadur, reżyser, kompozytor i śpiewaczka operetkowa.Biały Dom (z ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Nazwa ta została nadana budynkowi 14 września 1901 r. przez prezydenta Roosevelta. Wcześniej nazywany był Pałacem Prezydenckim, Domem Prezydenckim i Siedzibą Władz Wykonawczych.

    Ze względu na trudną sytuację ekonomiczną rodziny, pracodawca Gustafssona zaproponował mu, że adoptuje najmłodszą córkę, lecz jego oferta została odrzucona. Pięcioosobowa rodzina mieszkała w ubogiej dzielnicy Södermalm w kamienicy przy Blekingegatan 32 (według różnych źródeł na trzecim lub czwartym piętrze) w trzy- bądź czteropokojowym mieszkaniu. Ojciec przyszłej aktorki posiadał ogródek z owocami i warzywami nad jeziorem Årsta na przedmieściach Sztokholmu, gdzie rodzina co tydzień jeździła trolejbusem, by pielić grządki i nawozić ziemię. Gustafsson zajmowała się hodowaniem i pielęgnowaniem truskawek, po czym sprzedawała je na pobliskim rynku.

    Nagroda Akademii za najlepszy film (The Academy Award for Best Motion Picture) to jedna z Nagród Akademii Filmowej (Oscarów). Kategoria za najlepszy film jest jedyną kategorią Oscarów, w której uprawnienia do głosu posiada każdy członek Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.Gloria Swanson, właśc. Gloria May Josephine Svensson (ur. 27 marca 1899 w Chicago, zm. 4 kwietnia 1983 w Nowym Jorku) – amerykańska aktorka, jedna z najwybitniejszych gwiazd w historii kina niemego.

    W późniejszych latach aktorka rzadko wspominała okres wczesnej młodości, lecz przyznawała, że największą radość czerpała ze swoich dziecięcych marzeń. Cieszyła się sympatią sąsiadów i wszystkich dzieci zamieszkujących kamienicę przy Blekingegatan 32. Częstokrotnie odwiedzała trafikę prowadzoną przez przyjaciółkę i sąsiadkę Agnes Lind, gdzie oglądała fotografie ówczesnych gwiazd skandynawskiego teatru – aktora Kalle Pedersena (od 1923 znanego jako Carl Brisson) i śpiewaczki operetkowej Naimy Wifstrand. Była zaangażowana w działalność na rzecz Armii Zbawienia. Na ulicach Sztokholmu sprzedawała egzemplarze czasopisma „Stridsropet”. Do 10 roku życia wszyscy nazywali ją Katha (Kata) – tak sama wymawiała swoje imię.

    Will Rogers (ur. 4 listopada 1879 w Oologah, zm. 15 sierpnia 1935 w Point Barrow) – amerykański dziennikarz, aktor i osobowość radiowa.Fred Astaire (właśc. Frederick Austerlitz) (ur. 10 maja 1899 w Omaha, zm. 22 czerwca 1987 w Los Angeles) - amerykański aktor, tancerz, wokalista.

    Edukacja i zainteresowanie aktorstwem[ | edytuj kod]

    Greta Lovisa Gustafsson (1919)

    W sierpniu 1912, miesiąc przed siódmymi urodzinami, Gustafsson została zapisana do szkoły podstawowej Katarina. Do jej ulubionych przedmiotów należała historia, dzięki której, jak sama twierdziła, „wypełniała swoją głowę najróżniejszymi marzeniami”. W ocenie biografa Davida Breta Gustafsson była „zdolną, choć niekiedy leniwą uczennicą”. Z większości przedmiotów była oceniana znacznie powyżej średniej. Mimo to nienawidziła szkoły i ograniczeń, jakie na niej wywierała.

    Museum of Modern Art (MoMA) – muzeum sztuki nowoczesnej mieszczące się na Manhattanie w Nowym Jorku (na 53rd Street, pomiędzy Fifth Avenue a Sixth Avenue). Ekspozycje prac ze zbiorów Muzeum oraz wystawy czasowe (indywidualne i tematyczne) prezentujące malarstwo, rysunek, grafikę, rzeźbę, fotografię, film, video, instalacje, nowe media.Mervyn LeRoy (ur. 15 października 1900 w San Francisco, stan Kalifornia - zm. 13 września 1987 w Los Angeles, stan Kalifornia) - amerykański reżyser i producent filmowy, a w młodości także aktor. Twórca najsłynniejszej amerykańskiej ekranizacjii powieści Henryka Sienkiewicza Quo vadis z 1951 roku. W 1943 otrzymał jedyną w swej karierze nominację do Oscara za reżyserię filmu Zagubione dni (1942).

    W wolnym czasie Gustafsson bawiła się ołowianymi żołnierzykami swojego brata Svena i grała w kulki. Z uwagi na usposobienie chłopczycy przewodziła podwórkowej gromadce dzieci, z którą wałęsała się ulicami Södermalm. Ze względu na trudną sytuację materialną nosiła ubrania po swoim bracie i korzystała z miejscowej jadłodajni dla ubogich. W stosunku do nieznajomych odwiedzających jej rodzinny dom przejawiała daleko idącą nieśmiałość (często chowała się za kotarami lub ukrywała pod stołem). Gdy miała 6 lub 7 lat, zainteresowała się aktorstwem. Odwiedzała dwa teatry – Södra i Mosebacke – które znajdowały się po przeciwnych stronach tej samej ulicy. Nie mając pieniędzy na bilet, czasami wykorzystywała nieuwagę ochrony i zakradała się do środka, gdzie zza kulis oglądała spektakle. Gustafsson dobrze orientowała się w życiu amerykańskich gwiazd filmowych, o których czytała w artykułach zamieszczanych w lokalnych czasopismach. W 1913 ojciec zabrał ją na lotnisko Bromma, gdzie po raz pierwszy zobaczyła na żywo Mary Pickford (którą podziwiała) i jej męża Douglasa Fairbanksa.

    National Film Registry – lista filmów budujących dziedzictwo kulturalne USA, wybranych przez National Film Preservation Board do przechowywania w Bibliotece Kongresu Stanów Zjednoczonych. National Film Preservation Board powstał w 1988 roku, na mocy ustawy National Film Preservation Act, którą zatwierdzano następnymi ustawami z 1992, 1996, 2005 i 2008 roku. W myśl ustawy z 1996 roku utworzono także organizację typu non-profit National Film Preservation Foundation, która jest stowarzyszona z National Film Preservation Board, ale uzyskuje fundusze z prywatnego sektora.Spektakl lub widowisko teatralne (fr. spectacle, łac. spectaculum) – utwór dramatyczny lub inne dzieło sztuki teatralnej odegrane przez aktorów przed zgromadzoną w tym celu publicznością. Widowisko teatralne stanowi efekt połączenia różnych sztuk – literatury (w wypadku przedstawienia dramatu), sztuki aktorskiej, muzyki (zwłaszcza w przedstawieniach muzycznych, jak opera lub operetka), choreografii (zwłaszcza w przypadku widowisk baletowych). Koordynatorem i właściwym twórcą widowiska teatralnego jest przeważnie reżyser.

    Gdy wybuchła I wojna światowa – mimo że Szwecja zajęła stanowisko neutralne – sytuacja materialna rodziny przyszłej aktorki się pogorszyła. Codzienny jadłospis wypełniały ziemniaki i chleb, co, jak podkreślał Bret, nie wpłynęło negatywnie na stan zdrowia Gustafsson, w odróżnieniu od innych członków jej rodziny. Wraz z koleżanką Elizabeth Malcolm odwiedzała lokalne jadłodajnie dla ubogich, gdzie, aby urozmaicić ludziom czas spędzany w kolejce, wystawiały „uliczny kabarecik”, protestując przeciwko wojnie (dzięki temu otrzymywały darmowe posiłki). Dla tych występów niejednokrotnie opuszczała szkołę, przez co brat i ojciec musieli jej szukać. Raz została za to surowo ukarana przez nauczycielkę na oczach całej klasy, co miało istotny wpływ na nieśmiałość Gustafsson. „Upokorzenie związane z tą publiczną chłostą zraniło ją bardziej niż cokolwiek innego. Od tamtego dnia coraz bardziej zamykała się w sobie. To był koniec jej dzieciństwa” – wspominała przyjaciółka Kaj Gynt.

    Alfred Joseph Hitchcock (ur. 13 sierpnia 1899 w Londynie, zm. 29 kwietnia 1980 w Los Angeles) – brytyjski reżyser i producent filmowy odznaczony Orderem Imperium Brytyjskiego, pionier suspensu i thrillera psychologicznego. Po zrealizowaniu wielu udanych filmów w Wielkiej Brytanii przeniósł się do Hollywood. W 1956 otrzymał obywatelstwo amerykańskie. Często uważany jest za najlepszego brytyjskiego reżysera wszech czasów i jednego z najlepszych i najbardziej wpływowych reżyserów w historii kina. Do jego najważniejszych filmów należą: Okno na podwórze, Zawrót głowy, Psychoza, Północ, północny zachód, Ptaki, Rebeka.Dama kameliowa (fr. tytuł oryg. La dame aux camèlias) – powieść społeczno-obyczajowa autorstwa Aleksandra Dumasa (syna) napisana i wydana po raz pierwszy w 1848 (polskie tłumaczenie w 1870). Powieść jest oparta na autentycznej biografii kurtyzany Marie Duplessis i historii jej romansu z pisarzem.

    W 1918 stan zdrowia Karla Alfreda Gustafssona uległ pogorszeniu; od dłuższego czasu cierpiał on na kamicę nerkową, lecz nie miał pieniędzy na wizytę u specjalisty. Przebyty w czasie pandemii grypy hiszpanki wirus całkowicie pozbawił go sił. W czerwcu 1919 Gustafsson zakończyła edukację na etapie szkoły podstawowej. W późniejszych latach aktorka wielokrotnie żałowała decyzji o przedwczesnym przerwaniu nauki. Po rzuceniu edukacji pomagała w pracach domowych matce oraz obchodziła miejscowe teatry. Do jej ulubionych śpiewających aktorów należeli Joseph Fischer i Sigurd Wallén. Kiedy stan ojca uległ pogorszeniu, podjęła pracę dziewczyny do namydlania w zakładzie fryzjerskim, aby mieć pieniądze na opiekę medyczną. Karl Alfred Gustafsson zmarł 1 czerwca 1920 na zapalenie nerek. 13 czerwca, niespełna dwa tygodnie po śmierci ojca, Gustafsson przystąpiła do konfirmacji. Uroczystość odbyła się w kościele Katarzyny (inne źródła podawały datę 18 kwietnia).

    Victor Lonzo Fleming (ur. 23 lutego 1889 w Pasadenie, stan Kalifornia, zm. 6 stycznia 1949 w Cottonwood, stan Arizona) – amerykański reżyser filmowy. Laureat, w 1940, Oscara dla najlepszego reżysera za film Przeminęło z wiatrem (1939; nad reżyserią filmu pracowali także George Cukor i Sam Wood, jednak to Fleming figuruje jako oficjalny reżyser, ponieważ to on zrealizował większość filmu).Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.

    Lata 20.[ | edytuj kod]

    Początki kariery (1920–1923)[ | edytuj kod]

    Widok na dom towarowy PUB, gdzie Garbo pracowała na początku lat 20. (od 1920 do 1922)

    26 lipca 1920, powołując się na starszą siostrę Alvę, Gustafsson rozpoczęła praktykę w domu towarowym PUB (od inicjałów założyciela) mieszczącym się przy placu targowym Hötorget. Pracowała w dziale pakowania za 125 koron miesięcznie. Z końcem listopada awansowała na ekspedientkę w dziale damskich płaszczy i kapeluszy. Wzrosło także jej wynagrodzenie, którym dzieliła się z matką. Dzięki niemu mogła regularnie uczęszczać do kina i teatru. W styczniu 1921 Gustafsson wzięła udział – w charakterze modelki – w pracach nad wiosennym katalogiem PUB-u, reklamując pięć wzorów kapeluszy. Latem ponownie prezentowała kapelusze, tym razem z wyższej półki cenowej. Niektóre klientki prosiły ją o zaprezentowanie na sobie danego modelu kapelusza, po czym kupowały go bez przymierzania. Mimo fascynacji sceną nie zapisała się do kółka dramatycznego PUB-u.

    Ujęcie − najmniejsza dynamiczna jednostka budulca filmowego zawarta między dwoma najbliższymi cięciami montażowymi; odcinek taśmy filmowej z obrazem filmowanym trwający od startu kamery do momentu jej zatrzymania.Film szpiegowski – określenie gatunku dzieł filmowych, których fabuła osnuta jest wokół tematyki szeroko pojętego szpiegostwa. Podgatunek filmowego kryminału.
     Osobny artykuł: Filmografia Grety Garbo.

    Pracując w PUB-ie, Gustafsson poznała aktora i reżysera Johna W. Bruniusa, który pod koniec 1920 obsadził ją w roli statystki w niemym filmie En lyckoriddare (1921). Druga część obrazu Kärlekens ögon (1922), podobnie jak i pierwsza, nie zachowała się do czasów współczesnych. Gdy przyszła aktorka dowiedziała się, że właściciel domu towarowego Paul U. Bergström planuje realizację 7-minutowego filmu reklamującego PUB, udała się pod dom reżysera Ragnara Ringa, prosząc o dostanie roli. Otrzymała ją mimo sprzeciwu innego aktora grającego w tym filmie, Ragnara Widestedta (według Barry’ego Parisa reżyser zatrudnił aktorkę ujrzawszy ją w PUB-ie). Występ Gustafsson w Herr och fru Stockholm (1922) ograniczył się do niespełna 2-minutowej sekwencji, w której parodiowała samą siebie, pozując tyłem do lustra w komicznym zestawie ubrań. Krótkometrażówkę wyświetlano pomiędzy filmami fabularnymi w kinach na terenie Szwecji. Ring, będąc pod wrażeniem jej debiutu, obsadził Gustafsson w swojej drugiej reklamówce – Konsum Stockholm Promo (1922), gdzie zagrała dwa epizody komediowe, objadając się ciastkami. Będąc cenioną sprzedawczynią i modelką w PUB-ie, odmówiła Ringowi roli Walkirii w przygotowywanym przez niego filmie.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Alida Valli (właściwie Alida Maria Laura von Altenburger; ur. 31 maja 1921 w Puli, obecnie Chorwacja, zm. 22 kwietnia 2006 w Rzymie) - włoska aktorka.
    Greta Garbo w 1924 na zdjęciu autorstwa Henry’ego B. Goodwina

    W lipcu 1922 Erik A. Petschler, reżyser komedii slapstickowych, zaproponował Gustafsson kontrakt filmowy i zaprosił ją na zdjęcia próbne do krótkometrażowej produkcji Petter włóczęga, które przeszła pomyślnie. Zdaniem Parisa aktorka, zdobywszy numer do Petschlera, zatelefonowała do niego z prośbą o spotkanie. Po wyrecytowaniu kilku tekstów otrzymała angaż. Z uwagi na odmowę dostania urlopu, 22 lipca złożyła wymówienie w PUB-ie (mimo że jej pensja wzrosła do 180 koron miesięcznie, podczas gdy za pięć dni zdjęciowych otrzymała 50 koron). Zdjęcia do komedii Petter włóczęga nagrywano w Dalarö. W przeciwieństwie do większości aktorów, Gustafsson chętnie brała udział w scenach realizowanych w wodzie. Podczas nagłej ulewy zaimprowizowała wraz z Tyrą Ryman indiański taniec w strugach deszczu. Alexander Walker porównywał jej kreację kąpiącej się „ślicznotki” do Bathing Beauties Macka Sennetta. Film w reżyserii Petschlera otrzymał mieszane oceny. Jedyną, utrzymaną w sarkastycznym tonie recenzję wystawił magazyn „Swing”, pisząc: „Greta Gustafsson może i zostanie szwedzką gwiazdą kina, lecz wyłącznie ze względu na swą anglosaską aparycję”. Inni z kolei podkreślali, że nie miała możliwości zaprezentowania swoich umiejętności.

