Garnizon Stargard

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Historyczny widok garnizonu
Garnizon Stargard
Garnizon Stargard, 2009 r.
Garnizon Stargard. Miedwie, 2017

Garnizon Stargardgarnizon w Stargardzie zajmowany kolejno przez jednostki wojskowe Prus, Armii Cesarstwa Niemieckiego, Reichswehry, Wehrmachtu, Armii Czerwonej, Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego.

Prochownia w Stargardzie - budynek położony w południowej części Starego Miasta, nad korytem Iny pomiędzy Basztą Jeńców a Basteją przy Prochowni.Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.

Spis treści

  • 1 Garnizon stargardzki do 1945
  • 1.1 Garnizon w XVII w.
  • 1.2 Garnizon w XVIII w.
  • 1.2.1 Garnizon państwa pruskiego
  • 1.3 Garnizon okresu okupacji francuskiej
  • 1.4 Garnizon Królestwa Prus i Cesarstwa Niemieckiego
  • 1.5 Garnizon III Rzeszy
  • 1.5.1 Garnizon III Rzeszy do 4 marca 1945
  • 2 Garnizon Armii Czerwonej/Radzieckiej 1945-1946
  • 3 Kluczewo – garnizon radziecki 1945-1992
  • 4 Garnizon Wojska Polskiego po 1945
  • 4.1 Kompleks czerwone koszary
  • 4.2 Kompleks białe koszary
  • 4.3 Kompleks Miedwie (Kobylanka/Bielkowo)
  • 4.4 Witkowo Pierwsze
  • 5 Garnizon stargardzki po 1989
  • 6 Żołnierze garnizonu
  • 6.1 Dowódcy garnizonu po 1945
  • 6.2 Oficerowie garnizonu
  • 7 Garnizonowe instytucje wojskowe
  • 7.1 Garnizonowe instytucje wojskowe, budynki, obiekty do 1945
  • 7.2 Garnizonowe instytucje wojskowe, budynki, obiekty po 1945
  • 7.3 Pomniki, tablice upamiętniające związane z garnizonem stargardzkim
  • 7.4 Odznaki pamiątkowe związane z garnizonem stargardzkim
  • 8 Osoby związane ze Stargardem
  • 9 Zobacz też
  • 10 Uwagi
  • 11 Przypisy
  • 12 Bibliografia
  • Garnizon stargardzki do 1945[ | edytuj kod]

    Garnizon w XVII w.[ | edytuj kod]

    Początki stałego garnizonu w Stargardzie sięgają drugiej połowy XVII wieku. W 1676 r. stacjonował szwadron polskich rajtarów będących na służbie elektora brandenburskiego Fryderyka Wilhelma I. Szwadronem dowodził rotmistrz Rybiński.

    Wiktor Lemantowicz (ur. 15 kwietnia 1897 w Małym Korzewniku na Wileńszczyźnie, zm. 27 czerwca 1977 w ZSRR) - oficer Armii Czerwonej, generał brygady LWP.Kazimierz Tomaszewski (ur. 25 października 1939 w Żychlinie, zm. 25 kwietnia 2005 w Warszawie) – generał dywizji WP.

    Garnizon w XVIII w.[ | edytuj kod]

    Garnizon państwa pruskiego[ | edytuj kod]

    W latach 1713 r. do 1806 r. kwaterował w Stargardzie 22 Pułk Piechoty Pruskiej (22 Infanterie-Regiment Nr. 22), którego dowódcami byli:

  • gen. mjr Adrian Bernhard von Borcke – (1716-1741)
  • płk Moritz Prinz von Anhalt-Dessau(niem.) – (1741-1760)
  • gen. mjr Balthasar Rudolf von Schenckendorf(niem.) – (1760-1768)
  • gen. mjr Karl Christoph von Plötz(niem.) – (1768-1776)
  • gen. mjr Friedrich Karl von Schlieben(niem.) – (1776-1791)
  • gen. mjr Karl Friedrich von Klinckowström(niem.) – (1791-1796)
  • gen. mjr Franz Otto von Pirch(niem.) – (1796-1806)
  • Żołnierze kwaterowali w obozach pod namiotami oraz mieszkali w mieście. Pułk kwaterując w Stargardzie brał w tym okresie udział m.in. w kampanii wojennej okresu rządów Fryderyka II Wielkiego. W XVIII wieku część Pomorza, w tym Stargard, zostało przyłączone do państwa pruskiego.

