Gmach parlamentu Rzeszy w Berlinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gmach parlamentu Rzeszy w Berlinie (niem. Reichstagsgebäude , potocznie Reichstag) – od 1999 roku siedziba Bundestagu w Berlinie. Od 1994 roku jest miejscem obrad Zgromadzenia Federalnego (niem. Bundesversammlung), które odbywa się co pięć lat w celu wyboru prezydenta Niemiec (niem. Bundespräsident). Gmach znajduje się w dzielnicy Tiergarten.

Graffiti – nazwa zbiorcza dla różniących się tematem i przeznaczeniem elementów wizualnych, np. obrazów, podpisów lub rysunków, które są umieszczane w przestrzeni publicznej lub prywatnej za pomocą różnych technik. Zazwyczaj tworzone jest anonimowo i bez odpowiednich zezwoleń lub – rzadziej – za zgodą albo na zamówienie właściciela pomalowanego obiektu, jak np. graffiti „Łobez – plan miasta” wykonany przez miejscowych twórców.Migracja, emigracja, imigracja – wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

Neorenesansowy budynek został zbudowany w latach 1884–1894 według projektu Paula Wallota. Do 1918 roku obradował w nim parlament II Rzeszy Niemieckiej. W latach 1919–1933 odbywały się tu posiedzenia parlamentu Republiki Weimarskiej. Gmach doznał poważnych uszkodzeń wskutek pożaru w 1933 r. oraz w wyniku działań wojennych. Został odbudowany w zmodernizowanej formie w latach 60. XX wieku przez Paula Baumgartena i przebudowany po zjednoczeniu Niemiec w latach 1991–1999 według projektu Normana Fostera.

Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.
Reichstag w Berlinie, widok od strony zachodniej
Reichstag, 1995

Historia budowy[ | edytuj kod]

Tymczasowa siedziba parlamentu[ | edytuj kod]

Tymczasowa siedziba Reichstagu przy Leipziger Straße 4 w Berlinie

Pierwszą siedzibą Reichstagu w Berlinie był barokowy gmach pruskiej Izby Panów (niem. Preußisches Herrenhaus) przy Leipziger Straße 3. Tu obradował od 1867 roku Reichstag Związku Północnoniemieckiego utworzonego przez Prusy, do którego weszły 22 państwa niemieckie położone na północ od linii Menu oraz, jako część Prus, Wielkie Księstwo Poznańskie. Po powstaniu II Rzeszy Niemieckiej w 1871 roku do Reichstagu dołączyli parlamentarzyści państw południowoniemieckich i budynek nie był w stanie pomieścić wszystkich posłów. Od marca 1871 roku Reichstag zaczął obradować w pałacu Schwerin, dawnej siedzibie pruskich deputowanych (niem. Preußisches Abgeordnetenhaus), przy Leipziger Straße 75, który wkrótce również okazał się zbyt mały. 19 kwietnia 1871 roku Reichstag wypowiedział się, że:

Seksizm (z ang. sexism, sex – „płeć”) – pogląd, że kobiety i mężczyźni nie są sobie równi lub że nie powinni posiadać równych praw. Zazwyczaj sprowadza się do „wiary w wyższość mężczyzn i wynikających z niej dyskryminujących zachowań wobec kobiet”.Wilhelm Frick (ur. 12 marca 1877, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) - jeden z prominentnych działaczy narodowo socjalistycznych, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy, a następnie protektor Czech i Moraw.
.mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

Budowa siedziby Reichstagu odpowiadającej zadaniom niemieckiego parlamentu i godnej przedstawicieli narodu niemieckiego jest pilną potrzebą.

Fryderyk III, urodzony jako Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Hohenzollern (ur. 18 października 1831 w Poczdamie, zm. 15 czerwca 1888 tamże) – cesarz niemiecki i król Prus. Panował jedynie 99 dni, od 9 marca do 15 czerwca 1888, wolnomularz. Zmarł na zapalenie płuc niedługo po wykonanej tracheotomii z powodu guza Ackermana krtani.Kopuła – sklepienie o kształcie czaszy, półkoliste, półeliptyczne, ostrołukowe lub cebulaste, oparte na murze lub bębnie budowane nad pomieszczeniami o planie kolistym, eliptycznym albo wielobocznym za pośrednictwem pendentywów lub tromp.