    Zatracona ulica – film niemy z roku 1925, autorstwa Georga Wilhelma Pabsta, austriackiego reżysera związanego z kinematografią niemiecką.Antoni Gronowicz (ur. 13 czerwca1913 w Rudni k/Lwowa, zm. 21 października 1985 w Avon, Connecticut, USA) – poeta, powieściopisarz, dramaturg.
     Zobacz więcej w artykule Filmografia Grety Garbo, w sekcji Scena.

    Według reżysera Gustafsson, mimo że była nieśmiała i niespokojna, przejawiała duży talent do gry w filmach. Petschler zachęcił początkującą aktorkę do podjęcia nauki w prestiżowym Królewskim Teatrze Dramatycznym. Zdaniem Breta Gustafsson miała w owym czasie niezgrabną postawę, mówiła z niewyszukanym akcentem z nizin społecznych, prawie nigdy się nie czesała oraz ubierała się niechlujnie. Dodatkowo przeszkadzały jej wystające zęby. Były dyrektor teatru Fran Enwall uczył ją podstaw aktorstwa, a gdy zmarł w 1923, rolę tę przejęła jego córka Signe. Przygotowując się do egzaminu w ciągu miesiąca opanowała monolog z trzeciego aktu Piskląt Selmy Lagerlöf, scenę z pierwszego aktu Madame Sans-Gêne Victoriena Sardou i monolog Elidy z Oblubienicy morza Henrika Ibsena. Wygłosiwszy na egzaminie trzy fragmenty wspomnianych sztuk, została przyjęta.

    Kochanek lady Chatterley (ang. Lady Chatterley’s Lover) – powieść D.H. Lawrence’a, wydana po raz pierwszy w 1928 prywatnie we Florencji. Wersję bez cenzury wydano w Anglii dopiero w 1960 (nieoficjalna edycja pojawiła się w 1929, opublikowana przez Mandrake Press). Melodramat (gr.) – gatunek literacki lub filmowy o sensacyjnej fabule, zwykle miłosnej, nasyconej patetyczno-sentymentalnymi efektami i kończącej się z reguły pomyślnie dla bohaterów szlachetnych, a źle dla tzw. "czarnych charakterów". Początki melodramatu sięgają XVIII wieku, kiedy był to utwór dramatyczny opatrzony muzyką. Schemat miłości w melodramacie: miłość + przeszkoda nie do pokonania = cierpienie. Melodramat zatem to film o miłości trudnej lub niemożliwej do zrealizowania.

    W ciągu kilku pierwszych miesięcy nauki Gustafsson stała się prekursorką metody Stanisławskiego. Lubiła zajęcia z deklamacji oraz te aspekty ruchu scenicznego, które wymagały odzwierciedlenia emocji. Na pierwszym roku zagrała między innymi rolę prostytutki w inscenizacji Abschiedssouper Arthura Schnitzlera, służącą damy w sztuce J.M. Barriego Nieporównany Crichton oraz Hermionę w Zimowej opowieści Williama Szekspira. Od jednej z koleżanek zyskała przezwisko „Gurra” (będące zdrobnieniem imienia Gustav).

    Rak (łac. carcinoma, z łac. cancer – "rak, krab", z gr. καρκινος /karkinos/ – "rak, krab morski") – nazwa grupy chorób nowotworowych będących nowotworami złośliwymi wywodzącymi się z tkanki nabłonkowej.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Gwiazda kina niemego (1924–1929)[ | edytuj kod]

    Gdy zmysły grają[ | edytuj kod]

    Lars Hanson i Greta Garbo w filmie Gdy zmysły grają (1924)

    W 1923 Gustafsson została zaangażowana przez Mauritza Stillera do melodramatu Gdy zmysły grają, będącego ekranizacją bestsellerowej powieści Gösta Berling (1891) pióra zdobywczyni nagrody Nobla w dziedzinie literatury Selmy Lagerlöf. Większa część ekipy (w tym scenarzysta, operator i kierownik artystyczny) nie była zadowolona z angażu początkującej aktorki, lecz w jej obronie stawał Stiller, który został mentorem Gustafsson; uczył ją gry i dbania o figurę oraz zarządzał wszystkimi aspektami jej rodzącej się kariery. Gustafsson otrzymała honorarium w wysokości 3 tys. koron (ponieważ aktorka była niepełnoletnia, umowę kontrasygnowała matka). W trakcie zdjęć kilkukrotnie była bliska wycofania się (powstrzymywało ją zainteresowanie, jakie filmowi oraz jej samej okazywała prasa). W głównej roli męskiej partnerował jej Lars Hanson. Ukończywszy pracę nad filmem, wróciła do Królewskiego Teatru Dramatycznego, gdzie zyskała status studenckiej gwiazdy. Otrzymywała 150 koron miesięcznie i większą swobodę w wyborze ról. Zdecydowała się również na zmianę nazwiska z Gustafsson na Garbo. Stosowny wniosek (podpisany przez matkę) aktorka złożyła 9 listopada 1923 w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, a nowe nazwisko zaczęło formalnie obowiązywać 4 grudnia. Świadkiem była Mona Mårtenson.

    Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.Zwiastun – zapowiedź wydarzenia, oznaka, prognostyk, omen. Także osoba przynosząca nowiny, wieści o czymś, co ma nastąpić.

    Film Gdy zmysły grają wprowadzono do kin 10 i 17 marca 1924 w dwóch częściach. Skandynawscy krytycy wyrażali negatywne opinie na temat wyglądu Garbo (głównie zwracali uwagę na jej zaniedbane włosy) oraz mieli zastrzeżenia do fabuły, która znacząco różniła się w stosunku do pierwowzoru literackiego. Mimo nieprzychylnych ocen biografowie podkreślali, że sekwencja z Garbo i Hansenem na saniach pozostaje jedną z najbardziej charakterystycznych dla europejskiego kina niemego. Film Stillera cieszył się dużym uznaniem w krajach europejskich (szczególnie w Berlinie, gdzie Garbo pojawiła się na premierze), lecz okazał się fiaskiem w Szwecji. Aktorka ponownie wróciła do Królewskiego Teatru Dramatycznego, występując w kilku sztukach, w tym w farsie Jules’a Romainsa Knock, czyli triumf medycyny, jednak w marcu zrezygnowała z kontynuowania nauki.

    Auguste Renoir, Pierre-Auguste Renoir (ur. 25 lutego 1841, zm. 3 grudnia 1919) – malarz i rzeźbiarz francuski. Współtwórca i jeden z czołowych przedstawicieli impresjonizmu.Paramount Pictures Corporation - amerykańska wytwórnia filmowa założona 8 maja 1912 roku przez Adolpha Zukora, zajmująca się produkcją i dystrybucją filmów, mająca swą siedzibę w Hollywood. Jest ona drugą najstarszą działającą wytwórnią w USA (zaraz po Universal Pictures). Większość jej udziałów posiada dziś korporacja Viacom.

    Kontrakt z Metro-Goldwyn-Mayer[ | edytuj kod]

    Greta Garbo na fotosie z filmu Zatracona ulica (1925)
    Greta Garbo na na zdjęciu Alexandra Bindera (1925)

    W 1924 Garbo miała zagrać główną rolę w Die Odaliske von Smolny w reżyserii Stillera, lecz produkcję odwołano z uwagi na bankructwo studia Trianon, z którym aktorka była związana kontraktem, opiewającym o zarobki rzędu 500 marek miesięcznie. Gdy ekipa filmowa przebywała w Berlinie, do miasta przyjechał szef amerykańskiej wytwórni Metro-Goldwyn-Mayer Louis B. Mayer, który w Rzymie miał dokonać inspekcji zdjęć plenerowych do filmu Ben-Hur (1925, reż. Fred Niblo). Obejrzawszy film Gdy zmysły grają, Mayer pozytywnie wyrażał się na temat Garbo, porównując ją do Normy Talmadge. Podczas spotkania przy kolacji w restauracji Maiden Room w hotelu Adlon 25 listopada aktorka, za namową Stillera, podpisała przedwstępną, trzyletnią umowę z MGM, gwarantującą jej zarobki na poziomie 100 dolarów tygodniowo przez czterdzieści tygodni pierwszego roku, 600 dolarów w drugim i 750 dolarów w trzecim.

    Hollywood Revue – amerykański musical z 1929 roku. Drugi pełnometrażowy musical studia Metro-Goldwyn-Mayer i jeden z pierwszych musicali filmowych.Chow chow – rasa psa, należąca do grupy szpiców i psów pierwotnych, zaklasyfikowana do sekcji szpiców azjatyckich i ras pokrewnych.Typ lisowaty. Nie podlega próbom pracy.
    Greta Garbo i Mauritz Stiller na pokładzie SS Drottningholm (1925)

    W 1925 Garbo wystąpiła w niemieckim dramacie Zatracona ulica (reż. Georg Wilhelm Pabst). Reżyser – będąc pod wrażeniem kreacji aktorki w Gdy zmysły grają – obsadził ją w roli Grety Rumfort, a Marię Lechner zagrała Asta Nielsen. Początkowo Garbo domagała się zatrudnienia Stillera jako doradcy technicznego, lecz Pabst odmówił. W wyniku zawartego konsensusu ustalono, że aktorce i Einarowi Hansonowi zostaną wypłacone gaże w wysokości 4 tys. dolarów (tyle samo otrzymały Nielsen i Valeska Gert). Pod nieobecność reżysera Stiller instruował Garbo, jak powinna grać. Gdy Pabst przybył na plan, jej mentora wyprowadzono, przez co aktorka dostała ataku histerii. W ramach protestu pierwszego dnia zdjęciowego opuściła plan. Wieczorami Stiller omawiał z Garbo sceny, które miała nagrywać następnego dnia. Na jego specjalne żądanie sprowadzono ze Sztokholmu (lub Paryża) filmy Kodaka, które stosowano jedynie do scen realizowanych z Garbo (do innych używano filmy Agfa). Premiera Zatraconej ulicy odbyła się 18 maja w berlińskiej Mozartsaal i paryskim Studio des Ursulines. Tygodnik „Variety” napisał: „Te wiedeńskie córy szczęścia to dość marna grupa […]. Jedyną zaletą filmu z punktu widzenia jego dochodowości jest to, że gra w nim Greta Garbo”. Bret przywoływał scenę omdlenia przez aktorkę, która następnie wpada w ramiona Marlene Dietrich (odgrywającej rolę statystki).

    Wojna zimowa (wojna radziecko-fińska 1939-1940, fiń. talvisota, ros. Зимняя война) – konflikt zbrojny pomiędzy ZSRR a Finlandią, toczący się w okresie od 30 listopada 1939 do 13 marca 1940 roku.Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.

    30 czerwca Garbo wraz ze Stillerem wypłynęli na pokładzie SS Drottningholm z Göteborga do Nowego Jorku. Reżyser do ostatnich chwil opóźniał wyjazd, licząc, że pojawią się inne atrakcyjne oferty z Europy. Podobnie jak w przypadku śmierci ojca w 1920, Garbo nie chciała publicznie okazywać emocji, wskutek czego nie zgodziła się, aby matka, brat i siostra odwieźli ją na prom, a jedynie odprowadzili na stację kolejową w Sztokholmie. „Mój wyjazd nie cieszył ani matki, ani mnie” – wspominała.

    Manhattan – najmniejsza, a zarazem najgęściej zaludniona dzielnica (ang. borough) Nowego Jorku, położona na wyspie o tej samej nazwie. Ponadto hrabstwo (ang. county) w stanie Nowy Jork, w którego skład poza samą wyspą Manhattan wchodzi kilka mniejszych wysepek: Roosevelt Island, Randall’s Island, Wards Island, Governors Island, Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Do hrabstwa należy również Marble Hill, jedyna część położona bezpośrednio na stałym lądzie.Alienacja (wyobcowanie) (łac. alienus, alienum - obcy, cudzy) - poczucie izolacji od społeczeństwa, nieutożsamianie się ze społecznością lokalną i ponadlokalną, utrata tożsamości jednostki charakterystyczna dla dużych ośrodków miejskich w społeczeństwach przemysłowych i poprzemysłowych (postindustrialnych) oraz dla sytuacji migracji zarobkowej.

    Kariera w Hollywood[ | edytuj kod]

    Greta Garbo w 1925 (pierwsza sesja w Stanach Zjednoczonych)

    Garbo i Stiller przypłynęli do Nowego Jorku 6 lipca. Major Bowes, wiceprezes MGM, zorganizował dla aktorki zdjęcia próbne, które wypadły niekorzystnie. Krytykowano jej niechlujny wygląd oraz polecono, aby udała się do fryzjera i salonu mody, lecz Garbo odmówiła, czym wzbudziła oburzenie u członków zarządu wytwórni. Mimo nieznajomości angielskiego regularnie uczęszczała do kina, gdzie za sprawą Huberta Voighta poznała wiele gwiazd ekranu: Beatrice Lillie, Katharine Cornell, Libby Holman i Humphreya Bogarta. 26 sierpnia, w towarzystwie przyjaciółki Kaj Gynt, Garbo podpisała w biurze na Broadwayu trzyletni kontrakt z MGM. Z racji tego, że składając podpis nie miała ukończonych 21 lat – czego nie sprawdzono – wydział prawny wytwórni wymusił na niej dołączenie zgody matki. Spełniwszy żądanie studia 18 września ponownie podpisała kontrakt. Przypadkowe spotkanie z emerytowaną aktorką Marthą Hedman zaowocowało sesją zdjęciową, którą wykonał Arnold Genthe. Jedno z jej zdjęć ukazało się na łamach listopadowego wydania „Vanity Fair”. Stiller, za namową Genthego, wysłał odbitki do Mayera, który polecił sprowadzić Garbo do Hollywood i podwyższył jej pensję o 50 dolarów.

