Greenwich Village

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Washington Arch (Łuk Waszyngtona) na Washington Square

Greenwich Village, inaczej West Village lub zwyczajowo the Village – dzielnica mieszkaniowa na Manhattanie w Nowym Jorku.

Living Theatre (z ang. „żyjący teatr”) – teatr alternatywny założony przez aktorkę Judith Malinę oraz malarza, poetę i performera Juliana Becka w Nowym Jorku w roku 1947.Norman Kingsley Mailer, właśc. Nachum Molech Mailer (ur. 31 stycznia 1923 w Long Branch, zm. 10 listopada 2007 w Nowym Jorku) – amerykański powieściopisarz, eseista, dziennikarz, scenarzysta i reżyser filmowy, dwukrotny laureat Nagrody Pulitzera.

Graniczy z Broadwayem na wschodzie (granicą jest 5th Street), rzeką Hudson na zachodzie, Houston Street na południu i 14th Street na północy.

Historia[ | edytuj kod]

W XVIII wieku Greenwich Village była osobną wsią, stąd jej obecna nazwa. Pierwszy raz wymieniona w 1712 r.

Epidemia żółtej febry w Nowym Jorku w 1822 skłoniła mieszkańców do ucieczki w miejsce o zdrowszym powietrzu, w tym do Greenwich Village. Gdy epidemia wygasła, wiele osób osiedliło się tam na stałe. Cały ten obszar w XIX wieku był znany pod nazwą Washington Square.

Uniwersytet Nowojorski (ang. New York University) (NYU) – największa szkoła wyższa w Nowym Jorku i jedna z największych w USA. Główny kampus uniwersytetu znajduje się w Greenwich Village na Manhattanie. NYU został założony w 1831 przez Alberta Gallatina i grupę prominentnych nowojorczyków, stał się największym prywatnym uniwersytetem non-profit w Stanach. Uczelnia składa się z 14 szkół, college’ów i wydziałów skupionych w 6 częściach Manhattanu. NYU posiada także oddziały zagraniczne w Londynie, Paryżu, Pradze, Berlinie, Ghanie, Madrycie i Szanghaju. LGBT (z ang. Lesbians, Gays, Bisexuals, Transgenders) – skrótowiec odnoszący się do lesbijek, gejów, osób biseksualnych oraz osób transgenderycznych jako do całości. Do grupy osób transgenderycznych wlicza się również osoby transseksualne. W ogólnej definicji terminem tym określa się ogół osób, które tworzą mniejszości o odmiennej od heteroseksualnej orientacji seksualnej oraz osób o tożsamości płciowej niezgodnej z płcią biologiczną (osoby transgenderyczne i transseksualne).

Greenwich Village przez długi czas była popularnym miejscem zamieszkania artystów i intelektualistów. Mieszkali tam m.in. Walt Whitman i Edgar Allan Poe.

Na zachodnim krańcu dzielnicy znajduje się wybudowana w 1880 r. tawerna White Horse. Została ona rozsławiona przez walijskiego poetę Dylana Thomasa. Przyciągnęło to do tawerny m.in. Normana Mailera, Jamesa Baldwina, Vance’a Bourjaily’ego, Anais Nin, Emma Goldman, Eva Kotchever, Seymour Krim oraz Jacka Kerouaca.

Termin można zdefiniować jako nazwę, o umownie ustalonym znaczeniu, przyporządkowaną do pojęcia wchodzącego w zakres zainteresowań określonej dziedziny: nauki, techniki, gospodarki, działalności zawodowej, działalności wychowawczej, sportu itp.Edgar Allan Poe (ur. 19 stycznia 1809 w Bostonie, w stanie Massachusetts, zm. 7 października 1849 w Baltimore, w stanie Maryland) – amerykański poeta, nowelista, krytyk literacki i redaktor. Przedstawiciel romantyzmu w literaturze amerykańskiej. W jego twórczości dominowały wątki fantastyki i horroru. Zapoczątkował gatunek noweli kryminalnej (Zabójstwo przy Rue Morgue, Złoty żuk). Stworzył także pierwszą w literaturze postać detektywa – C. Auguste’a Dupina.

Młodszych przyciągała knajpa San Remo na rogu ulic Bleecker i MacDougal, w sercu włoskiej części Greenwich Village. Nie było tam żadnych przedziałów rasowych. Przychodzili tam: Judith Malina, współzałożycielka the Living Theatre, William S. Burroughs, Allen Ginsberg, Jack Kerouac, Gregory Corso, Miles Davis, Tennessee Williams, Maya Deren.

William Seward Burroughs II (ur. 5 lutego 1914 w St. Louis, zm. 2 sierpnia 1997 w Lawrence) – pisarz i poeta amerykański, także aktor i scenarzysta filmowy. Wiele fragmentów jego twórczości zawiera elementy autobiograficzne; sam widział swoje dzieła jako jedną, wielką księgę. Obok Allena Ginsberga i Jacka Kerouaca główny przedstawiciel ruchu artystycznego znanego jako Beat Generation, popularny także w środowisku hippisów oraz obyczajowych rebeliantów lat 60. Często tematem jego dzieł były własne doświadczenia związane z zażywaniem opiatów oraz praktyki homoseksualne.Społeczeństwo – podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.

