Gmina (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gminy w Polsce

Gmina (od niem. Gemeinde – komuna, społeczność) – jednostka podziału administracyjnego w Polsce.

Powiat wielicki – powiat w Polsce (województwo małopolskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wieliczka.W jego skład wchodzi 106 miejscowości a jego powierzchnia wynosi 427,8 km², co daje mu 15 miejsce wśród 22 powiatów województwa małopolskiego.Gmina Michałowice (do 1952 gmina Skorosze) – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie warszawskim.

Określenie „gmina” może odnosić się także do innych wspólnot np. „gmina wyznaniowa” (por.: Kahał), „gmina szkolna” itp.

Regulacje prawne[ | edytuj kod]

W latach 1954–1972 w miejsce gmin powołano gromady. Od 1990 r. w Polsce gmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego. Status samorządu gminnego reguluje w Polsce ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 713) obowiązująca od 27 maja 1990 r..

Podział terytorialny Polski zmieniał się wielokrotnie, od II wojny światowej reformy miały miejsce w latach: 1946, 1950, 1957, 1975 oraz obecny trójstopniowy podział administracyjny obowiązujący od 1 stycznia 1999.Kahał (hebr. קהלה kehilla – zgromadzenie, gmina) – wyrażenie z języka jidysz oznaczające gminę, formę organizacji społeczności żydowskiej. Słowo to oznacza zarówno samo skupisko ludności, wewnętrznie zorganizowane i posiadające władzę, jak i grupę władz gminy.

Gmina może być gminą wiejską, gminą miejsko-wiejską lub gminą miejską. W Polsce niektóre gminy wykonują także zadania powiatów (zob. miasto na prawach powiatu).

Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa, dzielnice, osiedla i inne. O ustroju gminy stanowi jej statut.

Organy gminy[ | edytuj kod]

  • władza uchwałodawcza i kontrolna:
  • rada gminy
  • komisje stałe i doraźne (powoływane przez radę gminy spośród radnych)
  • władza wykonawcza:
  • wójt (gmina wiejska)
  • burmistrz (gmina miejska, gmina miejsko-wiejska)
  • prezydent miasta (gmina miejska, gmina miejska na prawach powiatu)
  • W miastach na prawach powiatu funkcjonuje ponadto komisja bezpieczeństwa i porządku. Jest ona oddzielnym organem administracji (niebędącym komisją rady miasta na prawach powiatu), złożonym między innymi z przedstawicieli władz samorządowych.

    Gmina Supraśl – gmina miejsko-wiejska w województwie podlaskim, w powiecie białostockim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie białostockim.Gmina Dukla (do 1954 m. Dukla + gminy: Nadole i Tylawa) - gmina miejsko-wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim.

    Zadania gminy[ | edytuj kod]

    Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Zadania te dzielimy na własne – nadane ustawowo i zlecone – przydzielane przez władze państwowe.

    Gmina realizuje wszystkie zadania niezastrzeżone do kompetencji innych jednostek samorządu terytorialnego (powiat, województwo samorządowe).

    Gmina miejsko-wiejska – gmina, w skład której wchodzi miasto oraz wsie. Siedzibą gminy miejsko-wiejskiej jest zazwyczaj miasto, jedynym wyjątkiem jest obecnie gmina Nowe Skalmierzyce, której siedziba mieści się we wsi Skalmierzyce.Samorząd – niezależne od nadrzędnej władzy decydowanie o własnych sprawach, wykonywanie funkcji uzupełniających w stosunku władz np. szkoły, zakładu produkcyjnego, władz państwowych.

    Mieszkańcy uczestniczą w sprawowaniu władzy na terenie swojej gminy poprzez głosowanie: w wyborach samorządowych oraz referendum lokalnym lub za pośrednictwem organów gminy.

    Gmina realizuje dwa rodzaje zadań: własne i zlecone.

    Zadania własne[ | edytuj kod]

    Są to zadania publiczne wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego, które służą zaspokojeniu potrzeb wspólnoty samorządowej. Mogą one być:

  • obowiązkowe – gmina nie może zrezygnować z ich realizacji, musi zapewnić w budżecie środki na ich realizowanie; przyczyna: dążenie do zapewnienia mieszkańcom świadczeń publicznych o charakterze elementarnym;
  • fakultatywne – gmina realizuje je w takim zakresie, w jakim jest to możliwe ze względu na środki posiadane w budżecie oraz lokalne potrzeby (samodzielnie na własną odpowiedzialność z własnego budżetu).
  • Zadania własne obejmują sprawy:

    Gmina Jaśliska – gmina wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim. W latach 1975-1976 gmina położona była w województwie krośnieńskim. Siedzibą gminy są Jaśliska.Gmina Pisz – gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie suwalskim.
  • ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,
  • gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego,
  • wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymaniu czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadków komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,
  • planowania i finansowania oświetlenia dróg i miejsc publicznych znajdujących się na terenie gminy,
  • lokalnego transportu zbiorowego,
  • ochrony zdrowia,
  • pomocy społecznej, w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych,
  • gminnego budownictwa mieszkaniowego,
  • edukacji publicznej,
  • kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,
  • kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych,
  • targowisk i hal targowych,
  • zieleni gminnej i zadrzewień,
  • cmentarzy gminnych,
  • porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego,
  • utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych,
  • polityki prorodzinnej, w tym zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej,
  • wspierania i upowszechniania idei samorządowej,
  • promocji gminy,
  • współpracy z organizacjami pozarządowymi,
  • współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw.
  • Zadania zlecone[ | edytuj kod]

    Są to inne zadania publiczne wynikające z uzasadnionych potrzeb państwa ustawowo zlecone do wykonania jednostkom samorządu terytorialnego. Są:

    Sołectwo – jednostka pomocnicza gminy we współczesnej Polsce, charakterystyczna dla obszarów wiejskich. Obszar, zakres działania sołectwa i jego organów określa rada gminy w statucie sołectwa.Henrykowo – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Supraśl. Od 2007 r. posiada status sołectwa.
  • przekazywane na mocy regulacji ustawowej;
  • przekazywane w drodze porozumień między jednostką samorządu terytorialnego a administracją rządową.


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Komuna była wspólnotą mieszczan toczących w XI-XIII wieku walkę o uniezależnienie się od władzy feudałów. Po zdobyciu praw miejskich komuny obejmowały władzę samorządową w mieście.
    Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy w Polsce. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa, dzielnice, osiedla i inne (np. sioła, przysiółki, kolonie, okręgi, obwody, rejony, rewiry). Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań. Szczególną kompetencją, przysługującą wyłącznie sołectwom, jest dysponowanie (od 2009 r.), funduszem sołeckim.
    Gmina Kamienica – gmina wiejska w południowej części województwa małopolskiego, w powiecie limanowskim, między pasmem Gorców a Beskidu Wyspowego. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim.
    Grabówka – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie białostockim, w gminie Supraśl, na wschód od Białegostoku. Od 2007 r. posiada status sołectwa.
    Powiat białobrzeski - powiat w Polsce (południowo-zachodniej części województwa mazowieckiego), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Białobrzegi.
    Powiat wałecki – powiat w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wałcz.
    Gmina Piaseczno – gmina miejsko-wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, granicząca z warszawską dzielnicą Ursynów. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie warszawskim. Siedzibą gminy jest Piaseczno.

    Reklama