    Hamlet, książę Danii, Hamlet, królewicz duński – fikcyjna postać literacka, tytułowy i główny bohater dramatu „Hamlet” Williama Szekspira, bohater tragiczny, uważany za „symbol człowieka, któremu skłonność do autorefleksji uniemożliwia działanie”.Dializa (gr. diálysis - rozpuszczanie, rozdzielanie) – jest to metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

    10 września aktorka przybyła ze Stillerem do Los Angeles w Kalifornii, nie otrzymując w owym czasie żadnych propozycji angażu ze strony wytwórni. Wolny czas spędzała spacerując po plaży w Santa Monica, który, w ocenie Parisa, był „samotniczym i malowniczym sposobem oczekiwania, współgrającym z jej melancholią”. Mimo sprzeciwu dyrektorów MGM, Mayer sprowadził Garbo do Hollywood, płacąc jej 400 dolarów tygodniowo, co było dużą sumą uposażenia jak na nieznaną aktorkę. Przydzielił kierownika produkcji Irvinga Thalberga, aby ten nadzorował przestrzeganie diety przez Garbo, zadbał o jej wygląd oraz wybór nowej garderoby. W ramach kampanii promocyjnej MGM aktorka pozowała do zdjęć na tle drużyny lekkoatletów Uniwersytetu Południowej Kalifornii oraz w towarzystwie Slatsa, sześcioletniego lwa z logo MGM.

    Hollywood – dzielnica miasta Los Angeles w Stanach Zjednoczonych i najważniejszy ośrodek amerykańskiej kinematografii. Słowo Hollywood jest używane jako skrótowa, popularna nazwa dla amerykańskiego przemysłu filmowo-telewizyjnego.Choroba Heinego-Medina (łac. poliomyelitis anterior acuta, ostre nagminne porażenie dziecięce, wirusowe zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego, H14) – wirusowa choroba zakaźna wywoływana przez wirus polio (wirus zapalenia rogów przednich rdzenia kręgowego), przenoszona drogą fekalno-oralną. Nazwa tej choroby wywodzi się od nazwisk dwóch uczonych, którzy tę chorobę opisali: Jakob Heine (w roku 1840 jako porażenie dziecięce) i Karl Oskar Medin (w roku 1890 jako ostrą chorobę zakaźną). Do XIX w. występowała sporadycznie, później nastąpiła pandemia, obejmująca głównie półkulę północną. Liczba zachorowań drastycznie spadła po wynalezieniu skutecznych szczepionek. W 2001 WHO uznała Europę za wolną od tej choroby (wcześniej były plany eradykacji do tegoż roku, później data została przesunięta do roku 2005). Obecnie w związku z tymi planami należy informować służby sanitarne danego kraju i WHO o każdym przypadku. Aby rozpoznać polio, należy wyizolować i zidentyfikować wirusa, czy jest to szczep dziki, czy to zakażenie poszczepienne wirusem po rewersji do pełnej wirulencji.

    Słowik hiszpański, Kusicielka[ | edytuj kod]

    Greta Garbo, Armand Kaliz i Antonio Moreno w filmie Kusicielka (1926)

    Za sprawą Lillian Gish (pracującej na planie Szkarłatnej litery, reż. Victor Sjöström) Garbo otrzymała możliwość sesji zdjęciowej autorstwa Hendrika Sartova, którą zaaprobował Thalberg. Ten obsadził aktorkę w roli śpiewaczki Leonory Moreno (aka La Brunna) w dramacie Słowik hiszpański (1926, reż. Monta Bell), będącym ekranizacją powieści Vicente Blasco Ibáñeza. Ricardo Cortez wystąpił w głównej roli męskiej – aktorka nie darzyła sympatią ani jego, ani reżysera. Osobistym tłumaczem Garbo został szwedzki aktor Sven Hugo Borg, pełniący także funkcję jej ochroniarza i powiernika. Premiera odbyła się 21 lutego 1926 w nowojorskim Capitol Theatre. Słowik hiszpański odniósł sukces, a kreacja Garbo spotkała się z przychylnymi recenzjami amerykańskich krytyków; Laurence Reid z „Motion Picture” opisywał ją jako „najważniejszą osobę w filmie, łączącą zalety tuzina naszych najsłynniejszych gwiazd”, „Pictures” obwołał ją odkryciem roku, porównując do Poli Negri, a „Variety” chwalił jej umiejętność grania i osobowość. Garbo zachowywała powściągliwą ocenę własnego występu.

    Zbliżenie lub wielki plan (ang. close up) – jeden z bliskich planów filmowych. Twarz człowieka lub inny obiekt zajmuje większą część kadru. Ukazuje stan psychiki i emocje postaci.Ingrid Bergman (ur. 29 sierpnia 1915 w Sztokholmie, zm. 29 sierpnia 1982 w Londynie) – aktorka szwedzka, zarówno filmowa jak i teatralna.

    W tym samym roku aktorka została zaangażowana do melodramatu Kusicielka (reż. Fred Niblo), również powstałego na podstawie powieści Ibáñeza. Na ekranie partnerował jej Antonio Moreno, którego wybór kwestionował wyznaczony pierwotnie do reżyserii Stiller. 26 kwietnia konfliktowego mentora Garbo zastąpił Niblo. Sytuacja ta doprowadziła do opuszczenia planu przez aktorkę, która groziła Mayerowi pozwem sądowym za zwolnienie Stillera. Mimo to po zakończeniu zdjęć przesłała Niblo swoje zdjęcie z dedykacją (jedyny raz w karierze). Robert E. Sherwood na łamach „Life’a” zwracał uwagę na technikę gry aktorki, Dorothy Herzog z „New York Daily Mirror” porównywała sylwetkę Garbo do Kleopatry, podkreślając jej „urzekające usta i intensywne, hipnotyzujące spojrzenie”. W opinii „The New York Timesa” Kusicielka była „wybitnym dziełem”.

    Krystyna z dynastii Wazów (ur. 8 grudnia 1626 w Sztokholmie, zm. 19 kwietnia 1689 w Rzymie) – królowa Szwecji w latach 1632–1654.Księżna de Langeais (oryg. fr. La Duchesse de Langeais) – powieść Honoriusza Balzaka z cyklu Komedia ludzka. Miała stanowić część większej, nieukończonej całości pod tytułem Historia trzynastu. Po raz pierwszy została opublikowana w roku 1834 w gazecie Écho de la jeune France. Utwór został zadedykowany Franciszkowi Lisztowi. Pierwotny tytuł utworu miał brzmieć Ne touchez pas la hache (Nie dotykaj siekiery).

    Symfonia zmysłów[ | edytuj kod]

    Greta Garbo i John Gilbert w filmie Symfonia zmysłów (1926)

    Po występach w Słowiku hiszpańskim i Kusicielce aktorka zaczęła uosabiać nowy typ kobiety w kinie. Władze MGM postrzegały ją jako nową Eleonorę Duse lub Sarę Bernhardt, dostrzegając w Garbo cechy ciepłej uwodzicielki, silnej i wrażliwej zarazem. Jej rezerwa w życiu prywatnym i niechęć do zdradzania szczegółów na swój temat stworzyły wizję wyobcowanej i tajemniczej postaci.

    Jules Romains, właściwie Louis Henri Jean Farigoule (ur. 26 sierpnia 1885 Saint-Julien-Chapteuil, zm. 14 sierpnia 1972 Paryż) – francuski pisarz, poeta, publicysta, eseista.Katharine Houghton Hepburn (ur. 12 maja 1907 w Hartford, zm. 29 czerwca 2003 w Old Saybrook) – aktorka amerykańska, laureatka czterech Oscarów i dwunastu nominacji w kategorii najlepszej aktorki pierwszoplanowej.

    Trzecim filmem Garbo zrealizowanym dla MGM był oparty na motywach opowiadania Hermanna Sudermanna melodramat Symfonia zmysłów (reż. Clarence Brown). Aktorka początkowo odrzuciła udział w produkcji, wyrażając przekonanie, że Thalberg usiłuje utrwalić jej wizerunek femme fatale. Również odtwórca głównej roli męskiej John Gilbert odrzucił ofertę udziału, lecz za namową Thalberga dał się przekonać, pod warunkiem, że razem z nim wystąpi Garbo. 4 sierpnia Mayer wysłał do aktorki list, w którym nakazał jej niezwłoczne stawienie się w biurze Thalberga. W razie odmowy groził zerwaniem kontraktu. Garbo zignorowała polecenie szafa MGM i stawiła się na planie dopiero cztery dni później. Po premierze, która w Nowym Jorku miała miejsce 9 stycznia 1927, film spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem; „New York Herald Tribune” pisał, że „nigdy przedtem na ekranie nie pojawiła się kobieta tak powabna, obdarzona tak uwodzicielskim wdziękiem, o wiele potężniejszym niż jej uroda. Greta Garbo jest uosobieniem piękna, personifikacją namiętności”. Z kolei jeden z recenzentów „Variety” podkreślał, że jeśli Garbo zostanie poprowadzona we właściwy sposób i będzie dostawała dobre scenariusze, to „stanie się atutem równie cennym, jak niegdyś Theda Bara dla wytwórni Fox”. Według Marka A. Vieiry udział w Symfonii zmysłów uczynił z Garbo międzynarodową gwiazdę. „National Board of Review Magazine” obwołał ją „symbolem powabu i seksu”.

    Lapończycy (czasami też Saamowie, Łoparowie, Loparowie; lap. Saami, Sámi) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Lapończycy są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.Walkirie (norw. i duń. Valkyrie, szw. Valkyria) – w mitologii nordyckiej pomniejsze boginie, córki Odyna, zwykle przedstawiane jako piękne dziewice-wojowniczki ujeżdżające skrzydlate konie (czasem wilki), uzbrojone we włócznie i tarcze. Najbardziej znane walkirie nosiły przydomki Wyjąca i Wściekła.

    Mimo że aktorka odniosła trzeci sukces z rzędu, nie chciała udzielać wywiadów i unikała przedstawicieli prasy, choć kontrakt nakazywał jej utrzymywanie relacji z mediami. Po premierze wielbiciele talentu Garbo przysyłali 5 tys. listów tygodniowo do biura MGM, domagając się ponownego wspólnego występu aktorki i Gilberta na dużym ekranie.

    Oscary honorowe przyznawane są za całokształt osiągnięć dla wybitnych twórców kina światowego, za wkład w rozwój technologii filmowej oraz za propagowanie sztuki filmowej. The Hollywood Reporter - amerykańskie czasopismo poświęcone życiu i karierze gwiazd Hollywood. Ukazuje się od 1930 roku.

    Odnowienie kontraktu z MGM[ | edytuj kod]

    Greta Garbo w 1927 na zdjęciu autorstwa Ruth Harriet Louise

    Stosunki Garbo z MGM uległy pogorszeniu po odrzuceniu przez nią głównej roli w melodramacie Kobiety kochają diamenty (1927, reż. Edmund Goulding). Mayer, poirytowany arogancją aktorki, groził jej wstrzymaniem wypłaty wynagrodzenia oraz deportacją. Garbo wyjechała, a jej miejsce pobytu utrzymywano w ścisłej tajemnicy, co rodziło w prasie liczne spekulacje. Została zawieszona przez władze studia, a także wstrzymano wypłacanie jej pensji. 6 marca 1927 aktorka wystosowała do działu prawnego MGM telegram, w którym oskarżała Mayera o represjonowanie jej osoby, zarzucała przedstawicielom wytwórni niekorzystne przedstawianie jej w prasie oraz zbyt rygorystyczną pracę, zakładającą grę w trzech filmach rocznie, bez jakichkolwiek przerw. Kilkumiesięczny spór z MGM zakończył się 1 czerwca, kiedy to Garbo podpisała nowy, pięcioletni kontrakt.

    Deborah Kerr (ur. 30 września 1921; zm. 16 października 2007) – brytyjska aktorka. Jej prawdziwe nazwisko to: Deborah Jane Kerr-Trimmer. Była dwukrotnie zamężna. Pierwszy raz z Anthonym Bartleyem (ślub 28 listopada 1945 r. – rozwód w 1959 r.), z którym miała dwie córki: Melanie Jane (ur. 27 grudnia 1947 r.) i Francescę Ann. Kolejne małżeństwo zawarła z Peterem Viertelem (23 lipca 1960 r.)Komu bije dzwon (For Whom the Bell Tolls) – powieść Ernesta Hemingwaya, opublikowana w 1940. Obok opowiadania Stary człowiek i morze jest uważana za najważniejsze dzieło autora. Opowiada ona o oddziale partyzanckim walczącym po stronie Republikanów podczas hiszpańskiej wojny domowej. Jest studium psychologicznym człowieka będącego świadkiem okrucieństw wojny.

    Z końcem czerwca aktorka rozpoczęła pracę na planie melodramatu Anna Karenina (reż. Edmund Goulding), będącego adaptacją powieści o tym samym tytule Lwa Tołstoja. Do głównej roli męskiej Thalberg zaangażował Gilberta. Trzy sceny z udziałem aktorki i Philippe’a De Lacy poddano daleko idącej cenzurze (między innymi ujęcia z całowaniem w usta). Po premierze obraz uzyskał umiarkowany wynik kasowy, a Mordaunt Hall zaznaczał na łamach „The New York Timesa”, że „panna Garbo może unieść głowę o ułamek cala i ten gest znaczy więcej niż sztuczny uśmiech Johna Gilberta”.

