Garniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Garniecjednostka objętości stosowana w Europie od średniowiecza, podstawowa jednostka objętościowa późnego okresu wieków średnich. Nazwę wzięła od glinianego naczynia.

Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.Litr (skrót l, L) – pozaukładowa jednostka objętości. W przeliczeniu na jednostki SI 1 l = 1/1000 m³ = 1 dm³.

Historia[ | edytuj kod]

W Polsce przedrozbiorowej jako miara ciał sypkich stanowił 1/32 korca i dzielił się na 4 kwarty. W zależności od regionu i okresu było to od 2,1 do 3,9 litra. Przy mierzeniu płynów garniec to 1/72 beczki i dzielił się na 4 kwarty.

Zależnie od regionu:

Jednostka miary wielkości fizycznej lub umownej – określona miara danej wielkości służąca za miarę podstawową, czyli wzorzec do ilościowego wyrażania innych miar danej wielkości metodą porównania tych miar, za pomocą liczb. Wartość liczbową takiej miary wzorcowej przyjmuje się umownie (w danym układzie jednostek miar), jako równą jedności, stąd jej nazwa – jednostka miary. Konkretne wartości wielkości można przedstawiać zarówno wielokrotnościami, jak i ułamkami jednostek, a same wartości, o ile to możliwe, mogą być zarówno dodatnie, jak i ujemne.
  • 1 garniec chełmiński = 7,12 litra obowiązywał do 1714
  • 1 garniec krakowski = 2,18-2,26 litra (XVI w.), 2,75 litra
  • 1 garniec warszawski = 3,76-3,90 litra (od XVI w.) 3,77 litra (po 1764 roku)
  • 1 garniec nowopolski = 4 litry (od XIX wieku - po 1819 roku)
  • 35 garnców = 1 kibel; 32 garnce = 1 korzec; 48 garnców = 1 beczka

    Dzieli się na 4 kwarty i 16 kwaterek.

    Aktualnie wyszedł z użycia. Czasem używana jest kwaterka = 1/4 litra.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Szymański 2001 ↓, s. 169.
    2. Manikowski A. Garniec Encyklopedia Historii Gospodarczej Polski do 1945 roku t. 1 A-N Warszawa Wiedza Powszechna 1981 s. 186 ​ISBN 83-214-0185-6
    3. Szymański 2001 ↓, s. 170.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Henryk Szymański: Nauki Pomocnicze Historii. Warszawa: 2001.




  • Reklama