Inne sformułowanie, nawiązujące do niedawnego zwycięstwa Prus nad Francją oraz założenia II Rzeszy Niemieckiej, o tonie silnie nacjonalistycznym, nie uzyskało poparcia większości posłów.

W 1871 roku powołano do życia parlamentarną komisję, która otrzymała zadanie przygotowania budowy nowej siedziby parlamentu: wyszukania odpowiedniej lokalizacji, opracowania planu budowy, przeprowadzenia konkursu na projekt architektoniczny oraz zapewnienia prac parlamentu w okresie przejściowym. Wkrótce znaleziono tymczasową siedzibę Reichstagu i w ciągu 70 dni dawny budynek Królewskiej Manufaktury Porcelany (niem. Königliche Porzellan-Manufaktur Berlin K.P.M.) przy Leipziger Straße 4 został zaadaptowany dla potrzeb parlamentu. Oczekiwano, że okres przejściowy potrwa nie więcej niż 5–6 lat – rzeczywistości trwał on aż 23 lata.

Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie. Neobarok – nurt w architekturze historyzmu, nawiązujący formalnie do baroku, szczególnie w dekoracji elewacji, rozpowszechniony w końcu XIX wieku (od 1880).

Działka budowlana[ | edytuj kod]

Pałac Raczyńskiego po wschodniej stronie Königsplatz, ok. 1880
Projekt gmachu Reichstagu autorstwa Ludwiga Bohnstedta, 1872

Problemy napotkano już przy wyborze odpowiedniej parceli. Po krótkich poszukiwaniach komisja zdecydowała o postawieniu budynku po wschodniej stronie Königsplatz, dzisiejszego placu Republiki (niem. Platz der Republik). Jednak w miejscu tym stał pałac hrabiego Atanazego Raczyńskiego, polskiego ziemianina i pruskiego dyplomaty, dziedzicznego członka pruskiej Izby Panów. Komisja założyła, że jej plany otrzymają wsparcie cesarza, a co za tym idzie zgodę Raczyńskiego, i w 1872 rozpisała międzynarodowy konkurs na gmach Reichstagu.

Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan wojenny może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej.

Konkurs, w którym wzięło udział ponad stu architektów (ok. 1/3 z zagranicy), został rozstrzygnięty w lipcu 1872 roku. Wygrał projekt Ludwiga Bohnstedta z Gothy. Projekt ten spotkał się z powszechnym uznaniem, lecz nie mógł zostać zrealizowany ze względów prawnych. Hrabia Raczyński wzbraniał się stanowczo przed sprzedażą parceli, a cesarz Wilhelm I nie skłaniał się ku wywłaszczeniu, choć wybór miejsca uważał za odpowiedni.

Termin zjednoczenie Niemiec (niem. Deutsche Wiedervereinigung) – oznacza przyłączenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Berlina Zachodniego do Republiki Federalnej Niemiec. Zjednoczenie Niemiec stało się faktem 3 października 1990 roku na mocy porozumienia zawartego 12 września podczas moskiewskiej konferencji dwa plus cztery. Układ ten podpisały obok NRD i RFN cztery dawne mocarstwa okupacyjne: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Radziecki.Wilhelm II (ur. 27 stycznia 1859 w Poczdamie, zm. 4 czerwca 1941 w Doorn w Holandii) – ostatni niemiecki cesarz i król Prus, przedstawiciel dynastii Hohenzollernów.

Wobec tego komisja zaczęła rozważać alternatywną lokalizację po zachodniej stronie placu, w miejscu, gdzie wznosił się gmach opery Krolla (niem. Krolloper). Komisja kilkakrotnie rekomendowała parlamentowi podjęcie uchwały o zakupie tych gruntów, ten jednak za każdym razem ją odrzucał. Wielu deputowanych nie mogło pogodzić się z myślą o budowie siedziby Reichstagu w miejscu przybytku rozrywki. Innym wydawało się, że droga z hoteli, gdzie rezydowali, jest zbyt długa, szczególnie przy złych warunkach pogodowych. Cesarz coraz bardziej się niecierpliwił i w końcu w liście do kanclerza Rzeszy Otto von Bismarcka zaaprobował nową lokalizację.