    Komediodramat, film tragikomiczny – utwór filmowy, który łączy w swej konstrukcji elementy komizmu, liryzmu i tragizmu, tworząc z nich zarazem komediową i dramatyczną wizję świata wywołującą zarówno śmiech, jak i współczucie widza.Asta Nielsen (ur. 11 września 1881 w Kopenhadze; zm. 24 maja 1972 w Kopenhadze), duńska aktorka filmowa, gwiazda filmu niemego. Żona duńskiego reżysera Urbana Gada (1879-1947), z którym nakręciła większość filmów. W filmie "Zatracona ulica" zagrała m.in. z Gretą Garbo. Straciła popularność w momencie pojawienia się filmu dźwiękowego. W roku 1945 napisała książkę biograficzną pt. "Niema muza".
    Greta Garbo i John Gilbert w filmie Władczyni miłości (1928), który był ich trzecim wspólnym projektem
    Greta Garbo na fotosie z filmu Dzikie orchidee (1929)

    Korzystając z zapisu w kontrakcie z MGM, zakładającym prawo do wyboru scenariuszy, reżyserów oraz partnerów ekranowych, Garbo wyraziła chęć realizacji filmowej wersji sztuki Starlight Gladys Buchanan Unger, przedstawiającej historię francuskiej aktorki Sary Bernhardt. Garbo samodzielnie wybrała Victora Sjöströma do reżyserii i Larsa Hansona jako odtwórcę roli męskiej. W jej opinii film miał być „całkowicie szwedzką produkcją”. Melodramat Boska kobieta (1928) otrzymał zróżnicowane recenzje w prasie, a Garbo ponownie unikała pokazów przedpremierowych.

    Charles Ambrose Bickford (ur. 1 stycznia 1891 w Cambridge, zm. 9 listopada 1967 w Los Angeles) − amerykański aktor, trzykrotnie nominowany do Oscara za role drugoplanowe.Film animowany – rodzaj filmu, w którym obrazy nie są uzyskiwane na drodze rejestrowania zjawisk (w sposób ciągły) przy pomocy kamery. Źródłem danych jest często ręcznie rysowana grafika przedstawiająca na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu (stąd też film animowany określany jest zazwyczaj mianem filmu rysunkowego lub kreskówki). Mogą być również wykorzystywane techniki animacji poklatkowej zdjęć poklatkowych. Obecnie coraz czesciej stosowana jest grafika i animacja wspomagana komputerowo.

    Fabuła zrealizowanego w tym samym roku melodramatu szpiegowskiego Żar miłości (reż. Fred Niblo) przedstawiała losy zakochanego w zajmującej się szpiegostwem Rosjance (Garbo) oficera austriackiego wywiadu (Conrad Nagel). Garbo nie zgodziła się, aby w głównej roli partnerował jej Gilbert. Recenzje filmu były zróżnicowane, a przeważała w nich opinia, że Garbo i Nagel nie pasowali do siebie jako duet ekranowy. Betty Colfax pisała za pośrednictwem „New York Graphic”: „Panna Garbo pozuje do zbliżeń jak żadna inna z hollywoodzkich gwiazd. Pokonuje przeszkodę w postaci okropnej garderoby, dużych stóp i szerokich bioder zręczną grą aktorską, dzięki której wciąż tworzy dla siebie odrębną klasę”.

    Irving Grant Thalberg (ur. 30 maja 1899 w Nowym Jorku, zm. 14 września 1936 w Santa Monica w Kalifornii) - amerykański producent filmowy, dyrektor wytwórni filmowych.Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.

    Za namową Garbo MGM zakupiło prawa do ekranizacji powieści Zielony kapelusz Michaela J. Arlena z 1924. Z powodu uwag zgłaszanych przez biuro Willa H. Haysa Thalberg zmienił tytuł na Władczynię miłości oraz usunął wzmianki o Arlenie i Zielonym kapeluszu z czołówki i materiałów reklamowych. Do głównej roli aktorka wybrała Gilberta, a obojgu partnerował Douglas Fairbanks Jr. Film w reżyserii Browna otrzymał przychylne recenzje; Pare Lorentz na łamach „Judge” pisał, że „[Garbo] sprostała długim, melancholijnym, a niekiedy pięknym scenom z większym wdziękiem i szczerością niż kiedykolwiek przedtem”. „Variety” oceniał, iż był to „najlepszy film [Garbo] od dawna. Rozpadłby się jednak bez jej wymownej gry aktorskiej”. Zyski finansowe Władczyni miłości pozwoliły zakwalifikować aktorkę do grona najbardziej dochodowych gwiazd MGM sezonu 1928–1929 w box offisie.

    Nordisk Film – duńskie przedsiębiorstwo filmowe założone w roku 1906 w Kopenhadze przez twórcę filmowego Olego Olsena. Zaraz za Gaumont Film Company, Pathe i Titanus jest to czwarte najstarsze i wciąż aktywne studio filmowe na świecie. Wielkanoc, Pascha, Niedziela wielkanocna, Zmartwychwstanie Pańskie, mazow. Wielki Dzień – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie wyznające Nicejskie Credo (325 r.).

    W dramacie Dzikie orchidee (reż. Sidney Franklin) Garbo po raz pierwszy zagrała Amerykankę. Partnerowali jej Lewis Stone i Nils Asther. Niektórych widzów oburzała scena, w której 49-letni Stone całuje i pociesza 23-letnią Garbo. Opinie krytyków co do filmu były podzielone; większość z nich uważała, że aktorka zagrała postać niezgodną ze swoim emploi. Rok 1929 Garbo zakończyła występem w dwóch produkcjach: melodramacie Pokusa (reż. John S. Robertson), który pomimo mieszanych recenzji okazał się sukcesem kasowym, oraz w Pocałunku (reż. Jacques Feyder), gdzie partnerowali jej Conrad Nagel i Lew Ayres. Obraz Feydera, mimo że jego premiera odbyła się siedemnaście dni po krachu giełdowym, przyniósł zyski rzędu 448 tys. dolarów, stając się trzecim najbardziej dochodowym filmem w dotychczasowym dorobku Garbo. Na łamach „Screenland” napisano: „Czarująca Szwedka dźwiga tę przeciętną historię na swych cudownych ramionach i sprawia, że Pocałunek staje się filmem wartym obejrzenia”.

    Maximillian Adalbert „Max” Baer (ur. 11 lutego 1909 w Omaha w stanie Nebraska, zm. 21 listopada 1959 w Hollywood w Kalifornii) – amerykański bokser, zawodowy mistrz świata wagi ciężkiej.Joan Crawford, właśc. Lucille Fay LeSueur (ur. 23 marca 1904 w San Antonio, zm. 10 maja 1977) – amerykańska aktorka, laureatka Oscara za rolę w filmie Mildred Pierce.

    Lata 30.[ | edytuj kod]

    Anna Christie[ | edytuj kod]

    Greta Garbo w filmie dźwiękowym Anna Christie (1930), będącym najbardziej dochodową produkcją w amerykańskim box offisie w 1930
    Greta Garbo jako Rita Cavallini na fotosie z filmu Romans (1930)

    Pod koniec 1929 Garbo przystąpiła do pracy nad pierwszym w swojej karierze filmem dźwiękowym (początkowo studio MGM chciało, by aktorka zagrała Joannę d’Arc, lecz problemy z nabyciem praw do ekranizacji spowodowały zaniechanie tego pomysłu) – zrealizowanym w okresie ery Pre-Code dramatem Anna Christie (reż. Clarence Brown). Aktorka wyrażała duże obawy związane z nową technologią – była przekonana, że podzieli los innych gwiazd epoki kina niemego: Clary Bow i Nity Naldi, których kariery załamały się wraz z wprowadzeniem technologii dźwiękowej. Nie mając pewności, jak zabrzmią jej kwestie wypowiadane w języku angielskim, poprosiła MGM o realizację niemieckojęzycznej wersji filmu na wypadek, gdyby Amerykanom nie spodobała się angielska wersja. Film, będący (według Breta) kamieniem milowym w historii MGM, reklamowano sloganem „Garbo mówi!”.

    Philip St. John Basil Rathbone (ur. 13 czerwca 1892 w Johannesburgu, zm. 21 lipca 1967 w Nowym Jorku) – brytyjski aktor filmowy i teatralny, nominowany dwukrotnie do Oscara za role drugoplanowe w filmach Romeo i Julia i Żebrak w purpurze.Quo Vadis – film historyczny produkcji amerykańskiej z 1951 roku w reżyserii Mervyna LeRoya. Film powstał na podstawie powieści Henryka Sienkiewicza Quo vadis.

    Aktorka wcieliła się w postać Anny, która zgwałcona przez kuzyna zostaje zmuszona do uprawiania prostytucji. Powróciwszy do ojca (George F. Marion) odnajduje chwilowy spokój i poznaje marynarza Matta (Charles Bickford), z którym zaczyna łączyć ją uczucie. Na uroczystej premierze w Hollywood 22 stycznia 1930 zjawili się wszyscy członkowie ekipy, z wyjątkiem aktorki. Recenzje były umiarkowane, a krytycy skupiali się w nich na głosie Garbo. Richard Watts Jr. przyznawał za pośrednictwem „New York Herald Tribune”: „Jej głos objawił się jako niski, chropowaty, gardłowy kontralt, posiadający w pełni ów poetyczny urok, który uczynił z tej zdystansowanej szwedzkiej damy wybitną aktorkę filmową”. Anna Christie okazała się najbardziej dochodowym filmem 1930 w amerykańskim box offisie.

    Vanity Fair – amerykańskie czasopismo poświęcone kulturze, polityce, życiu gwiazd i modzie, wydawane przez Condé Nast Publications. Nazwę pisma tłumaczy się jako "targowisko próżności".Henry Montgomery Jr (ur. 21 maja 1904 w Beacon, zm. 27 września 1981 w Nowym Jorku) − amerykański aktor, dwukrotnie nominowany do Oscara.
    Greta Garbo i Clark Gable w filmie Zuzanna Lenox (1931)

    W następnej kolejności aktorka przystąpiła do pracy nad melodramatem Romans (reż. Clarence Brown). Początkowo Garbo do głównej roli męskiej wybrała Gary’ego Coopera, jednak studio Paramount Pictures nie wyraziło zgody na jego udział w produkcji, wskutek czego zaangażowano Gavina Gordona. Premiera odbyła się 25 kwietnia. Aktorka za rolę włoskiej sopranistki Rity Cavallini zebrała przychylne oceny: Mordaunt Hall chwalił jej mimikę i „pełne wdzięku ruchy”, a Norbert Lusk przyznawał na łamach „Picture Play”, że gra Garbo to „czyste piękno, inspirujące połączenie jasnego umysłu i emocji”. Za role w Annie Christie i Romansie Garbo uzyskała pierwszą nominację do nagrody Akademii Filmowej w kategorii dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej, przegrywając rywalizację z Normą Shearer (nagrodzoną za występ w dramacie biograficznym Rozwódka; reż. Robert Z. Leonard).

    Karol Jan Artur Bernadotte, właśc. Carl Johan Arthur Bernadotte (ur. 31 października 1916 w Sztokholmie, zm. 5 maja 2012 w Ängelholm) – hrabia Wisborga, do 1946 książę szwedzki, książę Dalarny, prawnuk królowej Wiktorii Hanowerskiej.John Barrymore, właściwie John Sidney Blyth (ur. 15 lutego 1882 w Filadelfii, zm. 29 maja 1942 w Los Angeles) – amerykański aktor, występujący w repertuarze szekspirowskim, który wsławił się rolą Hamleta.

    W połowie października Garbo rozpoczęła pracę na planie do filmu Natchnienie (reż. Clarence Brown). Na ekranie partnerował jej Robert Montgomery, który początkowo chwalił sobie współpracę z aktorką, lecz Garbo nie chciała z nim więcej grać, z uwagi na ciągłe psucie scen miłosnych. Film zebrał zróżnicowane oceny krytyków, choć rola aktorki została oceniona przychylnie. Paris uważał Natchnienie za „bezwstydną kalkę”, którą należałoby nazwać Romansem II: „Rzadko się zdarza, że seksapil jest tak syntetyczny, dramat tak nudny, a dialogi tak drewniane” – argumentował. Po premierze Garbo w obawie, że może zostać zepchnięta w cień Marlene Dietrich, rozważała wyjazd na stałe do Szwecji.

    Donegal (irl. Contae Dhún na nGall) – hrabstwo na północnym zachodzie Irlandii, jedno z trzech hrabstw historycznego Ulsteru pozostających poza granicami Irlandii Północnej. Nazwa pochodzi z języka irlandzkiego i oznacza fort, który odpiera cudzoziemców (wedle innej wersji fort cudzoziemców). Kiedyś czasami było też nazywane Tyrconnel (irl.: Tír Chonaill – ziemia Connallów).IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza danych na temat filmów i ludzi z nim związanych. Zawiera informacje o aktorach, reżyserach, scenarzystach, producentach, montażystach, operatorach, muzykach itd. Informacje nie ograniczają się do kinematografii amerykańskiej.

    W 1931 aktorka została zaangażowana przez MGM do roli w melodramacie Zuzanna Lenox (reż. Robert Z. Leonard). Początkowo do reżyserii Garbo chciała zatrudnić Browna, lecz filmowiec odmówił, z uwagi na konfliktowe relacje z aktorką na planie Natchnienia, dotyczące zmian w scenariuszu. W głównej roli męskiej wystąpił Clark Gable, który do współpracy z Garbo podchodził sceptycznie, obawiając się, że krytycy zapamiętają go wyłącznie z roli partnera ekranowego. Realizacja filmu sprawiała problemy: nad scenariuszem pracowało w sumie dwudziestu dwóch autorów, a aktorka sześciokrotnie opuszczała plan. Podobnie jak w przypadku Natchnienia, recenzje prasowe co do filmu były zróżnicowane. Również Garbo otrzymała mieszance oceny: Mordaunt Hall skrytykował jej kreację, pisząc, że „wyszła na ekranizacji powieści Davida Grahama Phillipsa jak najgorzej”. „Variety”, porównując rolę w Annie Christie z Zuzanną Lenox, pisał, że „[Garbo] raz jeszcze osiąga efekt aktorski, prowokując widzów i wprawiając ich w konsternację”.

    Film krótkometrażowy – film, którego czas projekcji nie przekracza 30-60 minut. Granica ta nie jest ściśle określona. Niegdyś za filmy krótkometrażowe uznawano filmy o długości do 20-30 minut, co było związane z tym, że prezentowano je głównie jako dodatki do filmów długometrażowych w kinach. Obecnie filmy te są zazwyczaj prezentowane przez stacje telewizyjne, które preferują metraż zbliżony do pełnej godziny.Prószyński i S-ka to polskie wydawnictwo prasowe i książkowe, działające w latach 1990-2008, oraz nazwa handlowa, pod którą od początku 2009 ukazują się książki wydawane przez wydawnictwo Prószyński Media.

