Friedrich Engels

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Fryderyk Engels)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Friedrich Engels (w wersji spolszczonej Fryderyk Engels; ur. 28 listopada 1820 w Wuppertalu, zm. 5 sierpnia 1895 w Londynie) – niemiecki filozof i socjolog. Był jednym z głównych ideologów socjalizmu, a także jednym z organizatorów i przywódców I i II Międzynarodówki. Do historii przeszedł jako jeden z najbliższych współpracowników Karla Marxa (którego rodzinę utrzymywał) oraz współtwórca marksizmu, materializmu historycznego i socjalizmu naukowego. Współautor „Manifestu komunistycznego".

Walka klas – pojęcie utworzone przez François Guizota, francuskiego polityka XIX wieku, zaadaptowane przez Karola Marksa.Poznańska szkoła metodologiczna (szkoła poznańska)- polski nurt marksizmu który odrzucał tzw. "humanistyczną interpretację marksizmu" starając się inkorporować do filozofii marksistowskiej elementy pozytywizmu i osiągnięcia szkoły lwowsko-warszawskiej. Szkoła poznańska koncentrowała się na zagadnieniach epistemologicznych i metodologicznych - w obręb jej zainteresowań wchodziła jednak przede wszystkim epistemologia historyczna, metodologia nauk humanistycznych i filozoficzne podstawy humanistyki (rozpatrywane z punktu widzenia marksizmu za pomocą metod analitycznych). Obok filozofów "szkoła poznańska" objęła więc także wielu historyków i metodologów historii. Do rozwoju filozofii analitycznej w UAM przyczynił się Kazimierz Ajdukiewicz. Główni reprezentanci szkoły byli jego sukcesorami - należeli do nich Jerzy Giedymin, Jerzy Kmita, Leszek Nowak i Jerzy Topolski.
Dom Engelsa na Primrose Hill w Londynie

Życiorys[ | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

Urodził się 28 listopada 1820 roku w bardzo religijnej rodzinie wyznającego pietyzm właściciela zakładów włókienniczych w Barmen i w Manchesterze. Uczęszczał do szkoły podstawowej w Barmen, w wieku 14 lat rozpoczął naukę w gimnazjum w Elberfeld.

W ujęciu Karola Marksa klasa społeczna przechodzi dwie fazy kształtowania, nazywane "klasą w sobie" i "klasą dla siebie".Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

Po ukończeniu szkoły w 1837 roku został zatrudniony w biurze jednej z fabryk ojca w Bremie. W tym okresie zaczął publikować pierwsze wiersze i prace literackie, które powstawały pod wpływem ruchu młodoniemieckiego.

W 1839 roku rozpoczął współpracę z czasopismami „Telegraph für Deutschland” oraz z „Morgenblatt”. Pisał artykuły pod pseudonimem Friedrich Oswald, ponieważ chciał uniknąć konfliktu rodzicami, którzy nie podzielali jego lewicowych poglądów. W artykułach poruszał tematykę polityczną, jednak by uniknąć cenzury łączył ją z zagadnieniami literackimi i historycznymi. W 1839 roku opublikował „Listy z Wuppertalu", reportaż oparty na wędrówkach po dzielnicach robotniczych i rozmowach z robotnikami z Wuppertalu. W listach pisał o kapitalistycznym wyzysku, opisywał pracę dzieci, biedę robotników, ich problemy ze zdrowiem i alkoholizm.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Materializm historyczny — marksistowska teoria, będąca zastosowaniem materializmu dialektycznego na obszarze historii i nauk społecznych. Według materializmu historycznego, stosunki ludzi w procesie produkcji są stosunkami podstawowymi i pierwotnymi, określającymi wszystkie inne stosunki społeczne, a mianowicie: stosunki polityczne i ideologiczne.