    Powiat pyrzycki – powiat w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Pyrzyce. Powiat położony jest na Równinie Pyrzyckiej i Pojezierzu Myśliborskim. Powiat ma zdecydowanie rolniczy charakter (66-85% powierzchni gmin).Klub Wojskowy 12 Brygady Zmechanizowanej w Stargardzie – wojskowa placówka prowadząca działalność środowiskową w zakresie organizacji przedsięwzięć kulturalnych, edukacyjnych, rekreacyjnych i patriotycznych garnizonu i miasta. Kompleks został wzniesiony w latach 30. XX wieku z przeznaczeniem jako Ośrodek Przygotowań Olimpijskich (niem. Stadtisches Hallen und Sonnenbad), od 1952 funkcjonował jako Klub Garnizonowy III kategorii, potem Garnizonowy Klub Oficerski, następnie Klub Garnizonowy i od 2010 jako Klub Wojskowy 12 Brygady Zmechanizowanej, usytuowany przy ulicy 11 listopada 22.

    Garnizon okresu okupacji francuskiej[ | edytuj kod]

    W latach 1806–1813, w dobie wojen napoleońskich, Stargard (Stargard auf der Ina) znajdował się pod okupacją francuską. W 1806 r. 22 Pułk Piechoty Pruskiej (ostatni dowódca gen. mjr Franz Otto von Pirch) został rozbity, jego bataliony po walce uległy rozproszeniu. Wyjątek stanowił batalion grenadierów 22 Pułku Piechoty Pruskiej, który ulokował się w twierdzy kołobrzeskiej, gdzie brał udział w obronie Kołobrzegu. Po podpisaniu pokoju w Tylży, kończącej wojnę Napoleona Bonaparte z koalicją prusko-rosyjską, batalion grenadierów 22 Pułku Piechoty Pruskiej zakończył działania obronne w Kołobrzegu. W wyniku reformy państwa pruskiego i jego armii w latach 1807–1808 Stargard został przyporządkowany do II Okręgu Wojskowego z dowództwem w Szczecinie. W 1808 r. na bazie batalionu grenadierów z 22 Pułku Piechoty Pruskiej powstał 9 Pułk Grenadierów.

    Armia Cesarstwa Niemieckiego (niem. Deutsche Armee (Kaiserreich), Kaiserliche Armee) – oficjalne określenie sił zbrojnych Cesarstwa Niemieckiego, pod rozkazami cesarza. Składała się z czterech kontyngentów: pruskiego, obejmującego także mniejsze kraje Rzeszy, bawarskiego, saskiego i wirtemberskiego. Formalnie, mimo przejścia pod dowództwo pruskie, królowie tych trzech krajów zachowali pewną kontrolę nad wojskiem. Dotyczyło to zwłaszcza Bawarii. Żołnierze składali przysięgę na wierność cesarzowi, ale bawarskich wojskowych ta przysięga obowiązywała jedynie w czasie wojny, gdyż w czasie pokoju zwierzchnictwo nad armią bawarską sprawował król bawarski. Ponadto, wojska bawarskie różniły się nieco umundurowaniem i istniały wyodrębnione korpusy bawarskie.Zakład Karny Stargard (do 2016 Zakład Karny Stargard Szczeciński) – jednostka w Stargardzie typu zamkniętego dla skazanych mężczyzn odbywających karę po raz pierwszy z oddziałami:

    W garnizonie od pierwszych lat XVIII wieku stacjonowały:

  • 22 Pułk Piechoty Pruskiej (Altpreußisches Infanterie-Regiment Nr. 22)
  • 9 Pułk Grenadierów (Grenadier-Regiment Nr. 9)
  • Garnizon Królestwa Prus i Cesarstwa Niemieckiego[ | edytuj kod]

