Gottfried Wilhelm Leibniz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gottfried Wilhelm Leibniz, znany także pod nazwiskiem Leibnitz (ur. 1 lipca 1646 w Lipsku, zm. 14 listopada 1716 w Hanowerze) – niemiecki polihistor: prawnik, dyplomata, historyk i bibliotekarz, zajmujący się też filozofią, matematyką, fizyką teoretyczną i inżynierią mechaniczną; doktor prawa i filozofii, przez większość kariery zatrudniony na dworze Księstwa Hanoweru.

Zasada najmniejszego działania – sformułowana przez Pierre Louis Maupertuisa zasada mówiąca, że w fizyce klasycznej (porównaj: fizyka kwantowa) fizycznie realizowane tory cząstek minimalizują pewien funkcjonał zwany działaniemIgor Narski (ros. Игорь Сергеевич Нарский: Igor Siergiejewicz Narski; ur. 18 listopada 1920, Morszansk, zm. 7 sierpnia 1993) – radziecki filozof.

Leibniz jest znany głównie jako filozof i matematyk. Założył również Elektorskie Brandenburskie Towarzystwo Naukowe, potem znane pod wieloma innymi nazwami, z których najbardziej znaną może być Pruska Akademia Nauk, a jedną z późniejszych: Berlińsko-Brandenburska Akademia Nauk. Leibniz został pierwszym prezesem tego towarzystwa. Bywa zaliczany do przedstawicieli epoki oświecenia.

Piotr I Aleksiejewicz Wielki, ros. Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja/9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia/8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu). Syn Aleksego (1645-1676), z dynastii Romanowów.Pawieł Fiodorowicz Judin (ros. Па́вел Фёдорович Ю́дин, ur. 7 września 1899 we wsi Apraksino w guberni niżnonowogrodzkiej, zm. 10 kwietnia 1968 w Moskwie) - radziecki polityk, dyplomata, filozof, członek KC KPZR (1952-1961), zastępca członka Prezydium KC KPZR (1952-1953).

Życiorys[ | edytuj kod]

Pochodzenie i dzieciństwo[ | edytuj kod]

Urodził się 1 lipca 1646 r. w Lipsku. Był synem profesora Uniwersytetu Lipskiego Friedricha Leibniza i Catharine Schmuck. W dniu jego narodzin, ojciec zapisał w dzienniku następujące słowa:

Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.
„W niedzielę 21 czerwca 1646 roku, kwadrans przed siódmą wieczorem, w wodniku, przyszedł na świat mój syn Gottfried Wilhelm”.

(zbieżność daty wynika z faktu zmiany kalendarza w Europie na przestrzeni czasu od XVI do XX wieku).

Ochrzczony został 3 lipca tego samego roku w kościele im. Mikołaja w Lipsku. Jego ojcem chrzestnym został luterański teolog Martin Geier. Ojciec Leibniza zmarł, gdy ten miał 6 lat i od tamtej pory był wychowywany jedynie przez matkę.

Friedrich Leibniz był profesorem filozofii na Uniwersytecie w Lipsku, a jego syn odziedziczył po nim całą kolekcję książek, składającą się na pokaźnych rozmiarów bibliotekę. Dzięki temu od najmłodszych lat mógł zgłębiać wysublimowaną wiedzę i czytać o wybitnych jednostkach filozoficznych. Również dzięki oczytaniu, Leibniz nauczył się biegle języka łacińskiego już w wieku 12 lat, ponieważ większość publikacji była napisana w tym języku.

Mechanika klasyczna – dział mechaniki w fizyce opisujący ruch ciał (kinematyka), wpływ oddziaływań na ruch ciał (dynamika) oraz badaniem równowagi ciał materialnych (statyka). Mechanika klasyczna oparta jest na prawach ruchu (zasadach dynamiki) sformułowanych przez Isaaca Newtona, dlatego też jest ona nazywana „mechaniką Newtona” (Principia). Mechanika klasyczna wyjaśnia poprawnie zachowanie się większości ciał w naszym otoczeniu.Racjonalizm (łac. ratio – rozum; rationalis – rozumny, rozsądny) – filozoficzne podejście w epistemologii zakładające możliwość dotarcia do prawdy z użyciem samego rozumu z pominięciem doświadczenia, poprzez stworzenie systemu opartego na aksjomatach, z których poprzez dedukcję można wywieść całość wiedzy. Racjonalizm w nowożytnej filozofii wywodzi się od Kartezjusza. W anglosaskiej tradycji filozoficznej bywa nazywany racjonalizmem kontynentalnym.

Wykształcenie[ | edytuj kod]

Wstępując na uniwersytet miał zaledwie 14 lat. W grudniu 1662 ukończył studia z filozofii broniąc swojej pracy pod tytułem: Disputatio Metaphysica de Principio Individui. Tytuł magistra filozofii Leibniz otrzymał 7 lutego dwa lata później obroną Specimen Quaestionum Philosophicarum ex Jure collectarum. Następnie zdecydował się na studia prawnicze i 28 września 1665 roku otrzymał tytuł licencjata. Na początku 1666 roku, Leibniz napisał swoja pierwszą książkę De Arte Combinatoria, której pierwsza część stanowiła jego pracę habilitacyjną z filozofii obronioną w marcu 1666 roku. Po tym osiągnięciu zdecydował się na kontynuację studiów prawniczych, a jego celem było uzyskanie stopnia doktora, jednak Uniwersytet w Lipsku odrzucił jego wniosek i odmówił przyznania mu doktoratu z prawa, najprawdopodobniej ze względu na jego młody wiek.