Służba wojskowa w Berlinie[ | edytuj kod]

W 1841 zgłosił się jako ochotnik do wojska. Służbę odbył jako oficer artylerii w Berlinie, samodzielnie opłacał własną kwaterę, nie mieszkał w koszarach, w tym okresie dysponował dużą ilością wolnego czasu, który spędzał na pobytach w berlińskich kawiarniach. Tam bliżej poznał lewicową interpretację filozofii Hegla. Poglądy heglistów, zwłaszcza Bruno Bauera, Ludwiga Feuerbacha i Davida Friedricha Straussa, wpłynęły na ukształtowanie się światopoglądu młodego Friedricha. Słuchał wykładów F. W. J von Schellinga na uniwersytecie berlińskim i oceniał je negatywnie. Publikował utwory literackie i filozoficzne, m.in. pamflet na temat filozofii Schellinga. W jednej z kawiarni w Berlinie spotkał po raz pierwszy Karola Marksa, wówczas redaktora naczelnego czasopisma „Rheinische Zeitung".

Leninizm, czasem określany jako marksizm-leninizm (ros. марксизм-ленинизм) lub bolszewizm, to doktryna polityczna i ekonomiczna, powstała na bazie wcześniej istniejącego marksizmu, którego filozoficznym źródłem był materializm dialektyczny opracowany przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa.Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.

W Berlinie poznał również Mojżesza Hessa, który był jednym z pierwszych niemieckich komunistów.

Pobyt w Manchesterze[ | edytuj kod]

W 1842 roku ukończył służbę wojskową. Ojciec wydelegował go do biura swojego przedsiębiorstwa Ermen & Engels w Manchesterze. Miasto było wówczas jednym z największych ośrodków przemysłu włókienniczego. Pobyt w mieście wywarł ważny wpływ na Engelsa. Tam poznał Mary Burns, robotnice, córkę imigrantów z Irlandii. Burns stała się jego partnerką życiową, przewodniczką po robotniczych dzielnicach Manchesteru, do których wejście dla osób z klas wyższych nie było bezpieczne. W 1845 roku w Lipsku opublikował napisaną w 1844 roku książkę „Położenie klasy robotniczej w Anglii", w której opisuje warunki życia i pracy robotników w Manchesterze. Książka była adresowana do niemieckiego czytelnika, została przetłumaczona na angielski dopiero w 1885 roku na potrzeby wydania amerykańskiego. Po raz pierwszy ukazała się w Anglii w 1892 roku. W tekście opisał sytuacje robotników przemysłu włókienniczego, koncentrując się przede wszystkim na niezwykle ciężkiej, długiej, wręcz niewolniczej pracy, niskich wynagrodzeniach, fatalnych warunkach bytowych, złych warunkach higienicznych, pracy dzieci, przemocy seksualnej wobec pracujących kobiet.

Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, m.in.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.Uniwersytet Humboldta w Berlinie (niem. Humboldt-Universität zu Berlin, HU Berlin) – najstarszy, założony przez Wilhelma von Humboldta w 1809, uniwersytet w Berlinie, w latach 1828-1946 funkcjonował pod nazwą Friedrich-Wilhelms-Universität, od 1949 pod imieniem braci von Humboldt: Wilhelma i Aleksandra.

W 1843 roku, w Londynie, poznał założycieli Związku Sprawiedliwych, lewicowej organizacji zrzeszającej robotników. Początkowo odmówił dołączenia do ugrupowania, w kolejnych latach nawiązał jednak ze związkiem współpracę.

Nawiązanie współpracy z Marksem[ | edytuj kod]

W roku 1844 wyjechał do Paryża, gdzie ponownie spotkał Karola Marksa. Wtedy nawiązał z nim współpracę, która trwała do śmierci Marksa. Od roku 1844 był współpracownikiem wydawanych przez Karla Marksa i Arnolda Rugego „Deutsch-Französische Jahrbücher”.