    Mata Hari, Ludzie w hotelu[ | edytuj kod]

    Greta Garbo i Ramón Novarro w filmie Mata Hari (1931)

    Pozytywna współpraca duetu Garbo–Gable spowodowała, że Mayer i Thalberg ponownie chcieli obsadzić dwójkę aktorów w komedii romantycznej Kaprys platynowej blondynki (1932, reż. Victor Fleming), lecz Gable nie chciał po raz kolejny zgodzić się na umieszczenie jego nazwiska jako drugiego w czołówce. Przeznaczoną dla Szwedki rolę Vantiny Jefferson otrzymała Jean Harlow, a Garbo przystąpiła do pracy nad melodramatem szpiegowskim Mata Hari (reż. George Fitzmaurice). Na ekranie partnerowali jej Ramón Novarro i Lionel Barrymore. Pierwszy z nich wyrażał podekscytowanie z możliwości współpracy z aktorką, zgadzając się na obniżenie honorarium. W opinii Breta była to „najbardziej kiczowata produkcja, w jakiej Garbo wystąpiła”, a podobieństwo do prawdziwej historii Maty Hari było znikome. Po premierze film okazał się największym sukcesem kasowym w dotychczasowej karierze aktorki, przynosząc 879 tys. dolarów zysku. Jeden z recenzentów magazynu „Screen Book” uznał kreację Maty Hari za najlepszą w dorobku Garbo.

    Film katastroficzny – gatunek filmu na temat trwającej lub mającej nastąpić katastrofy (takiej jak pożar, zatonięcie okrętu lub rozbicie się samolotu czy też kolizja z asteroidą) lub klęski żywiołowej spowodowanej np. trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu, zejściem lawiny albo gwałtownymi zjawiskami pogodowymi, takimi jak huragan, tornado, burza, powódź, gradobicie, itp.Time – amerykański tygodnik społeczno-polityczny wydawany od 1923 w Nowym Jorku. Ma największy nakład spośród amerykańskich tygodników.
    Greta Garbo i John Barrymore w filmie Ludzie w hotelu (1932)

    W 1930 Thalberg, z myślą o aktorce, zakupił za sumę 13 tys. 500 dolarów prawa do ekranizacji powieści Ludzie w hotelu Vicki Baum. Po udanych pokazach spektaklu na Broadwayu dopłacił 35 tys. dolarów i odkupił pełnię praw do realizacji filmu. Gdy obsadzono Garbo w roli zapomnianej gruzińskiej baleriny, do projektu zaangażowano Johna Barrymore’a i jego brata Lionela, Jeana Hersholta, Wallace’a Beery’ego oraz Joan Crawford. Pod groźbą wycofania się z filmu Garbo odmówiła realizacji wspólnych scen z Crawford, obawiając się, że aktorka będzie próbowała przyćmić jej rolę na ekranie. Kiedy na planie zjawiali się Mayer i autorka powieści Vicky Baum, Garbo przerywała swoje sceny i odmawiała dalszej gry. Melodramat Ludzie w hotelu (reż. Edmund Goulding) budził duże zainteresowanie w dniu premiery, która odbyła się w Grauman’s Chinese Theatre. Zdaniem Breta była to najważniejsza impreza show-biznesu w 1932. Według źródeł pod teatrem zgromadziło się ponad 25 tys. ludzi, którzy witali ekipę filmową. Gdy w formie żartu – zaaranżowanego przez Willa Rogersa – ogłoszono, że na premierę przybyła Garbo, wśród tłumu wybuchły zamieszki. Setki reporterów i fotografów udało się pod scenę, gdzie okazało się, że za aktorkę przebrany był Beery. Ton recenzji był przychylny; krytyk John Mosher z „The New Yorkera” przyznawał, że Garbo „dominuje nad całym filmem, sprowadzając innych aktorów do poziomu jedynie kompetentnych wykonawców”. Pochlebną opinię wyrażała także Baum. Zarówno Mata Hari, jak i Ludzie w hotelu były najbardziej dochodowymi filmami MGM sezonu 1931–1932, wobec czego Garbo zaczęto określać mianem „największej maszyny do robienia pieniędzy na ekranie”.

    Milczenie (szw. Tystnaden) – szwedzki film fabularny z 1963 roku. Trzecia część "trylogii pionowej" Ingmara Bergmana.Will H. Hays (ur. 5 listopada 1879, zm. 7 marca 1954) – amerykański polityk. Od 1918 do 1921 roku był przewodniczącym Komitetu Narodowego Republikanów. Od jego nazwiska pochodzi nazwa Kodeks Haysa.

    Obejrzawszy sztukę z udziałem Judith Anderson Garbo wyrażała chęć przeniesienia jej na ekran. Do głównych ról Thalberg zaangażował Melvyna Douglasa i Owena Moore’a oraz, za namową aktorki, Rafaelę Ottiano i Ericha von Stroheima (zatrudnienie von Stroheima było przedmiotem sporu, a Garbo groziła wszczęciem strajku w przypadku jego zwolnienia). Aktorka wcieliła się w Zarę, cierpiącą na amnezję piosenkarkę kabaretową, która straciła pamięć na skutek szoku odniesionego podczas I wojny światowej. Razem z włoskim hrabią, podającym się za jej męża (Douglas), udaje się do Florencji, by tam odzyskać pamięć. Realizacja dramatu Jaką mnie pragniesz (reż. George Fitzmaurice) była chaotyczna i problematyczna; niektórzy z aktorów uskarżali się na „pogmatwany scenariusz oraz scenopis”. Zdaniem Breta „jeśli pominąć Garbo i jego [Douglasa], aktorzy grają w sposób afektowany, a ich gesty miewają tak niejasny związek z akcją, że całość sprawia wrażenie marnie zmontowanego filmu z wczesnego okresu kina niemego”.

    Chłoniaki (łac. Lymphoma) – choroby nowotworowe wywodzące się z układu chłonnego (limforetikularnego). Najczęściej objawiają się powiększeniem węzłów chłonnych lub wątroby i śledziony. Wszystkie chłoniaki są nowotworami złośliwymi, jednak wyróżnia się postacie o mniejszej i większej złośliwości. Chłoniaki przebiegające z zajęciem szpiku nazywane są białaczkami. Chłoniaki leczone są głównie chemioterapią. W postaciach zlokalizowanych możliwe jest leczenie operacyjne.Introwersja i ekstrawersja - pojęcia wprowadzone przez Carla Gustava Junga (na podstawie teorii temperamentów fizjologicznych Kretschmera) w pracy Psychologische Typen (Typy psychologiczne (1921)), a zmodyfikowane przez Eysencka w teorii temperamentu PEN oraz Costę i McCRae w modelu Wielkiej Piątki.

    Królowa Krystyna[ | edytuj kod]

    Greta Garbo jako Krystyna Wazówna w filmie Królowa Krystyna (1933)
    Greta Garbo na fotosie z filmu Malowana zasłona (1934)

    8 lipca 1932 Garbo przedłużyła kontrakt z MGM na dwa kolejne filmy, gwarantujący jej zarobki rzędu 250 tys. dolarów za każdy z nich. Na mocy klauzuli z 4 lutego 1933 otrzymała również możliwość wyboru reżysera i odtwórcę roli męskiej. Umowa zobowiązywała MGM do powołania dla niej specjalnej firmy produkcyjnej (zlikwidowanej 12 sierpnia 1934), dzięki której sama mogła decydować o terminarzu pracy. Kulisy negocjacji i podpisania kontraktu były utrzymywane w ścisłej tajemnicy. W ten sposób studio chciało zbudować napięcie przed następnym filmem z udziałem aktorki oraz uniknąć sytuacji, w której inne gwiazdy domagałyby się podobnych warunków umowy.

    Czołówka – początkowa sekwencja filmu, prezentująca logotypy producenckie i napisy wstępne (tytuł obrazu, nazwiska najważniejszych twórców: reżysera, scenarzysty, operatora, głównych aktorów, producenta), lub piosenkę otwierającą film (najczęściej animowany). Natomiast końcowa sekwencja z napisami zwana jest „tyłówką”.Rola epizodyczna – drugoplanowa rola aktorska z co najmniej jednym zdaniem dialogu. W telewizji mianem tym określa się rolę, w której aktor wypowiada mniej niż 6 zdań. Aktorzy epizodyczni wymieniani są w napisach końcowych danej produkcji, w przeciwieństwie do statystów, którzy nie wypowiadają żadnych kwestii i ich nazwiska nie widnieją w napisach końcowych. Wyjątkiem jest pojawienie się w filmie znanego aktora lub innej znanej osobistości. Jej nazwisko odnotowywane jest w obsadzie, aby przydać filmowi splendoru.

    Podpisawszy kontrakt aktorka wypłynęła promem do Szwecji. W wolnych chwilach studiowała scenariusz do kolejnego filmu – biograficznego dramatu historycznego Królowa Krystyna (reż. Rouben Mamoulian) – oraz odwiedzała zamki w Tistad i Uppsali, sporządzając notatki i szkice wnętrz. Do głównej roli męskiej zaangażowano Gilberta, który zastąpił pierwotnie wybranego Laurence’a Oliviera. Wytwórnia nie chciała się zgodzić na kandydaturę Gilberta, mając obawy, że jego podupadająca kariera spowoduje starty finansowe. Film reklamowano w zwiastunach hasłem „Garbo powraca”. Po premierze otrzymał on przychylne oceny, a szwedzcy krytycy podkreślali, że Garbo w roli królowej Krystyny wypadła charyzmatycznie i przekonująco. „The New Yorker” pisał, że „Królowa Krystyna to film sezonu, Garbo zaś zagrała znakomicie”, natomiast „Photoplay” chwalił aktorkę za „wspaniały powrót na ekrany” i za „niezgłębioną tajemniczość”. Mimo entuzjastycznych ocen film wywołał kontrowersje; część krytyków zgłaszała do biura Haysa zastrzeżenia, dopatrując się w jednej ze scen homoseksualnego wątku, a Legion Przyzwoitości bezskutecznie domagał się wpisania nazwiska aktorki do „księgi potępienia” biura Haysa. Królowa Krystyna okazała się sukcesem kasowym, dzięki czemu uplasowała się na trzecim miejscu (po Macie Hari i Ludziach w hotelu) w dotychczasowym dorobku Garbo. Zyski filmu oceniano na 632 tys. dolarów. Tytułowa rola była – według Parisa – „prawdopodobnie najlepszą i z pewnością najbliższą sercu” aktorki.

    Rak gruczołu sutkowego (rak piersi, łac. carcinoma mammae) – najczęstszy nowotwór gruczołu sutkowego. Na świecie rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. W Polsce w 2002 roku stanowił blisko 13% rozpoznań nowotworów złośliwych płci. Rak sutka występuje także u mężczyzn, jest jednak rzadki; zwykle jest też późno rozpoznawany. Od lat 70. notowano na całym świecie wzrost zachorowań na raka sutka, tendencja utrzymywała się do lat 90. Zjawisko to mogło być spowodowane zarówno zmianami w stylu życia kobiet w krajach zachodnich, jak i wzrostem wykrywalności raka.Film dramatyczny – gatunek filmowy zawierający najczęściej utwory o charakterze fabularnym, rzadziej także dokumentalnym, których struktura ma za zadanie poruszyć emocje widza. Akcja filmu skupia się wokół głównego konfliktu. W zależności od typu konfliktu i problematyki występują różne odmiany gatunku.

    Biografowie podkreślali, że po rolach dam z półświatka, femme fatale i cudzołożnic Garbo kreacją w Królowej Krystynie wzniosła się na wyżyny artyzmu i stała się „bezdyskusyjną królową Hollywood”. W 1934 aktorka zagrała w melodramacie Malowana zasłona (reż. Ryszard Bolesławski), gdzie na planie partnerowali jej Herbert Marshall i George Brent. Garbo wcieliła się w rolę Katheriny Koerber Fane, niespełnionej żony Waltera Fane’a (Marshall), który zabiera ją ze sobą do Chin do medyczno-misjonarskiej pracy. Film na motywach powieści Williama Somerseta Maughama otrzymał zróżnicowane opinie.

    Box office – zestawianie najpopularniejszych lub najbardziej dochodowych filmów w podanym okresie. Dotyczy zarówno premier kinowych, jak i DVD czy video.Bathing Beauties (pol. „kąpiące się piękności”) – występująca w filmach Macka Sennetta grupka młodych, urodziwych statystek ubranych w wymyślne kostiumy kąpielowe, mająca za zadanie uczynić film atrakcyjniejszym dla męskiej widowni oraz zapewnić widzowi moment wytchnienia od natłoku gagów.

    Anna Karenina, Dama kameliowa[ | edytuj kod]

    Garbo na fotosie promocyjnym z filmu Anna Karenina (1935)
    Greta Garbo jako tytułowa bohaterka w filmie Anna Karenina (1935)

    23 października 1934 Garbo podpisała z MGM kontrakt na występ w jednym filmie. Jej honorarium wyniosło rekordową jak na owe czasy kwotę 275 tys. dolarów. Na prośbę aktorki funkcję producenta remake’u Anny Kareniny z 1927 pełnił David O. Selznick. Odtwórca roli hrabiego Wrońskiego Fredric March początkowo odrzucił udział w filmie, obawiając się, że całe zainteresowanie krytyków i publiczności będzie skupione jedynie na Garbo. Aby zniechęcić jego uczucia (March bezskutecznie usiłował nawiązać romans z Garbo), przed realizacją każdej sceny miłosnej aktorka wkładała do ust kawałek czosnku. Resztę obsady uzupełnili Basil Rathbone, Maureen O’Sullivan oraz Freddie Bartholomew. Anna Karenina w reżyserii Clarence’a Browna otrzymała nagrodę dla najlepszego filmu na 3. MFF w Wenecji, a Garbo została uhonorowana nagrodą Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych. Zdaniem Eileen Creelman z „The New York Sun” rola Anny Kareniny pozwoliła aktorce na powrót do „swojej szczególnej krainy splendoru i nieszczęśliwej miłości”. W ocenie „Photoplay” film był „słaby i nudny”, jednak geniusz Garbo podniósł go do rangi dzieła sztuki. Międzynarodowy sukces Anny Kareniny zaskoczył wytwórnię, lecz dochód z filmu (szacowany na 320 tys. dolarów) znacząco zmniejszała wygórowana pensja aktorki. Gdy trwały przygotowania do kolejnej produkcji z udziałem Garbo, odrzuciła ona rolę angielskiej femme fatale Domini Enfilden (zagrała ją Dietrich) w przygodowo-romantycznym dramacie Ogród Allaha (1936, reż. Ryszard Bolesławski).

