Gazeta Ludowa (PSL)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gazeta Ludowa – gazeta codzienna Polskiego Stronnictwa Ludowego, ukazywała się na mocy porozumienia o utworzeniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej zawartego w Moskwie w czerwcu 1945 pomiędzy reprezentantami KRN, a Stanisławem Mikołajczykiem. Była jedynym niezależnym dziennikiem w powojennej Polsce. Pierwszy numer Gazety pojawił się w sprzedaży 4 listopada 1945 w Warszawie i był w całości poświęcony zmarłemu 31 października 1945 Wincentemu Witosowi. Redaktorem naczelnym był Zygmunt Augustyński, w skład zespołu redakcyjnego wchodzili m.in. Witold Giełżyński, Władysław Bartoszewski. Nakład gazety wynosił 70 tys. egzemplarzy.

Proces pokazowy – stosowana w państwach totalitarnych metoda publicznego inkryminowania całych grup społecznych lub politycznych poprzez wytaczanie publicznego procesu z oskarżenia sfingowanego (komunistyczne procesy pokazowe w ZSRR i państwach demokracji ludowej) lub oskarżenia rzeczywistego, lecz z pominięciem tradycyjnych form państwa prawa i procedury karnej (procesy pokazowe w Niemczech nazistowskich). Rozprawa sądowa z udziałem oskarżonych w procesie pokazowym stawała się osią propagandowego ataku na reprezentowaną przez nich grupę społeczną, uznaną za wrogą przez państwo (por. wróg ludu), za którym często następowała fala represji sądowych, policyjnych lub administracyjnych skierowanych wobec członków tej grupy.Stanisław Mikołajczyk (ur. 18 lipca 1901 w Dorsten-Holsterhausen, zm. 13 grudnia 1966 w Waszyngtonie) – polski polityk, przywódca Polskiego Stronnictwa Ludowego, poseł na Sejm II RP (III kadencji), premier rządu RP na uchodźstwie, po II wojnie światowej poseł do Krajowej Rady Narodowej i na Sejm Ustawodawczy, wicepremier i minister rolnictwa w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej.

Red. Zygmunt Augustyński został aresztowany 16 października 1946, a następnie w pokazowym procesie skazany na 15 lat więzienia. Gazeta została zamknięta w listopadzie 1947, członkowie zespołu redakcyjnego byli poddani represjom politycznym UB (aresztowania, wyroki).

Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL, zwane też PSL mikołajczykowskim) – polska partia polityczna określana jako centroprawicowa, założona 22 sierpnia 1945, powstała z przemianowania Stronnictwa Ludowego "Roch" – organizacji działającej w podziemiu podczas II wojny światowej.Zygmunt Augustyński (ur. 4 października 1890 w Odporyszowie, zm. 26 sierpnia 1959 w Warszawie) - polski prawnik, dziennikarz, polityk i działacz Polskiego Państwa Podziemnego. Jako 17-latek pisał do "Przyjaciela Ludu". Studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie z Wojciechem Korfantym w Berlinie. Pracował między innymi w "Gazecie Powszechnej", "Głosie Narodu" i "Ilustrowanym Kurierze Codziennym". Był twórcą pierwszej stołecznej gazety ukazującej się w poniedziałek oraz redaktorem naczelnym "Ekspresu Porannego". Współtworzył agencję informacyjną "Press" i pracował w "Kurierze Polskim". Zakładał Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich. W czasie okupacji działał konspiracyjnie w Departamencie Informacji i Propagandy przy Delegaturze Rządu na Kraj. Z działalności warszawskiej Rady Głównej Opiekuńczej w czasie Powstania i po nim opracował sprawozdanie, z którym przyjechał do Krakowa do abp. Adama Sapiechy. W powstaniu warszawskim stracił syna - Jędrzeja, który 13 sierpnia 1944 r. zginął jako podporucznik kompanii harcerskiej batalionu "Gustaw" od wybuchu niemieckiego czołgu - pułapki na Starym Mieście. W 1945 r. władze PSL powierzyły mu zorganizowanie Gazety Ludowej". W składzie redakcji znalazł się m.in. Władysław Bartoszewski. Bezpieka aresztowała go jesienią 16 października 1946 r. Po pokazowym procesie skazano go na 15 lat więzienia i 5 lat pozbawienia praw publicznych, obywatelskich i honorowych oraz konfiskatę mienia. Karę wiezienia odbywał na Mokotowie, a następnie we Wronkach. W dniu 10 lutego 1955 r. otrzymał roczną przerwę w odsiadywaniu kary "ze względu na zły stan zdrowia". Do więzienia już nie powrócił, gdyż w dniu 4 lutego 1956 r. Rada Państwa darowała mu 5 lat kary oraz pozostawiła resztę w zawieszeniu. Po zwolnieniu z więzienia pracował w Wydawnictwie Oświatowym "Wspólna Sprawa", początkowo jako korektor, a później jako redaktor wydawnictw językowych "Mozaika". Był także redaktorem prowadzącym Antologii Polskiej Poezji Podziemnej. Został zrehabilitowany w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich i przyjęty z powrotem w poczet jego członków. Zmarł 26 sierpnia 1959 r. w Warszawie. Pochowano go na cmentarzu na Bródnie. w 1991 r. odbył się proces rehabilitacyjny, który całkowicie go uniewinnił. Jego niedokończone wspomnienia ukazały się drukiem w książce pt. "Zawiłe koleje przeznaczenia", a następnie w książce "Dziennikarstwo i Polityka", która ukazała się w 50. rocznicę jego śmierci.