W 1844 napisał wspólnie z Marksem traktat Święta rodzina, czyli krytyka krytycznej krytyki, w którym poddał krytyce koncepcje młodoheglisty Bruno Bauera. W 1844 powrócił na krótko do rodzinnego miasta, gdzie zorganizował cykl wykładów na temat komunizmu wspólnie z Mojżeszem Hessem. Wzbudziło to podejrzenia policji. Coraz mocniejszy był konflikt Engelsa z ojcem, który nie akceptował działalności politycznej syna. W 1845 roku opuścił Prusy obawiając się aresztowania. W latach (1845–1848) przebywał razem z Marksem w Paryżu i Brukseli.

Rewolucja marcowa 1848 (niem. Märzrevolution) – demonstracje i wystąpienia mieszkańców Berlina i Wiednia, stolic Austrii i Prus w początkach Wiosny Ludów.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

Działalność komunistyczna[ | edytuj kod]

Friedrich Engels w wieku około 20 lat

W 1847 roku wziął udział w kongresie Związku Sprawiedliwych w Londynie, podczas którego ugrupowanie zostało przemianowane na Związek Komunistów. Engelsowi powierzono zadanie napisania programu politycznego ugrupowania. Efektem był tekst "Szkic komunistycznego wyznania wiary", który następnie stał się podstawą kolejnego manifestu pod tytułem "Zasady komunizmu". Tekst został opublikowany dopiero w 1914 roku. Engels proponował w nim między innymi likwidacje własności prywatnej, utworzenie demokratycznej konstytucji, jak również likwidacje tradycyjnej rodziny (wspólne wychowanie dzieci). Manifest Engelsa był omawiany na kolejnym kongresie Związku Komunistów. Nie wzbudził uznania, został odrzucony. Członkowie organizacji ustalili nowe ogólnikowe zasady komunizmu i powierzyli Marksowi i Engelsowi zadanie napisania nowego manifestu. W rezultacie powstał "Manifest komunistyczny", który opublikowano w Londynie w 1848 roku.

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Kapitał: krytyka ekonomii politycznej (niem. Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie) – główne dzieło Karla Marksa, w którym dał on wykład podstaw swych poglądów ekonomicznych i zaznaczył główne rysy krytyki współczesnego mu społeczeństwa oraz kapitalistycznego sposobu produkcji i jego następstw.

Okres Wiosny Ludów[ | edytuj kod]

W marcu 1848 roku rozpoczęły się w Prusach rozruchy będące częścią Wiosny Ludów. Skłoniło to Marksa i Engelsa do powrotu do Prus i reaktywacji pisma „Rheinische Zeitung" w Kolonii pod nazwą „Neue Rheinische Zeitung". Strategia pisma zakładała wówczas sojusz z liberalną burżuazją, pismo postulowało stosunkowo umiarkowane postulaty, takie jak wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego, zniesienie pozostałości feudalizmu, wprowadzenie zasiłków dla bezrobotnych. Pismo zdobyło dużą popularność, nakład wynosił 5000 egzemplarzy. Latem 1848 roku władze Prus rozpoczęły represje wobec niezależnej prasy, wydano nakazy aresztowania na Marksa, Engelsa i cały personel „Neue Rheinische Zeitung". Oznaczało to, że Engels musiał się ukrywać, wyjechał z Prus do Belgii i Francji. Pod koniec 1848 roku powrócił do Prus, w 1849 roku wziął udział w rozruchach w rodzinnym Elberfeld. Następnie brał udział w powstaniu w Badenii.

Lew Dawidowicz Trocki, właśc. Лейба Давидович Бронштейн, Lejba Dawidowicz Bronsztejn (ur. 7 listopada [26 października st.st.] 1879 w Janówce w guberni chersońskiej, zm. 21 sierpnia 1940 w Meksyku) – rewolucjonista rosyjski, jeden z twórców i przywódców RFSRR i ZSRR. Przewodniczący Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego w Piotrogrodzie w czasie rewolucji październikowej, członek Biura Politycznego RKP(b) i WKP(b), komisarz ludowy spraw zagranicznych RFSRR, następnie komisarz ludowy wojny i marynarki wojennej w rządzie RFSRR i ZSRR (do 1925). Konkurent Józefa Stalina do objęcia władzy po śmierci Włodzimierza Lenina. L. Trocki został zamordowany z polecenia J. Stalina, Sekretarza Generalnego WKP(b).Awangarda klasy – pojęcie wywodzące się z teorii klas, myśli społecznej marksizmu. Jest to według tej teorii przodująca część danej klasy społecznej, jej siła kierownicza.