    William K. Howard (ur. 16 czerwca 1899 w St. Marys, zm. 21 lutego 1954 w Los Angeles) – amerykański reżyser filmowy, scenarzysta i producent. Zaburzenia depresyjne – zaburzenia psychiczne z grupy zaburzeń afektywnych, charakteryzujące się obniżeniem nastroju, obniżeniem napędu psychoruchowego, zaburzeniem rytmów okołodobowych i lękiem.
    Greta Garbo i Robert Taylor w filmie Dama kameliowa (1936)

    30 maja 1935 aktorka podpisała kolejną umowę ze studiem MGM, opiewającą na dwa filmy i gwarantującą jej sumę 250 tys. dolarów za każdy z nich. Następnie udała się promem do Szwecji, gdzie nosiła się z zamiarem utworzenia własnej firmy producenckiej. Kolejnym projektem Garbo był melodramat Dama kameliowa (1936, reż. George Cukor), zrealizowany na podstawie powieści o tym samym tytule pióra Alexandre’a Dumasa (syna). Zdaniem Parisa Marguerite Gautier była jedyną rolą, którą Garbo chciała zagrać i sama zaproponowała ją wytwórni. W głównej roli męskiej partnerował jej Robert Taylor. W trakcie realizacji – z uwagi na silne bóle menstruacyjne – Garbo kilkukrotnie trafiała do szpitala, lecz mimo tego pracę na planie Damy kameliowej wspominała jako najprzyjemniejsze doświadczenie. Nowojorska premiera odbyła się 22 stycznia 1937. Krytycy ponownie wyrażali entuzjastyczne opinie na temat kreacji aktorki: Howard Barnes pisał za pośrednictwem „New York Herald Tribune”, że „[Garbo] panuje nad subtelnościami wcielania się w bohaterkę jeszcze lepiej niż w przeszłości, a sposób, w jaki moduluje głos, wspiął się na nowy poziom”. Autor podkreślał, że Garbo uczyniła z damy kameliowej swoją bohaterkę. W ocenie Parisa „Dama kameliowa była pierwszą, ostatnią i jedyną czysto klasyczną rolą Garbo – jej najbardziej trwałym wkładem w historię filmu, postacią dającą szansę na wyrażenie niezrównanej gamy emocji”.

    Luis Antonio Dámaso de Alonso (ur. 11 grudnia 1905 w Juárez, zm. 15 maja 1994 w Beverly Hills) − amerykański aktor meksykańskiego pochodzenia, dwukrotnie nominowany do Złotego Globu.Wallace Fitzgerald Beery (ur. 1 kwietnia 1885 w Kansas City, zm. 15 kwietnia 1949 w Beverly Hills) − amerykański aktor i reżyser, laureat Oscara za rolę pierwszoplanową w filmie Mistrz.

    Aktorka drugi raz z rzędu została laureatką nagrody Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych oraz wyróżniono ją nominacją do nagrody Akademii filmowej w kategorii dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej (przegrała rywalizację z Luise Rainer, którą nagrodzono za występ w dramacie społecznym Ziemia błogosławiona; reż. Sidney Franklin).

    Adaptacja filmowa (łac. adaptatio - przystosowanie) – rozumiana jest jako obróbka materiału, najczęściej literackiego, choć także przedstawienia teatralnego lub słuchowiska radiowego, przeznaczonego do sfilmowania. W praktyce jednak adaptacja filmowa często wykracza poza tę definicję, poszerzając lub nawet zupełnie zmieniając kontekst dzieła.Greta Garbo (1905–1990) w trwającej 21 lat karierze występowała w filmach i na scenie. Zagrała w 29 produkcjach fabularnych. Trzykrotnie wyróżniana była nominacją do nagrody Akademii Filmowej. Garbo uznawana jest przez biografów i historyków za jedną z największych i najwybitniejszych gwiazd filmowych w historii kinematografii oraz jedną z legend i ikon okresu „Złotej Ery Hollywood”.

    Pani Walewska[ | edytuj kod]

    Greta Garbo i Charles Boyer w filmie Pani Walewska (1937)

    W 1937 Garbo wystąpiła w romantycznym dramacie historycznym Pani Walewska (reż. Clarence Brown), wcielając się w tytułową bohaterkę. Do roli Napoleona Bonapartego aktorka wybrała Charles’a Boyera, rodowitego Francuza, choć zdaniem Parisa aktor miał duże wątpliwości co do kreacji Napoleona. Gdy Garbo dowiedziała się, że Paramount zaoferowało Marlene Dietrich kwotę 450 tys. dolarów za udział w filmie Hrabina Władimow (reż. Jacques Feyder), wykorzystała zapis w kontrakcie, gwarantujący jej dodatkowe 10 tys. dolarów tygodniowo za wszelkie opóźnienia i powtórne filmowanie nakręconych już ujęć. Przedłużająca się produkcja i nieobecność aktorki na planie przez dziewiętnaście dni spowodowały, że Garbo zarobiła 470 tys. dolarów. Fabuła filmu przedstawiała losy polskiej hrabiny (Garbo), która pod presją i wbrew własnej woli wdaje się w romans z Bonapartem (Boyer). Film Browna (dla którego był to siódmy i ostatni projekt zrealizowany z aktorką), będący najkosztowniejszą produkcją MGM, okazał się porażką pod względem finansowym i w oczach krytyków; Louella Parsons uznała, że Boyer przyćmił swoją grą Garbo. W podobnym tonie wypowiadał się John Mosher na łamach „The New Yorkera”: „Sądzę, że pierwszy raz to partner pani Garbo wnosi do filmu więcej życia i wygląda bardziej interesująco niż ona”. Pani Walewska przyniosła straty w wysokości 1 miliona 397 tys. dolarów w box offisie. Zdaniem Karen Swenson film był jednym z największych niepowodzeń dekady.

    Anna Karenina (ros. Анна Каренина) – klasyczna powieść psychologiczna rosyjskiego pisarza Lwa Tołstoja]].Fred Niblo, właściwie Frederick Liedtke (ur. 6 stycznia 1874 w Yorku, zm. 11 listopada 1948 w Nowy Orlean) – amerykański aktor i reżyser filmowy. Posiada swoją gwiazdę na Hollywoodzkiej Alei Gwiazd.

    Będąc pod wrażeniem Charlesa Laughtona w filmie biograficznym Dama z portretu (1936, reż. Alexander Korda) i Flory Robson w roli Elżbiety I w przygodowo-wojennym filmie Wyspa w płomieniach (1937, reż. William K. Howard), Garbo postanowiła zrezygnować z występowania w produkcjach historycznych i skupić się na gatunku komediowym. 3 maja 1938 „The Hollywood Reporter” opublikował artykuł opatrzony tytułem „Box-office Poison”, w którym sporządził listę najbardziej przepłacanych gwiazd filmowych, które nie są atrakcyjne dla widza, a mimo to otrzymują wymuszone kontraktami duże honoraria. Prócz Garbo we wspomnianym zestawieniu znaleźli się również Edward Arnold, Fred Astaire, Joan Crawford, Katharine Hepburn, Kay Francis, Mae West i Marlene Dietrich.

    Edmund Goulding (ur. 20 marca 1891 w Feltham w hrabstwie Middlesex – zm. 24 grudnia 1959 w Los Angeles) – amerykański reżyser i scenarzysta filmowy pochodzenia brytyjskiego.Film wojenny (dramat wojenny) − gatunek filmowy dotyczący wojny − zwykle skoncentrowany na bitwach lądowych, morskich lub powietrznych, czasem skupiający się także na losach jeńców wojennych, tajnych operacjach wojskowych, treningu adeptów oraz innych tematach powiązanych. Filmy wojenne ogniskują się również na życiu codziennym żołnierzy lub cywili w czasie wojny, bez ukazania obrazu bitwy. Wątki przedstawione w kinie wojennym mogą być fikcyjne, oparte na kanwie wydarzeń historycznych lub biograficzne.

    Ninoczka[ | edytuj kod]

    Greta Garbo i Melvyn Douglas w filmie Ninoczka (1939)
    Greta Garbo na fotosie z filmu Ninoczka (1939)

    Przedostatnią produkcją, w której wystąpiła Garbo, była Ninoczka (reż. Ernst Lubitsch) – pierwsza komedia w dorobku aktorki od czasu jej przybycia do Hollywood w 1925. Ze względu na przypiętą łatkę „trucizny box office’u” Mayer obniżył Garbo wynagrodzenie, wypłacając jednorazowo honorarium w wysokości 250 tys. dolarów. Aktorka zgodziła się wystąpić w filmie na wczesnym etapie opracowywania scenariusza. Początkowo w głównej roli miał jej partnerować Cary Grant, lecz aktor był zajęty innymi zobowiązaniami filmowymi. W jego miejsce zaangażowano Melvyna Douglasa, z którym Garbo współpracowała na planie Jakiej mnie pragniesz. Aktorka często dyskutowała z reżyserem po niemiecku w trakcie zdjęć (w jej ocenie Lubitsch był zbyt dominujący). Z kolei filmowiec pozytywnie odnosił się do pracy z Garbo. Fabuła skupiała się na rosyjskiej dyplomatce Ninie Iwanownie „Ninoczce” Jakuszowej (Garbo), przeżywającej w Paryżu miłosną historię. Scenariusz filmu, przy którym współpracowali Billy Wilder i Charles Brackett, miał zakpić z komunistycznego reżimu oraz z Rosji, a także obalić mit Garbo jako femme fatale. Podobnie jak i w przypadku Anny Christie z 1930, obraz reklamowano na billboardach i zwiastunach kinowych sloganem „Garbo się śmieje”. Ninoczka Lubitscha uzyskała entuzjastyczne recenzje po premierze oraz stała się przebojem kasowym. Krytycy podkreślali komediowy zmysł Garbo. Howard Barnes, dla którego Ninoczka była „najbardziej urzekającą komedią roku”, napisał: „Albowiem w tej wesołej burlesce o bolszewikach za granicą wielka aktorka ujawnia wyczucie komizmu odpowiadające w pełni emocjonalnej głębi i tragizmowi jej wcześniejszych triumfów”. Frank Nugent porównywał brawurę Garbo i jej pewność siebie na ekranie do Bustera Keatona. Aktorka nie podzielała entuzjazmu przedstawicieli branżowej prasy, uznając, że mogła zagrać lepiej.

    Erich Maria Remarque, właśc. Erich Paul Remark (ur. 22 czerwca 1898 w Osnabrück, zm. 25 września 1970 w Locarno) – niemiecki pisarz, weteran I wojny światowej. Do jego najwybitniejszych dzieł należą powieści Na Zachodzie bez zmian i Łuk triumfalny.Ida Lupino (ur. 4 lutego 1918 w Londynie, zm. 3 sierpnia 1995 w Los Angeles) – angielsko-amerykańska aktorka filmowa, reżyserka, producentka i piosenkarka.

    Ninoczka została nominowana w czterech kategoriach do nagrody Akademii Filmowej, w tym dla najlepszego filmu, a Garbo po raz ostatni w karierze uzyskała nominację dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej (przegrywając z Vivien Leigh za kreację Scarlett O’Hary w Przeminęło z wiatrem; reż. Victor Fleming).

    Lata 40.[ | edytuj kod]

    Greta Garbo i Robert Alton w filmie Dwulicowa kobieta (1941), który był ostatnią produkcją w karierze aktorki

    Po agresji zbrojnej Związku Radzieckiego na Finlandię, 12 grudnia 1939 Garbo przekazała anonimowo datek w wysokości 5 tys. dolarów na rzecz Fińskiego Funduszu Zapomogowego dla sierot wojennych. Za namową reżysera Zoltana Kordy (pełniącego funkcję agenta brytyjskiego wywiadu MI6) zgodziła się zbierać informacje o Axelu Wennerze-Grenie, który figurował na amerykańskiej czarnej liście i był podejrzewany o kontakty faszystowskie w Stanach Zjednoczonych. W pierwszym roku trwania II wojny światowej wpływy z filmów z udziałem aktorki spadły. Sukces Ninoczki spowodował, że MGM wycofało się z wcześniejszego pozwolenia na odejście Garbo. Pierwotnie studio chciało zaangażować aktorkę do głównej roli w dramacie noir Twarz kobiety (1941, reż. George Cukor), będącym remakiem filmu z 1938 z Ingrid Bergman, jednak Garbo odrzuciła ofertę, tłumacząc, że nie chce występować w roli kobiety, która krzywdzi dziecko.

    Farsa to odmiana komedii, w której łatwowierni, naiwni bohaterowie zostają wciągnięci w serię coraz bardziej nieprawdopodobnych wydarzeń. Dobra farsa to farsa precyzyjnie skonstruowana. W farsach niewiarygodne sytuacje, w które zostają wciągnięci bohaterowie, najczęściej są spowodowane ich wadami takimi jak np. próżność, sprzedajność lub chciwość. Wysiłki podejmowane przez bohaterów w celu wybrnięcia z niewygodnych lub kompromitujących sytuacji prowadzą jedynie do dalszego zapętlenia i jeszcze większej kompromitacji, aż do momentu, w którym w komicznych punktach kulminacyjnych wady zostają odpowiednio upokarzająco i przykładnie ukarane, po czym następuje względnie szczęśliwe zakończenie. Farsy prawie zawsze są poświęcone bezlitosnemu obnażaniu ludzkich słabości, a widzowie się śmieją, ponieważ łatwo mogą sobie wyobrazić siebie w sytuacji, w której to ich słabości zostają tak okrutnie obnażone. Akcja farsy musi od samego początku rozwijać się błyskawicznie i być budowana precyzyjnie. Konstrukcja farsy nie pozostawia miejsca na przypadek. Farsy nazywa się "komediami na haju".Nagroda Nobla w dziedzinie literatury – nagroda uważana za najbardziej prestiżową międzynarodową nagrodę literacką na świecie. Ustanowiona razem z czterema innymi nagrodami przez Alfreda Nobla w testamencie z 1895, jest przyznawana od 1901.

    Ostatnią produkcją w karierze Garbo była komedia romantyczna Dwulicowa kobieta (1941, reż. George Cukor), za udział w której otrzymała gażę w wysokości 150 tys. dolarów i po raz pierwszy zagrała bez pomocy dublerki, samodzielnie wykonując sceny jazdy na nartach oraz egzotycznego tańca chica-choca. Jako partnera ekranowego Garbo ponownie wybrała Melvyna Douglasa, ze względu na pozytywne wspomnienia ze współpracy nad Ninoczką. Fabuła Dwulicowej kobiety przedstawiała historię ambitnej instruktorki narciarstwa Karin Borg Blake (Garbo), która wymyśla siostrę-bliźniaczkę Katherine, aby odciągnąć swojego męża Larry’ego Blake’a (Douglas) od kochanki (Constance Bennett). W momencie wejścia na ekrany kin film został potępiony przez Legion Przyzwoitości, który przyznał mu klasyfikację C. Z uwagi na liczne interwencje katolickich organizacji Dwulicowa kobieta została zakazana w Massachusetts, Missouri i w stanie Nowy Jork. Również w Australii i Nowej Zelandii obraz był krótko wyświetlany. Kongresmen Martin J. Kennedy domagał się zakazu dystrybucji filmu w kraju. Z kolei jedno ze stowarzyszeń religijnych publicznie nazwało Garbo „szwedzką ladacznicą”. Pod silnym naporem publicznym władze studia MGM wycofały film z dystrybucji 6 grudnia. Publicznej krytyce przewodził arcybiskup Francis Spellman, który nie szczędził ataków pod adresem Garbo; osobiście udał się do biura MGM, żądając spotkania z dyrekcją i scenarzystami studia. W rozmowie z przyjaciółmi aktorka przyznała: „wykopali mi grób”. MGM zdecydowało o ponownym nakręceniu niektórych scen i poprawieniu scenariusza, co, zdaniem Parisa, doprowadziło do tego, że „i tak utykająca historia stała się jeszcze mniej logiczna i zabawna”.