Greenwich Village obejmuje również Christopher Street i pub Stonewall Inn, czyli obszar, na którym wybuchły w 1969 tzw. Stonewall riots – zamieszki, które dały początek ruchowi wyzwolenia gejów (Gay Liberation Movement). Najstarsza księgarnia o tematyce LGBT, Oscar Wilde Bookshop, założona w 1967, również znajduje się na terenie Greenwich Village. Nazwa The Village wkrótce stała się powszechną nazwą gejowskich dzielnic w innych miastach (stąd też wziął swoją nazwę gejowski zespół The Village People).

Miles Dewey Davis III (ur. 26 maja 1926 w Alton, zm. 28 września 1991 w Santa Monica) – amerykański trębacz, lider grup jazzowych i kompozytor, uznawany za jednego z najbardziej znaczących i innowacyjnych muzyków XX wieku. Słynął z ospałego, melodycznego stylu i lakonicznej, czasem konfrontacyjnej osobowości. Był symbolem potencjału komercyjnego muzyki jazzowej.Anaïs Nin (ur. 21 lutego 1903 w Neuilly-sur-Seine koło Paryża, zm. 14 stycznia 1977 w Los Angeles) – francuska pisarka pochodzenia duńsko-francuskiego po matce (Rosa Culmell y Vaurigaud) i kubańsko-katalońskiego po ojcu (José Joaquin Nin y Castellanos). W 1914 roku wyjechała z matką i braćmi do Stanów Zjednoczonych, skąd wróciła do Francji w 1924. W latach 20. i 30. obracała się wśród artystycznej bohemy Paryża. Jej debiut literacki przypada na lata trzydzieste. Po tym okresie Nin powróciła do Nowego Jorku.

Na terenie dzielnicy znajduje się również główny campus New York University (NYU), New School University oraz Washington Square Park.

Beatnicy[ | edytuj kod]

Pierwszym ruchem związanym z Greenwich Village byli beatnicy w latach 50. XX wieku. Ruch wyrósł z rozczarowania młodych ludzi systemem zwanym amerykańską drogą życia. Ich styl ubierania się, zachowania, nawet mówienia był ekspresją rebelii przeciw konformistycznemu społeczeństwu.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.Hudson - rzeka w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Jej długość wynosi 492 km, a powierzchnia dorzecza 35 tys km. Rzeka Hudson wypływa z obszaru wyżynno-górskiego Adirondack, w pobliżu szczytu Marcy, następnie płynie głębokim obniżeniem przez północne pasma Appalachów, po czym uchodzi do zatoki Upper New York Bay, (Ocean Atlantycki). Rzeka Hudson posiada połączenia kanałowe z systemem Wielkich Jezior (New York State Barge Canal) i Rzeką Świętego Wawrzyńca (Champlain Canal)

Beatnicy byli miłośnikami jazzu, szczególnie bebopu. Najpełniej wyrazili się jednak w literaturze, zwłaszcza w poezji. Wymienić tu należy Allena Ginsberga, Jacka Kerouaca, Lawrence’a Ferlinghettiego i Gary’ego Snydera. Pod koniec lat 50. w tej dzielnicy było najwięcej barów, klubów i kawiarni z całej Ameryki Północnej. ich częstymi bywalcami byli tacy artyści jak Willem de Kooning i Alex Katz. Na scenach klubowych występował poeta i satyryk Hugh Romney, znany do dziś bardziej jako Wavy Gravy. Radykalny poeta Ted Joans, na długo przed ruchem obywatelskim, wprowadził termin czarne jest piękne.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Lawrence Ferlinghetti (ur. jako Lawrence Ferling 24 marca 1919 r. w Yonkers) poeta, założyciel księgarni i wydawnictwa City Lights w San Francisco. Był związany z nieformalnym ruchem literacko-kulturowym propagującym idee anarchicznego indywidualizmu i nonkonformizmu Beat Generation.Jest członkiem Komitetu Honorowego Immagine i poesia.

Pod koniec lat 50. niemal wszyscy przenieśli się do Kalifornii.

Folknicy[ | edytuj kod]

Na przełomie lat 50. i 60. próżnię po beatnikach zaczęli wypełniać folknicy. Już zresztą wcześniej, bo w latach 40., działała tam grupa Almanac Singers (Woody Guthrie, Pete Seeger, Agnes Sis Cunningam, Bess Hawes i inni). Folknicy mieli do wyboru sporo klubów, knajpek i kafejek. Dużą rolę odegrały także sklepy, które stały się swoistymi centrami folku. W kwietniu 1957 rozpoczął działalność sklep Folklore Center, który stał się centrum ruchu folkowego.

