• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gady



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Kuehneosauridae – rodzina diapsydowych szybujących gadów żyjących w triasie. Charakteryzowały się rozpiętymi na bok, długimi żebrami, które były dla nich główną powierzchnię nośną. Innymi wspólnymi cechami były połączone w jedno nozdrza i zredukowane kości łuskowe.
    Systematyka[ | edytuj kod]

    Liczbę gatunków gadów żyjących współcześnie szacuje się na ponad 10 tys. i zalicza do czterech rzędów:

  • Crocodiliakrokodyle (25 gatunków)
  • Rhynchocephaliasfenodonty (hatteria) (1 gatunek)
  • Squamatałuskonośne (jaszczurki, amfisbeny i węże) (9863 gatunki)
  • Testudinesżółwie (344 gatunki)
  • W Polsce żyje 9 gatunków.

    Systematyka gadów nie jest ostatecznie ustalona.

    Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.Międzymózgowie (diencephalon) – część mózgowia kręgowców zawierająca trzecią komorę mózgu. Po obu stronach zlokalizowane jest wzgórze (thalamus) podzielone na wiele jąder. Do tylnej powierzchni wzgórza przywierają ciała kolankowate (corpora geniculata) zawzgórza (metathalamus). Sklepienie trzeciej komory (nadwzgórze epithalamus) różnicuje się na narządy szyszynkowe: szyszynkę, narząd przyszyszynkowy, czołowy i ciemieniowy. Dno trzeciej komory (podwzgórze hypothalamus) składa się z części wzrokowej (przysadka (hypophysis), lejek (infundibulum), pasma wzrokowe (tractus optici) i ich skrzyżowanie (chiasma opticum)) i sutkowatej. Międzymózgowie położone jest między spoidłem mózgu przednim (commissura cerebri anterior) i tylnym (c. c. posterior).

    Żółwie posiadają pokryte płytkami skorupy, zamykające ich ciała z dołu i z góry. Do skorupy przyrośnięte są żebra. Nie mają zębów. Pysk zakończony mocnym rogowym dziobem.

    Węże i jaszczurki mają ciało wydłużone, pokryte łuskami lub tarczkami, duży pysk, język przeważnie rozdwojony. Jaszczurki mają przeważnie cztery kończyny (ale np. padalec nie ma kończyn), a węże nie mają ich wcale.

    Krokodyle i aligatory są podobne do jaszczurek – wielkie, o skórze pokrytej twardymi, dużymi łuskami. Mają wielkie pyski i liczne zęby. U większości nozdrza znajdują się na szczycie głowy.

    Trzustka (łac. pancreas) – narząd gruczołowy położony w górnej części jamy brzusznej. Ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony w wymiarze grzbietowo-brzusznym kształt. Wymiar podłużny w rzucie poprzecznym porównywany do kształtu młotka lub haczyka (wygięty częścią środkową do przodu). W rzucie czołowym kształt przypomina literę S. U osoby żywej jest szaroróżowa, a na zwłokach szarobiała. Budowa zrazikowa dobrze zaznacza się na powierzchni gruczołu i nadaje mu wygląd guzkowaty. Na powierzchni trzustki może gromadzić się tkanka tłuszczowa, która wygładza jej powierzchnię i nadaje zabarwienie bardziej żółtawe. Miąższ narządu jest spoisty i miękki. Pod względem funkcjonalnym trzustka składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie kilku hormonów m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej zawierający enzymy trawienne sok trzustkowy (łac. succus pancreaticus), zwany śliną brzucha ze względu na podobieństwo konsystencji i barwy do śliny).Lepidozaury (Lepidosauria) – klad diapsydów obejmujący ponad 7000 współczesnych gatunków należących do dwóch głównych grup – sfenodontów i łuskonośnych. Są one rozprzestrzenione na całym świecie i żyją w bardzo różnorodnych ekosystemach.

    Gady (Reptilia)[ | edytuj kod]

    Taksony oznaczone znakiem * są przedstawicielami większych kladów, do których zostały zaliczone poniżej, ale o niepewnej pozycji filogenetycznej w obrębie tych kladów. Taksony oznaczone znakiem zapytania są uznawane za przedstawicieli większych kladów, do których zostały zaliczone poniżej, jedynie przez część autorów.

