Gandowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Gandowie (Baganda, Ganda, Waganda) – grupa etniczna w środkowej Ugandzie, w 1983 roku jej liczebność sięgała 3 milionów osób. W XV wieku Gandowie utworzyli przedkolonialne królestwo Buganda, które istniało formalnie aż do uzyskania niepodległości przez Ugandę, kiedy zostało zlikwidowane (w 1993 roku ponownie utworzono je jako jedno z tradycyjnych królestw Ugandy). Podstawą utrzymania Gandów była w przeszłości kopieniacza uprawa prosa i sorga, współcześnie także uprawa bawełny i kawy. Gandowie mają bogate tradycje rzemieślnicze: wytop żelaza i kowalstwo, garncarstwo, wyroby skórzane i tkackie. Posługują się językiem ganda z rodziny bantu.

Uprawa kopieniacza – sposób uprawy gleby polegający na odwracaniu warstwy wierzchniej przy zastosowaniu narzędzi ręcznych (np. szpadla). Metoda mało wydajna, stosowana w epoce wczesnego neolitu przed upowszechnieniem się orki sprzężajnej. Obecnie stosowana w uprawie niewielkich areałów rolnych (np. ogródków przydomowych), których mała powierzchnia uniemożliwia wykorzystanie zmechanizowanych środków produkcji rolniczej.Kawowiec, kawa (Coffea L.) – rodzaj wiecznie zielonych krzewów i drzew z rodziny marzanowatych. Obejmuje 104 gatunki. W większości pochodzą one z terenu Afryki, niektóre tylko z Azji. Niektóre z nich są uprawiane.

Zobacz też[ | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Mitologia Bagandów.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Krystyna Damm, Aldona Mikusińska (red.), Ludy i języki świata, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 80–81
  • Języki bantu – rodzina języków afrykańskich, zaliczana do wielkiej rodziny nigero-kongijskiej. W rodzinie tej wyróżnia się ponad 400 języków, którymi posługuje się około 150 mln mówiących na terenie niemal całej Czarnej Afryki z wyjątkiem większości Afryki Zachodniej, Rogu Afryki oraz południowo-centralnej Namibii i zachodniego RPA. Najważniejsze języki z tej grupy to: suahili, rwanda, lingala, niandża, makua, bemba, tonga, szona, xhosa, zulu.Żelazo (Fe, łac. ferrum) – metal z VIII grupy pobocznej o dużym znaczeniu gospodarczym, znane od czasów starożytnych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Uganda – państwo we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Garncarstwo to jedno z najstarszych rzemiosł (znane od neolitu). Jest to rękodzielniczy wyrób ceramicznych naczyń i przedmiotów codziennego użytku.
    Tkactwo – dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem. Jedno z najstarszych rzemiosł uprawianych przez człowieka. Jego początki sięgają neolitu. Powstały wtedy najstarsze, pionowe warsztaty tkackie.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Bawełna, bawełnica (Gossypium L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych, obejmujący około 40 gatunków. W stanie dzikim występują na słabo nawodnionych obszarach wszystkich kontynentów, poza Australią i Antarktydą.
    Proso zwyczajne, proso właściwe (Panicum miliaceum L.) – gatunek roślin jednorocznych należący do rodziny wiechlinowatych. Pochodzi z Azji. Zaliczane do najstarszych roślin uprawnych.

    Reklama