Fronda (bunt)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Epizod walk frondystów z armią królewską

Fronda (z fr. fronde – proca) – francuski ruch polityczny w latach 1648–1653. Nazwa fronda pochodzi od procy – broni nierozważnych dzieci, do których porównywano buntowników. Rozróżnia się dwie frondy – parlamentarną i książęcą.

Oliver Cromwell (ur. 25 kwietnia 1599 w Huntingdon, zm. 3 września 1658 w pałacu Whitehall w Londynie) – polityk angielski, główna postać angielskiej wojny domowej, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii 1653–1658. Cromwell uważany jest za dziesiątego spośród 100 najwybitniejszych Brytyjczyków wszech czasów.Nepotyzm (łac. nepos – wnuk, potomek) – faworyzowanie członków rodziny przy obsadzaniu stanowisk i przydzielaniu godności.

Fronda parlamentarna[ | edytuj kod]

Nazywana jest inaczej starą frondą (1648–1649). Rozpoczęła się od wystąpień ludności Paryża przeciwko kardynałowi Jules'owi Mazarinowi. Następstwem tego było wystąpienie parlamentu paryskiego pod przewodnictwem Pierre’a Broussela przeciwko podatkom oraz ograniczaniu prawa do rejestracji ustaw. Największe wzburzenie wywołało podniesienie podatków pośrednich od wina i soli. Sól jako niezbędny środek konserwujący, sprzedawana była w różnych cenach, ale zawsze wysokich. Często dochodziło do sytuacji, w której sąsiadujące ze sobą prowincje obciążone były całkowicie nieproporcjonalnie. Buntujący się zwracali również uwagę na obsadzanie urzędów fachowcami pochodzącymi z burżuazji i członków rad królewskich. Był to najzwyczajniejszy w świecie nepotyzm. Gdy wreszcie rząd postanowił zwiększyć obciążenia dziedzicznych urzędników, powstała sytuacja kryzysowa. Parlament paryski w maju 1648 zaprotestował przeciw edyktom podnoszącym podatki, wznawiając swe roszczenia do wpływu na królewskie ustawodawstwo. Postanowiono sformułować program zasadniczych reform politycznych, przedstawiając parlament w roli obrońcy ludu. Ubiegano się również o zniesienie całkowite urzędu intendentów, czy o zaniechanie arbitralnych aresztów. Wszystko to godziło w absolutystyczne koncepcje ustrojowe. Przez trwające już wcześniej rebelie Mazarin zmuszony był grać na zwłokę. W sierpniu 1648 po zwycięstwie nad Hiszpanami, kardynał poczuł się dużo pewniej, aresztując przy tym dwóch bardzo popularnych sędziów parlamentu. Lud Paryża zareagował na to żywiołowo, budując 1200 barykad, a straż miejska złożona z burżuazji wystąpiła przeciwko dworowi. Mimo bojowego nastawienia do buntu Anny Austriaczki, Mazarin wypuścił aresztowanych i uznał żądania parlamentu. Jednak w obliczu sukcesów rewolucji angielskiej, zapadła decyzja o zbrojnym rozprawieniu się z powstaniem. Dwór przeniósł się do St.Germain, armia pod dowództwem księcia de Conde obległa stolicę, jednak Kondeusz był zbyt słaby, a paryżanie bronili się dzielnie.

Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Sfery rządzące frondą starały się wyzyskać sytuację międzynarodową. Pertraktowano z Hiszpanami, z którymi rząd Mazarina ciągle prowadził wojnę, a którzy liczyli na sukces frondy i obalenie pierwszego ministra. O losach powstania mogła zdecydować silna armia Turenne’a który opowiedział się za frondą. Mazarin jednak przekupił jego wojsko i zmusił do ucieczki do Holandii. Skłoniło to parlament paryski do zawarcia kompromisu z Mazarinem w marcu 1649. Podpisano kompromisowy układ w Rueil-Malmaison w 1649 roku.

Wojna (ang. war, fr. guerre, niem. Krieg, hiszp. guerra, łac. bellum) – zorganizowany konflikt zbrojny między państwami, narodami lub grupami etnicznymi i społecznymi.Ludwik Burbon, zwany Kondeuszem Wielkim (ur. 8 września 1621 w Paryżu, zm. 11 grudnia 1686 w Fontainebleau) – książę de Condé, marszałek Francji, jeden z największych dowódców wojskowych w historii.