    Neogen (gr. νέος trb. neos trl. néóś, „nowy” + γίγνομαι trb. jignome trl. gígnomai, „rodzić”) – młodszy okres ery kenozoicznej trwający od 23,03 do 2,58 mln lat temu. Dzieli się na: Narząd Jacobsona, narząd przylemieszowy (łac. organum vomeronasale) nazywany również narządem lub organem lemieszowym, lemieszowo-nosowym, lub womero-nasalnym, w skrócie oznaczany VNO (od ang. vomeronasal organ) – występujący u wielu zwierząt, chemoreceptywny, parzysty narząd zmysłu wykrywający szereg substancji chemicznych. Zawiera receptory feromonów z rodzin V1R, V2R i V3R, które mają duże znaczenie w komunikacji zwierząt, ale jego funkcjonalność w zakresie przenoszenia bodźców ze związków infochemicznych wśród ludzi nie została potwierdzona.
  • Gromada: synapsydy (Synapsida), gady ssakokształtne
  • Podrząd: Caseasauria
  • (bez rangi): Eupelycosauria
  • ?Rodzina: Varanopidae
  • Rodzina: Ophiacodontidae
  • Rodzina: Edaphosauridae
  • (Ranga niepewna): Sphenacodontia
  • Rodzina: Sphenacodontidae
  • Rząd: terapsydy (Therapsida)
  • * Podrząd: Biarmosuchia (być może takson parafiletyczny)
  • * Podrząd: Dinocephalia
  • * Podrząd: Anomodontia
  • * (bez rangi): teriodonty (Theriodontia), gady ssakozębne
  • Podrząd: gorgonopsy (Gorgonopsia)
  • (bez rangi): Eutheriodontia
  • Podrząd: Therocephalia
  • Podrząd: cynodonty (Cynodontia)
  • (bez rangi): ssakokształtne (Mammaliaformes)
  • [Gromada: ssaki (Mammalia)] (filogenetycznie)
  • Gromada: gady (Reptilia sensu Modesto i Anderson, 2004, syn. Sauropsida)
  • * (bez rangi): Testudinata sensu Joyce, Parham i Gauthier, 2004
  • Rząd: żółwie (Testudines) sensu Joyce, Parham i Gauthier, 2004
  • Podrząd: żółwie skrytoszyjne (Cryptodira)
  • Podrząd: żółwie bokoszyjne (Pleurodira)
  • * (bez rangi): Parareptilia
  • ?Rząd: mezozaury (Mesosauria)
  • Rodzina: Millerettidae
  • (bez rangi): Procolophonomorpha
  • * Nadrodzina: Lanthanosuchoidea
  • Rodzina: Nyctiphruretidae
  • Rodzina: Bolosauridae
  • (bez rangi): Procolophonia
  • Nadrodzina: Procolophonoidea
  • Rodzina: Owenettidae
  • Rodzina: Procolophonidae
  • ?Rodzina: Nycteroleteridae
  • Rodzina: Pareiasauridae
  • (bez rangi): Eureptilia
  • Rodzina: Captorhinidae
  • Rodzina: Protorothyrididae (być może takson parafiletyczny)
  • Podgromada: Diapsydy (Diapsida)
  • Rząd: Araeoscelida (syn. Araeoscelidia)
  • (bez rangi): Neodiapsida sensu Reisz, Modesto i Scott, 2011
  • * Rodzina: Longisquamidae
  • * Rodzina: Coelurosauravidae
  • * Rodzina: Drepanosauridae
  • * Rodzina: Claudiosauridae
  • * Rodzina: Tangasauridae
  • * Rodzina: Younginidae
  • * Rodzina: Kuehneosauridae
  • * Rząd: Choristodera
  • * (bez rangi) Ichthyosauromorpha
  • Rząd: Hupehsuchia
  • (bez rangi) Ichthyosauriformes