    W 1820 r. znalazł się w garnizonie stargardzkim II batalion 21 Pomorskiego Pułku Piechoty (21 Infanterie-Regiment (4 Pommersches)). W dniu 19 czerwca 1826 r. garnizon stargardzki i choszczeński wizytował następca tronu, znany jako późniejszy król Fryderyk Wilhelm IV Pruski w czasie inspekcji batalionów pułku. W 1833 r. II batalion 21 pp. opuścił Stargard, zmieniał garnizony, brał udział w działaniach wojennych. Od 1864 r. w garnizonie stacjonował sztab 9 Kołobrzeskiego Pułku Grenadierów i trzy jego bataliony. W latach 1881 do 1884 r. w garnizonie wybudowano kompleks koszarowy, który nazywany jest potocznie czerwone koszary. W koszarach tych został zakwaterowany 9 Kołobrzeski Pułk Grenadierów.

    Krzysztof Król – polski wojskowy, dowódca Brygady Wsparcia Dowodzenia Wielonarodowego Korpusu Północno-Wschodniego.Messerschmitt Me 163 Komet – rakietoplan, samolot myśliwski – przechwytujący konstrukcji niemieckiej z okresu II wojny światowej.

    W garnizonie w XIX wieku stacjonowały:

    Garnizon Stargard 1884-1915
    Garnizon Stargard, 1890/1910 r.
    Garnizon Stargard, około 1910 r.
    Garnizon Stargard, 1930 r.Koszary wojskowe (czerwone)
    Stargard i. P., koniec XIX w.
    Stargard i. P., 1915 r.
    Garnizon Stargard, 1915 r.
  • 22 Pułk Piechoty Pruskiej (22 Infanterie-Regiment Nr. 22)
  • 9 Kołobrzeski Pułk Grenadierów (Colbergsches Grenadier-Regiment Nr. 9)
  • II batalion 21 Pomorski Pułk Piechoty (21 Infanterie-Regiment (4 Pommersches))
  • W 1908 r. do nazwy 9 Kołobrzeski Pułk Grenadierów dodano księcia Gneisenau i odtąd pułk był o nazwie 9 Kołobrzeski Pułk Grenadierów im. Hrabiego Gneisenau (2 Pomorski) (Colbergsches Grenadier-Regiment Graf Gneisenau (2. Pommersches) Nr. 9). 1 grudnia 1910 r. garnizon Stargard liczył 1758 wojskowych. 5 sierpnia 1914 r. pułk został zmobilizowany w związku z I wojną światową i 7 sierpnia został skierowany na front do rejonu koncentracji 1 Armii (gen. Kluck). W końcu 1915 r. w kompleksie czerwone koszary został sformowany 211 Rezerwowy Pułk Piechoty pod dowództwem płk v. Rege i wszedł w skład 90 Rezerwowej Brygady Piechoty (w składzie 45 Rezerwowej Dywizji Piechoty). Na dzień 1 grudnia 1916 r. stan garnizonu stargardzkiego wynosił 5318 żołnierzy.

    12 Szczecińska Dywizja Zmechanizowana im. Bolesława Krzywoustego (12 DZ) – związek taktyczny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej PolskiejŻandarmeria Wojskowa (ŻW) – wyodrębniona i wyspecjalizowana służba Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której działalność polega na zapewnieniu przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz ochranianie porządku publicznego i zapobieganie popełnianiu przestępstw na terenach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych. ŻW pełni rolę policji wojskowej.