Drezno (niem. Dresden, górnołuż. Drježdźany, czes. Drážďany, dawniej Drezdno) – miasto we wschodnich Niemczech na Pogórzu Zachodniosudeckim, położone nad Łabą, stolica kraju związkowego Saksonia. Aglomeracja drezdeńska liczy ok. 1,036 mln mieszkańców (2004).Reinhold Begas (ur. 15 lipca 1831 w Schönebergu, zm. 3 sierpnia 1911 tamże) – niemiecki rzeźbiarz i malarz, syn malarza Carla Josepha Begasa. Jest uważany za głównego reprezentanta berlińskiej szkoły neobaroku.

Po śmierci hrabiego Raczyńskiego w 1874 pierwotna koncepcja budowy gmachu po wschodniej stronie placu wydawała się bliska realizacji – jednak działkę udało się nabyć (w zamian za wysokie odszkodowanie) dopiero po wieloletnich negocjacjach z synem hrabiego, Karolem Edwardem Raczyńskim.

Budowa[ | edytuj kod]

Projekt (1881–1884)[ | edytuj kod]

Projekt gmachu Reichstagu autorstwa Paula Wallota, 1882

W grudniu 1881 roku Reichstag zdecydował się zakupić działkę Raczyńskiego. Żywo dyskutowano kwestię zlecenia bez konkursu Ludwigowi Bohnstedtowi aktualizacji i realizacji jego zwycięskiego projektu z 1872. Jednak w lutym 1882 roku zdecydowano się na rozpisanie nowego konkursu – tym razem, na prośbę Związku Niemieckich Architektów i Inżynierów, jedynie o zasięgu narodowym. Wysoka nagroda pieniężna gwarantowała szerokie zainteresowanie najlepszych specjalistów. Również Bohnstedt przystąpił do rywalizacji, ale bez powodzenia. Spośród 190 nadesłanych prac wyłoniono dwa zwycięskie projekty: Paula Wallota z Frankfurtu nad Menem i Friedricha von Thierscha z Monachium. Ponieważ jednak Wallot uzyskał większą ilość głosów za (19 z 21), to on otrzymał zamówienie publiczne.

Radio – dziedzina techniki zajmująca się przekazywaniem informacji na odległość za pomocą fal elektromagnetycznych.Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

W 1880 roku zdecydowano, że w budowie będzie współuczestniczyć berlińska Królewska Akademia Budowlana, sprawując funkcje doradcze. Decyzja ta była raczej niefortunna, ponieważ wielu członków Akademii brało udział w konkursie. Nie można było im udowodnić działania na szkodę Wallota, jednak ich niezwykle pedantyczna krytyka jego prac stawiała pod znakiem zapytania ich obiektywność. Drugą instytucją sprawującą funkcje doradczo-kontrolne był Departament Budownictwa w pruskim Ministerstwie Robót Publicznych, który nader często postulował zmiany w projekcie. Paul Wallot cierpliwie spełniał te żądania, skarżąc się jedynie w listach prywatnych, że co kilka miesięcy musi nanosić poprawki w projekcie wnętrz oraz fasad. Pod koniec tego etapu prac niezależni eksperci wypowiadali opinie, że projekt po tych zmianach mocno odbiegał od pierwotnej wersji przedstawionej przez jej autora.

Cyrylica – pismo alfabetyczne służące do zapisu języków wschodniosłowiańskich, większości południowosłowiańskich i innych. Nazwa nawiązuje do apostoła Słowian – św. Cyryla, który wspólnie ze św. Metodym, prowadząc misję wielkomorawską wśród Słowian zapisał i wprowadził do liturgii język słowiański. Do zapisu tego języka zostały stworzone dwa alfabety – głagolica i później cyrylica (pismo uproszczone na bazie dużego alfabetu greckiego – majuskuły oraz głagolicy, z której zostały przeniesione niektóre litery).Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Położenie kamienia węgielnego pod budowę Reichstagu, 1884

Kamień węgielny pod budowę położono 9 czerwca 1884 roku. Ceremonia odbyła się z udziałem wojska i nielicznych parlamentarzystów. Obecni byli trzej przedstawiciele rodu Hohenzollernów: cesarz Wilhelm I, jego syn oraz wnuk (późniejsi cesarze Fryderyk III oraz Wilhelm II).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Kapitol Stanów Zjednoczonych (ang. United States Capitol) – budynek położony na Wzgórzu Kapitolińskim (ang. Capitol Hill) w Waszyngtonie, pełniący funkcję siedziby Kongresu Stanów Zjednoczonych (amerykańskiego parlamentu).