  • Nadrząd: Ichthyopterygia
  • Rząd: ichtiozaury (Ichtiosauria)
  • * (bez rangi) Thalattosauria sensu Liu i Rieppel, 2005 (syn. Thalattosauriformes)
  • (bez rangi): Sauria sensu Gauthier, Kluge i Rowe, 1988
  • * Rodzina: Helveticosauridae
  • * Rodzina: Saurosphargidae
  • * Nadrząd: zauropterygi (Sauropterygia)
  • Rząd: plakodonty (Placodontia)
  • (bez rangi): Eosauropterygia
  • * Podrząd: Pachypleurosauria (być może takson parafiletyczny)
  • Rząd: notozaury (Nothosauria)
  • (bez rangi): Pistosauroidea
  • Rodzina: Pistosauridae
  • Rząd: plezjozaury (Plesiosauria)
  • Infragromada: Lepidosauromorpha
  • (bez rangi): Lepidosauriformes
  • Nadrząd: lepidozaury (Lepidosauria)
  • Rząd: sfenodonty (Sphenodontia)
  • Rząd: łuskonośne (Squamata)
  • Podrząd: jaszczurki (Lacertilia) (Takson parafiletyczny)
  • Podrząd: amfisbeny (Amphisbaenia syn. Annulata)
  • Podrząd: węże (Serpentes syn. Ophidia)
  • Infragromada: Archosauromorpha sensu Dilkes, 1998
  • * Rodzina: Tanystropheidae
  • * (bez rangi) Allokotosauria
  • Rodzina: Azendohsauridae
  • Rodzina: Trilophosauridae
  • * Rząd: rynchozaury (Rhynchosauria)
  • (bez rangi): Archosauriformes (Archosauria sensu Benton, 2005.)
  • Rodzina: Proterosuchidae
  • * Rodzina: Erythrosuchidae
  • * Rodzina: Euparkeriidae
  • * Rodzina: Proterochampsidae
  • * Rodzina: Doswelliidae
  • * Rząd: fitozaury (Phytosauria syn. Parasuchia)
  • (bez rangi): archozaury (Archosauria), gady naczelne sensu Gauthier, 1986
  • (bez rangi): Pseudosuchia sensu Gauthier, 1986
  • * Rodzina: Ornithosuchidae
  • * Rodzina: Erpetosuchidae
  • * Rodzina: Stagonolepididae
  • * Rodzina: Gracilisuchidae
  • * Rodzina: Poposauridae
  • * Rodzina: Prestosuchidae
  • * Rodzina: Rauisuchidae
  • Nadrząd: Crocodylomorpha
  • (bez rangi): Crocodyliformes (Crocodylia sensu Benton, 2005)
  • Rząd: krokodyle (Crocodilia, syn. Crocodylia) sensu Brochu, 2003
  • (bez rangi): Avemetatarsalia
  • (bez rangi): Aphanosauria
  • Rząd: pterozaury (Pterosauria), gady latające
  • (bez rangi): Dinosauromorpha
  • (bez rangi): Dinosauriformes
  • Nadrząd: dinozaury (Dinosauria)
  • Gromada: ptaki (Aves)
  • Starsza postać[ | edytuj kod]

    Klasyfikacja gadów podana w Larousse. Ziemia, rośliny, zwierzęta:

    Sfenodonty, gady ryjogłowe (Sphenodontia) – rząd gadów z nadrzędu lepidozaurów, o prymitywnej budowie, w większości wymarłych (rozkwit przeżyły w erze mezozoicznej). Są grupą siostrzaną łuskonośnych (jaszczurek, amfisben i węży).Zoologia (od gr. zoon = zwierzę, i logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka o zwierzętach, czyli wszystkich żywych organizmach zdolnych do przemieszczania i odżywiania się (z wyjątkiem mikroorganizmów), a także ich zachowaniach i budowie.