    W garnizonie w XX wieku stacjonowały:

  • 9 Kołobrzeski Pułk Grenadierów im. Hrabiego Gneisenau (2 Pomorski) (niem. Colbergsches Grenadier-Regiment Graf Gneisenau (2. Pommersches) Nr. 9)
  • 211 Rezerwowy Pułk Piechoty w składzie 90 Rezerwowej Brygady Piechoty
  • 1 Batalion 4 Pułku Piechoty Reichswehry
  • Garnizon III Rzeszy[ | edytuj kod]

    W latach 30. XX wieku w garnizonie Stargard i. Pom. został wzniesiony kompleks koszarowy tzw. białe koszary z przeznaczeniem dla żołnierzy Wehrmachtu. Budowa tych koszarowców była częścią ogólnoniemieckiej reorganizacji sił zbrojnych, którą podjęto w 1934 r. W koszarowcach w 1938 r. zakwaterowane zostały wydzielone pododdziały 25 zmotoryzowanego pułku piechoty (Infanterie-Regiment 25). Garnizon Stargard znajdował się wówczas na terenie II Okręgu Wojskowego Wehrmachtu, którego siedzibą dowództwa był Szczecin. W garnizonie funkcjonowało także lotnisko wojskowe Klützow bei Stargard. Pierwsze zabudowania lotniska zostały wybudowane przez lotnictwo niemieckie w latach 1925–1927. Do wybuchu II wojny światowej na lotnisku stacjonował 21. Dywizjon Bliskiego Rozpoznania (21. Heeres Gruppe) Luftwaffe. W okresie II wojny światowej Niemcy rozbudowywali garnizon, wykorzystując do tego celu robotników przymusowych oraz jeńców wojennych. Od 1944 r. na lotnisku stacjonowały samoloty o napędzie rakietowym. Głównym zadaniem jednostki była obrona przed lotnictwem alianckim zakładów w Policach. Po zajęciu przez Armię Czerwoną, lotnisko zostało w szybkim czasie przywrócone do stanu użyteczności bojowej. Do zakończenia wojny z lotniska korzystały samoloty sowieckie.

    Stoki (niem. Rehdorf) - wieś sołecka w Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Chojna. Wieś położona w Puszczy Piaskowej, w północnej części Cedyńskiego Parku Krajobrazowego, 6 km na zachód-południowy zachód od Chojny.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    W garnizonie w latach 30. XX wieku i w latach 40. XX wieku stacjonowały:

  • 25 pułk piechoty (zmot.) (Infanterie-Regiment (mot.) 25) w składzie 2 Dywizji Piechoty
  • 25 Pułk Grenadierów Pancernych (niem. 25. Panzer-Grenadier-Regiment)
  • 21 Dywizjon Bliskiego Rozpoznania Luftwaffe (niem. 21. Heeres Gruppe)
  • samoloty rozpoznawcze Henschel Hs-126
  • II Dywizjon 400 Pułku Myśliwskiego (niem. II Gruppe Jagdgeschwader 400) – dowódca kpt. Rudolf Opitz
  • samoloty o napędzie rakietowym: Messerschmitt Me-163 B-1 Komet z II/JG 400
  • W 1937 r. powstała 207 Dywizja Piechoty i była w tzw. II rzucie. Miała zadanie obrony granicy z Polską, podlegała Landwehr-Kommandeur w Stargardzie i. Pom. (w Niemczech hitlerowskich w jednostkach Landwehry służyli rezerwiści podlegający obowiązkowi służby w wieku 35–45 lat). W sierpniu 1939 r. została z garnizonu Stargard przegrupowana w okolice Czarnej Dąbrówki koło Bytowa. W dniach 25–26 sierpnia 1939 r. przeorganizowana została w 3. fali mobilizacyjnej II Okręgu Wojskowego i była tzw. jednostką ruchomą. Po dwudniowej mobilizacji stała się typową dywizją bojową. Miejscem stacjonowania jej struktur organizacyjnych od 1937 r. obok Stargardu były miejscowości Wałcz i Szczecinek.

    7 Warszawski Samodzielny Zmotoryzowany Batalion Saperów (7 bsap) - pododdział wojsk inżynieryjno-saperskich ludowego Wojska Polskiego.Unternehmen Sonnenwende (z niem. Operacja Przesilenie dnia z nocą), znana również jako Pancerna Bitwa o Stargard – jedna z ostatnich głównych niemieckich pancernych akcji na froncie wschodnim, która miała na celu zmianę sytuacji strategicznej Niemiec na froncie wschodnim.