Architektura i wyposażenie wnętrz (1884–1918)[ | edytuj kod]

Architektura zewnętrzna[ | edytuj kod]

Budowa gmachu Reichstagu, 1888
Budynek Reichstagu, ok. 1884–1900

Nad salą obrad plenarnych Wallot zaprojektował kopułę o wysokości 85 m. Kopuła została poddana pod krytykę, jako element zarezerwowany dla budowli sakralnych i cesarskich. Pojawiały się nawet zarzuty, że nadto przypomina Kapitol w Waszyngtonie. Z powodu różnych żądań Wallot był zmuszony przenieść kopułę znad plenarnej sali obrad nad zachodnią halę wejściową. Kopułę wzniosła berlińska firma kamieniarska Zeidler & Wimmel. Jednak w miarę posuwania się prac, architekt nabierał przekonania, że kopuła musi zostać rozebrana. Po żmudnych negocjacjach uzyskał w końcu zgodę na dokonanie niezbędnych zmian. W międzyczasie, wokół przyszłej sali plenarnej wzniesiono ściany nośne, które jednak były zbyt słabe, by unieść ciężar kamiennej kopuły. Rozwiązanie problemu znalazł w 1889 roku inżynier budownictwa Hermann Zimmermann. Zredukował on wysokość kopuły z 85 do 75 m i zaproponował lekką konstrukcję z żelaza i szkła, która zapewniała dopływ światła słonecznego do sali obrad. Kopułę zwieńczyła korona cesarska.

Bundestag (pełna nazwa Deutscher Bundestag) – druga obok Bundesratu (Rady Federalnej) izba parlamentu Niemiec. Pierwsza kadencja Bundestagu rozpoczęła się 7 września 1949 roku. Od 1999 siedzibą jest budynek Reichstagu (Reichstagsgebäude) w Berlinie. Ustawowa liczba posłów wynosi obecnie 598 osób (od 2002 roku), ale liczba ta może się zwiększać o tzw. mandaty nadliczbowe (dodatkowe, nadwyżkowe), o czym niżej. Liczba posłów obecnej, XVII kadencji wynosi 622. Skład Bundestagu jest ustalany według ordynacji mieszanej co cztery lata na podstawie powszechnych, równych, bezpośrednich, wolnych wyborów, w głosowaniu tajnym (nazywanych w języku niemieckim Bundestagswahl).Reżim, także reżym (fr. régime – porządek) – rygor, popularnie używany w znaczeniu pejoratywnym rząd, władza, system władzy, zwłaszcza nielegalny, nieuznawany, bezprawny, pochodzący z uzurpacji.

Wilhelm II, od 1888 roku urzędujący cesarz, z początku miał bardzo pozytywny stosunek do budowy Reichstagu. Popierał Wallota, również w kwestii lokalizacji kopuły, chociaż ta miała być wyższa niż 67-metrowa kopuła berlińskiego pałacu miejskiego (niem. Berliner Stadtschloss) i była wyrazem żądań nielubianego przez cesarza parlamentu. Od ok. 1892 roku widoczna była jednak narastająca niechęć monarchy do projektu, który wyrażał się o nim: „szczyt braku smaku” (niem. Gipfel der Geschmacklosigkeit), “całkowicie niefortunna kreacja” (niem. völlig verunglückte Schöpfung), a nawet nieoficjalnie jako “małpiarnia Rzeszy” (niem. Reichsaffenhaus). Wobec Wallota odczuwał wyraźną osobistą awersję po tym, jak architekt odmówił przeprowadzenia kolejnych zmian w projekcie. Odmówił przyznania architektowi wielu odznaczeń, do których ten był nominowany. Swojemu zaufanemu Philippowi zu Eulenburgowi zwierzał się w liście, że udało mu się obrazić Wallota podczas osobistej audiencji.

Wymiennik ciepła – urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami, tj. substancjami będącymi w stanie ciekłym lub gazowym.Werner von Blomberg (ur. 2 września 1878 w Stargardzie – zm. 14 marca 1946 w Norymberdze) – niemiecki feldmarszałek.