  • Gromada: Reptilia – gady
  • Podgromada: Anapsida
  • Rząd: Cotylosauriakotylozaury
  • Rząd: Chelonia – żółwie
  • Podgromada: Ichthyopterygiaichtiozaury
  • Rząd: Ichthyosauria
  • Podgromada: Synaptosauria
  • Rząd: Protorosauria
  • Rząd: Sauropterygia
  • Podgromada: Lepidosauria
  • Rząd: Eosuchia
  • Rząd: Rhynchocephaliahatterie
  • Rząd: Squamatałuskonośne
  • Lacertiliajaszczurki
  • Ophidiawęże
  • Podgromada: Archosauria
  • Rząd: Thecodontia
  • Pseudosuchia
  • Parasuchia
  • Rząd: Crocodiliakrokodyle
  • Rząd: Pterosauriapterozaury
  • Dinosauriadinozaury
  • Rząd: Saurischia
  • Rząd: Ornitischia
  • Podgromada: Synapsida
  • Rząd: Pelycosauria – pelykozaury
  • Rząd: Therapsida syn. Theriodontia
  • Rząd: Ictidosauria – iktidozaury
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Appendix: Classification of the vertebrates. W: Michael J. Benton: Vertebrate Paleontology. Wyd. czwarte. Wiley Blackwell, 2015, s. 433–447. ISBN 978-1-118-40684-7.
    2. Jacques Gauthier, Arnold G. Kluge, Timothy Rowe: The early evolution of the Amniota. W: Michael J. Benton (red.): The phylogeny and classification of the tetrapods. 1, Amphibians, reptiles, birds. Oxford: Clarendon Press, 1988, s. 103–155.
    3. Michel Laurin, Robert R. Reisz. A reevaluation of early amniote phylogeny. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 113, s. 165–223, 1995. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1995.tb00932.x (ang.). 
    4. Reptilia C. Linnaeus 1758 [M. Laurin and R. R. Reisz], converted clade name. W: Kevin de Queiroz, Philip D. Cantino i Jacques A. Gauthier (red.): Phylonyms. A Companion to the PhyloCode. Boca Raton: CRC Press, 2020. ISBN 978-0-429-44627-6.
    5. Sean P. Modesto, Jason S. Anderson. The Phylogenetic Definition of Reptilia. „Systematic Biology”. 53 (5), s. 815–821, 2004. DOI: 10.1080/10635150490503026 (ang.). 
    6. Colleen G. Farmer, Kent Sanders. Unidirectional airflow in the lungs of alligators. „Science”. 327 (5963), s. 338–340, 2010. DOI: 10.1126/science.1180219 (ang.). 
    7. Ryosuke Motani, Nachio Minoura, Tatsuro Ando. Ichthyosaurian relationships illuminated by new primitive skeletons from Japan. „Nature”. 393, s. 255–257, 1998. DOI: 10.1038/30473 (ang.). 
    8. Johannes Müller: The relationships among diapsid reptiles and the influence of taxon selection. W: Gloria Arratia, Mark V.H. Wilson, Richard Cloutier (red.): Recent Advances in the Origin and Early Radiation of Vertebrates. München: Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 2004, s. 379–408.
    9. John W. Merck. A phylogenetic analysis of the euryapsid reptiles. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 17 (suppl.), s. 65A, 1997 (ang.). 
    10. Sean Modesto, Robert Reisz i Diane Scott. A neodiapsid reptile from the Lower Permian of Oklahoma. „Society of Vertebrate Paleontology 71st Annual Meeting Program and Abstracts”, s. 160, 2011 (ang.). 
    11. Michael W. Maisch. Phylogeny, systematics, and origin of the Ichthyosauria – the state of the art. „Palaeodiversity”. 3, s. 151–214, 2010 (ang.). 
    12. Michael deBraga, Olivier Rieppel. Reptile phylogeny and the interrelationships of turtles. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 120, s. 281–354, 1997. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1997.tb01280.x (ang.). 
    13. Michael S.Y. Lee. Pareiasaur phylogeny and the origin of turtles. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 120, s. 197–280, 1997. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1997.tb01279.x (ang.). 
    14. Tyler R. Lyson, Gabe S. Bever, Bhart-Anjan S. Bhullar, Walter G. Joyce, Jacques A. Gauthier. Transitional fossils and the origin of turtles. „Biology Letters”. 6 (6), s. 830–833, 2010. DOI: 10.1098/rsbl.2010.0371 (ang.). 
    15. Olivier Rieppel, Robert R. Reisz. The Origin and Early Evolution of Turtles. „Annual Review of Ecology and Systematics”. 30, s. 1–22, 1999 (ang.). 
