Grad ewolucyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przykładowy kladogram – grupy zaznaczone na niebiesko i czerwono są kladami, podczas gdy zielona może być gradem

Grad ewolucyjny – sztucznie wyróżniona grupa organizmów. Najczęściej jest parafiletyczna, w niektórych przypadkach może być polifiletyczna, reprezentuje jednak pewien etap rozwoju ewolucyjnego, uorganizowania lub adaptacji. Przykładami tak rozumianych gradów są m.in. gady (nieobejmujące ptaków) oraz robaki.

Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.Robaki (Vermes) – w zoologii, przestarzały termin określający wyróżniany dawniej w systematyce organizmów typ bezkręgowców, który zawierał robaki płaskie (płazińce) i robaki obłe (obleńce), a także wstężniaki i pierścienice. W większości przypadków są to pasożyty, np. tasiemce, owsiki, glisty ludzkie, czy pijawki.

Termin „grad” (ang. grade) został wprowadzony przez brytyjskiego biologa Juliana Huxleya w celu odróżnienia gradów ewolucyjnych od kladów, czyli grup monofiletycznych.

Takson polifiletyczny (grupa polifiletyczna) – sztuczny takson, który obejmuje organizmy pochodzące od różnych przodków i nie będące ze sobą spokrewnione, ale wykazujące podobieństwa budowy lub fizjologii na skutek konwergencji. Na przykład do zwierząt stałocieplnych zalicza się ssaki i ptaki, nie spokrewnione bezpośrednio. Po odkryciu polifiletycznego charakteru taksonu zwykle eliminowany jest on z systemów klasyfikacyjnych, choć funkcjonuje w znaczeniu potocznym (np. zwierzęta stałocieplne, glony).Julian Sorell Huxley (ur. 22 czerwca 1887 – zm. 14 lutego 1975) – angielski biolog, humanista. Jeden z założycieli World Wildlife Fund. W latach 1946-1948 sprawował funkcję pierwszego w historii dyrektora generalnego UNESCO.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. A Primer of Phylogenetic Procedures. W: E.O. Wiley, D. Siegel-Causey, D.R. Brooks, V.A. Funk: The Compleat Cladist: A Primer of Phylogenetic Procedures (Special Publication, No. 19). Lawrence: University of Kansas Museum of Natural History, 1991, s. 1–12. ISBN 978-0-89338-035-9. (ang.)
  2. Julian Huxley: Clades and grades. W: J.A. Cain (red.): Function and taxonomic importance. Londyn: Systematics Association, 1959.
Klad (z gr. ο κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".Takson parafiletyczny (grupa parafiletyczna) – takson, który obejmuje tylko część potomków wspólnego przodka. Istnienie taksonów parafiletycznych wynika po części z niedoskonałości metod stosowanych dotychczas przez naukowców, a częściowo także z przyzwyczajenia i tradycji pewnych kręgów. Taksony te określane są mianem sztucznych (podobnie jak i polifiletyczne) w odróżnieniu od naturalnych taksonów monofiletycznych.




Reklama