Powrót do Anglii[ | edytuj kod]

Po klęsce ruchów rewolucyjnych opuścił Prusy, osiadł w Anglii. Konflikt z rodzicami zaostrzył się do tego stopnia, że matka przestała przesyłać mu pieniądze. Rodzina wymusiła na nim, by porzucił działalność polityczną i dziennikarską i powrócił do pracy w firmie Ermen & Engels w Manchesterze. Od 1850 przez kolejne 19 lat pracował w biurze przedsiębiorstwa. Wciąż miał kontakt z Marksem i ruchem komunistycznym. Dzięki wynagrodzeniu z pracy w firmie ojca utrzymywał Marksa i jego rodzinę.

Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

W 1869 roku, po śmierci ojca, zawarł umowę z Gottfriedem Ermenem, współwłaścicielem firmy Ermen & Engels. Na jej mocy Ermen wykupił od niego udziały w przedsiębiorstwie za łączną kwotę odpowiadającą około 1.2 mln funtów w przeliczeniu na dzisiejszą wartość nabywczą. W rezultacie Engels mógł zrezygnować z pracy i oddać się w pełni działalności publicystycznej i politycznej.

Manchester – miasto (city) w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie metropolitalnym Greater Manchester. W sensie formalnym stanowi samodzielny dystrykt metropolitalny.Teologia wyzwolenia – ruch teologiczny w Kościele katolickim powstały po Soborze watykańskim II. Szczególnie rozpowszechniona jest w Ameryce Łacińskiej oraz wśród jezuitów.

Okres londyński[ | edytuj kod]

Od 1870 pracował jako publicysta w Londynie. Został wybrany do Rady Generalnej I Międzynarodówki. Organizacja zrzeszała wówczas robotników i działaczy o różnorodnych poglądach. Marksizm nie był dominującym światopoglądem ugrupowania. Engels stawiał sobie za cel przekonanie działaczy do marksizmu, głównym jego rywalem w walce o hegemonie ideologiczną był anarchista Michał Bakunin.

Totalitaryzm (dawniej też: totalizm) – system rządów dążący do całkowitej władzy nad społeczeństwem za pomocą monopolu informacyjnego i propagandy, ideologii państwowej, terroru tajnych służb wobec przeciwników politycznych, akcji monopolowych i masowej monopartii. Termin totalitario stworzył na początku lat 20. XX wieku Benito Mussolini dla określenia systemu państwowego, który wprowadzał, charakteryzując go: Wszyscy w państwie, nikt poza nim, nikt przeciw niemu. Totalitaryzm charakteryzuje państwa, w których ambicje modernizacyjne i mocarstwowe idą w parze z brakiem tradycji demokratycznej lub – jak w przypadku Niemiec – rozczarowania demokracją, jej kryzysem lub niedostatkiem. Występowały różne odmiany totalitaryzmu zarówno wśród prawicy, jak i lewicy.Nadbudowa społeczeństwa - w teorii marksistowskiej, ogół nieekonomicznych instytucji, działań i form świadomości społecznej występujących w danym społeczeństwie. Nadbudowa determinowana jest przez bazę, czyli ogół stosunków produkcji.

Po 1876 roku opublikował „Przewrót w nauce dokonany przez pana Eugeniusza Dühringa“ (tekst popularnie nazywany „Anty-Dühring“), w którym przedstawił jeden z najbardziej wpływowych wykładów teorii marksizmu i komunizmu. Jeden z rozdziałów ksiązki został rozwinięty w osobno wydaną pracę „Rozwój socjalizmu od utopii do nauki“. Była to jego najgłośniejsza i najbardziej popularna książka, w przystępny sposób przedstawiała rozwój socjalizmu, uznając marksizm i komunizm za najdoskonalsze formy jego rozwoju.