    16. Rafael Zardoya, Axel Meyer. Complete mitochondrial genome suggests diapsid affinities of turtles. „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”. 95, s. 14226–14231, 1998 (ang.). 
    17. Yoshinori Kumazawa, Mutsumi Nishida. Complete Mitochondrial DNA Sequences of the Green Turtle and Blue-Tailed Mole Skink: Statistical Evidence for Archosaurian Affinity of Turtles. „Molecular Biology and Evolution”. 16, s. 784–792, 1999 (ang.). 
    18. Naoyuki Iwabe, Yuichiro Hara, Yoshinori Kumazawa, Kaori Shibamoto, Yumi Saito, Takashi Miyata, Kazutaka Katoh. Sister Group Relationship of Turtles to the Bird-Crocodilian Clade Revealed by Nuclear DNA–Coded Proteins. „Molecular Biology and Evolution”. 22, s. 810–813 (2005). doi:10.1093/molbev/msi075 (ang.).
    19. Andrew F. Hugall, Ralph Foster, Michael S.Y. Lee. Calibration Choice, Rate Smoothing, and the Pattern of Tetrapod Diversification According to the Long Nuclear Gene RAG-1. „Systematic Biology”. 56, s. 543–563, 2007. DOI: 10.1080/10635150701477825 (ang.). 
    20. Tyler R. Lyson, Erik A. Sperling, Alysha M. Heimberg, Jacques A. Gauthier, Benjamin L. King i Kevin J. Peterson. MicroRNAs support a turtle + lizard clade. „Biology Letters”, 2011. DOI: 10.1098/rsbl.2011.0477 (ang.). 
    21. Laurin, M. and Gauthier, J.A. (1996). „Amniota. Mammals, reptiles (turtles, lizards, Sphenodon, crocodiles, birds) and their extinct relatives.” Version 01 January 1996. http://tolweb.org/Amniota/14990/1996.01.01 in The Tree of Life Web Project, http://tolweb.org/.
    22. Catalogue of Life - 2019 Annual Checklist : Taxonomic tree, www.catalogueoflife.org [dostęp 2019-08-31] (ang.).
    23. gady, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2013-02-06].
    24. W kwestii pozycji filogenetycznej Caseasauria w obrębie Synapsida patrz: Neil Brocklehurst, Robert R. Reisz, Vincent Fernandez i Jörg Fröbisch. A Re-Description of ‘Mycterosaurus’ smithae, an Early Permian Eothyridid, and Its Impact on the Phylogeny of Pelycosaurian-Grade Synapsids. „PLoS ONE”. 11 (6), s. e0156810, 2016. DOI: 10.1371/journal.pone.0156810 (ang.). 
    25. Z badań Forda i Bensona (2019) wynika jednak, że Varanopidae mogły należeć do diapsydów. Patrz: David P. Ford i Roger B. J. Benson. A redescription of Orovenator mayorum (Sauropsida, Diapsida) using high‐resolution μCT, and the consequences for early amniote phylogeny. „Papers in Palaeontology”. 5 (2), s. 197–239, 2019. DOI: 10.1002/spp2.1236 (ang.). 
    26. Według Rubidge’a i Sidora (2001) Biarmosuchia są taksonem siostrzanym do kladu tworzonego przez dinocefale, anomodonty i teriodonty (Bruce S. Rubidge, Christian A. Sidor. Evolutionary patterns among permo-triassic therapsids. „Annual Review of Ecology and Systematics”. 32, s. 449–480, 2001. DOI: 10.1146/annurev.ecolsys.32.081501.114113 (ang.). ) Późniejsze analizy kladystyczne sugerują, że Biarmosuchia mogły być w nierozwikłanej trychotomii z kladami Anomodontia i Theriodontia (Jun Liu, Bruce S. Rubidge, Jinling Li. New basal synapsid supports Laurasian origin for therapsids. „Acta Palaeontologica Polonica”. 54 (3), s. 393–400, 2009. DOI: 10.4202/app.2008.0071 (ang.). ) lub tworzą grad terapsydów bliżej niż dinocefale i anomodonty spokrewnionych z teriodontami (Christian Kammerer, Maren Jansen i Jörg Fröbisch. Therapsid phylogeny revisited. „Society of Vertebrate Paleontology 73rd Annual Meeting Program and Abstracts”, s. 150, 2013 (ang.). ).