Paul Wallot rozwijał projekt w powszechnym wówczas stylu historycznym: architektura zewnętrzna bazowała na włoskim renesansie (prezentując styl neorenesansowy), połączonym z elementami renesansu niemieckiego, neobaroku, a także modnymi wówczas konstrukcjami z żelaza i szkła (kopuła). Architektoniczna synteza Wallota nie była pozytywnie odbierana przez jemu współczesnych. Tradycjonaliści odrzucali elementy modernistycznej kopuły, a młodsi krytycy nie mogli zaakceptować masywnego, neorenesansowego prostopadłościanu. Szczególnie dotkliwą krytykę wyraził w 1922 ówczesny architekt miasta Berlina Ludwig Hoffmann, nazywając budynek „karawanem pierwszej klasy” (niem. Leichenwagen erster Klasse). Jednak inne źródła podają, że większość niemieckich architektów odebrała projekt z wielkim uznaniem.

Rasizm, dyskryminacja rasowa (z fr. le racisme od la race – ród, rasa, grupa spokrewnionych) – zespół poglądów głoszących tezę o nierówności ludzi, a wynikająca z nich ideologia przyjmuje wyższość jednych ras nad innymi. Przetrwanie tych "wyższych" ras staje się wartością nadrzędną i z racji swej wyższości dążą do dominowania nad rasami "niższymi". Rasizm opiera się na przekonaniu, że różnice w wyglądzie ludzi niosą za sobą niezbywalne różnice osobowościowe i intelektualne (ten pogląd znany jest w jęz. ang. jako racialism).Christian Boltanski (ur. 6 września 1944 w Paryżu) – francuski artysta intermedialny, malarz, twórca mail artu, filmów i instalacji.

5 grudnia 1894 roku położono ostatni zwornik. W ceremonii otwarcia gmachu uczestniczyło wojsko. Wallot osobiście oprowadził parę cesarską po nowej siedzibie parlamentu. Oficjalnie Wilhelm II wypowiadał się pozytywnie o budowli. Koszty budowy wyniosły 24 miliony marek. Finansowanie nastąpiło z reparacji wojennych zapłaconych przez Francję po przegranej wojnie z Prusami w latach 1870–1871.

Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Totalitaryzm (dawniej też: totalizm) – system rządów dążący do całkowitej władzy nad społeczeństwem za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy, ideologii państwowej, terroru tajnych służb wobec przeciwników politycznych, akcji monopolowych i masowej monopartii. Termin totalitario stworzył na początku lat 20. XX wieku Benito Mussolini dla określenia systemu państwowego, który wprowadzał, charakteryzując go: Wszyscy w państwie, nikt poza nim, nikt przeciw niemu. Totalitaryzm charakteryzuje państwa, w których ambicje modernizacyjne i mocarstwowe idą w parze z brakiem tradycji demokratycznej lub – jak w przypadku Niemiec – rozczarowania demokracją, jej kryzysem lub niedostatkiem. Występowały różne odmiany totalitaryzmu zarówno wśród prawicy, jak i lewicy.

Architektura wnętrz[ | edytuj kod]

Sala obrad plenarnych, ok. 1889
Sala obrad, ok. 1894, rysunek Willy’ego Stöwera

Budynek Reichstagu był zaprojektowany, by spełniać funkcje parlamentu. W centralnej części gmachu znajdowała się sala plenarna dla 397 parlamentarzystów.

Poza salami obrad dla Reichstagu, a obecnie Bundestagu, w gmachu urządzono czytelnię, liczne sale rozmów, salę wypoczynkową, garderoby, przebieralnie. Budynek mieścił również bibliotekę zawierającą ponad 90 tysięcy woluminów, która rozrosła się do 320 tys. (stan przy rozwiązaniu biblioteki). Archiwum Reichstagu wkrótce liczyło około miliona pism, które przesyłano do czytelni przy pomocy systemu wind pneumatycznych. Ponadto budynek posiadał własną elektrownię, która zapewniała stały dopływ prądu, system regulacji ogrzewania, elektryczną wentylację, okna o podwójnych szybach, sieć telefoniczną, toalety.

