Gleba (grzyby)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Owocnik purchawki: a) ektoperydium, b) endoperydium, c) podglebie, g) gleba

Gleba (łac. gleba) – płodna część w zamkniętych owocnikach grzybów, dawniej zaliczanych do grupy wnętrzniaków.

Lycoperdon Pers. – rodzaj grzyba z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae). Polska nazwa purchawka. W Europie występuje 14 gatunków. Nazwa pochodzi od dźwięku wydawanego po nadepnięciu dojrzałego grzyba.Zarodnik, spora – termin stosowany w botanice, mykologii i mikrobiologii w odniesieniu do komórki służącej do rozmnażania protistów, roślin (mszaki, paprotniki) i grzybów. Zarówno termin „zarodnik” jak i „spora” są stare – pochodzą z czasów, gdy nie znano jeszcze dokładnie procesów rozmnażania tych grup organizmów, stąd też też używane są zarówno do określania komórek służących do rozmnażania bezpłciowego, jak i płciowego.

Gleba występuje np.u grzybów z rodzajów Lycoperdon (purchawka), Scleroderma (tęgoskór) i in. Może zajmować całe wnętrze owocnika, lub tylko jego górną część – w takim przypadku dolną, płonną część nazywa się podglebiem (subgleba). Czasami gleba i podglebie oddzielone są od siebie zbitą warstwą strzępek tworzących diafragmę (diaphragma).

Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.Hymenium, obłocznia (obłócznia), warstwa hymenialna, warstwa rodzajna – warstwa grzybni hymenoforu u grzybów, w której wytwarzane są zarodniki. Występuje ona w owocniku grzybów podstawczaków i workowców. Składa się z elementów rozrodczych – podstawek (basidium) lub worków (ascus) oraz elementów płonnych, np. cystyd, parafiz, szczecinek. U podstawczaków warstwa komórek leżących bezpośrednio pod hymenium nosi nazwę subhymenium. Worki lub podstawki ułożone są na ogół ściśle obok siebie, palisadowo. Część owocnika, w której występuje hymenium nosi nazwę hymenoforu. Nazwę obłocznia (obłócznia) stosuje się zwykle dla określenia warstwy rodzajnej u niektórych podstawczaków.

Gleba zmienia swoją strukturę podczas dojrzewania owocnika. Pomiędzy jej luźnymi strzępkami powstają liczne komory, a na ich ścianach tworzy się hymenium (warstwa rodzajna) zbudowana z podstawek (basidium), na których powstają zarodniki. Zazwyczaj też podczas dojrzewania owocnika zmienia się kolor gleby; początkowo biaława staje się coraz ciemniejsza. Dojrzała gleba u różnych gatunków może przybierać różne postacie:

Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).Wnętrzniaki (klasa Gasteromycetes lub rząd Gastrales) – w dawnych systemach klasyfikacyjnych (I połowa XX w.) nazwą tą określano grupę grzybów o zamkniętych owocnikach. Wówczas grzyby zaliczano jeszcze do roślin. Była to klasyfikacja sztuczna, oparta na podobieństwie budowy. W obecnych systemach klasyfikacyjnych, opartych na pokrewieństwie, takiej grupy grzybów nie wyróżnia się.
  • najczęściej staje się pylistą masą zarodników, czasami poprzegradzanych nitkowatą włośnią. Zarodniki te pod wpływem podmuchów wiatru lub kropel deszczu wyrzucane są na zewnątrz i rozsiewane. Odbywa się to przez otwór w perydium (u niektórych gatunków perydium całkowicie się otwiera)
  • czasami wskutek autolizy gleba przekształca się w cuchnąca maź, w której pływają zarodniki. Rozsiewane są one przez owady zwabiane zapachem
  • czasami gleba rozpada się na niewielkie soczewkowatego kształtu fragmenty o stwardniałej ścianie.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Wanda Rudnicka-Jezierska: Grzyby (Mycota), podstawczaki (Basidiomycetes): purchawkowe (Lycoperdales), tęgoskórowe (Sclerodematales), pałeczkowe (Tulostomatales), gniazdnicowe (Nidulariales), sromotnikowe (Phallales), osiakowe (Podaxales). Kraków: Instytut Botaniki PAN, 1991. ISBN 83-85444-01-7.
    2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
    Włośnia (capillitium) – nitkowate, płonne strzępki grzybni, które wraz z zarodnikami wypełniają wnętrze owocników typu zamkniętego u niektórych grzybów owocnikowych, występuje też u śluzowców. Włośnię mają np. u purchawki. Po otwarciu się owocnika, sprężysta włośnia ułatwia rozsiewanie się zarodników. Rozmiary włośni i jej kształt są ważnymi cechami gatunkowymi, umożliwiającymi oznaczenie niektórych gatunków grzybów.Podstawka (łac. basidium, l.mn. basidia, dosł. "mały postument", także bazydium) – mikroskopijna struktura wytwarzająca zarodniki, obecna na hymenoforze owocników grzybów. Obecność podstawek to cecha charakterystyczna grzybów z klasy podstawczaków. Podstawka zazwyczaj daje początek czterem zarodnikom (nazywanymi bazydiosporami); rzadziej ich liczba jest zredukowana do dwóch (np. chrakterystyczne u łzawników) lub zwiększa się do ośmiu, u niektórych grup grzybów podstawki mogą być także ustawione poprzecznie lub podłużnie (noszą one nazwę phragmobasidium). W typowej podstawce, każda basidospora jest tworzona na szczycie wąskiej wypustki, tzw. sterygmy (sterigma, l.mn. sterigmata), od której odczepia się po dojrzeniu. Basidium niedojrzałe lub po oderwaniu się zarodników zwane jest basidiole. Podstawki ułożone są obok siebie i u niektórych gatunków podstawczaków poprzedzielane są płonnymi komórkami, tzw. rozwierkami (cystydami).




    Warto wiedzieć że... beta

    Diafragma (łac. diaphragma) – cienka warstewka zwartych strzępek znajdująca się pomiędzy glebą i podglebiem w zamkniętych owocnikach grzybów (tzw. owocnikach angiokarpicznych).
    Scleroderma Pers. – rodzaj grzybów z rodziny tęgoskórowatych (Sclerodermataceae). Ma polską nazwę tęgoskór, podaną przez J. Jundziłła w 1830. Synonimy łacińskie:

    Reklama