Frygia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mapa Azji Mniejszej
Frygia jako prowincja rzymska
Frygowie

Frygia (łac. Phrygia) – starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, położona między Bitynią, Myzją, Lidią, Karią, Lycją, Pamfilią, Lykaonią i Galacją. Była znana z kwitnącego rolnictwa i chowu bydła, kopalni złota i kamieniołomów marmuru. Zamieszkiwali ją spokrewnieni z Trakami indoeuropejscy Frygowie, którzy przybyli na te ziemie około 1000 r. p.n.e. Stolicą Frygii było Gordion. Aż do najazdu Kimerów (około 700 p.n.e.) Frygia była niezależnym królestwem. Rozkwit sztuki frygijskiej przypadł właśnie na ten okres: IX i VIII w. p.n.e. Niektóre greckie mity są pochodzenia frygijskiego. Jako bóstwa krajowe czczono Mena, Cybele (Kybele), Attisa i Sabazjosa.

Pergamon, Królestwo Pergamońskie (też Pergameńskie) – państwo hellenistyczne w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w mieście Pergamon, istniejące w latach 283-133 p.n.e. i rządzone przez dynastię Attalidów. Od około 236 p.n.e. było królestwem rządzonym przez króla (basileusa).Attis – bóg wegetacji, w mitologii frygijskiej, towarzysz bogini Kybele, przedstawiany jako młody pasterz. Dotknięty obłędem pozbawił się męskości i umarł, lecz bogini przywróciła go do życia. Attis stał się prototypem korybantów. Mit o Attisie i Kybele był popularny na całym Bliskim Wschodzie, prawdopodobnie od czasów prehistorycznych i należy do najstarszych jakie znamy. Ich kult rozpowszechnił się w antycznym Rzymie w czasie panowania imperatora Klaudiusza.

Około 600 p.n.e. dostała się pod panowanie Lidów, a w 546 p.n.e. Persów. Ponad dwieście lat później zdobył ją Aleksander Wielki. Po jego śmierci (323 p.n.e.) pozostawała pod zmiennymi rządami diadochów. W III w. p.n.e. na jej terytorium osiedlili się celtyccy Galatowie. Od 188 p.n.e. Frygia była w granicach Pergamonu i wraz z nim została przekazana w 133 p.n.e. republice rzymskiej przez ostatniego króla Pergamonu, Attalosa III Filometera.

Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264, zm. ok. 340) – pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei w Palestynie od 313. Uczeń Pamfila z Cezarei, obrońcy twórczości Orygenesa – jako wyraz oddania dla swego mistrza, przyjął przydomek syn Pamfila.

Frygia bardzo wcześnie uległa chrystianizacji. Jak podaje Euzebiusz z Cezarei (Hist. Eccl. ks. XVI) w czasach Dioklecjana jedno z miast frygijskich było całkowicie chrześcijańskie. Jednym z ważniejszych świętych frygijskich II w., któremu przypisuje się wiele cudów i nawróceń, był Avircius Marcellus (Abercius).

Diadochowie (od stgr. διάδοχος diadochos - "następca") – termin używany na określenie dowódców armii Aleksandra Macedońskiego, którzy przejęli władzę w imperium po jego śmierci w 323 roku p.n.e. Wkrótce potem wybuchły między nimi wojny (zobacz: wojny diadochów) o kontrolę nad ziemiami podbitymi przez Aleksandra.Galatowie grecka nazwa nadana Celtom , którzy wtargnęli do Grecji i Macedonii na początku III w. p.n.e. i osiedlili się w Azji Mniejszej zachowując etniczną odrębność.

Po podziale imperium rzymskiego w 395 roku Frygia znalazła się w cesarstwie wschodnim. Po bitwie pod Manzikertem w 1071 roku przejściowo znalazła się pod panowaniem Seldżuków. Pod koniec XI wieku, wraz z całą zachodnią Anatolią, wróciła ona pod panowanie Bizantyńczyków. W 1204 roku, po zdobyciu Konstantynopola przez krzyżowców z IV krucjaty, Cesarstwo Bizantyńskie uległo rozpadowi. Frygia weszła w skład Cesarstwa Nikei. Po odbiciu Konstantynopola w 1261 roku, za rządów cesarza Michała VIII Paleologa, Frygia weszła ponownie w skład Cesarstwa Bizantyńskiego. W XIV wieku jej terytorium podbili Turcy osmańscy. Od tego czasu Frygia pozostaje częścią Turcji.

