Gmina Wawer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gmina Wawer (początkowo także jako gmina Miłosna) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1951 w Warszawskiem. Nazwa gminy pochodzi od Wawra, lecz siedzibą władz gminy był do 1939 r. Rembertów (od 1939 r. stanowiący odrębną gminę miejską), a po wojnie Anin.

Gmina wiejska − gmina, która na swoim terytorium nie zawiera miasta (co nie wyklucza możliwości istnienia siedziby gminy w sąsiadującym mieście - Wśród gmin mających siedzibę w mieście, gdzie równocześnie funkcjonuje gmina miejska są zarówno niewielkie gminy jak Obrzycko (woj. wielkopolskie), które jako miasto liczy 2239 mieszkańców a gmina wiejska 4387 , Stoczek Łukowski (lubelskie) 2701 (miasto) oraz 5126 (gmina wiejska) oraz Kowal (kujawsko-pomorskie) odpowiednio 3495 oraz 4020, jak i gminy zdecydowanie większe, np. Ełk (57471, 10578) , Włocławek (117 264, 6417) oraz Tarnów (114 168, 24113)).Wawer - dzielnica Warszawy położona w południowo-wschodniej części miasta nad prawym brzegiem Wisły. Dzielnica położona jest na obszarze Niżu Środkowopolskiego, znaczną jej część stanowią tereny zielone. Do 1951 roku miejscowość należała do gminy Wawer. Jest największą pod względem powierzchni dzielnicą Warszawy i drugą od końca (po Wilanowie) pod względem gęstości zaludnienia. Dzielnicę charakteryzuje niska zabudowa głównie willowa (Anin), brak dużych blokowisk i skupisk osiedli.

8 kwietnia 1916 generał-gubernator Hans Hartwig von Beseler wydał rozporządzenie włączające do Warszawy (od 1 kwietnia 1916) miejscowości z gminy Wawer: wieś Grochów I, folwark i wieś Grochów II (z Florentynowem i Emilianowem) wieś Kozia Górka Grochowska i folwark Grochów I (z leżącym mięszy nimi terenem wsi Kawęczyn), wieś Saska Kępa, wieś Gocławska Kępa, wieś Gocław, wieś Górki Grochowskie, folwark Kamionek, kolonia Witolin oraz południowa część łąk folwarku Gocławek.

Kamionek (dawniej Kamion lub Kamień, także Kamionki) – osiedle i obszar MSI w dzielnicy Praga-Południe w Warszawie. Gmina Marki – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1924-1954 w woj. warszawskim (obecnie woj. mazowieckie). Siedzibą władz gminy była wieś Marki.

W okresie międzywojennym gmina Wawer należała do powiatu warszawskiego w woj. warszawskim.

1 stycznia 1925 z części obszaru gminy Wawer (Anin) powstała nowa gmina Falenica Letnisko.

1 kwietnia 1930 z gminy Wawer wyłączono:

  • a) miejscowość Ząbki, zakład leczniczy dla umysłowo chorych w Drewnicy oraz lasy państwowe położone na terytorium Drewnicy i Ząbek, włączając je do gminy Marki w tymże powiecie;
  • b) wieś Żwir i wieś Żurawka wraz z osadą Krowa, włączając je do gminy Okuniew tamże.
  • Do gminy Wawer z gminy Okuniew włączono natomiast następujące miejscowości: Rembertów z poligonem artyleryjskim, Magenta, Zygmuntów, Karolówka, Grzybowa, Zielona, Mokry Ług, Groszówka i Wesoła.

    Sadul – osiedle (jednostka pomocnicza gminy) i obszar Miejskiego Systemu Informacji warszawskiej dzielnicy Wawer. Na terenie osiedla znajduje się stacja kolejowa Warszawa Anin, Komisariat Policji Warszawa Wawer oraz jedna szkoła – Prywatna Szkoła Podstawowa nr 92. Powierzchnia osiedla wynosi 101,36 hektara. Wesoła – dzielnica Warszawy, włączona do miasta 27 października 2002, wcześniej oddzielne miasto. Leży w południowo-wschodniej części miasta i graniczy z warszawskimi dzielnicami Rembertów i Wawer.