Filozofia religii - dziedzina filozofii, której głównymi przedmiotami badań są: religia, Bóg oraz poruszająca zagadnienia związane z zakładanymi przez wierzenia religijne faktami, bytami czy spodziewanymi wydarzeniami.Podstawowe twierdzenie rachunku całkowego – w analizie matematycznej twierdzenie mówiące o tym, że że podstawowe operacje rachunku różniczkowego i całkowego – różniczkowanie i całkowanie – są operacjami odwrotnymi. Dokładniej, jeżeli dana jest funkcja ciągła f, to pochodna jej funkcji górnej granicy całkowania jest równa f. Bezpośrednią konsekwencją twierdzenia jest możliwość wykorzystania funkcji pierwotnej do obliczania całki oznaczonej danej funkcji.

Wyjechał zatem z rodzinnego miasta i zapisał się na Uniwersytet w Altdorfie, gdzie w listopadzie 1666 roku otrzymał doktorat z prawa. Odrzucił natomiast propozycję mianowania akademickiego, tłumacząc: „moje myśli skierowały się w zupełnie innym kierunku”.

Kariera badawcza[ | edytuj kod]

Jego pierwszym etatowym stanowiskiem był sekretarz towarzystwa alchemicznego w Norymberdze. Następnie Johann Christian von Boyneburg zatrudnił go jako swojego asystenta. W 1669 roku Leibniz został mianowany asesorem Sądu Apelacyjnego. Pełnił tę funkcję do roku 1674.

Zasada zachowania energii – empiryczne prawo fizyki, stwierdzające, że w układzie izolowanym suma wszystkich rodzajów energii układu jest stała (nie zmienia się w czasie). W konsekwencji, energia w układzie izolowanym nie może być ani utworzona, ani zniszczona, może jedynie zmienić się forma energii. Tak np. podczas spalania wodoru w tlenie energia chemiczna zmienia się w energię cieplną.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Po powrocie do rodzinnego Lipska, przez jakiś czas pracował na uniwersytecie, ale praca ta nie satysfakcjonowała go. Został wysłany na dwór Ludwika XIV (którego usiłował skłonić do wyprawy do Egipt oraz do Londynu). Swój pobyt w Paryżu (1672-1676) wykorzystał także dla spraw naukowych, nawiązując kontakty z francuskimi uczonymi. Spotkał wtedy Christiaana Huygensa, dzięki któremu, uświadomił sobie, ze jego wiedza z matematyki i fizyki mogłaby być na wyższym poziomie. Na ten czas przypada wynalezienie przez niego rachunku różniczkowego i całkowego, ogłoszonych w rozprawach: „Nova methodus pro maximis et minimis” (1684) i „De geometria recondita et analysi indivisibilium atque infinitorum” (1686).

Tadeusz Pabjan (ur. 27 stycznia 1972) – polski prezbiter katolicki, filozof nauki i przyrody, specjalizujący się w filozofii fizyki i w relacjach nauka–wiara. Doktor habilitowany, wykładowca Wydziału Teologii UPJP2 – sekcja w Tarnowie, kierownik katedry filozofii. Bliski współpracownik, były doktorant i kontynuator myśli Michała Hellera. Popularyzator fizyki i astronomii, członek Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie i dawnego OBI.Młyn Leibniza - argument filozoficzny, sformułowany przez Leibniza w Monadologii na rzecz niesprowadzalności zdarzeń mentalnych do zjawisk fizyki mechanistycznej. Argument ma postać dowodu apagogicznego, tzn. zakłada się tezę przeciwną do dowodzonej, aby pokazać jej fałsz. Skoro nasz mózg jest mechanizmem, to Leibniz proponuje wyobrazić sobie, że możemy się zmniejszyć i wejść do środka, aby ujrzeć te wszystkie skomplikowane mechaniczne struktury. Jednak zrozumienie ich funkcjonowania nie przybliży nas do zrozumienia, jak za sprawą działania tych mechanizmów materialnych powstają stany umysłowe.

Gdy książę Hanoweru, Jerzy Ludwik, rozpisał konkurs na swojego osobistego asystenta, Leibniz zdecydował się wziąć w nim udział. Po jego wygraniu stał się wieloletnim asystentem księcia, którą to funkcję sprawował aż do śmierci. Od roku 1677 sprawował obowiązki bibliotekarza, doradcy prawnego i historiografa przy dworze hanowerskim. W tym okresie napisał: „Codex iuris gentium diplomaticus” (1693–1700), „Accesiones historicae” (1698–1700), „Scriptores rerum Brunsvicensium illustrationi inservientes” (1707–1711). Pełnił też rolę nauczyciela dzieci księcia oraz jeździł po całej Europie z tajnymi misjami dyplomatycznymi. Dzięki licznym podróżom i wizytom na dworach całej Europy miał okazję poznać większość ważniejszych filozofów i naukowców swoich czasów.

Zofia Charlotta Hanowerska (ur. 30 października 1668 w zamku Iburg, Bad Iburg; zm. 1 lutego 1705 w Hanowerze) – królowa Prus, elektorowa Brandenburgii.Do daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 października 2007 sygn. SK 7/06, tj. do 5 maja 2009 r. oraz przepisów nowelizujących, z związku z wydanym wyrokiem TK, ustawę Prawo o ustroju sądów powszechnych, urząd asesora sądowego funkcjonował także w sądownictwie powszechnym.

Wolny czas poświęcał na samokształcenie i doskonalenie swojej wiedzy z zakresu matematyki, logiki, filozofii, rachunku różniczkowego, historii, teologii i dyplomacji.