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.Filadelfia (gr.Φιλαδέλφεια, łac. Philadelphia), obecnie Alaşehir – antyczne miasto położone w krainie i prowincji Lidia, u stóp góry Tmolos.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Hierapolis
  • Filadelfia
  • czapka frygijska
  • Midas
  • Anatolia
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Por. polski przekład tego dzieła: Historia Kościelna. O Męczennikach Palestyńskich, Arkadiusz Lisiecki (tłumacz. z greckiego, wstęp, objaśn. indeksy). Poznań 1924, s. 632, seria: Pisma Ojców Kościoła 3.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Joël Guilleux: Les Phrygiens. De vers 1200 à vers 700 (fr.). W: Antikforever.com: „4000 ans d’histoire...” [on-line]. [dostęp 2010-09-31].
  • Phrygia (ang.). W: Online encyclopedia (Britannica) [on-line]. [dostęp 2010-09-02].
  • Francesco D’Andria, Paul Arthur: Hierapolis of Phrygia, Pamukkale: An archeological guide. Stambuł: 2003, seria: Ancient cities of Anatolia 5.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Frygijczycy albo Frygowie - starożytny lud indoeuropejski pochodzący z Bałkanów. Przed końcem drugiego tysiąclecia Frygowie osiedlili się w środkowej Anatolii, głównie w zakolu rzeki Halys, na terenach poprzednio zajmowanych przez Hetytów. Posługiwali się językiem frygijskim. Byli blisko spokrewnieni z Grekami. Czasem są utożsamiani z Muszkami, znanymi ze źródeł asyryjskich. Utworzyli państwo Frygia, które przeżywało największy rozkwit w okresie panowania króla Midasa. Frygijczycy opierali swoją kulturę o tradycję anatolijską.
    Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii Cesarstwa
    Turcy osmańscy – nazwa nadawana pierwotnie jednemu ze szczepów oguzyjskich, który z Azji Środkowej przybył u schyłku XIII wieku do zachodniej Anatolii i tu, pod zwierzchnictwem anatolijskich Seldżuków, założył małe lenne księstwo ze stolicą w Söğüt. Pierwszym wodzem Turków osmańskich był Osman I (od jego imienia pochodzi nazwa dynastii, jak też ogółu zislamizowanej ludności Turcji osmańskiej). Po upadku Seldżuków Turcy osmańscy szybko rozszerzyli swe panowanie i w XV wieku władali już całą Azją Mniejszą i większością Bałkanów. Stworzyli silne, scentralizowane państwo – imperium osmańskie.
    Kybele (hetyckie Kubaba, gr. Kybele lub Kybebe, łac. Cybele lub Cybebe) to frygijska bogini płodności, urodzaju, wiosny i miast obronnych, strażniczka zmarłych. Była czczona od tysiącleci w całej Azji Mniejszej jako Magna Mater. Na jej cześć tańczyli Korybanci. W mitologii frygijskiej młodym kochankiem Kybele był Attis. Jej kult przetrwał w Rzymie do V w. n.e.
    Men (gr. Μήν) – hellenistyczno-rzymskie bóstwo synkretyczne czczone na obszarze starożytnej Azji Mniejszej (Anatolii).
    Myzja (gr. Mysía) − kraina w północno-zachodniej części Azji Mniejszej, otoczona od północy Propontydą, Hellespontem od północnego-zachodu i Morzem Egejskim od strony zachodniej. Od wschodu kraina graniczyła z Frygią, a od południowej strony z Lidią.
    Sabazjos (lub Sabasios, gr. Σαβάζιος Sabázios) – bóg pochodzenia frygijskiego w mitologii greckiej. Był utożsamiany przez Greków z Dionizosem. Miał być synem Zeusa i Persefony. Zeus spłodził go z Korą, przyjąwszy postać węża. Węże odgrywały sporą rolę w jego kulcie o charakterze orgiastycznym (obok prawej dłoni w geście błogosławieństwa). On sam także chętnie przyjmował tę postać. Przedstawiano go jako brodatego mężczyznę w czapce frygijskiej. Jego atrybutami obok węży były też jaszczurki, żółwie, żaby i szyszka pinii.

    Reklama