    W garnizonie Stargard i. Pom. do 26 sierpnia doraźnie kwaterowały wydzielone oddziały 207 dywizji:

  • 207 Dywizja Piechoty (III Rzesza) – dowódca generał porucznik (Generalleutnant) Carl von Tiedemann (26 sierpnia 1939 do 1 marca 1941 r.)
  • 322 Pułk Piechoty (Infanterie-Regiment 322) – d-ca mjr von Kröcher
  • 368 Pułk Piechoty (Infanterie-Regiment 368) – gen. mjr von Oesterreich
  • 374 Pułk Piechoty (Infanterie-Regiment 374) – d-ca płk Klemm
  • 207 Pułk Artylerii (Artillerie-Regiment 207) – d-ca ppłk Wilhelm Metger
  • 207 Batalion Pionierów (Pionier-Bataillon 207)
  • 207 Dywizjon Przeciwpancerny (Panzerabwehr-Abteilung 207)
  • 207 Dywizjon rozpoznawczy
  • 207 Oddział Łączności
  • Garnizon III Rzeszy do 4 marca 1945[ | edytuj kod]

    Od początku lutego 1945 r. doraźnie kwaterowały, przemieszczały się i walczyły w ramach zaczepnej operacji sonnenwende:

    Jan Stefan Klejszmit (ur. 3 stycznia 1947 roku w Gdańsku) – generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Garnizonu Warszawa (2004–2006). Marek Ziemowit Tomaszycki (ur. 28 stycznia 1958 w Napiwodzie) – generał broni Wojska Polskiego, Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych.
  • 4 Dywizja Grenadierów Pancernych SS „Polizei” (Polizei-Division) – (była 1 lutego i 23 lutego 1945)
  • 28 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS (1 walońska) „Wallonien” (niem.: 28. SS-Freiwilligen-Grenadier-Division Wallonien) – (była 5 lutego 1945)
  • 27 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS (1 flamandzka) „Langemarck” – (była 5 lutego 1945)
  • 10 Dywizja Pancerna SS „Frundsberg” – (była 8 lutego i 23 lutego 1945)
  • Dywizja Ochrony Führera (1 Dywizja Pancerna SS „Leibstandarte SS Adolf Hitler”) – (była 9 lutego 1945)
  • 22 pułk grenadierów pancernych SS – (był 16 lutego 1945)
  • 10 pułk artylerii SS – (był 16 lutego 1945)
  • 281 dywizja piechoty – (była w obronie Stargardu 3/4 marca 1945)
  • pozostałości dywizji „Nordland”, „Nederland” i „Wallonien” – (były w obronie Stargardu 3/4 marca 1945 z dowódcą garnizonu generałem – majorem Hansem Voigtem)

  • Kluczewo (niem. Klützow) – dzielnica Stargardu Szczecińskiego, do 1959 roku samodzielna wieś, 1959-1961 osiedle. Położone ok. 4 km od centrum miasta, nad Małą Iną, przy drodze wojewódzkiej nr 106, drodze krajowej S10 oraz linii kolejowej nr 411 (Stargard - Kostrzyn nad Odrą).Marian Zdrzałka (ur. 4 października 1931 w Przemyślanach, zm. 13 września 1988 w Krakowie) – generał brygady Wojska Polskiego.
    Wehrmacht w garnizonie Stargard w latach 30. XX wieku i w latach 40. XX wieku
    Białe koszary w 1940 r. Garnizonu Stargard
    Czerwone koszary, około 1940 r. Garnizon Stargard

    Garnizon Armii Czerwonej/Radzieckiej 1945-1946[ | edytuj kod]