    Norris McWhirter (ur. 12 sierpnia 1925, zm. 19 kwietnia 2004) - brytyjski sportowiec, dziennikarz telewizyjny, współtwórca i wieloletni autor Księgi rekordów Guinnessa.Josef von Sternberg, właśc. Jonas Sternberg (ur. 29 maja 1894 w Wiedniu - zm. 22 grudnia 1969 w Los Angeles) - amerykański reżyser filmowy pochodzenia austriackiego. W 1931 i 1933 nominowany do Oscara za reżyserię filmów Maroko oraz Szanghaj Ekspres.

    Premiera poprawionej wersji Dwulicowej kobiety odbyła się 31 grudnia 1941. Recenzent „PM” przyznał, że Dwulicowa kobieta zniszczyła symbol i legendę Garbo: „Fabuła w gorączkowym dążeniu do zamaskowania własnej pustki, jałowości i braku jakichkolwiek subtelnych uczuć zmienia Garbo w błazna, komediantkę, małpę na kiju”. W podobnym tonie pisał „Time”, nazywając film „absurdalnym wyborem roli dla Grety Garbo”. W ocenie „New York Herald Tribune” Dwulicowa kobieta była „jedną z mniej korzystnie dobranych ról w jej karierze”. Mimo nieprzychylnych recenzji film osiągnął umiarkowany sukces kasowy (zyski zwróciły się w dwójnasób).

    Rezygnacja z kariery aktorskiej[ | edytuj kod]

    The Campanile, w którym Garbo mieszkała od 1952 do 1990

    W opinii biografów Garbo początkowo nie zamierzała rezygnować z kariery aktorskiej (kontrakt zobowiązywał ją do występu w jeszcze jednym filmie). Po przeczytaniu nieprzychylnych recenzji ostatniej produkcji postanowiła zrobić przerwę do czasu zakończenia wojny (jednak jej bliska przyjaciółka Mercedes de Acosta twierdziła, że Garbo podjęła decyzję o definitywnym zakończeniu kariery). 6 grudnia 1941 aktorka podpisała umowę z Lelandem Haywardem, który zastąpił na stanowisku jej agenta Harry’ego Edingtona. W styczniu 1942 Garbo wpłaciła anonimowo 10 tys. dolarów na fundusz imienia Carole Lombard, która zginęła w katastrofie lotniczej, pełniąc misję patriotyczną, oraz wysłała do Clarka Gable’a (męża tragicznie zmarłej aktorki) list kondolencyjny. Według Parisa 24 stycznia aktorka wystąpiła u boku Boba Hope’a i Ronalda Colmana w audycji radiowej na rzecz kampanii przeciwko chorobie Heinego-Medina. Zdaniem Breta nie ma żadnych dowodów świadczących o tym, że Garbo wzięła udział we wspomnianej kampanii. Różne źródła informowały, że aktorkę zastąpiła dublerka. W 1942 Garbo wyrażała wolę zagrania cesarzowej Elżbiety Bawarskiej, a projekt miał sfinansować Selznick, jednak do jego realizacji nie doszło.

    Według źródeł w 1942 aktorka miała występować u boku Henry’ego Halla w wojskowym ośrodku szkoleniowym Catterick Garrison dla armii brytyjskiej, jednak Paris kwestionował jakąkolwiek aktywność Garbo w kampaniach na rzecz obligacji wojennych lub w występach dla żołnierzy, tłumacząc to jej dużym lękiem przez publiczną działalnością. Aktorka wyrażała zainteresowanie rolą w anglojęzycznej wersji filmu The Girl from Leningrad, opowiadającej o radzieckiej bojowniczce ruchu oporu z czasów wojny zimowej. Początkowo Garbo podpisała kontrakt i otrzymała od MGM 70 tys. dolarów (po zakończeniu zdjęć miała dodatkowo dostać 80 tys. dolarów), jednak zdecydowała się wycofać z projektu, a wypłaconą pierwszą część gaży poleciła wytwórni przekazać na fundusz obligacji wojennych. Film The Girl from Leningrad nie wyszedł poza etap scenariusza.

    Podczas pobytu w Nowym Jorku, za namową Barbary Barondess, aktorka zainteresowała się kolekcjonowaniem obrazów i antyków. Pod koniec września 1946 dostała od Selznicka propozycję występu w kryminalnym dramacie sądowym z elementami kina noir Akt oskarżenia (1947, reż. Alfred Hitchcock). W opinii Breta Garbo poważnie rozważała przyjęcie oferty, lecz ostatecznie wycofała się z projektu (zaangażowano Alidę Valli). Kolejną odrzuconą przez nią rolą była pierwszoplanowa kreacja w dramacie I Remember Mama (1948, reż. George Stevens), którą otrzymała Irene Dunne. Wśród innych propozycji przygotowywanych dla Garbo była rola George Sand oraz podwójna kreacja Penelopy i Kirke w nowej wersji Odysei Homera, którą reżyserować miał Pabst. W ocenie Salki Viertel, wieloletniej bliskiej przyjaciółki aktorki, Garbo, mimo iż wyrażała chęć powrotu na duży ekran, bała się. „Praca jest nawykiem, a ona go utraciła” – wspominała Viertel. Gdy dowiedziała się, że Hayward oczernia ją wobec pracowników, funkcję agenta powierzyła George’owi Schlee.

    W pierwszej połowie 1947 aktorka udała się do Londynu, gdzie w towarzystwie premiera Anglii Clementa Attlee zjadła obiad, po czym odbyła spotkanie z Winstonem Churchillem. Zdaniem biografów dotyczyło ono raportów ze współpracy Garbo z MI6 (protokół ze spotkania przechowywany jest w skarbcu Imperial War Museum). Pod koniec wojny Gabriel Pascal zaprosił ją do gry w Świętej Joannie George’a Bernarda Shawa, lecz klapa finansowa Cezara i Kleopatry (1945) spowodowała zaniechanie projektu.

    Lata 50. i 60.[ | edytuj kod]

    Greta Garbo w trakcie składania podpisu na dokumencie nadającym jej amerykańskie obywatelstwo (1951)
    Greta Garbo podczas wizyty w Sztokholmie (1961). Według Breta aktorka odwiedziła Szwecję w 1962, pierwszy raz od szesnastu lat

    Tennessee Williams bezskutecznie namawiał aktorkę do przyjęcia roli Blanche w filmowej wersji Tramwaju zwanego pożądaniem (1951, reż. Elia Kazan) oraz w sztuce Różowa sypialnia. Zoltan Korda oferował jej udział w filmie Dwugłowy orzeł (projektu nie zrealizowano) oraz w sztuce Trzy siostry autorstwa Antona Czechowa, lecz z uwagi na paniczny lęk przed publicznymi występami aktorka nie przyjęła propozycji (według Parisa był to dramat Wiśniowy sad Czechowa z 1903, jednak rolę Raniewskiej aktorka odrzuciła, uważając, że taka kreacja mogłaby ją zdegradować). Billy Wilder nosił się z zamiarem realizacji filmu osnutego wokół postaci Nieznajomej z Sekwany, lecz Garbo i tę ofertę odrzuciła. Aktorka wyrażała chęć zagrania Kolombiny w Pajacach, jednak pomysł zaniechano z powodu braku zainteresowania. Wśród innych ofert odrzuconych przez Garbo (bądź niezrealizowanych) były między innymi: The Lost Moment i Księżna de Langeais pióra Honoré de Balzaca, gdzie partnerować miał jej James Mason (5 oraz 25 maja 1949 aktorka przeszła zdjęcia próbne, realizowane przez operatorów Jamesa Wonga Howe’a i Williama H. Danielsa, które odnaleziono w 1990). Narastające konflikty między producentem planowanego filmu, Walterem Wangerem, a resztą ekipy oraz kłopoty z inwestorami spowodowały zaniechanie produkcji Księżnej de Langeais. S.N. Behrman rozważał angaż dla Garbo do dramatu historycznego Quo Vadis (1951, reż. Mervyn LeRoy). Próby pozyskania aktorki do Kochanka lady Chatterley oraz ról Eleonory Duse i Sary Bernhardt przez Selznicka również zakończyły się niepowodzeniem.

    9 lutego 1951 Garbo otrzymała w Biurze Imigracyjnym i Naturalizacyjnym w Nowym Jorku amerykańskie obywatelstwo. Z tej okazji wyjątkowo wyraziła zgodę na możliwość zrobienia zdjęcia w trakcie składania podpisu na dokumencie, zasłaniając twarz woalką. W latach 50. odrzuciła ofertę występu w dwóch programach telewizyjnych – This is Show Business stacji CBS i The Kate Smith Evening Hour w NBC. Za udział w nich proponowano jej honorarium w wysokości 45 tys. dolarów.

    W 1952 aktorka wyraziła zgodę na udział w dreszczowcu z elementami romansu Moja kuzynka Rachela (reż. Henry Koster), lecz nazajutrz zmieniła zdanie. Odrzuciła także możliwość 7-minutowego występu w serialu edukacyjnym Omnibus stacji CBS, za który oferowano jej sumę 50 tys. dolarów. Orson Welles napisał z myślą o Garbo scenariusz filmu Miłość d’Annunzia, gdzie partnerować miał jej Charlie Chaplin, lecz obydwoje odrzucili propozycję. Ida Lupino i Collier Young nosili się z zamiarem realizacji dramatu Dom siedmiu Garbo, jednak aktorka nie odpowiedziała na wystosowany do niej list. Odmówiła także Stanleyowi Kramerowi występu w reżyserowanym przez niego dramacie noir Za wszelką cenę (1955), producentowi Darrylowi F. Zanuckowi udziału w filmie Anastazja (1956, reż. Anatole Litvak) oraz wcielenia się w Katarzynę Wielką w filmie telewizyjnym, pomimo proponowanej gaży 100 tys. dolarów. Wielu przyjaciół było zdania, że aktorka „jest bezczynna w najlepszych latach swojego życia”. Roddy McDowall twierdził, że nie potrafiła znieść porażki i upokorzenia, jakiego doznała po premierze Dwulicowej kobiety w 1941.

    Wiosną 1955 Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej przyznała aktorce Oscara za całokształt twórczości. Statuetkę w imieniu Garbo odebrała Nancy Kelly. W 1960 Jean Cocteau złożył aktorce propozycję występu w jednej ze scen filmu Testament Orfeusza, jednak Garbo nie była nią zainteresowana. 21 października 1963 na zaproszenie pierwszej damy Jackie Kennedy Garbo gościła w Białym Domu (wcześniej trzykrotnie odmówiła). Od tego czasu pozostawała w przyjacielskich stosunkach z pierwszą damą. Po zamachu na Kennedy’ego przesłała wdowie list kondolencyjny. W tym samym roku otrzymała od Ingmara Bergmana ofertę występu w filmie Milczenie. W 1964 aktorka odrzuciła propozycję udziału w komedii The Trouble with Angels (1966, reż. Ida Lupino). Garbo, której majątek w 1964 szacowano na sumę 15 milionów dolarów, inwestowała w kolekcję obrazów i antyków. Czerpała także zysk w wysokości 20 tys. dolarów miesięcznie z tytułu wynajmu nieruchomości.

    Ostatnie lata, śmierć i pogrzeb[ | edytuj kod]

    W marcu 1971 aktorka udała się do Rzymu, gdzie odbyła spotkanie z reżyserem Luchino Viscontim, który zaproponował jej epizodyczną rolę królowej Neapolu we francusko-włoskiej ekranizacji powieści W poszukiwaniu straconego czasu. „Time” opisywał to jako zwiastun największego powrotu od czasu zapowiedzi generała Douglasa MacArthura. Z uwagi na duże koszty finansowe produkcję filmu zaniechano. Większość wolnego czasu Garbo spędzała na spacerowaniu, oglądaniu wystaw sklepowych i wizytach w galerii. W 1974 producent William Frye złożył aktorce propozycję udziału w filmie katastroficznym Port lotniczy 1975 (reż. Jack Smight). Po kilku dniach wahań Garbo odrzuciła ofertę, a jej miejsce w obsadzie zajęła Gloria Swanson. W tym samym roku aktorka została sfilmowana podczas jednego ze spacerów (bez swojej wiedzy) przez operatora Jacka Deveau, a zdjęcia wykorzystano w gejowskim filmie pornograficznym Adam & Yves (reż. Peter de Rome).

    Grób Grety Garbo na cmentarzu Skogskyrkogården w Sztokholmie (2010)

    W lipcu 1975 Garbo po raz ostatni odwiedziła Szwecję, gdzie spotkała się ze znajomymi i wzięła udział w recitalu Birgit Nilsson. Aktorkę, wbrew jej woli, sfotografowano, przez co ponownie zaczęła otrzymywać oferty występów w filmach, lecz wszystkie z nich odrzuciła. Zdaniem Parisa Garbo, która przybyła do ojczyzny na zaproszenie Karola Jana Bernadotte’a i jego żony Kerstin Wijkmark, została sfotografowana przez hrabinę, po czym jej zdjęcia ukazały się na łamach „Ladies’ Home Journal” w kwietniu 1976. Poirytowana aktorka nie wróciła więcej do Szwecji, czując się wykorzystaną przez rodzinę królewską.