Tiergarten - okręg (poddzielnica) Berlina, jeden z sześciu okręgów pierwszej dzielnicy Berlina - Mitte. Nazwa okręgu pochodzi od zajmującego znaczną jego część parku Großer Tiergarten.Izba Panów (niem. Herrenhaus) – wyższa izba pruskiego Landtagu, czyli parlamentu Królestwa Prus Istniała w latach 1848–1918.

Jedynym mankamentem okazał się brak wystarczającej liczby gabinetów do pracy dla parlamentarzystów. Na tle innych europejskich parlamentów, nowy Reichstag o powierzchni 138×96 m, był relatywnie mały. Kolejne przebudowy nie przyczyniły się do rozwiązania tego problemu.

Większość pomieszczeń była wyłożona drewnianą boazerią, przeważało drewno dębowe, sosnowe oraz gatunki orientalne. Za drewnem przemawiały względy akustyczne oraz stylistyczne. Wallot zaprojektował wnętrza oraz wyposażenie w stylu niemieckiego renesansu z XVI–XVII w. Drewniane boazerie oraz drewniane dekoracje (rozety nad drzwiami, obeliski, poskręcane kolumny, girlandy oraz figury alegoryczne) należały do koniecznych detali reprezentacyjnych budowli państwowych doby renesansu. Tego typu zdobnictwo uważane było za typowe niemieckie i w zamyśle architekta miało kontrastować z bardziej międzynarodowym stylem neorenesansowym charakteryzującym architekturę zewnętrzną.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).Krolloper (pol. „Opera Krolla”) – budynek, niegdyś znajdujący się w Berlinie, w dzielnicy Tiergarten, na obszarze noszącym później nazwę Platz der Republik (pol. „Plac Republiki”). Powstał w stylu renesansu biedermeierowskiego w latach 1843–1844 z inicjatywy pruskiego króla Fryderyka Wilhelma IV i przedsiębiorcy Josepha Krolla jako lokal gastronomiczno-rozrywkowy. Joseph Kroll prowadził ten lokal do swojej śmierci w 1848 roku, zaś po nim interes przejęła jego córka Auguste, która przekształciła lokal w prywatną instytucję teatralną. W 1894 roku budynek nabył właściciel browaru Julius Bötzow, który rok później wydzierżawił obiekt państwowej instytucji teatralnej. W 1896 roku gmach przeszedł na własność skarbu państwa, po czym do 1931 roku służył jako miejsce wystawiania różnych utworów scenicznych, m.in. oper. W okresie od marca 1933 roku do kwietnia 1942 roku w budynku odbywały się posiedzenia niemieckiego parlamentu (Reichstagu), co było następstwem pożaru, jaki strawił siedzibę tego organu w lutym 1933 roku. W 1943 i 1945 roku obiekt uległ zniszczeniu w wyniku działań związanych z II wojną światową, a następnie w 1951 i 1957 roku został rozebrany.

Dzieła sztuki do Reichstagu wybierano tak, by nawiązywały do zjednoczenia Niemiec w 1871 roku. Herb Rzeszy umieszczony na szczycie nad wejściem głównym oraz cesarska korona na szczycie kopuły symbolizowały jedność Niemiec. Podobnie alegoria Germanii Reinholda Begasa nad głównym portalem. W wielu miejscach podkreślano fakt, iż państwo niemieckie składa się z wielu krajów – umieszczano licznie herby najważniejszych miast oraz krajów, a nawet personifikacje niemieckich rzek, m.in. Renu. Ponadto 16 figur na wieżach narożnych przedstawiało modne ówcześnie motywy, m.in. sztukę, naukę, wychowanie itp. Do prac rzeźbiarskich zatrudniono artystów ze wszystkich krajów niemieckich, aby uniknąć regionalnych waśni.

Wojna francusko-pruska – konflikt zbrojny między mocarstwami II Cesarstwem Francuskim a Królestwem Prus wspieranym przez inne kraje niemieckie, toczony od 19 lipca 1870 do 10 maja 1871.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Inskrypcja DEM DEUTSCHEN VOLKE[ | edytuj kod]

Szczyt Reichstagu z widoczną inskrypcją DEM DEUTSCHEN VOLKE

Gmach miał być poświęcony ludowi niemieckiemu (niem.: Dem Deutschen Volke). Napis ten, wybrany przez Wallota, miał znaleźć się jeszcze przed otwarciem budowli nad portalem zachodnim. Jednak miejsce nań przeznaczone pozostawało puste przez ponad 20 lat. Przypuszcza się, że to cesarz osobiście zdecydował o nieumieszczaniu inskrypcji. Jednak brak na to konkretnych dowodów.