    27. Według Rubidge’a i Sidora (2001) dinocefale są taksonem siostrzanym do kladu tworzonego przez anomodonty i teriodonty (Bruce S. Rubidge, Christian A. Sidor. Evolutionary patterns among permo-triassic therapsids. „Annual Review of Ecology and Systematics”. 32, s. 449–480, 2001. DOI: 10.1146/annurev.ecolsys.32.081501.114113 (ang.). ) Z późniejszej analizy kladystycznej Kammerera, Jansen i Fröbischa (2013) wynika jednak, że dinocefale są taksonem siostrzanym do anomodontów (Christian Kammerer, Maren Jansen i Jörg Fröbisch. Therapsid phylogeny revisited. „Society of Vertebrate Paleontology 73rd Annual Meeting Program and Abstracts”, s. 150, 2013 (ang.). ).
    28. Według Rubidge’a i Sidora (2001) anomodonty są taksonem siostrzanym do teriodontów (Bruce S. Rubidge, Christian A. Sidor. Evolutionary patterns among permo-triassic therapsids. „Annual Review of Ecology and Systematics”. 32, s. 449–480, 2001. DOI: 10.1146/annurev.ecolsys.32.081501.114113 (ang.). ) Z późniejszej analizy kladystycznej Kammerera, Jansen i Fröbischa (2013) wynika jednak, że anomodonty są taksonem siostrzanym do dinocefali (Christian Kammerer, Maren Jansen i Jörg Fröbisch. Therapsid phylogeny revisited. „Society of Vertebrate Paleontology 73rd Annual Meeting Program and Abstracts”, s. 150, 2013 (ang.). ).
    29. Evolution of early amniotes. W: Michael J. Benton: Vertebrate Paleontology. Wyd. czwarte. Wiley Blackwell, 2015, s. 123. ISBN 978-1-118-40684-7.
    30. Amniotes and reptiles. W: Hans-Dieter Sues: The rise of reptiles: 320 million years of evolution. Johns Hopkins University Press, 2019, s. 20–21. ISBN 978-1-421-42868-0.
    31. Walter G. Joyce, James F. Parham, Jacques Armand Gauthier. Developing a protocol for the conversion of rank-based taxon names to phylogenetically defined clade names, as exemplified by turtles. „Journal of Paleontology”. 78 (5), s. 989–1013, 2004 (ang.). 
    32. Pozycja filogenetyczna według Sean P. Modesto, Diane M. Scott, Robert R. Reisz. A new parareptile with temporal fenestration from the Middle Permian of South Africa. „Canadian Journal of Earth Sciencies”. 46, s. 9–20, 2009. DOI: 10.1139/E09-001 (ang.).  Inne analizy kladystyczne sugerują, że Lanthanosuchoidea były przedstawicielami kladu Procolophonia blisko spokrewnionymi z Pareiasauria (Michael S.Y. Lee. Pareiasaur phylogeny and the origin of turtles. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 120, s. 197–280, 1997. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1997.tb01279.x (ang.). ).
    33. Pozycja filogenetyczna według Johannes Müller, Linda A. Tsuji. Impedance-Matching Hearing in Paleozoic Reptiles: Evidence of Advanced Sensory Perception at an Early Stage of Amniote Evolution. „PLoS ONE”. 2 (9), s. e889, 2007. DOI: 10.1371/journal.pone.0000889 (ang.). 
    34. Robert R. Reisz, Sean P. Modesto, Diane M. Scott. A new Early Permian reptile and its significance in early diapsid evolution. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 278 (1725), s. 3731–3737, 2011. DOI: 10.1098/rspb.2011.0439 (ang.). 
    35. Ryosuke Motani, Da-Yong Jiang, Guan-Bao Chen, Andrea Tintori, Olivier Rieppel, Cheng Ji i Jian-Dong Huang. A basal ichthyosauriform with a short snout from the Lower Triassic of China. „Nature”. 517 (7535), s. 485–488, 2015. DOI: 10.1038/nature13866 (ang.). 