Przyjaźnił się z Baruchem Spinozą. Jego wielkimi adwersarzami byli między innymi:

  • Wolter (Kandyd jest satyrą, która wyśmiewa ideę najlepszego z możliwych światów),
  • Newton, z którym prowadził publiczny spór o to, kto jest twórcą rachunku różniczkowego.
  • Stosunki z misjami jezuickimi wykorzystał dla studiów etymologicznych („Collectanea etymologica”, 1717). Pracował również nad pojednaniem Kościoła katolickiego i protestanckiego („Systema theologicum”, napis. 1686, wyd. 1820). Wpływu swego na królową Zofię Karolinę użył przy zakładaniu Pruskiej Akademii Nauk (1700), której był pierwszym prezesem. Według jego planów Piotr Wielki założył w 1724 roku podobną Akademię w Sankt Petersburgu. Następnie Leibniz przebywał w Wiedniu, gdzie dla księcia Eugeniusza napisał „Principes de la Nature et de la Grâce fondés en Raison – Monadologie”. Następnie powrócił do Hanoweru.

    Uniwersytet Hanowerski (niem. Gottfried Wilhelm Leibniz Universität Hannover) – drugi co do wielkości (po Uniwersytecie w Getyndze) uniwersytet Dolnej Saksonii. Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

    Swej filozofii nie ujął w jednym systematycznym dziele. Z jego dzieł filozoficznych najważniejsze są: „Essai de theodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l’homme et l’origine du mal” (1710), „Monadologie” (1721) i „Nouveaux essais sur l’entendement humain” (1704).

    Śmierć[ | edytuj kod]

    Grób Leibniza w Hanowerze

    Zmarł w Hanowerze w 1716 roku, przeżywszy 70 lat. Na jego pogrzeb nie przybył żaden dworzanin, poza jego osobistym sekretarzem. Mimo iż Leibniz był członkiem Towarzystwa Królewskiego oraz Berlińskiej Akademii Nauk, żadna organizacja nie uznała za stosowne, aby uhonorować jego pogrzeb. Grób Leibniza był nieoznakowany przez ponad 50 lat. Swój życiowy dorobek zostawił swojemu jedynemu spadkobiercy – pasierbowi swojej siostry, ponieważ nigdy się nie ożenił, a także nie miał swoich dzieci.

    Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Bóg lub bóstwo – istota nadprzyrodzona, której istnienie postuluje większość religii. Zajmuje się nim teologia i filozofia, gdzie jest ono uważane za zagadnienie metafizyczno-egzystencjalne. Ze względu na duże zróżnicowanie rozumienia tego pojęcia, trudno jest o jego jednoznaczną definicję (co dodatkowo utrudniają założenia teologiczne związane z tym zagadnieniem, pochodzące z poszczególnych religii). Jako najbardziej różniące się od siebie, należy wyodrębnić definicje używane przez religie politeistyczne i monoteistyczne, deizm, panteizm oraz panenteizm.

    Filozofia[ | edytuj kod]

    Karta rękopisu Monadologii

    W dziedzinie filozofii Leibniz zajmował się zarówno:

  • klasycznymi dyscyplinami ogólnymi – logiką, teorią poznania i ontologią z metafizyką,
  • tematami bardziej szczegółowymi: filozofią matematyki, filozofią umysłu oraz filozofią religii, a jego rozważania bywają też zaliczane do filozofii przyrody i nauki, zwłaszcza filozofii fizyki.
  • Jest jednym z czołowych przedstawicieli XVII-wiecznego racjonalizmu, kontynuującym prace Kartezjusza i Spinozy, jak również wcześniejszą tradycję scholastyczną – przez systematyczne stosowanie pierwszych zasad. Jego system filozoficzny – zwany czasem monadologią – był jednym z filarów późniejszej filozofii Kanta, zalążkiem XIX-wiecznej logiki matematycznej i późniejszej logiki modalnej, a także wzorcem dla XX-wiecznej filozofii analitycznej i programu Hilberta. Jego filozofia umysłu bywa uznawana za panpsychiczną. W filozofii religii Leibniz zajmował się między innymi teodyceą – próbą rozwiązania teologicznego problemu zła. Nie tylko bronił koncepcji Stwórcy przed tym kontrargumentem, ale również próbował ją udowodnić przez aprioryczne argumenty jak ontologiczny i kosmologiczny, zadając słynne pytanie: dlaczego istnieje raczej coś niż nic? Był również prekursorem ruchu ekumenicznego – jako luteranin popierał zbliżenie do katolicyzmu.

    Berlińsko-Brandenburska Akademia Nauk (dawniej: Pruska Akademia Nauk, niem. Preußische Akademie der Wissenschaften) – akademia założona w Berlinie 11 lipca 1700.Iwan Szczipanow (ros.: Иван Яковлевич Щипанов; ur. 24 września 1904 r., zmarł 5 kwietnia 1983 roku w Moskwie) - radziecki filozof, specjalista od historii filozofii rosyjskiej. Doktor nauk filozoficznych (1953), profesor (1954), członek Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego od 1927 roku. W 1938 roku ukończył wydział filozoficzny w Instytucie Filozofii, Literatury i Historii, gdzie w roku 1941 obronił pracę kandydacką. Od 1938 roku pracował jako wykładowca na różnych uniwersytetach, m. in. na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym, gdzie kierował katedrą Historii Filozofii Narodów Związku Radzieckiego. Prace Iwana Szczipanowa przetłumaczono na kilka języków obcych.