    W trakcie zaczepnej operacji sonnenwende przez miasto przemieszczały się wycofujące jednostki Wehrmachtu i nacierające Armii Czerwonej. 20/21 lutego 1945 r. lotnictwo radzieckiej 16 Armii Lotniczej dokonały najsilniejszego nalotu na garnizon Stargard. 5 marca 1945 r. do garnizonu wkroczyły oddziały 61. Armii gen. Pawła Biełowa i 2. Armii Pancernej Gwardii gen. Siemiona Bogdanowa ze składu I. Frontu Białoruskiego, a po nich wkraczały jednostki Smierszu oraz formacje NKWD, w tym 63 Dywizja Strzelecka Wojsk Wewnętrznych NKWD, które wydzielonymi pododdziałami doraźnie kwaterowały w białych koszarach i w czerwonych koszarach z zadaniem zabezpieczenia tyłów armii czynnej. W praktyce oznaczało to zwalczanie wszelkich rzeczywistych i domniemanych „wrogich elementów”.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Andrzej Grzegorz Szutowicz (ur. 1956 w Bytowie) – podpułkownik mgr inż. Wojska Polskiego, falerystyk, regionalista, działacz społeczny, kolekcjoner.

    Jednostki Armii Czerwonej/Armii Radzieckiej:

  • Radziecka Komendantura Wojenna – (5 marca – 23 marca 1945)
  • Komendant Wojenny Miasta – (kpt. Zacharj Asiewicz)
  • 63 Dywizja Strzelecka Wojsk Wewnętrznych NKWD – (doraźnie od marca 1945)
  • 46 Dywizja Wojsk Konwojowych NKWD – (doraźnie od marca 1945 r. w zakresie nadzoru nad niemieckim obozem jeńców wojennych nr 66 w Stargardzie)
  • 2 batalion strzelców (striełkowyj batalion) w składzie 218 pułku pogranicznego NKWD (stacjonujący w Szczecinie) – (doraźnie od marca 1945 r.)
  • 3 strażnica rezerwowa w składzie 87 Osowieckiego pułku pogranicznego NKWD – (doraźnie od marca 1945 r.)
  • Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).Parafia wojskowa pw. Matki Bożej Dobrej Rady w Stargardzie – znajduje się w Dekanacie Wojsk Lądowych Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego. Jej proboszczem jest ks. kpt. Robert Dębiński. Obsługiwana przez księży diecezjalnych. Erygowana 17 listopada 1993.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    8 Batalion Rozpoznawczy – samodzielny pododdział rozpoznawczy ludowego Wojska Polskiego sformowany w 1955 na bazie 19 kompanii zwiadu 14 DP w Wałczu. Samodzielny pododdział 14 DP i 20 Warszawskiej Dywizji Pancernej. Stacjonował w Wałczu, Pile i w Czarnem. Po ponownym sformowaniu stacjonował w Budowie i Stargardzie Szczecińskim.
    Stary Cmentarz Komunalny w Stargardzie Szczecińskim – jest największym i najstarszym spośród istniejących współcześnie nekropolii w tym mieście.
    Garnizon – jednostka administracji terytorialnej w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Od 1 czerwca 2012 w Polsce funkcjonują 104 garnizony.
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    28 Ochotnicza Dywizja Grenadierów SS (1 walońska) "Wallonien" (niem.: 28. SS-Freiwilligen-Grenadier-Division Wallonien) - walońska jednostka Waffen-SS.
    15 Polowa Techniczna Baza Remontowa (Rakietowa) – jednostka wojskowa wojsk rakietowych, na okres wojny stawała się 15 Armijną Polową Techniczną Bazą Rakietową
    4 Dywizja Grenadierów Pancernych SS "Polizei" niemiecka jednostka wojskowa sformowana w październiku 1939 roku jako dywizja policyjna (Polizei-Division), której żołnierzami byli policjanci. Z założenia miała być jednostką drugorzutową, więc była gorzej wyposażona. Walczyła we Francji i na froncie wschodnim. Od 1942 w Waffen-SS. Później sprawowała funkcje okupacyjne w Polsce i na Bałkanach. W czerwcu 1943 roku została przekształcona w dywizję grenadierów pancernych. Zwalczała partyzantkę w Jugosławii i Grecji, dopuszczając się tam zbrodni wojennych, m.in. masakry w Distomo. Od końca września 1944 broniła Węgier przed Armią Czerwoną. W 1945 walczyła na Słowacji i Pomorzu. Resztki dywizji poddały się w Niemczech Amerykanom.

    Reklama