Ludwig Andreas Feuerbach (ur. 28 lipca 1804 w Landshut, zm. 13 września 1872 w Rechenbergu, obecnie Norymberga) – niemiecki filozof. Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.

Po śmierci Marksa w 1883 roku pełnił funkcję edytora spuścizny literackiej Marksa. Nadzorował tłumaczenie książek Marksa na angielski, włoski, duński i francuski. Przygotował wydanie drugiego i trzeciego tomu „Kapitału“. W przypadku trzeciego tomu „Kapitału“, wydanego w 1893, dokonał w dziele znaczących modyfikacji, zmienił początkowy zamysł Marksa, wstawił przypisy, zmienił podział na sekcje i dodał własne przemyślenia.

Filozofia marksistowsko-leninowska – radziecka wersja filozofii marksizmu, która powstała w latach 20. XX wieku i przez dziesięciolecia była oficjalną filozofią w Związku Radzieckim oraz w krajach bloku wschodniego. Młode Niemcy (Junges Deutschland) – ruch literacki trwający od 1830 (francuskiej rewolucji lipcowej) do rewolucji marcowej w 1848 roku.

Po śmierci Engelsa w 1895, jego zwłoki zostały skremowane, a prochy – zgodnie z życzeniem zmarłego – wrzucone do Atlantyku.

Pomnik Engelsa w Wuppertalu

Poglądy[ | edytuj kod]

Engels w 1856 roku

Materializm historyczny[ | edytuj kod]

Uchodzi za współtwórcę (obok Marksa) koncepcji materializmu historycznego, w myśl której idee i wyobrażenia są zawsze wyrazem konfliktu klasowego w obrębie społeczeństwa. Materializm historyczny zakłada, że to nie świadomość ludzi określa ich byt, a raczej odwrotnie, byt określa świadomość, przez "byt" rozumiał warunki społeczno-ekonomiczne. Z tym związane jest pojęcie „fałszywej świadomości", które odnosi się do tego, że prawdziwe przyczyny danego zjawiska historycznego (np. reformacji czy romantyzmu) są wiązane z ideami (np. religią, filozofią), a nie z prawdziwymi siłami społeczno-ekonomicznym (np. dążeniem klas posiadających do tłumienia buntów robotniczych).

Slavoj Žižek (Sławoj Żiżek; ur. 21 marca 1949 w Lublanie) – słoweński socjolog, filozof, marksista i krytyk kultury.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Engels zastosował i przestawił tę teorię m.in. w książce „Wojna chłopska w Niemczech" (1850), poświęconej powstaniu chłopskiemu w latach 1524-1526.

Materializm dialektyczny[ | edytuj kod]

Stworzył koncepcje materializmu dialektycznego. Jej główne zasady przedstawił w „Dialektyce przyrody", zbiorze notatek wydanych dopiero w 1927 roku. Koncepcja ta była inspirowana dialektyką Hegla, teorią ewolucji i nowymi odkryciami w zakresie fizyki. W odróżnieniu od Hegla Engels uznawał, że przyczyny zjawisk nie są uzależnione od ewolucji świata Ducha, a raczej wynikają ze zmian materialnych. Teoria Engelsa próbowała wyjaśnić zjawiska społeczne i historyczne poprzez odniesienie ich do praw przyrody. Materializm dialektyczny był oparty na 3 zasadach:

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling (ur. 27 stycznia 1775 r. w Leonbergu, zm. 20 sierpnia 1854 r. w Bad Ragaz) – niemiecki filozof, jeden z trzech głównych przedstawicieli klasycznego idealizmu niemieckiego (obok Hegla i Fichtego), inicjator romantyzmu.
  1. Przechodzenia ilości w jakość i odwrotnie, które oznaczało, że zmiana jakościowa w świecie jest wynikiem zmiany ilościowej w świecie naturalnym, np. rosnąca ilość atomów w cząsteczce powoduje zmianę jakościową.
  2. Praw wzajemnego przenikania się przeciwieństw, które głosiło, że sprzeczności zawarte w zjawisku naturalnym są kluczowe dla jego dalszego rozwoju.
  3. Prawo zaprzeczenia zaprzeczenia, które mówiło, że sprzeczności w danym zjawisku prowadzą do wyłonienia się nowego etapu rozwoju, który zostaje potem zanegowany przez następny etap.