    Filozofia Leibniza stoi w ścisłym związku z naukowymi badaniami jego czasów.

    Jego myślenie filozoficzne wydaje się być fragmentaryczne, ponieważ składa się z wielu pojedynczych artykułów i tekstów, a nie jednego spójnego dzieła. Napisał jedynie dwa pełnowymiarowe traktaty filozoficzne, z czego tylko Teodycea z 1710 roku została opublikowana za jego życia.

    W przeciwieństwie do Spinozy, u którego jednostka rozpływa się w jednej boskiej substancji, ogarniającej cały świat, Leibniz jest przeniknięty poczuciem odrębności i wartości jednostki. Świat jest dla niego zbiorowiskiem „monad”, to jest indywidualnych jednostek siły. Jest ich nieskończenie wiele i różnią się między sobą stopniem doskonałości, tak, że nie ma dwóch monad jednakowych. Organizmy są zbiorami monad (np. nasze ciało), a dusza jest tylko monadą centralną.

    Szereg – konstrukcja umożliwiająca wykonanie uogólnionego dodawania przeliczalnej liczby składników. Przykładem znanego szeregu jest dychotomia Zenona z EleiLitewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

    Leibniz, pomimo wielkiego podziwu dla Spinozy, był przerażony niektórymi jego wnioskami, szczególnie gdy te nie były zgodne z doktryną chrześcijańską.

    Monady są niezależne od zewnętrznych wpływów (jak powiada Leibniz, nie mają drzwi ani okien) i na siebie nawzajem nie oddziałują, zaś zgodność pomiędzy poszczególnymi monadami jest wynikiem harmonii przedustawnej (harmonia praestabilita), wprowadzonej przez Boga. Tak jak dwa zegary idą zgodnie, choć na siebie nie oddziałują, bo tak wyregulował je zegarmistrz, tak też przedstawienia i wrażenia (bo na nich polega życie monady) odpowiadają przedstawieniom innych monad nie dlatego, że te na nie oddziałują, ale że Bóg tak urządził, że w chwili, gdy monada A ma przedstawienie a, to monada A1, zna odpowiednie przedstawienie a1.

    Hanower (niem. Hannover, formalnie Księstwo Brunszwiku i Lüneburga potocznie Księstwo Hanoweru lub Księstwo Hanowerskie) – państwo wchodzące w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W zależności od okresu Hanower był księstwem, elektoratem, samodzielnym królestwem lub pruską prowincją. Nazwa państwa pochodzi od jego stolicy, Hanoweru, który był głównym miastem tego regionu od 1636 roku. Obecnie nazwa ta dotyczy już tylko miasta. Większość historycznych ziem dawnego Hanoweru stanowi większość terytorium dzisiejszego landu niemieckiego znanego jako Dolna Saksonia. Przegląd Filozoficzno-Literacki - czasopismo filozoficzne i literackie, wydawane od 2002 w Warszawie. Redaktorem naczelnym "Przeglądu" jest Stanisław Gromadzki. Nakład pisma wynosi obecnie ok. 550 egzemplarzy, co czyni PF-L jednym z największych polskich czasopism filozoficznych.

    Świat ten w ten sposób urządzony jest najlepszy z możliwych. Gdyby był możliwy świat lepszy, to Bóg wiedziałby o tym dzięki swej mądrości, a jego dobroć skłoniłaby go do urzeczywistnienia tego lepszego świata.

    Leibniz odwoływał się także do siedmiu fundamentalnych zasad filozoficznych:

    1. Tożsamość/sprzeczność – jeśli zdanie jest prawdziwe, to jego negacja jest fałszywa.
    2. Tożsamość nieodróżnialnych – dwie różne rzeczy nie mogą mieć wszystkich takich samych cech i właściwości.
    3. Wystarczający powód – „Musi istnieć wystarczający powód, aby cokolwiek zaistniało, aby zaistniało jakiekolwiek wydarzenie, aby uzyskać jakąkolwiek prawdę”
    4. Wstępnie ustalona harmonia – upuszczone szkło pęka, ponieważ „wie”, że uderzyło o ziemię, a nie dlatego, że uderzenie o ziemię „zmusza” szkło do rozbicia.
    5. Prawo ciągłości – Natura non facit saltus
    6. Optymizm – „Bóg z pewnością zawsze wybiera to, co najlepsze”
    7. Pełnia – Leibniz wierzył, że najlepszy ze wszystkich możliwych światów urzeczywistni każdą prawdziwą możliwość, i argumentował w Theodicée, że ten najlepszy ze wszystkich możliwych światów będzie zawierał wszystkie możliwości, a nasze skończone doświadczenie wieczności nie daje żadnego powodu, by kwestionować doskonałość natury.

    Teoria poznania – nowa teoria prawdy i przyczyna konieczna[ | edytuj kod]

    Leibniz zastanawiał się nad tym, jak poprawnie zdefiniować prawdę. Popularna, intuicyjna definicja głosi, że wypowiedź jest prawdziwa, gdy jej zawartość jest adekwatna do rzeczywistości. Adekwatność jest w istocie rodzajem logicznej relacji między wypowiedzią a stanem rzeczywistości. Skoro jest to relacja logiczna, to tak jak wszystkie inne relacje logiczne powinna ona być niezmienna i zależna tylko od zawartości wypowiedzi i „zawartości” rzeczywistości.