    36. Jun Liu, Olivier Rieppel. Restudy of Anshunsaurus huangguoshuensis (Reptilia: Thalattosauria) from the Middle Triassic of Guizhou, China. „American Museum Novitates”. 3488, s. 1–34, 2005 (ang.). [zarchiwizowane z adresu]. 
    37. Pozycja filogenetyczna według Johannes Müller: The relationships among diapsid reptiles and the influence of taxon selection. W: Gloria Arratia, Mark V.H. Wilson, Richard Cloutier (red.): Recent Advances in the Origin and Early Radiation of Vertebrates. München: Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 2004, s. 379–408. Inne analizy kladystyczne sugerują, że Thalattosauria były bazalnymi archozauromorfami (John W. Merck. A phylogenetic analysis of the euryapsid reptiles. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 17 (suppl.), s. 65A, 1997 (ang.). ) lub lepidozauromorfami siostrzanymi do zauropterygów (Stefania Nosotti, Olivier Rieppel. Eusaurosphargis dalsassoi n. gen, n. sp., a new, unusual diapsid reptile from the Middle Triassic of Besano (Lombardy, N Italy). „Memorie della Società italiana di scienze naturali e del Museo civico di storia naturale di Milano”. 31, s. 1–33, 2003 (ang.). ).
    38. Jacques Gauthier, Arnold G. Kluge, Timothy Rowe. Amniote phylogeny and the importance of fossils. „Cladistics”. 4, s. 105–209, 1988. DOI: 10.1111/j.1096-0031.1988.tb00514.x (ang.). 
    39. Patrz: Xiao-Chun Wu, Yen-Nien Cheng, Chun Li, Li-Jun Zhao i Tamaki Sato. New information on Wumengosaurus delicatomandibularis Jiang et al., 2008 (Diapsida: Sauropterygia), with a revision of the osteology and phylogeny of the taxon. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 31 (1), s. 70–83, 2011. DOI: 10.1080/02724634.2011.546724 (ang.). 
    40. David W. Dilkes. The Early Triassic rhynchosaur Mesosuchus browni and the interrelationships of basal archosauromorph reptiles. „Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences”. 353, s. 501–541, 1998. DOI: 10.1098/rstb.1998.0225 (ang.). 
    41. Sterling J. Nesbitt, John J. Flynn, Adam C. Pritchard, J. Michael Parrish, Lovasoa Ranivoharimanana i André R. Wyss. Postcranial osteology of Azendohsaurus madagaskarensis (?Middle to Upper Triassic, Isalo Group, Madagascar) and its systematic position among stem archosaur reptiles. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 398, s. 1–126, 2015. DOI: 10.1206/amnb-899-00-1-126.1 (ang.). 
    42. M.J. Benton: Vertebrate Paleontology. Wyd. trzecie. Blackwell Science Ltd, 2005. (ang.)
    43. Jacques A. Gauthier: Saurischian monophyly and the origin of birds. W: Kevin Padian (red.): The Origin of Birds and the Evolution of Flight. Memoirs of the California Academy of Sciences 8, 1986, s. 1–55. ISBN 0-940228-14-9.
    44. Sterling J. Nesbitt i Richard J. Butler. Redescription of the archosaur Parringtonia gracilis from the Middle Triassic Manda beds of Tanzania, and the antiquity of Erpetosuchidae. „Geological Magazine”. 150 (2), s. 225–238, 2013. DOI: 10.1017/S0016756812000362 (ang.). 
    45. Richard J. Butler, Corwin Sullivan, Martín D. Ezcurra, Jun Liu, Agustina Lecuona i Roland B. Sookias. New clade of enigmatic early archosaurs yields insights into early pseudosuchian phylogeny and the biogeography of the archosaur radiation. „BMC Evolutionary Biologyv”. 14, Numer artykułu: 128, 2014. DOI: 10.1186/1471-2148-14-128 (ang.). 
    46. Christopher Brochu. Phylogenetic approaches toward crocodylian history. „Annual Review of Earth and Planetary Science”. 31, s. 357–397, 2003. DOI: 10.1146/annurev.earth.31.100901.141308 (ang.). 