Portal – architektoniczne, ozdobne obramienie drzwi wejściowych w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach, czasami także drzwi wewnętrznych.Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.

Dopiero na Boże Narodzenie 1916 roku, podczas I wojny światowej, napis znalazł się na swoim miejscu. W literaturze wymienia się dwa motywy podjęcia tej akcji. Cesarz miał wyrazić zgodę po tym, jak SPD zaakceptowało zaciągnięcie nowych kredytów na prowadzenie wojny. Nastroje przygnębionego wojną narodu miały się polepszyć poprzez odpowiedni gest ze strony cesarza.

Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.Prawa obywatelskie – konstytucyjnie zagwarantowane prawa obywatela danego państwa, których celem jest ochrona jego interesów.

Inskrypcję, czcionką typu uncjała, zaprojektował w 1908 roku Peter Behrens, architekt i projektant przemysłowy. Do produkcji 60 centymetrowych liter zużyto dwie armaty zdobyte podczas wojen wyzwoleńczych (1812–1814). Prace wykonała odlewnia S.A. Loevy.

Wallot, zniesmaczony ciągłymi konfliktami, jakie narastały wokół budowy i gotowego już gmachu, objął profesurę na Akademii Sztuk Pięknych i w Wyższej Szkole Technicznej w Dreźnie (1884–1911). Do swojej śmierci w 1912 pozostał jednak konsultantem w sprawach wyposażenia i dzieł sztuki dla Reichstagu.

Karl Liebknecht (ur. 13 sierpnia 1871 w Lipsku, zm. 15 stycznia 1919 w Berlinie) – niemiecki polityk marksistowski i adwokat. Brat Theodora Liebknechta, syn Wilhelma Liebknechta.Berlin Zachodni (niem. West-Berlin, Berlin-West, Westberlin) – zachodnia część Berlina w latach 1949-1990, na którą składały się sektory okupowane przez aliantów zachodnich, od północy: francuski, brytyjski i amerykański – łącznie stanowiły one enklawę na terytorium NRD zarządzaną przez aliantów zachodnich.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




Warto wiedzieć że... beta

Caspar David Friedrich (ur. 5 września 1774 w Greifswaldzie, zm. 7 maja 1840 w Dreźnie) – niemiecki malarz, uznawany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli malarstwa romantycznego.
Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP) – niemiecka partia polityczna, zwana potocznie nazistowską, sprawująca totalitarną władzę w III Rzeszy w latach 1933–1945 z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem Rzeszy (od 30 stycznia 1933), a od sierpnia 1934 Führerem i kanclerzem Rzeszy. Podczas norymberskich procesów korpusu kierownictwa politycznego została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.
Cesarstwo Niemieckie, (niem.) Deutsches Kaiserreich lub Rzesza Niemiecka (niem.) Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich).
Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.
Herb Niemiec przedstawia czarnego orła z czerwonym dziobem i szponami tegoż koloru, na złotej tarczy. Skrzydła orła uniesione są do wysokości głowy, jednocześnie mając skierowane w dół lotki.
Gotha – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, siedziba powiatu Gotha. Liczy ok. 45,7 tys. mieszkańców.
Bitwa na łuku kurskim, bitwa na Łuku Kurskim, bitwa pod Kurskiem – bitwa stoczona pomiędzy siłami niemieckimi a radzieckimi na froncie wschodnim podczas II wojny światowej niedaleko miasta Kursk między 5 lipca a 23 sierpnia 1943 roku. Niemiecka ofensywa otrzymała kryptonim „Cytadela” (niem. Zitadelle) i doprowadziła do największej bitwy pancernej w dziejach świata, bitwy pod Prochorowką. Po powstrzymaniu niemieckiej ofensywy nastąpiły dwie radzieckie kontrofensywy: operacja orłowska i biełgorodzko-bogoduchowska. Była to ostatnia niemiecka strategiczna operacja ofensywna na froncie wschodnim. Zwycięstwo w tej bitwie oddało inicjatywę strategiczną w ręce Armii Czerwonej do końca wojny.

Reklama