    Ludwik XIV Wielki, Król Słońce (ur. 5 września 1638 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 1 września 1715 w Wersalu) – król Francji i Nawarry 1643–1715, syn Ludwika XIII, z dynastii Burbonów.Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP) jest ogólnie dostępną encyklopedią internetową filozofii opracowaną przez Stanford University. Każde hasło jest opracowane przez eksperta z danej dziedziny. Są wśród nich profesorzy z 65 ośrodków akademickich z całego świata. Autorzy zgodzili się na publikację on-line, ale zachowali prawa autorskie do poszczególnych artykułów. SEP ma 1260 haseł (stan na 20 stycznia 2011). Mimo, że jest to encyklopedia internetowa, zachowano standardy typowe dla tradycyjnych akademickich opracowań, aby zapewnić jakość publikacji (autorzy-specjaliści, recenzje wewnętrzne).

    Jeśli przyjmie się to założenie, to relacja „adekwatności” staje się klarowna. Dana wypowiedź jest prawdziwa (adekwatna), jeśli w przedmiocie (obiekcie) tego zdania jest zawarte jego orzeczenie (jakaś cecha lub zdarzenie związane z obiektem). Leibniz nazwał tę zasadę regułą koniecznej przyczyny prawdy. Zdaniem Leibniza odrzucenie reguły koniecznej przyczyny prawdy prowadzi do nieuniknionych sprzeczności logicznych.

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Monada w pewnych systemach filozoficznych jest substancją prostą, podstawową jednostką. Monady – byty duchowe; nie mają charakteru czasowego (nie mogą powstawać w sposób naturalny drogą złożenia ani rozkładać się, ale mogą być w jednej chwili w całości unicestwione lub stworzone) ani przestrzennego.

    Teoria bytu – monady[ | edytuj kod]

    Tak samo jak Kartezjusz i Spinoza, Leibniz rozwija swoją teorię bytu w formie teorii substancji. Z reguły koniecznej przyczyny wynika, że każdy poszczególny byt musi przez cały czas zawierać całą prawdę o sobie, a zatem jest w sensie absolutnym niezmienny. Nie można z zewnątrz wpłynąć na jego strukturę ani na jego dzieje, bo gdyby można było, nie zawierałby on w którymś momencie całej prawdy o sobie. A zatem świat składa się z bliżej nieustalonej, ale ogromnej liczby całkowicie od siebie odseparowanych i nie wpływających na siebie bezpośrednio bytów, z których każdy jest „całym światem dla siebie samego”. Te poszczególne byty Leibniz nazwał monadami. Dla Leibniza monadą było automatycznie wszystko, co dawało się wyróżnić jako osobny byt. Leibniz stwierdził: „Nie ma nic oprócz monad, albo inaczej – wszystko co istnieje musi być monadą, czyli osobnym bytem, który zawiera w sobie całą prawdę o sobie”.

    Fizyka teoretyczna – sposób uprawiania fizyki polegający na matematycznym opisie praw przyrody, tworzeniu i rozwijaniu teorii, z których wnioski mogą być sprawdzone doświadczalnie. Przykładem jest fizyka matematyczna opisująca zjawiska i teorie fizyczne korzystając z rozwiniętej aksjomatyki matematycznej i obiektów zdefiniowanych w podobny sposób, jak np. rozmaitości.Filozofia umysłu to teoretyczne dociekania dotyczące natury umysłu, jego funkcji, właściwości, zdarzeń mentalnych i świadomości, a także tego, czy jest jakiś związek między różnymi aspektami umysłu a ciałem: tzw. body-mind problem.

    Monady są zatem „ostatecznymi jednostkami istnienia w przyrodzie”. Mogą się one zmieniać z czasem i wykazywać inne niż na początku cechy, jednak każda monada jest niezmiennie wyjątkowa. Są one ośrodkiem siły, podczas gdy przestrzeń, materia i ruch są jedynie zjawiskami. W przeciwieństwie do atomów, monady nie mają charakteru przestrzennego ani materialnego, są niezależne, a interakcje między nimi są jedynie pozorne.

    Jerzy I (urodzony jako Jerzy Ludwik, ur. 28 maja 1660 w Hanowerze, zm. 11 czerwca 1727 w Osnabrück) – pierwszy król Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii z dynastii hanowerskiej (od 1 sierpnia 1714). Był również elektorem Hanoweru.Logika modalna – teoria logiczna, która bada pojęcia możliwości, konieczności i ich wariantów. Niekiedy termin "logika modalna" rozumie się szerszej, włączając w jego obręb logiki epistemiczne, logiki temporalne, logiki deontyczne i logiki programów – niniejszy artykuł omawia jedynie logiki modalne w sensie wąskim (logiki modalne aletyczne) na przykładzie systemu S5.

    Konsekwencje teorii monad[ | edytuj kod]

    Praporządek rzeczywistości i dowód na istnienie Boga[ | edytuj kod]

    Na pierwszy rzut oka koncepcja monad stoi w ostrej sprzeczności z naszym codziennym doświadczeniem, w którym obserwujemy, że jedne rzeczy wpływają na drugie i następują ciągłe zmiany. Leibniz uważał, że te obserwacje są swoistym złudzeniem. Złudzenie to powstaje na skutek tego, że monady nie tworzą przypadkowej mozaiki bytów, lecz istnieje rodzaj „praporządku”, ogólnej struktury wszystkich monad.

    (5149) Leibniz (6582 P-L) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5,62 lat w średniej odległości 3,16 j.a. Odkryta 24 września 1960 roku.Michał Kazimierz Heller (ur. 12 marca 1936 w Tarnowie) – polski prezbiter katolicki, teolog, profesor nauk filozoficznych specjalizujący się w filozofii przyrody, fizyce, kosmologii relatywistycznej oraz relacji nauka-wiara.