    W styczniu 1984 pomyślnie przeszła zabieg częściowej mastektomii po tym, gdy wykryto u niej raka piersi. W marcu 1987, w wyniku potknięcia się o odkurzacz, aktorka skręciła staw skokowy, przez co musiała ograniczyć spacery. Od tamtej pory poruszała się o lasce. W kwietniu 1988 król Szwecji Karol XVI Gustaw i królowa Sylwia spotkali się z Garbo podczas oficjalnej wizyty w Nowym Jorku z okazji 350. rocznicy założenia Nowej Szwecji (szwedzkiej kolonii w Delaware). Spotkanie odbyło się w mieszkaniu aktorki, bez udziału przedstawicieli prasy. W sierpniu Garbo, przebywając w Szwajcarii, doznała łagodnego zawału serca, bagatelizując objawy. 5 stycznia 1989 przyjęto ją na oddział w New York Hospital z powodu silnych dolegliwości bólowych. Lekarze zdiagnozowali niewydolność nerek, jednak aktorka odmówiła leczenia i wróciła do swojego domu, w którym przez kilka miesięcy regularnie odwiedzała ją prywatna pielęgniarka. Kiedy stan jej zdrowia pogorszył się (wystąpiło zapalenie uchyłków jelita grubego), trzy razy w tygodniu jeździła na dializy do The Rogosin Institute. 11 kwietnia 1990 Garbo ponownie przyjęto na oddział New York Hospital, gdzie ulokowano ją w prywatnej sali. Zmarła 15 kwietnia, w Niedzielę Wielkanocną, o godzinie jedenastej trzydzieści przed południem w wyniku zapalenia płuc. Miała 84 lata.

    Zwłoki aktorki, zgodnie z jej życzeniem, poddano kremacji i umieszczono w magazynie. 17 kwietnia w Campbell’s Funeral Home odbyło się prywatne nabożeństwo żałobne z udziałem krewnych i przyjaciół. Po jej śmierci „The New York Times” nazwał Garbo „największą ekranową odtwórczynią ról kobiet cierpiących”. Cały majątek (szacowany na ponad 32 miliony dolarów) aktorka przepisała swojej siostrzenicy Gray Reisfield i jej rodzinie. W 1999 (po kilkuletnich bataliach prawnych) prochy Garbo pochowano na cmentarzu leśnym Skogskyrkogården w Sztokholmie.

    Życie prywatne[ | edytuj kod]

    Osobowość, zainteresowania[ | edytuj kod]

    Greta Garbo z matką Anną Lovisą Gustafsson w Szwecji (1928)

    Od wczesnej młodości aktorka przejawiała awersję do przemocy i sprzeczek. Wpływ na to miało zdarzenie z dzieciństwa, gdy jej ojciec pod wpływem alkoholu wdał się w bójkę z jednym z mężczyzn. Po jego śmierci Garbo stała się zaborcza, panicznie bojąc się utraty matki i starszej siostry. Niejednokrotnie odwracała uwagę i odciągała matkę, gdy ta rozmawiała z sąsiadkami na ulicy. W opinii biografów od dziecka była zamknięta w sobie i z trudem nawiązywała znajomości, zwłaszcza w okresie nauki w Królewskim Teatrze Dramatycznym (1922–1924). Brak wykształcenia powodował u niej kompleksy i nieśmiałość. Silny lęk sprawiał, że na spacerach często musiał towarzyszyć jej ktoś z przyjaciół. Zdaniem Parisa dorastająca Garbo była emocjonalnie wyalienowana i taka pozostała do końca życia, choć w czasach związku z Gilbertem, według relacji znajomych, aktorka była otwarta, towarzyska i często chodziła na przyjęcia. Na początku lat 30., wraz z narastającym zainteresowaniem dziennikarzy jej życiem prywatnym, zaczęła odcinać się od życia publicznego. Swoich służących, dwie pokojówki i szofera, dodatkowo opłacała, aby nie rozmawiali z prasą na jej temat. Miała w zwyczaju mówić o sobie w rodzaju męskim, co, zdaniem Parisa, było na równi z poczuciem humoru i aluzjami seksualnymi.

    Wraz z rozwojem kariery filmowej Garbo zaczęła unikać przedstawicieli prasy, odmawiała udzielania wywiadów – jak argumentowała: „nie lubię patrzeć na moją duszę leżącą nago na papierze” (od 1924 do 1938 udzieliła ich ledwie jedenaście), znikała z planów zdjęciowych i zamykała się w pokojach. Odrzucała wszelkie zaproszenia na bankiety, premiery oraz inne uroczystości. Nigdy nie otwierała korespondencji od fanów (w latach 30. otrzymywała 15 tys. listów tygodniowo). Jedyny autograf dała 10-letniej dziewczynce, która wręczyła jej album ze zdjęciami i wycinkami prasowymi (niechęć do rozdawania autografów tłumaczono tym, że aktorka nie lubiła swojego charakteru pisma). Często posługiwała się pseudonimami („Alice Smith”, „Harriet Brown”, „Karin Lund”, „Mary Homquist”, „Mary Jones”) i kamuflującym przebraniem, aby zachować anonimowość. Miała w zwyczaju przerywać zdjęcia, gdy ktoś podpatrywał jej grę na planie. W przeciwieństwie do ówczesnych gwiazd kina Garbo słynęła z oszczędnego trybu życia. Prawie w ogóle nie wydawała pieniędzy na stroje i biżuterię. Nigdy też nie przyjmowała gości w swoich domach (sama niejednokrotnie zjawiała się bez zaproszenia i niezapowiedziana u znajomych). Posiadała jeden samochód – używanego czarnego Packarda.

    Greta Garbo grająca w shuffleboard na pokładzie statku (lata 50.)

    Po przejściu na filmową emeryturę Garbo prowadziła samotny, aczkolwiek aktywny tryb życia. Od przyjaciół wymagała, aby zwracali się do niej Harriet Brown. Często podróżowała oraz udzielała się towarzysko w gronie przyjaciół – których krąg stanowiły wyłącznie osoby spoza środowiska aktorskiego, choć według źródeł utrzymywała towarzyskie relacje z Davidem Nivenem i jego żoną, Szwedką, Hjördis Pauliną Genberg Tersmeden oraz z Deborah Kerr i Montgomerym Cliftem. Nie występowała publicznie i wytrwale unikała rozgłosu, którego nie znosiła. Jej nieodłącznymi atrybutami były gazeta i kapelusz, którymi zasłaniała twarz, gdy chciano jej zrobić zdjęcie.

    W 1971 aktorka przyznała w liście do Viertel, że cierpi na bardzo głęboką depresję. Zdaniem Parisa mogły to być zaburzenia afektywne dwubiegunowe. W wywiadzie z 1933 stwierdziła: „Raz jestem bardzo szczęśliwa, a zaraz potem nic ze mnie nie zostaje”. Jeszcze w trakcie kariery filmowej zdiagnozowano u niej problemy psychologiczne, wynikające z dużej nieśmiałości, braku umiejętności komunikowania się z nieznajomymi i obsesyjnego lęku przed tłumem. Uważała, że smutek nigdy jej nie opuszcza i będzie jej towarzyszył do końca życia. Alastair Forbes opisywał ją jako „najsmętniejszą Skandynawkę od czasów Hamleta”, a dla Parisa była „samotnicą wszech czasów”. Współpracownicy i znajomi Garbo zgodnie podkreślali jej samotny tryb życia. Niektórzy z nich uważali, że była „niezdolna do miłości” oraz wymieniali egoistyczną i podejrzliwą naturę, a także brak umiejętności w nawiązywaniu przyjaźni. Odizolowany tryb życia powodował, że do końca lat 80. w prasie regularnie pojawiały się nieprawdziwe pogłoski na temat jej życia. Od czasu przejścia na filmową emeryturę na początku lat 40., aktorka zbierała wzmianki prasowe i czytała o sobie. Według Sama Greena robiła to – w przeciwieństwie do często procesującej się Dietrich – z ciekawości i braku innego zajęcia.

    Garbo była bardzo dobrą pływaczką i aktywnie uprawiała ten sport od wczesnego dzieciństwa do 80 roku życia. Lubiła także grać w tenisa, wykazując się nieustępliwością i walecznością, oraz jazdę konną. W latach 40. zainteresowała się kolekcjonowaniem dzieł sztuki i antyków. W jej zbiorach znajdowały się płótna między innymi Auguste’a Renoira, Georges’a Rouaulta, Pierre’a Bonnarda i Wassilego Kandinsky’ego. Posiadała psa rasy chow chow imieniem Flimsy, dwa koty – Big Pint i Half Pint oraz papugę Polly.

    Nigdy nie wyraziła zgody na złożenie podpisu na dokumentach i pokwitowaniu dostawy w obawie, że marszand sprzedałby jej autograf kolekcjonerom za dużą sumę. Obsesyjnie interesowała się witaminami i miksturami, bojąc się, że umrze młodo, podobnie jak jej siostra i Mauritz Stiller. Mimo tego nigdy nie porzuciła tytoniu, wypalając do dwóch paczek dziennie (w latach 70. przerzuciła się na papierosy beznikotynowe). Cierpiała na łagodną postać anemii oraz uporczywą bezsenność. Jej ulubioną rozrywką były spacery, którymi wzbudzała zainteresowanie fotoreporterów, mediów i mieszkańców Nowego Jorku. Andy Warhol latami śledził aktorkę, robiąc jej zdjęcia z ukrycia.

    Romanse[ | edytuj kod]

    John Gilbert i Greta Garbo w filmie Królowa Krystyna (1933)

    Orientacja seksualna aktorki jest przedmiotem dyskusji biografów, którzy opisują ją jako biseksualistkę lub lesbijkę. Według Parisa większość przypisywanych Garbo romansów z kobietami i mężczyznami było plotkami (pojawiały się hipotezy mówiące o jej stosunkach fizycznych ze starszą siostrą Alvą w okresie dojrzewania). Biograf uważa, że temat seksu zaczął się u Garbo najpóźniej w wieku 14 lat, czego dowodem miały być aluzje do miłości lesbijskiej w listach pisanych przez nią do Evy Blomgren.

    W 1922 Garbo miała romans z Maxem Gumpelem, reprezentantem Szwecji w piłce wodnej. Po zakończeniu związku pozostali przyjaciółmi do końca życia, a aktorka zachowała na pamiątkę podarowany jej przez Gumpela pierścionek. W trakcie nauki w Królewskim Teatrze Dramatycznym romanse Garbo miały charakter lesbijski. Do jej partnerek należały Mimi Pollak, Mona Mårtenson oraz Vera Schmiterlöw, z czego najgłębsza więź łączyła ją z Pollak. W trakcie realizacji filmu Zatracona ulica (1925) w Berlinie, aktorka nawiązała krótkotrwały romans z francuską wokalistką Marianne Oswald. Związana była również ze szwedzkim tłumaczem Svenem-Hugo Borgiem, pełniącym rolę jej ochroniarza i powiernika.

    Na planie Symfonii zmysłów (1926) Garbo związała się z partnerem ekranowym Johnem Gilbertem, z którym w ciągu kariery czterokrotnie współpracowała. Ich romans uważa się za jeden z najgłośniejszych w XX wieku. Gilbert, w przeciwieństwie do aktorki, miał opinię osoby aroganckiej, wybuchowej, zmagającej się z uzależnieniem od alkoholu i nadużywającej przemocy – w trakcie jednej z kłótni pijany Gilbert miał wymierzyć do Garbo z rewolweru. Aktorka zamieszkała w jego rezydencji przy Tower Grove Road 1400, którą poddano remontowi, zgodnie z jej sugestiami. W 1926, gdy do prasy przedostały się pogłoski na temat rzekomego ślubu pary, Garbo zaczęła otrzymywać setki listów od fanów, którzy wyrażali swój sprzeciw wobec Gilberta, mającego opinię kobieciarza. Wielokrotnie spekulowano o ciąży aktorki, która miała poddać się aborcji lub poronić (pisarz S.N. Behrman twierdził, że Garbo przeszła kilka zabiegów aborcyjnych, co, według niego, miało tłumaczyć „lęk przed seksem”). Biografowie podważali wiarygodność tych przypuszczeń, przywołując jako dowód macierzyńskie instynkty Garbo i jej pragnienie posiadania dzieci. Aktorka tuzin razy odrzucała oświadczyny Gilberta w trakcie bycia razem. Gdy para się rozstała, a Garbo wyprowadziła się z jego domu (zrobiła to po tym, jak aktor ożenił się z Iną Claire w 1929), do ścisłego grona przyjaciół aktorki należeli biseksualiści i geje.

    Od 1927 do 1930 Garbo miała romans z aktorką Lilyan Tashman. Przypisywano jej również zażyłość z księciem Sigvardem, która miała mieć miejsce w trakcie podróży statkiem ze Stanów Zjednoczonych do Szwecji w grudniu 1928. Podczas zdjęć do Pokusy (1929) Garbo nawiązała krótki romans z Nilsem Astherem, którego oświadczyny również odrzuciła. W styczniu 1930 spotykała się z Fifi D’Orsay, lecz dowiedziawszy się, że partnerka za jej plecami rozmawia z prasą na temat ich relacji, zakończyła znajomość. Rok później poznała Mercedes de Acostę, z którą połączył ją sporadyczny i niestabilny romans (część biografów była zdania, że ich znajomość opierała się jedynie na przyjaźni). Zarówno Garbo, jak i de Acosta pozostały przyjaciółkami przez prawie trzydzieści lat. Aktorka w tym czasie napisała do niej 181 listów i telegramów (obecnie przechowywanych w Rosenbach Museum and Library w Filadelfii). Zakończywszy pracę na planie filmu Królowa Krystyna (1933) Garbo udała się razem z Robertem Mamoulianem na krótkie wakacje do Arizony, które zmuszeni byli przerwać z uwagi na zbyt duże zainteresowanie dziennikarzy i tłumów wielbicieli. Aktorce bez słuszności przypisywano romans z reżyserem. Od sierpnia do listopada 1933 Garbo spotykała się z bokserem Maxem Baerem. W połowie lat 30. nawiązała znajomość z George’em Brentem, z którym łączyła ją jego introwertyczna natura oraz zamiłowanie do sportu i samotności.

    W trakcie zdjęć do Damy kameliowej (1936) Garbo spędzała wolny czas z brytyjskim dyrygentem Leopoldem Stokowskim. Obydwoje odbyli podróż do Afryki Północnej, Szwecji i Włoch. Mimo że ich relacja miała charakter platoniczny, prasa aktywnie informowała o ślubie pary, podobnie jak o romansie aktorki z Gilbertem Rolandem w pierwszej połowie lat 40. Erich Maria Remarque przyznawał się w swoich dziennikach do romansu z Garbo w 1941. Cecil Beaton opisywał relacje z aktorką w 1947 i 1948, jednak w rzeczywistości, zdaniem Breta, nie łączył ich fizyczny związek. W latach 50. i 60. Garbo utrzymywała przyjacielskie stosunki z greckim milionerem Aristotelisem Onasisem, którego oświadczyny również odrzuciła. Na przełomie lat 50. i 60. aktorka pozostawała w przyjaźni ze swoim agentem, George’em Schlee, będącym w związku małżeńskim, co potęgowało tworzące się plotki na temat ich romansu. Schlee zmarł na zawał w 1964.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Reklama