Emma Goldman (ur. 27 czerwca 1869 w Kownie - zm. 14 maja 1940 w Toronto) była anarchistką znaną ze swych radykalnych wolnościowo-socjalistycznych oraz feministycznych pism i wypowiedzi.Beat Generation (beatnicy, bitnicy; inna nazwa: Renesans z San Francisco) – nieformalny awangardowy ruch literacko-kulturowy, propagujący idee anarchistycznego indywidualizmu, nonkonformizmu i swobody twórczej, który powstał w latach 50. XX w. w USA. Nazwa ruchu pochodzi od angielskiego słowa "beat". Jako przymiotnik słowo to jest związane ze "zmęczeniem" i "przegraniem" (np. "to be beaten"). Ma jednak także powiązania muzyczne, szczególnie podkreślone w powieści Jacka Kerouaca W drodze. Termin "upbeat" oznacza nieakcentowane uderzenie, często ostatnie w takcie, a w języku potocznym - "żywe, szybkie tempo"; "on the beat" z kolei, to "być w rytmie", "utrzymywać rytm". Istnieją interpretacje, jakoby Beat Generation oznaczało podbite pokolenie czy pokolenie beautitude Zena Snydera. Ruch beatników istniał analogicznie do ruchu egzystencjalistów w Europie; dał również podstawy do powstania w latach 60 rewolucji hippisowskiej.

Młodszym muzykom, przybywającym do dzielnicy patronowali starsi muzycy-weterani: Ramblin’ Jack Elliott, Happy Traum, Oscar Brand, Ed McCurdy, Tom Makem & The Clancy Brothers, Theodor Bikel, Cisco Houston, Jean Ritchie, The Greenbriar Boys, Sonny Terry & Brownie McGhee oraz bluesmeni: Mississippi John Hurt, Lightnin' Hopkins, wielebny Gary Davis i inni.

Irwin Allen Ginsberg (ur. 3 czerwca 1926 w Newark w stanie New Jersey, zm. 5 kwietnia 1997 roku w East Village, na Manhattanie w Nowym Jorku) – amerykański poeta pochodzenia żydowskiego, aktor, scenarzysta i działacz społeczny, członek American Academy and Institute of Arts and Letters. Jeden z najważniejszych twórców tzw. poezji konfesyjnej i lider ruchu artystycznego określanego jako Beat Generation. Był również znaczącą postacią kontrkultury amerykańskiej, już za życia owianą barwną legendą i otaczaną kultem. Stał się jedną z głównych postaci powieści Jacka Kerouaca W drodze.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Village People – amerykański zespół grający muzykę taneczną (dyskotekową) założony w 1977 roku przez producenta Henriego Belolo i kompozytora Jacques’a Moraliego. W początkowym składzie grupy znajdowało się sześciu artystów: Felipe Rose, Alex Briley, David Hodo, Glenn Hughes, Randy Jones oraz Victor Willis. W ciągu wielu lat ich działalności członkowie zespołu się zmienili, opuścili go Jones, Hughes i Willis, a ich miejsca zajęli Eric Anzalone, G. Jeff Olson oraz Ray Simpson. Zespół znany jest ze swoich kostiumów, w których występuje na scenie (przebierają się za policjanta, Indianina, budowniczego, żołnierza, motocyklistę i kowboja). WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.




Warto wiedzieć że... beta

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Ekspresjonizm – terminu tego po raz pierwszy użył dla oznaczenia swojej sztuki francuski malarz J.A. Hervè w 1901 roku, nadając tę nazwę cyklowi swoich obrazów wystawionych w Salonie Niezależnych. Kierunek w sztuce rozwinął się na dobre na początku XX w. w Niemczech, ale korzeniami sięga do eksperymentów artystycznych wielkich twórców schyłku XIX w.: Vincenta van Gogha, Edwarda Muncha, Jamesa Ensora i Paula Gauguina, których można określić jako prekursorów ekspresjonizmu.
Jazz – gatunek muzyczny, który powstał w początkach XX wieku (zapoczątkowany około 1900 roku), na południu Stanów Zjednoczonych w dzielnicy prostytutek Storyville w Nowym Orleanie; tradycyjnie początki jazzu łączą się z Congo Square jako połączenie muzyki zachodnioafrykańskiej i europejsko-amerykańskiej (bluesa, ragtime’u i muzyki europejskiej). Stanowi on połączenie muzyki ludowej, artystycznej i rozrywkowej.
Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i jest powszechnie uważany za kulturalną stolicę świata.
Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
Stonewall lub Stonewall Inn – gejowski pub w Greenwich Village w Nowym Jorku, w którym miały swój początek zamieszki, wybuchłe w 1969 roku na tle dyskryminacji mniejszości seksualnych. Uważa się, że wydarzenia te zapoczątkowały amerykański, a w konsekwencji i światowy ruch walki o prawa LGBT.

Reklama