    20 października 1933 gminę Wawer podzielono na 14 gromad: Gocławek, Grzybowa, Kawenczyn, Kozia Górka, Karolówka, Miłosna, Mokry-Ług, Poligon, Pohulanka, Podkaczy Dół, Rembertów, Rembertów Nowy, Wawer, Wola Grzybowska, Zastów, Zielona i Zygmuntów-Magenta.

    9 grudnia 1933 z gminy Wawer wyłączono następujące miejscowości, włączając je do gminy Zagóźdź w tymże powiecie:

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Województwo warszawskie – województwo II Rzeczypospolitej istniejące w latach 1919–1939 z siedzibą władz w Warszawie
  • kolonję Sadul,
  • wieś Zastów,
  • folwark Zastów o nazwie hipotecznej "Dobra Wilanowskie-Zastów folwark",
  • tereny parcelacyjne o nazwie hipotecznej "Adamówka Wilanowska",
  • tereny o nazwie hipotecznej "Działki Anin Wawerski",
  • osadę Wawer Nowy położoną po południowo-wschodniej stronie szosy Warszawa-Mińsk Mazowiecki,
  • część osady Gocławek położoną po prawej (południowo-wschodniej) stronie szosy Warszawa-Mińsk Mazowiecki
  • i tereny parcelacyjne o nazwie hipotecznej Marysin Wawerski położone po prawej stronie szosy Warszawa-Mińsk Mazowiecki.
  • 1 kwietnia 1939 do gminy Wawer przyłączono:

    Gmina Okuniew – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 roku w woj. warszawskim (dzisiejsze woj. mazowieckie). Przed wojną siedzibą władz gminy był Okuniew, a po wojnie Długa Kościelna.Las - osiedle mieszkaniowe w południowo-wschodniej części Warszawy, obecnie administracyjnie w dzielnicy Wawer. Przeważa niska zabudowa, głównie domy jednorodzinne i wille. Do niedawna wiele terenów w dzielnicy miało charakter rolniczy. Ze względu na bliskość centrum miasta (około 6 km) i dogodne połączenie ulicą Wał Miedzeszyński buduje się tu wiele nowych osiedli mieszkaniowych. Wiele dróg w dzielnicy nie ma utwardzonej nawierzchni i poprowadzonej miejskiej kanalizacji. W ostatnim czasie sytuacja uległa poprawie dzięki licznym remontom i inwestycjom, m.in. przy ulicach Kadetów, Poprawnej, Sęczkowej oraz Stoczniowców. W dzielnicy znajduje się jedna szkoła podstawowa nr 128 oraz przedszkole nr 348 przy ulicy Kadetów, a także Kościół pw. Św. Karola Boromeusza (Kadetów 33). Od północy granicę dzielnicy stanowi Trasa Siekierkowska, która oddziela Wawer od Pragi Południe. Wzdłuż ulic Kadetów oraz Kosmatki biegnie ścieżka rowerowa.
  • część znoszonej gminy Zagóźdź – gromady Las, Zbytki, Zerzeń, Zastów i Nowy Wawer;
  • z gminy Letnisko Falenica – gromady Anin i Międzylesie.
  • Z gminy Wawer wyłączono natomiast:

  • gromady Grzybowa, Zielona, Wola Grzybowska i 101 ha gromady Poligon, które weszły w skład nowo utworzonej gminy Sulejówek;
  • gromadę Kozia Górka, którą przyłączono do gminy Bródno;
  • gromady Rembertów Stary, Rembertów Nowy, Karolówka, Zygmuntów-Magenta, Mokry Ług, Kawęczyn i Poligon (oprócz obszaru 101 ha), z których utworzono miasto Rembertów.
  • Pod koniec lat 1930. wyodrębniono nową gromadę Wygoda.

