Fryderyk Jarosy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica upamiętniająca teatrzyk Qui Pro Quo i jego artystów przy ul. Senatorskiej 29/31 w Warszawie

Fryderyk Franciszek Jarosy, także Fryderyk Jarossy, Fryderyk Járosy (ur. 10 października 1890 w Grazu, zm. 6 sierpnia 1960 w Viareggio) – polski konferansjer węgierskiego pochodzenia, reżyser teatralny i dyrektor wielu teatrów kabaretowych międzywojennej Warszawy, literat, satyryk, piosenkarz.

Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Życiorys[ | edytuj kod]

Młodość[ | edytuj kod]

Urodził się w Austro-Węgrzech. W plebiscycie, pomimo węgierskiego pochodzenia, wybrał narodowość austriacką, a w 1938 otrzymał honorowe polskie obywatelstwo. W 1913 poślubił rosyjską arystokratkę Natalię von Wrotnowsky; mieli dwoje dzieci. Do Polski przyjechał w 1924 jako członek rosyjskiego teatrzyku Siniaja Ptica (Niebieski Ptak) i pozostał w Warszawie na wiele lat. Legenda głosi, że został w Warszawie z powodu Ordonki.

Parada Warszawy (tytuł alternatywny: Parada Gwiazd Warszawy) - polski, czarno-biały film fabularny z 1937 roku. Do naszych czasów zachowało się ok. 20 minut.Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Rok po przybyciu do Polski zadebiutował w Qui Pro Quo także w roli konferansjera. Na początku nie znał języka polskiego, nauczył się go jednak bardzo szybko, do końca zachowując lekki cudzoziemski akcent. Do legendy przeszło jego powiedzenie „Prouszi panstwa” wygłaszane przed kurtyną, gdy zapowiadał kolejny występ.

e-teatr.pl – polski portal teatralny stworzony w 2004 roku przez Dział Dokumentacji Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie . Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.

Antoni Słonimski w Alfabecie wspomnień tak wspomina Jarosy'ego: .mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

Zaproponowano mi napisanie i wygłoszenie słowa wprowadzającego oraz opracowanie tekstów polskich Járosy’ego. Niewiele było czasu. Całą noc przy kawie i koniaku spędziłem w pokoju hotelu Bristol, ucząc Járosy’ego. Bestia była tak zdolna, że nad ranem mówił już za dobrze. Pozostawał jeszcze problem widowni. Co odpowiedzieć, gdy się ktoś z sali zwróci z jakąś uwagą? Járosy umiał już swój tekst, ale nie rozumiał po polsku. Zaproponowałem mu zwrot uniwersalny: „Motorniczemu surowo zabrania się rozmawiać z pasażerami”. Udało się, bo w dniu premiery ktoś istotnie odezwał się z widowni, i gdy Járosy wygłosił tę czysto warszawsko-tramwajową sekwencję, dostał rzęsiste brawa, które przez długie lata towarzyszyły występom tego ulubieńca publiczności warszawskiej.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (wg definicji Stefanii Skwarczyńskiej), czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.

Założyciel warszawskich teatrów kabaretowych[ | edytuj kod]

Julian Tuwim, Fryderyk Jarossy i Marian Hemar podczas próby wodewilu

Był dyrektorem, reżyserem i założycielem wielu warszawskich teatrów kabaretowych: 1 października 1931 założył Kabaret Banda, 1 września 1933 otworzył Cyganerię, 1 sierpnia 1935 Cyrulika Warszawskiego, 5 października 1938 Teatr Buffo.

IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza danych na temat filmów i ludzi z nim związanych. Zawiera informacje o aktorach, reżyserach, scenarzystach, producentach, montażystach, operatorach, muzykach itd. Informacje nie ograniczają się do kinematografii amerykańskiej.Marian Hemar, urodzony jako Jan Marian Hescheles, pseud. Jan Mariański, Marian Wallenrod, Harryman i inne (ur. 6 kwietnia 1901 we Lwowie, zm. 11 lutego 1972 w Dorking) – polski poeta, satyryk, komediopisarz, dramaturg, tłumacz poezji, autor tekstów piosenek.

Wspierał młodych artystów. Do jego uczniów i współpracowników zaliczali się między innymi: Hanka Ordonówna, Stefcia Górska, Aleksander Żabczyński, Stefania Grodzieńska, Jerzy Jurandot.

II wojna światowa[ | edytuj kod]

Aresztowany 24 października 1939 przez gestapo, zbiegł z transportu na przesłuchanie i ukrywał się przez pewien czas także na terenie getta warszawskiego. W czasie wojny używał nazwiska Franciszek Nowaczek. Brał udział w działalności konspiracyjnej, współpracując z wydziałem propagandy najpierw ZWZ, a następnie AK, pisał m.in. antyniemieckie wiersze satyryczne. Było ich ponad sto, były one, w tłumaczeniu niemieckim, przyklejane do niemieckich samochodów i pociągów, które jechały na front wschodni. W wersji polskiej drukowała je podziemna prasa. Publikował na łamach dziennika podziemnego „Demokrata” i w tygodniku satyrycznym „Moskit” oraz w „Krecie”. Wiersze ukazywały się pod pseudonimem Efen. Po powstaniu warszawskim (1944) był więźniem obozu koncentracyjnego Buchenwald.