    Aby to wyjaśnić, Leibniz podawał przykład dwóch dobrze wyregulowanych zegarów stojących w jednym pokoju, które pokazują czas przesunięty o ułamek sekundy. Ktoś nie znający zasady działania zegara, obserwując, że cały czas gdy sekundnik pierwszego zegara wykona jednosekundowe drgnięcie wskazówki, to zaraz za nim drugi zegar robi to samo. Mógłby wyciągnąć z tego wniosek, że ruch pierwszego zegara jest przyczyną – powoduje ruch drugiego. W rzeczywistości jednak oba zegary mają zupełnie niezależne mechanizmy, tyle że ich działanie ktoś dobrze skoordynował. Tak samo jest ze wszystkimi monadami – działają one wspólnie i wydaje się, że wpływają one na siebie wzajemnie, bo ktoś je idealnie „wyregulował” umieszczając w każdej komplementarną do innych monad prawdę o nich samych, warunkujących ich działanie.

    Stepped reckoner (niem. lebendige Rechenbank, dosł. żywa ława do obliczeń) – maszyna licząca zaprojektowana i wykonana przez Gottfrieda Wilhelma Leibniza w 1671.Otwarty dostęp (OD, ang. Open Access, „OA”) – oznacza wolny, powszechny, trwały i natychmiastowy dostęp dla każdego do cyfrowych form zapisu danych i treści naukowych oraz edukacyjnych.

    Dla Leibniza to rozumowanie było swoistym dowodem na istnienie Boga. Skoro monady są tak ze sobą świetnie skoordynowane, że u każdej z nich wywołuje to wrażenie ciągłości i logiczności wszelkich zdarzeń, to nie może to być przypadkowe i ktoś to musiał celowo uczynić. Tym kimś jest Bóg. Bóg też jest monadą – ale monadą szczególną – będącą ostateczną przyczyną i celem istnienia pozostałych monad.

    Kartezjusz (fr. René Descartes, łac. Renatus Cartesius, ur. 31 marca 1596 w La Haye-en-Touraine w Turenii, zm. 11 lutego 1650 w Sztokholmie) – francuski filozof, matematyk i fizyk, jeden z najwybitniejszych uczonych XVII wieku, uważany za prekursora nowożytnej kultury umysłowej.Dowodzenie istnienia Boga – próby dowiedzenia istnienia Boga. Argumenty za i przeciw istnieniem bogów dyskutowane są od czasów starożytnych i nie ma co do ich istnienia zgody także obecnie.

    Dowód na istnienie Boga Leibniz zawarł w Théodicée, gdzie doszedł do wniosku, że pierwszą racją wszystkich rzeczy jest Bóg, którego nazwał monas monadum.

    Świat jedyny i najlepszy z możliwych[ | edytuj kod]

    Z koncepcji praporządku świata wynika najsłynniejsza teza Leibniza. Skoro monady są preuporządkowane przez Boga, to wszystkie zależności między nimi są koniecznościami wynikającymi z tego preuporządkowania. Poszczególne monady mogą mieć złudzenie, że wpływają na swój los, „robiąc” to lub owo, lecz w rzeczywistości są one „zaprogramowane” do tych działań i nie mogą uczynić nic innego. A zatem istniejący świat jest jedynym możliwym, wynikającym z boskiego preuporządkowania. Każda monada zawiera w sobie instrukcje, które kierują nią i pozwalają na robienie czegoś w określony sposób.

    Dyplomata lub przedstawiciel dyplomatyczny (ang. diplomatic representative, fr. représentant diplomatique, niem. diplomatischer Vertreter) – oficjalny przedstawiciel państwa za granicą, czyli zatrudniony w dyplomacji.Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Można sobie co prawda wyobrazić inaczej preuporządkowany świat, ale z pewnością nie byłby on już tak doskonały, gdyż Bóg jako monada „naczelna”, wszechmocna i wszechwiedząca, na pewno preuporządkował świat najlepiej, jak było można. A zatem nasz świat jest jednocześnie jedynym możliwym i najdoskonalszym ze wszystkich światów do pomyślenia, ponieważ Bóg nie stworzyłby świata niedoskonałego.

    Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.Inżynieria mechaniczna - całość wiedzy dotyczącej projektowania, wytwarzania i eksploatacji maszyn, wyjąwszy z tego maszyny elektryczne i energetyczne, które są domeną inżynierii elektrycznej i inżynierii energetycznej oraz maszyn matematycznych, które są domeną inżynierii elektronicznej.

    Leibniz twierdził, że prawdy filozoficzne i religijne nie mogą sobie zaprzeczać, ponieważ rozum i wiara, są darami Bożymi, także ich wzajemne wykluczanie byłoby oznaką, ze Bóg walczy sam przeciwko sobie. Zatem, ponieważ te dwa elementy musza być zawsze ze sobą zgodne, każda zasada wiary, której rozum nie może obronić, powinna zostać odrzucona. Następstwem takiego podejścia, było odniesienie się do jednego z głównych zarzutów wobec chrześcijaństwa – dlaczego skoro Bóg jest wszechmogący i najwspanialszy, to jakim cudem zło przyszło na świat? Leibniz na to pytanie odpowiadał jednoznacznie: Bóg jest oczywiście nieograniczony w swej mocy i sile, jednak stworzone przez niego byty ludzkie takiej siły nie posiadają i są ograniczone z wielu stron, toteż maja skłonność do fałszywych osądów i podejmowania błędnych decyzji. Bóg nie zadaje ludziom cierpienia, jednak dopuszcza zarówno zło moralne (grzech), jak i zło fizyczne (ból) jako konieczne konsekwencje zła metafizycznego (niedoskonałości). Jest to ośrodek monitorowania i sprawdzania przez ludzi czy ich poczynania są dobre czy złe, dzięki czemu mogą korygować i naprawiać swoje błędy. W ten sposób Leibniz łączy swoją wiedzę filozoficzną z wiarą chrześcijańską, tworząc byt nierozerwalny. Takie podejście było motywowane przede wszystkim głęboką wiarą. Twierdził on także, że natura ludzka jest doskonała sama w sobie, gdyż stworzona została przez Najwyższego.