    Ząbki – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim położone w aglomeracji warszawskiej ok. 10 km od centrum Warszawy.Witolin – niewielka część dzielnicy Praga Południe w Warszawie, położona w jej wschodniej części. Nazwę swoją zawdzięcza Marianowi Zajdel, który na początku XX wieku kupił olbrzymi ugór wzdłuż Grochowskiej – leżący vis a vis dworku Myślińskich i ciągnący się prawie do Gocławka i cały ten teren nazwał Witolinem, na cześć swego pierworodnego syna Witolda. (Nie bardzo dziś wiadomo, czy pisał się już wtedy fonetycznie.). Witolin leży pomiędzy Gocławkiem, Grochowem, Gocławiem a granicą dzielnicy Wawer (ograniczony jest ulicami: Grochowską, Ostrobramską i Zamieniecką oraz bezimiennym dopływem kanału Nowa Ulga). Nieuwzględniony w podziale Miejskiego Systemu Informacyjnego Pragi Południe - wpisany w obszar Gocławek (który objął swymi granicami także część Grochowa na zachód od Placu Szembeka).

    Podczas II wojny światowej w Generalnym Gubernatorstwie, w dystrykcie warszawskim. W 1943 roku gmina Wawer składała się z 14 gromad i liczyła 23,807 mieszkańców: Anin Nowy (732 mieszkańców), Anin Stary (2130), Gocławek (3062), Las (1081), Międzylesie (2444), Miłosna Stara (1616) Podkaczydół (594), Wawer Nowy (3104), Wawer Stary (4995), Wygoda (1818), Zastów (610), Zbytki (741) i Zerzeń (774).

    Gmina Zagóźdź (pocz. gmina Zagość lub gmina Zagoźdź) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1939 roku w woj. warszawskim. Siedzibą gminy był Zagóźdź (obecnie część Warszawy) .Gmina Falenica Letnisko (dawn. gmina Letnisko Falenica; od 1951 gmina Józefów) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1925-1951 roku w woj. warszawskim. Siedzibą gminy była Falenica (obecnie część Warszawy).

    Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną.

    15 maja 1951 gminę Wawer zniesiono, po czym:

  • gromady Anin Nowy, Anin Stary, Gocławek, Las, Międzylesie, Podkaczy Dół, Wawer Nowy, Wawer Stary, Wygoda, Zastów, Zbytki i Zerzeń włączono do Warszawy;
  • gromada Miłosna Stara weszła w skład gminy Sulejówek;
  • gromadę Pohulanka przyłączono do gminy Wiązowna.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. warszawskiego; w czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
    2. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
    3. Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948.
    4. Maria Nietyksza, Witold Pruss: Zmiany w układzie przestrzennym Warszawy [w:] Irena Pietrza-Pawłowska (red.) Wielkomiejski rozwój Warszawy do 1918 r.. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 43, s. 1973.
    5. „Rozporz. Jen.-Gub. Warszawskiego z 8. 4. 1916” w: Dz. rozporz. dla Jen.-Gub. Warszawskiego Nr 29 poz 79 z 1916, i „Rozporz. Nr 259 z 29. 1. 1917” w: Dz. rozporz. Jen.-Gub. Warszawskiego z dnia 10. 2. 1917.
    6. Dziennik Zarządu Miasta Stołecznego Warszawy. 1917 nr 129 (27 X)
    7. Dz.U. z 1924 r. nr 97, poz. 901
    8. Dz.U. z 1929 r. nr 64, poz. 496
    9. Warszawski Dziennik Wojewódzki: dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136
    10. Dz.U. z 1933 r. nr 96, poz. 744
    11. Dz.U. z 1939 r. nr 28, poz. 188
    12. Dz.U. z 1939 r. nr 28, poz. 186
    13. Gemeinde- und Dorfverzeichnis für das Generalgouvernement (1943)
    14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie zmiany granic miasta stołecznego Warszawy, Dz.U. z 1951 r. nr 27, poz. 199.
    Gmina Sulejówek (od 1 VII 1952 dzielnica Sulejówek) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1939-1952 w woj. warszawskim (dzisiejsze woj. mazowieckie). Siedzibą gminy był Sulejówek.Gocławek – część składowa warszawskiej dzielnicy Praga Południe (zachodnie tereny obecnego Gocławka w granicach Warszawy od 1924 r., wschodnie od 1951 r.). Zabudowa Gocławka jest typowa dla przedmieścia wielkiego miasta, najstarsze budynki pochodzą z okresu powstania listopadowego. Gocławek znajduje się w północno-wschodniej części Pragi Południe – jego północną granicę stanowi otwocka linia kolejowa, wschodnią ul. Marsa, południową ul. Płowiecka i Grochowska (przedwojenny Gocławek, jako samodzielna wieś, ciągnął się do obecnej ulicy Korkowej, jednak obecnie tereny pomiędzy ulicami Marsa i Korkową należą do dzielnicy Wawer i zaliczane są do Starego Wawra). Zachodnia granica Gocławka tradycyjnie biegła przedwojenną granicą Warszawy – ulicami Biskupią, Zawierciańską, Czechowicką i Pabianicką, jednak obecnie znajduje się zdecydowanie bardziej na zachód, za parkiem im. płk. Jana Szypowskiego „Leśnika” obejmując tereny w okresie międzywojennym określane jako Grochów I lub Grochów Dwór. Obszar ten w całości znajduje się w granicach jednostki pomocniczej niższego rzędu "Osiedle Grochów Północny".




    Warto wiedzieć że... beta

    Górki Grochowskie to nazwa obejmująca najpierw teren poforteczny znajdujący się w miejscu zburzonego Fortu XI carskiej twierdzy Warszawa, a następnie międzywojenne osiedle willowe pracowników państwowych powstałe na części terenów pofortowych. Teren położony był po obydwu stronach ulicy Ostrobramskiej w Warszawie, mniej więcej w okolicach ulicy Łukiskiej.
    Gmina Bródno – dawna gmina wiejska istniejąca do 1951 w woj. warszawskim. Nazwa gminy pochodzi od Bródna, lecz siedzibą władz gminy był Targówek.
    Gmina Miłosna – alternatywna nazwa dawnej wiejskiej gminy Wawer istniejącej od XIX wieku w guberni warszawskiej. Nazwa pochodzi od miejscowości Miłosna, lecz siedzibą władz gminy był Wawer (obecnie część Warszawy).
    Hans Hartwig von Beseler (ur. 27 kwietnia 1850 w Greifswald, zm. 20 grudnia 1921 w Neu-Babelsberg) – niemiecki wojskowy, generał pułkownik.
    Wawer – osiedle w dzielnicy Warszawy Wawer, położone w okolicach ulicy Płowieckiej i Widocznej na wschód od Pragi-Południe, na północ od Anina i na południe od Marysina Wawerskiego.
    Anin jest osiedlem południowo-wschodniej (prawobrzeżnej) Warszawy w dzielnicy Wawer. Powstałe wśród starych, ogromnych drzew na początku XX w. W tym samym czasie powstawały osiedla sąsiednie takie jak: Wawer, Glinki, Nowy Wawer, Marysin Wawerski.
    Kępa Gocławska - część stołecznej dzielnicy Praga Południe położona na południowy zachód od Gocławia, leżąca między ulicami Marokańską, a Trasą Łazienkowska. Na jej terenie znajduje się Osiedle "Ateńska" (d. Osiedle im. Mikołaja Kopernika), część Osiedla "Jantar" i Rodzinne Ogrody Działkowe "Gocław".

    Reklama