Poglądy na sprawy międzynarodowe[ | edytuj kod]

Był zwolennikiem odzyskania niepodległości przez Polskę. Wynikało to z przekonania, że szowinizm niemiecki wpływa negatywnie na solidarność pomiędzy robotnikami polskimi i niemieckimi, która jest konieczna w celu poprawienia ich położenia. Z drugiej strony widział w zachowaniu Prus kolonializm, który potępiał, bo uważał za część systemu kapitalistycznego, który wyzyskiwał pracowników. Z podobnych względów popierał Chiny i Irlandię, kraje buntujące się przeciwko hegemonii Wielkiej Brytanii.

Marksizm analityczny – styl w filozofii anglojęzycznej i w naukach społecznych w latach 80., który charakteryzował się "jasnym i rygorystycznym myśleniem o kwestiach, które są zwykle zakryte mgłą ideologiczną". "Marksisci analityczni" zajmowali się krytycznym czytaniem dzieł Marksa, nie sytuując się w żadnej z klasycznych teorii interpretacyjnych. Jedną z głównych cech filozoficznych ruchu było odrzucenie elementów heglowskich zwykle wiązanych z marksizmem. Główni przedstawiciele tej nieformalnej grupy to G. A. Cohen, John Roemer, Jon Elster, Adam Przeworski, Erik Olin Wright, Philippe van Parijs i Robert-Jan van der Veen. Stałymi elementami metodologicznymi obecnymi w pismach tzw. "Grupy wrześniowej" (składającej się ze wspomnianych autorów) był indywidualizm metodologiczny oraz racjonalność (przy wykorzystaniu narzędzi stworzonych przez teorię racjonalnego wyboru).Polona – polska biblioteka cyfrowa, w której udostępniane są zdigitalizowane książki, czasopisma, grafiki, mapy, muzykalia, druki ulotne oraz rękopisy pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz instytucji współpracujących.

Geneza rodziny[ | edytuj kod]

W książce „Pochodzenie rodziny, własności prywatnej i państwa“ (1884) przedstawił teorie genezy instytucji rodziny i państwa. Książka jest polemiką z popularną wówczas pracą antropologa kultury Lewisa Morgana. Geneza rodziny jest, zdaniem Engelsa, związana z prawem własności. Wynika z ustanowienia rodzinnych praw własności, które są odmienne od praw plemiennych czy klanowych (w społeczeństwach pierwotnych wg Engelsa własność była wspólna). Ustanowienie własności prywatnej było związane z wprowadzeniem zwyczaju dziedziczenia w linii męskiej. Oznaczało to odebranie praw kobietom, które od tego momentu zostały pozbawione własności i możliwości decydowania o majątku. W konsekwencji kobiety zostały sprowadzone do roli, jak to ujmuje Engels, „narzędzia do rodzenia dzieci“, stały się podległe mężczyznom, ich prawa i wolności zostały ograniczone. Zmiany społeczne w epoce gwałtownej industrializacji doprowadziły zdaniem Engelsa do zakwestionowania tego patriarchalnego wzorca, ponieważ kobiety rozpoczęły pracę w fabrykach, nie doprowadziło to jednak do pełnego równouprawnienia.