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Stanisław Podemski - Gazeta naprawdę ludowa - artykuł w serwisie www.polityka.pl, 20 sierpnia 2010
  • Robert Stokowiecki - Proces pokazowy Zygmunta Augustyńskiego w świetle wybranej prasy polskiej - artykuł w serwisie historia.org.pl, 7 października 2014 08:00
  • Gazeta Ludowa : pismo codzienne dla wszystkich 1945-49 - zbiór skanów w Mazowieckiej Bibliotece Cyfrowej
  • Krajowa Rada Narodowa (1 stycznia 1944 - 17 stycznia 1947) – ciało polityczne utworzone podczas II wojny światowej przez Polską Partię Robotniczą (PPR) o charakterze samozwańczego polskiego parlamentu. KRN sama określała się jako "faktyczna reprezentacja polityczna narodu polskiego, upoważniona do występowania w imieniu narodu i kierowania jego losami do czasu wyzwolenia Polski spod okupacji".Władysław Bartoszewski (ur. 19 lutego 1922 w Warszawie) – polski polityk, dziennikarz, pisarz, działacz społeczny i historyk.




    Warto wiedzieć że... beta

    Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (TRJN) – rząd Rzeczypospolitej Polskiej powołany w Warszawie przez prezydenta Krajowej Rady Narodowej Bolesława Bieruta 28 czerwca 1945 na podstawie porozumienia zawartego na konferencji w Moskwie odbytej 17-21 czerwca pomiędzy politykami KRN i Rządu Tymczasowego RP a częścią polityków emigracyjnych skupionych wokół b.premiera Stanisława Mikołajczyka, częścią polityków PPS (Zygmunt Żuławski), części polityków krajowego SL-Roch (Władysław Kiernik), przedstawicieli środowisk intelektualnych z kraju (profesor Stanisław Kutrzeba, profesor Adam Krzyżanowski, doktor Henryk Kołodziejski). Rząd zgodnie z ustaleniami jałtańskimi powstał na bazie Rządu Tymczasowego RP, również Prezesem Rady Ministrów (premierem) rządu pozostał były członek KC RPPS Edward Osóbka-Morawski. Zgodnie z ustaleniami konferencji w Moskwie po powstaniu TRJN na stanowiska wiceprezydentów KRN powołani zostali Wincenty Witos i Stanisław Grabski. Powołanie TRJN było realizacją postanowień jałtańskich przewidujących rekonstrukcję Rządu Tymczasowego RP na szerszej podstawie politycznej oraz spełnieniem poczynionych w maju i czerwcu 1945 uzgodnień dyplomacji ZSRR z dyplomacją USA i Wielkiej Brytanii zgodnie z którymi akceptujący porozumienia jałtańskie politycy emigracyjni i niereprezentowani dotąd w Rządzie Tymczasowym i KRN politycy krajowi popierający Stanisława Mikołajczyka mieli otrzymać 25% tek ministerialnych, odpowiednią liczbę wiceministrów oraz reprezentację w KRN, administracji państwowej -centralnej i terenowej, dyplomacji i w samorządzie terytorialnym zaś tak zrekonstruowany rząd Polski miał zostać uznany przez mocarstwa zachodnie. Rozwiązanie to i przyjęte proporcje były analogiczne do wcześniejszego porozumienia Tito-Ivan Subasić tzn. kompromisu sił proradzieckich i prozachodnich poprzez powołanie wspólnego rządu koalicyjnego w proporcji 75%:25% zawartego pod patronatem mocarstw w marcu 1945 w Jugosławii.

    Reklama