    47. Sterling J. Nesbitt, Richard J. Butler, Martín D. Ezcurra, Paul M. Barrett, Michelle R. Stocker, Kenneth D. Angielczyk, Roger M. H. Smith, Christian A. Sidor, Grzegorz Niedźwiedzki, Andriej G. Sennikow i Alan J. Charig. The earliest bird-line archosaurs and the assembly of the dinosaur body plan. „Nature”. 544 (7651), s. 484–487, 2017. DOI: 10.1038/nature22037 (ang.). 
    48. Larousse. Ziemia, rośliny, zwierzęta. Warszawa: BGW, 1990, s. 323–324. ISBN 83-85167-005.
    Heterodontyzm, uzębienie heterodontyczne – rodzaj uzębienia spotykany u ssaków. Charakteryzuje się zróżnicowaniem kształtów i wielkości zębów w zależności od ich przeznaczenia. W przypadku typowego uzębienia heterodontycznego wyróżnia się cztery podstawowe typy funkcjonalne zębów:Poposauridae – rodzina dużych drapieżnych archozaurów z rzędu rauizuchów (Rauisuchia) żyjących w późnym triasie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej i Południowej. Obejmowała formy mierzące przeważnie od 2,5 do 5 m długości. Początkowo były uznawane za dinozaury z grupy teropodów – które przypominały wieloma cechami, m.in. budową czaszki i dwunożnością – jednak późniejsze analizy kladystyczne wykazały, że są one bliżej spokrewnione z krokodylami.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Tekodonty (Thecodontia) – parafiletyczna grupa wczesnych archozaurów (gadów naczelnych) o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle, ale z bardziej prostymi nogami niż inne gady. Poza najprymitywniejszymi formami większość posiadała uzębienie tekodontyczne – zęby osadzone w zębodołach szczęki i żuchwy. Czaszka diapsydalna, zęby zwykle ostre i zakrzywione ku tyłowi.
    Synapsydy, dawniej określane jako "gady ssakokształtne" (Synapsida, z gr. syn – razem + apsis – łuk) – grupa owodniowców powstałych w pensylwanie (ok. 318 - 299 mln lat temu) pod koniec karbonu; dominująca grupa kręgowców lądowych w permie i na początku triasu. Pierwotnie uważano, że wywodziły się z anapsydów, obecnie jednak przyjmuje się, że obie grupy wyewoluowały niezależnie z najprymitywniejszych owodniowców. Ich cechą charakterystyczną było występowanie w czaszce jednego, dolnego otworu skroniowego za każdym okiem (czaszka synapsydalna), gdzie były uczepione mięśnie szczęk.
    Plakodonty (Placodontia, czyli płyto- lub płaskozębne) – rząd triasowych gadów morskich prawdopodobnie z rzędu Sauropterygia – płetwojaszczurów, jednak ich systematyka jest niejasna. Skamieniałości plakodontów znajdowano na terenie Europy.
    Michael J. Benton (ur. 8 kwietnia 1956 w Aberdeen) – brytyjski paleontolog, profesor paleontologii kręgowców na Wydziale Nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Bristolu i członek m.in. Royal Society of Edinburgh. Jego publikacje koncentrują się głównie na ewolucji triasowych gadów, ale też na wymieraniach i zmianach w zapisie kopalnym fauny. Publikował również na temat roli filogenetyki molekularnej i morfologicznej w rekonstruowaniu filogenezy oraz o zegarze molekularnym.
    Jaszczurki (Lacertilia, dawniej Sauria) – grupa gadów łuskonośnych obejmująca czworonożne lub beznogie zwierzęta lądowe o wydłużonym ciele, oczach posiadających powieki, mocnych szczękach i diapsydalnej czaszce. Występują na wszystkich kontynentach poza Antarktydą oraz na wielu wyspach oceanicznych. Są najliczniejszą grupą gadów obejmującą ponad 4000 gatunków.
    Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.
    Doswelliidae – wymarła rodzina mięsożernych archeozaurów. Żyły w Ameryce Północnej i Europie w okresie środkowego i późnego triasu i były jednymi z najbardziej nieodkrytych przedstawicieli gadów naczelnych. Rodzina została nazwana przez R. E. Weems w 1980.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.095 sek.