Konferansjer (fr. conférencier) – osoba prowadząca przedstawienie, zapowiadająca poszczególne punkty programu, nadająca kształt widowiskom artystycznym o charakterze estradowym. Zadaniem konferansjera jest przedstawianie artystów, przygotowanie publiczności na ich występ, urozmaicanie przedstawień anegdotami i dowcipami.Kabaret Banda - otwarty 1 października 1931 r. przy Placu Trzech Krzyży (ul. Mokotowska 73) w Warszawie "kabaret komików". Jego twórcami byli Fryderyk Jarosy, Julian Tuwim i Marian Hemar.

W 1945 w Hanowerze wyszła broszurka Mein Kampf. Walka z doktorem Goebelsem z okupacyjnymi wierszami Jarosy’ego.

Działalność po wojnie[ | edytuj kod]

Po II wojnie światowej wyemigrował do Wielkiej Brytanii. W Londynie żył w skrajnym niedostatku. Organizował przedstawienia teatralne w emigracyjnych ośrodkach polskich, występował także czasem w audycjach nadawanych przez Wolną Europę i BBC na teren Polski. W 1948 komunistyczny rząd pozbawił go polskiego obywatelstwa.

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Konferansjerski styl Jarosy'ego, niemożliwy do dokładnego naśladowania i podrobienia, po wojnie kultywowali: Kazimierz Rudzki i Edward Dziewoński.

Zmarł w 1960 we Włoszech. Jego grób znajduje się obecnie na cmentarzu Neustifter Friedhof w Wiedniu.

Przedstawienia teatralne (wybór)[ | edytuj kod]

Występy aktorskie[ | edytuj kod]

  • 1924 – Black and white (Qui Pro Quo)
  • 1924 – Próba życia (Qui Pro Quo)
  • 1924 – Ghetto (Qui Pro Quo)
  • 1926 – Serwus, Jarosy (Qui Pro Quo)
  • 1926 – A tymczasem pod łóżkiem (Qui Pro Quo)
  • 1930 – Maj za pasem (Qui Pro Quo)
  • 1930 – Będzie gorąco (Qui Pro Quo)
  • 1931 – Ta Banda pięknie gra (Banda)
  • 1933 – Cyganeria rozfikana (Cyganeria)
  • 1933 – Z pocałowaniem ręki (Cyganeria)
  • Reżyseria[ | edytuj kod]

  • 1923 – Pękajcie narody (Qui Pro Quo)
  • 1935 – Pod włos (Cyrulik Warszawski)
  • 1935 – Na jeża (Cyrulik Warszawski)
  • 1935 – Z przedziałkiem (Cyrulik Warszawski)
  • 1935 – Wieczna ondulacja (Cyrulik Warszawski)
  • 1935 – Mycie głowy (Cyrulik Warszawski)
  • 1935 – Alfa i Omega (Cyrulik Warszawski)
  • 1935 – Frontem do radości (Cyrulik Warszawski)
  • 1937 – Jaś w raju bram (Cyrulik Warszawski)
  • 1938 – Sprzedajemy Warszawę, czyli Frick–frack (Cyrulik Warszawski)
  • II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Stefania Górska, znana jako Stefcia Górska właściwie Stefania Zadrozińska (ur. 6 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1986 w Warszawie) – polska aktorka, piosenkarka, tancerka i kompozytorka.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą a ZSRR i sojusznikami obydwóch państw w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.
    Obywatelstwo – więź prawna łącząca jednostkę (osobę fizyczną) z państwem, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki. Określenie spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty, należy do samego państwa – jest to jego kompetencja wyłączna. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa.
    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
    Filmweb (filmweb.pl) – największy polski serwis internetowy poświęcony filmom i ludziom kina. Druga co do wielkości baza filmowa na świecie po IMDb.com (na dzień 18 października 2012 roku) zawiera informacje o 517 560 filmach, 38 727 serialach, 10 491 grach i 1 636 554 ludziach filmu). Zawiera filmy ze 187 krajów, 9 byłych, 2 kraje, które zmieniły swoją nazwę na inną i 14 części należących do innych krajów (4 nieuznawane państwa, 5 autonomii, 1 byłą autonomię i 4 terytoria zależne).
    Cyrulik Warszawski - kabaret działający w latach 1935-1939 w Warszawie, przy ul. Kredytowej 14. Jego dyrektorem był Fryderyk Jarosy.
    Reżyser – artysta odpowiedzialny za całokształt dzieła scenicznego lub filmowego, autor spektaklu, filmu, widowiska muzycznego bądź estradowego. Tworzy koncepcję artystyczną sztuki, inspiruje współpracowników i kieruje nimi, a celem lepszego zademonstrowania swojej niepowtarzalnej indywidualności - adaptuje, przerabia tekst oryginalny. Funkcje reżysera określa rodzaj sztuki.

    Reklama