Funkcje wypowiedzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Funkcje wypowiedzi – koncepcja wprowadzona przez Romana Jakobsona, przypisująca wypowiedziom szereg funkcji.

Funkcja fatyczna - funkcja wypowiedzi zorientowana na nawiązanie lub podtrzymanie kontaktu między rozmówcami (nadawcą i odbiorcą). Dominuje w takich wypowiedziach, jak telefoniczne "halo", "czy mnie słyszysz?", w formułach grzecznościowych typu "jak się masz?", "co u ciebie?" itp.Funkcja poetycka - funkcja wypowiedzi dotycząca samej jej formy. Funkcja poetycka dochodzi do głosu w każdym momencie, w którym wypowiedź odbiega od neutralnego toku. Tekst, w którym funkcja poetycka jest nadrzędna w stosunku do innych może być pełen porównań, metafor, może mieć specyficzny układ rytmiczny. Funkcja poetycka tekstu nie ogranicza się tylko do poezji. Z funkcją tą spotykamy się w przemówieniach, prozie, w różnego typu żartach, przysłowiach itp. Przejawia się często w rozmowach potocznych, korespondencji, żargonach zawodowych, uczniowskich, a więc wszędzie tam, gdzie dąży do odświeżenia języka, przełamania szablonu.

Każdy tekst realizuje zwykle kilka funkcji, z których jedna najczęściej jest dominująca. Funkcje te można podzielić na dwie grupy: komunikacyjne i pozakomunikacyjne.

Funkcje komunikacyjne[ | edytuj kod]

Funkcje komunikacyjne rozważane są, gdy wypowiedziom towarzyszą rozmaite intencje komunikacyjne. Wyróżnia się następujące funkcje komunikatu:

  • przedstawieniowa (poznawcza, informatywna, informacyjna) – skupia się na przekazaniu treści informacyjnej – np. w encyklopediach, słownikach, pracach i książkach naukowych.
  • ekspresywna (emotywna) – służy wyrażaniu uczuć i emocji za pomocą słów – np. w pamiętnikach, częściowo w reportażach
  • impresywna (konatywna) – służy wpływaniu na czyjeś poglądy, uczucia i czyny – np. w hasłach reklamowych, gdy próbujemy kogoś do czegoś przekonać.
  • fatyczna – służy do podtrzymania rozmowy, rozpoczęcia jej lub zakończenia – ogółem do nawiązania kontaktu. Charakterystyczne słowa to: „Dzień dobry”, „przepraszam”, „aha”, „naprawdę?” itp.
  • metajęzykowa – jest to przekazywanie informacji o języku za pomocą języka – np. formuły gramatyczne, hasła w słownikach gramatycznych. Przykład: „Zdanie złożone ma co najmniej dwa orzeczenia”
  • poetycka (estetyczna) – skupienie uwagi na walorach estetycznych komunikatu (por. styl artystyczny).
  • Funkcja metajęzykowa - funkcja, która polega na przekazywaniu za pomocą pewnych słów i wyrażeń należących do języka informacji o samym języku - o jego budowie, działaniu i znaczeniu wchodzących w jego skład wyrazów (rzeczownik, czasownik, zdanie, definicje słownikowe); funkcja posiadająca język charakterystyczny dla danej dziedziny nauki.Funkcja impresywna – polega na wpływaniu na odbiorcę, nakłonieniu go do podjęcia pewnych działań, wywołaniu u niego określonych reakcji w postaci zachowań, postaw, przekonań.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Funkcje języka – relacje języka do szeroko rozumianego środowiska. Przez środowisko rozumiemy tu świat, rzeczywistość, przyrodę, społeczeństwo, ludzi, struktury społeczne, kulturę, procesy psychiczne, emocje, sytuacje komunikacyjne.
    Styl artystyczny – styl literatury pięknej. Cechuje się występowaniem różnych środków językowych właściwych danej epoce (onomatopeje, porównania, metafory, epitety, rym, rytm), bogactwem słownictwa, środków obrazowania, obecnością elementów innego stylu.
    Funkcja prezentatywna – polega na tym, że mówiący niezależnie od własnej woli przekazuje za pośrednictwem tworzonego tekstu informacje o: swoim pochodzeniu, wieku, płci, wykształceniu i światopoglądzie (barwa głosu, inna u kobiet i mężczyzn, dobór wyrazów).
    Funkcja informacyjna (informatywna) - polega na powiadomieniu o różnych stanach rzeczy świata zewnętrznego lub sfery psychicznej. Skupia się na samym komunikacie i jego wartości informacyjnej. W wypowiedzi o funkcji informatywnej przeważają zdania oznajmujące, brak w tych tekstach zachowania emocjonalnego.
    Gwary góralskie – nieprecyzyjny, potoczny termin określający gwary mieszkańców Polskich Karpat, zwykle jednak utożsamiany z gwarą podhalańską.
    Funkcja sprawcza (performatywna) - polega na dokonywaniu zmian w stanie rzeczy za pomocą słowa np. w sądzie: "został skazany na dożywocie"
    Roman Osipowicz Jakobson (ur.11 (kalendarz juliański)/ 23(kalendarz gregoriański) października 1896 w Moskwie, zm. 18 lipca 1982 w Bostonie) – rosyjski językoznawca, teoretyk literatury, slawista oraz teoretyk języka. Współtwórca metody strukturalnej, w swojej pracy łączył kompetencje literaturoznawcy i językoznawcy.

    Reklama