    Kalkulator – niewielkich rozmiarów, przenośne (najczęściej kieszonkowe) elektroniczne urządzenie liczące (początkowo mechaniczne), służące do wykonywania obliczeń matematycznych. Dawniej zdolne do wykonywania jedynie podstawowych operacji arytmetycznych. Obecnie bardziej zaawansowane urządzenia umożliwiają pisanie programów, wykonywanie operacji algebraicznych, na funkcjach matematycznych oraz graficzną prezentację wykresów funkcji – a tym samym coraz bardziej upodobniają się do komputerów. Kalkulator jednak różni się od komputera okrojonymi możliwościami i interfejsem zoptymalizowanym pod kątem obliczeń interaktywnych, a nie programowania.Kryteria zbieżności szeregów – grupa twierdzeń pozwalających ustalić, czy dany szereg jest zbieżny czy nie. W większości kryteria są warunkami koniecznymi na zbieżność lub rozbieżność szeregu - w takim przypadku niespełnienie kryterium oznacza pewność (poprzez kontrapozycję) co do zbieżności lub niezbieżności. Wyjątkiem jest kryterium Cauchy’ego będące warunkiem równoważnym.

    Ponadto, chociaż ludzkie działania wynikają z uprzednich przyczyn, które ostatecznie powstają w Bogu i dlatego są znane Bogu jako metafizyczne pewniki, wolna wola jednostki funkcjonuje w ramach praw naturalnych, gdzie wybory są jedynie przypadkowym elementem, o których decyduje „cudowna spontaniczność”, która zapewnia jednostkom ucieczkę od rygorystycznej predestynacji.

    Stwórca, Stworzyciel, Bóg Stwórca to istota (często Bóg), która zgodnie z wierzeniami powszechnymi w wielu religiach i mitologiach miała powołać świat i ludzi do istnienia.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Czas i przestrzeń relacyjne[ | edytuj kod]

    Konsekwencją teorii monad było też to, że czas i przestrzeń nie istnieją w sensie absolutnym, lecz są złudzeniami, jakie miewają poszczególne monady – a ściśle biorąc, są tylko formą niezmiennych, logicznych zależności, jakie występują między monadami. Skoro bowiem każda z monad zawiera w sobie całą prawdę o sobie samej, to w sensie absolutnym są one niezmienne i w każdej dowolnej chwili jednakowe.

    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Bibliotekarz – pracownik biblioteki, pracownik zatrudniony zawodowo w bibliotekarstwie; tytuł i stanowisko w hierarchii służby bibliotecznej. Według przepisów unijnych (Dyrektywa 89/48), osoba zatrudniona jako bibliotekarz musi mieć ukończone co najmniej studia licencjackie z zakresu informacji naukowej i bibliotekoznawstwa.

    Skoro istnieją tylko monady i są one w każdej chwili takie same, to poszczególne chwile nie różnią się między sobą. Następuje tylko zmiana logicznych relacji między monadami, wynikająca z ich wewnętrznej, preuporządkowanej dynamiki, która tworzy wewnątrz monad świadomych swojego istnienia złudzenie występowania logicznego ciągu zdarzeń nazywanego czasem.

    Delta – matematyczno-fizyczno-informatyczno-astronomiczny miesięcznik popularny wydawany przez Uniwersytet Warszawski przy współpracy towarzystw naukowych: Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Polskiego Towarzystwa Fizycznego, Polskiego Towarzystwa Astronomicznego i Polskiego Towarzystwa Informatycznego.Polona – polska biblioteka cyfrowa, w której udostępniane są zdigitalizowane książki, czasopisma, grafiki, mapy, muzykalia, druki ulotne oraz rękopisy pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz instytucji współpracujących.

    Podobnie jest z przestrzenią – istnieją tylko monady, między którymi istnieją logiczne zależności wynikające z ich preuporządkowania. Między monadami niczego nie ma, bo i być nie może – przestrzeń to tylko złudzenie tworzone przez szczególny rodzaj preuporządkowania – mianowicie preuporządkowanie geometryczne.

    Logika matematyczna – dział matematyki, który wyodrębnił się jako samodzielna dziedzina na przełomie XIX i XX wieku, wraz z dążeniem do dogłębnego zbadania podstaw matematyki. Koncentruje się ona na analizowaniu zasad rozumowania oraz pojęć z nim związanych z wykorzystaniem sformalizowanych oraz uściślonych metod i narzędzi matematyki.Norymberga (niem. Nürnberg) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Środkowa Frankonia, siedziba regionu Industrieregion Mittelfranken oraz powiatu Norymberga. Położone nad rzeką Pegnitz (nieco powyżej jej ujścia do rzeki Regnitz), gospodarcza i kulturalna stolica Frankonii, drugie co do wielkości miasto w Bawarii. Liczy 510 602 mieszkańców (31 grudnia 2011). Najbliżej położone duże miasta: Monachium – ok. 150 km na południowy wschód, Stuttgart – ok. 156 km na południowy zachód i Frankfurt nad Menem – ok. 186 km na północny zachód. Miasto zniszczone podczas II wojny światowej, odbudowane.