Fronda książąt[ | edytuj kod]

Zwana jest też młodą frondą (1649–1653). Fronda paryska, znajdując echo na prowincji, doprowadziła do drugiego etapu buntu. Były to spiski arystokratyczne z Wielkim Kondeuszem na czele, popierane przez Hiszpanię, oraz ruchy ludowe (najsilniejsze w Bordeaux, Normandii i Langwedocji). Kondeusz zawarł sojusz z królem hiszpańskim Filipem IV, który był ciągle w stanie wojny z Francją. Również Cromwell szukał porozumienia z uczestnikami buntu. Fronda zmusiła kardynała Mazarina do czasowego opuszczenia Francji, a w 1652 roku jej wojska zajęły Paryż. Sukces Mazarina, przywołanego z powrotem przez Annę Austriaczkę, ułatwili sami frondyści, skłóceni i nieudolni. Upadek frondy w 1653 roku umocnił władzę absolutną we Francji. Ruchy ludowe zostały stłumione, a arystokracja pogodziła się z rządem.

Jules Mazarin właściwie Giulio Raimondo Mazzarini (ur. 14 lipca 1602 w Pescina, Włochy, zm. 9 marca 1661 w Vincennes, Francja) – francuski kardynał, od 1642 pierwszy minister Francji.Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.

Główni aktorzy wydarzeń[ | edytuj kod]

  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Baszkiewicz, Jan; Historia Francji. 2008. Wrocław: Ossolineum.
  • Mączak, Antoni; Europa i świat w początkach epoki nowożytnej. Cz.1. 1991. Warszawa: Wiedza Powszechna.
  • Normandia (fr. Normandie) – kraina historyczna i geograficzna w północnej Francji, nad kanałem La Manche. 1 stycznia 2016 roku kontynentalna Normandia liczyła 3 328 364 mieszkańców, a średnia gęstość zaludnienia wynosiła 111 mieszkańców na km².Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.




    Warto wiedzieć że... beta

    Bordeaux (wym. MAF [bɔʁdo]; oksyt. Bordèu) – miasto i gmina we Francji, stolica regionu Nowa Akwitania, w departamencie Żyronda.
    Pierre Broussel (ok. 1575-1654) - francuski polityk epoki Ludwika XIII i Ludwika XIV, przewodniczący paryskiego Parlement, jeden z przywódców parlamentarnej Frondy. Jako przewodniczący Parlement od 1637 i popularny polityk w maju 1648 roku sprzeciwił się podwyżkom podatków i ograniczaniu prawa do rejestracji ustaw, wprowadzanym przez kardynała Mazarin. Wraz z innymi politykami został aresztowany przez niego 26 sierpnia 1648. Protesty paryżan zmusiły jednak niechętnego mimo wszystko Mazarina do uwolnienia jego i Nicolasa Potier de Novion 2 dni później. Stanął na czele parlamentarnej frondy. W 1649 roku Parlement okrzyknął go zarządcą Bastylii, a w lipcu 1652 - provostem paryskich kupców (teoretycznie burmistrzem miasta). Z tej funkcji zrezygnował jeszcze przed końcem 1652; nie dawała mu ona też realnej władzy. Kiedy zawierano pokój w rok później, Broussela nie objęła amnestia. Ostatecznie zmarł na wygnaniu, a bunt nie odniósł spodziewanych skutków.
    Proca - historyczna broń miotająca wykorzystująca siłę odśrodkową, składająca się ze sznura lub rzemienia, w środku długości którego znajduje się miseczka na pocisk, wykonana ze skóry lub tkaniny. Miotano z niej kamieniami lub pociskami z suszonej gliny albo odlewanymi z ołowiu. Aby z niej wyrzucić pocisk, należy trzymać końce sznurka w jednej ręce i kręcić nimi coraz szybciej. Gdy sznurek nabierze odpowiedniej prędkości, należy wypuścić z ręki jeden koniec sznura, uwalniając w ten sposób pocisk. Celne miotanie z procy wymaga dużego doświadczenia i wyczucia. Popularnie procą nazywana jest broń działająca na innej zasadzie - proca neurobalistyczna.
    Hiszpania, Królestwo Hiszpanii (hiszp. Reino de España, gal. Reino de España, kat. Regne d’Espanya, arag. Reino d’España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’España) – największe z trzech państw położonych na Półwyspie Iberyjskim.
    Filip I (ur. 21 września 1640 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 8 czerwca 1701 w Saint-Cloud), zwany Monsieur, książę orleański. Młodszy syn króla Francji Ludwika XIII i Anny Austriaczki, córki króla Hiszpanii Filipa III, brat króla Francji Ludwika XIV.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Langwedocja (oksyt. Lengadòc, franc. Languedoc) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, między Pirenejami, Masywem Centralnym, Rodanem i Morzem Śródziemnym. Obecnie wraz z Roussillon tworzy region administracyjny Langwedocja-Roussillon, a część obszarów zaliczanych tradycyjnie do Langwedocji należy do regionu Midi-Pyrénées. Słynie z produkcji wina.

    Reklama