Dictionary of National Biography (DNB) – słownik biograficzny stanowiący standardowy punkt odniesienia w dziedzinie biografii znanych postaci brytyjskiej historii, publikowany od 1885. W 1996 Uniwersytet Londyński opublikował wolumin korekcji zebranych na podstawie Biuletynu Instytutu Badań Historycznych. Zaktualizowany Oxford Dictionary of National Biography (ODNB) został opublikowany 23 września 2004 jako 60-tomowe wydawnictwo i publikacja on-line.Badenia (niem. Baden) – kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec. Od 1951 roku wchodzi w skład kraju związkowego Badenia-Wirtembergia.

Pełne równouprawnienie wg Engelsa jest możliwe w systemie komunistycznym, w którym zlikwidowana zostanie własność prywatna. Miałoby się tak stać, ponieważ w komunizmie również prace domowe staną się społeczne, kobiety nie będą musiały zajmować się domem, bo będzie to taka sama gałąź gospodarki, jak każda inna. Engels postulował, by również wychowanie dzieci stało się sprawą publiczną. W systemie komunistycznym wg niego kobiety nie będą już wychodziły za mąż dla pieniędzy (co jego zdaniem jest normą w społeczeństwie kapitalistycznym), nie będą musiały tolerować niewierności czy brutalności męża z obawy przed utratą własności, małżeństwa będą budowane wyłącznie na miłości i wzajemnym szacunku, a nie na motywacjach finansowych.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Róża Luksemburg, właśc. Rozalia Luxenburg (ur. 5 marca 1871 w Zamościu, zm. 15 stycznia 1919 w Berlinie) – działaczka i ideolog polskiego i niemieckiego ruchu robotniczego.

Wpływ na kształtowanie programu SPD[ | edytuj kod]

Engels redagował pierwszy projekt programu erfurckiego przyjętego później przez SPD na zjeździe w 1891 roku. W programie akcentował konieczność demokratycznej drogi do komunizmu. Uważał, że wprowadzenie powszechnego prawa wyborczego sprawi, że SPD przejmie władzę w Niemczech drogą demokratycznych wyborów. Było to złagodzenie jego wcześniejszego stanowiska. Wcześniej uznawał, że kapitalizm rozpadnie się na skutek krótkotrwałego kryzysu, a etapem przejściowym do socjalizmu będą rządy liberalnej burżuazji. Pod koniec życia był przekonany, że najlepszą drogą do socjalizmu w Niemczech będzie umacnianie się demokratycznych partii socjalistycznych, takich jak SPD. Jego poparcie dla demokracji było jednak warunkowe, zalecał drogę demokratyczną w Niemczech, uznawał jednak, że w innych krajach np. Francja, Włochy, Belgia komuniści mogą wybierać inne strategie wprowadzenia socjalizmu.

Opium ludu (a. opium mas; niem. Opium des Volkes) – fraza Karola Marksa określająca religię jako zbiór złudzeń mających na celu uśmierzenie cierpienia. Marks był ateistą i twierdził, że w zdobywaniu szczęścia ludziom owo opium przeszkadza.Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur. 27 sierpnia 1770 w Stuttgarcie, zm. 14 listopada 1831 w Berlinie) – niemiecki filozof, twórca nowoczesnego systemu idealistycznego.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
Bruno Bauer [ur. 6 września 1809 w Eisenbergu (Księstwo Sachsen-Altenburg), zm. 13 kwietnia 1882 w Rixdorfie pod Berlinem] – niemiecki teolog, filozof i historyk. Brat Edgara. Był przedstawicielem lewicy heglowskiej, negował autentyczność Ewangelii i historyczność Jezusa.
Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.
28 listopada jest 332. (w latach przestępnych 333.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 33 dni.
Ekonomia marksistowska - ogół ekonomicznych przemyśleń i teorii sformułowanych przez Karola Marksa i rozwijanych przez jego następców.
Neokomunizm to nieformalna nazwa nurtu społeczno-politycznego. Reprezentuje on zasadnicze teorie społeczno-gospodarcze zawarte w dziełach Karola Marksa i Fryderyka Engelsa. Odcina się częściowo lub całkowicie od metod działania dyktatury komunistycznej.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Reklama