    Innymi słowy Leibniz uznawał relacyjną koncepcję przestrzeni i czasu, krytykując poglądy Newtona.

    Myśl symboliczna

    Leibniz uważał, że ludzkie postępowanie można sprowadzić do pewnego rodzaju działania matematycznego i w ten sposób rozwiązać wiele problemów: „Jedynym sposobem na poprawienie naszych rozumowań jest uczynienie ich tak namacalnymi jak rozumowania Matematyków, abyśmy mogli na pierwszy rzut oka znaleźć nasz błąd, a gdy są spory między osobami, możemy po prostu powiedzieć: Obliczmy [rachunek], bez zbędnych ceregieli, aby zobaczyć, kto ma rację”.

    Uważał, ze symbole są ważne dla ludzkiego zrozumienia. Zamiłowanie Leibniza do symboli oraz przekonanie, że są one niezbędne do funkcjonowania logiki i matematyki, uczyniły z niego prekursora semiotyki.

    Trójkąt – wielokąt o trzech bokach. Trójkąt to najmniejsza (w sensie inkluzji) figura wypukła i domknięta, zawierająca pewne trzy ustalone i niewspółliniowe punkty płaszczyzny (otoczka wypukła wspomnianych trzech punktów).Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

    Logika

    Został uznany za jednego z najważniejszych logików między Arystotelesem, a Gottlobem Frege. Leibniz przedstawił główne założenia, między innymi tego, co obecnie nazywamy koniunkcją, negacją czy tożsamością. Zasady logiki według niego sprowadzają się przede wszystkim do dwóch punktów:

    1. Wszystkie nasze idee składają się z mniejszych idei, które tworzą alfabet myśli ludzkiej.
    2. Z prostych pomysłów wychodzą złożone idee, poprzez symetryczną kombinację podobną do mnożenia arytmetycznego.

    Za jego życia nie został opublikowany żaden tekst na temat logiki. Większość z notatek to jedynie brudnopisy i wersje robocze.

    Immanuel Kant (ur. 22 kwietnia 1724 w Królewcu, zm. 12 lutego 1804 tamże) – niemiecki filozof oświeceniowy, profesor logiki i metafizyki na Uniwersytecie Królewieckim.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Panpsychizm - doktryna czasoprzestrzennej rzeczywistości, która głosi, że każda rzecz ma swój umysłowy czy „wewnętrzny" aspekt. Niewielu z panpsychistów podpisałoby się pod tezą, iż wszystko obdarzone jest umysłem, łącznie z kijami i kamieniami, znacznie częściej powiadają oni, że rzeczom właściwe są różne stopnie wewnętrznych, subiektywnych, czy quasi-świadomościowych aspektów, w pewnych przypadkach podobnych do naszej świadomości. W pełni rozwiniętymi umysłami dysponowałyby jedynie obiekty o złożoności zbliżonej do złożoności człowieka. Jednak nie jest łatwo precyzyjnie określić, w jakim stopniu wszystkim rzeczom czasoprzestrzennym mają przysługiwać takie subiektywne, umysłowe aspekty. W większości przypadków stanowisko to jest głoszone przez tych, którym trudno jest pojąć, w jaki sposób to, co umysłowe, miałoby być powodowane czy budowane z czynników wyzbytych jakichkolwiek jakości umysłowych.
    Abraham Robinson (ur. 6 października 1918 w Wałbrzychu, zm. 11 kwietnia 1974) – matematyk, najbardziej znany jako autor analizy niestandardowej, w której do systemu liczb włączył wartości nieskończenie duże i nieskończenie małe, definiując zbiór liczb hiperrzeczywistych.
    Hanower (niem. Hannover) – miasto w Niemczech, stolica kraju związkowego Dolna Saksonia (niem. Niedersachsen) oraz związku komunalnego Region Hanower. Leży nad rzeką Leine. Rozwinięty przemysł środków transportu (samochody, lokomotywy, wagony), elektrotechniczny (zakłady Telefunken), chemiczny, włókienniczy, gumowy Continental AG i spożywczy (czekolada). Siedziba Stowarzyszenia Krajowego (Landesverbände) Technisches Hilfswerk obejmującego swym zasięgiem landy Dolna Saksonia oraz Brema.
    Christiaan Huygens (ur. 14 kwietnia 1629 w Hadze, zm. 8 lipca 1695 tamże) – holenderski matematyk, fizyk oraz astronom. Syn Constantijna Huygensa.
    Eugeniusz Sabaudzki, fr. Eugène-François de Savoie, niem. Prinz Eugen von Savoyen, wł. Eugenio di Savoia-Carignano (ur. 18 października 1663 w Paryżu, zm. 24 kwietnia 1736 w Wiedniu) – książę Sabaudii, dowódca armii austriackiej, jeden z najwybitniejszych dowódców w dziejach świata.
    Friedrich Ludwig Gottlob Frege (ur. 8 listopada 1848 w Wismarze, zm. 26 lipca 1925 w Bad Kleinen) – niemiecki matematyk, logik i filozof, profesor matematyki w Jenie.
    David Hume (ur. 26 kwietnia/7 maja 1711 w Edynburgu, zm. 25 sierpnia 1776 tamże) – filozof, pisarz i historyk urodzony w Szkocji, wychowany w Anglii, żyjący we Francji i w Anglii.

    Reklama