Fregata pancerna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fregata pancerna Gloire z 1860 i pierwszy stalowy pancernik Warrior z 1861 r.

Fregata pancerna - historyczna klasa okrętów wojennych, zaliczanych do okrętów pancernych. Był to najwcześniejszy rodzaj okrętów klasy pancerników, nazywany też: pancernikami bateryjnymi.

Działo – broń palna kalibru co najmniej 20 mm. Z wyjątkiem polskiego najcięższego karabinu maszynowego typu Nkm wz. 38FK każda broń automatyczna kalibru 20 mm jest nazywana działem.Maszyna parowa to parowy silnik tłokowy. Czasem do maszyn parowych zalicza się pompy parowe powstałe przed silnikiem tłokowym. Za wynalazcę maszyny parowej uważa się Jamesa Watta, który w 1763 roku udoskonalił atmosferyczny silnik parowy zbudowany wcześniej przez Thomasa Newcomena.

Pierwszym okrętem tej klasy i zarazem pierwszym pełnomorskim okrętem pancernym świata był francuski "Gloire", budowany od 1858, ukończony w 1860. Był konstrukcji drewnianej, lecz pokryty płytami pancerza. Już jednak w 1861 wszedł do służby brytyjski okręt "Warrior" konstrukcji całkowicie żelaznej, będący przez pewien czas największym okrętem wojennym świata (o wyporności 9140 ton). Wkrótce w marynarkach wojennych innych państw pojawiły się podobne okręty, budowane przez całą dekadę lat 60. XIX wieku. Były one napędzane maszynami parowymi, za pomocą śruby, osiągając prędkość 10-14 w. oraz posiadały jednocześnie pomocnicze ożaglowanie. Okręty te zostały zaliczone zgodnie z ówczesną klasyfikacją do fregat, gdyż miały uzbrojenie umieszczone na tylko jednym pokładzie działowym. Okręty te miały wyporność 4000-10000 ton (podobne mniejsze jednostki klasyfikowano jako korwety pancerne). Obecnie klasyfikuje się je też jako pancerniki bateryjne.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także potocznie: duży statek.Bitwa pod Lissą – bitwa morska pomiędzy flotą włoską a austriacką podczas wojny włosko-prusko-austriackiej 1866 roku, stoczona 20 lipca 1866 koło wyspy Lissa (Vis) na Morzu Adriatyckim, zakończona zwycięstwem austriackim. Była to pierwsza bitwa morska eskadr okrętów pancernych.

Uzbrojenie fregat pancernych składało się z 20-30 ciężkich dział w bateriach burtowych. Tylko połowa dział mogła strzelać na jedną burtę. Używane były ciężkie odprzodowe armaty gładkolufowe o wagomiarze od 48 funtów do aż 100 funtów, następnie lepsze działa gwintowane i odtylcowe.

Pancernik – klasa dużych, silnie opancerzonych i uzbrojonych pełnomorskich okrętów, stanowiących trzon największych flot wojennych od czasu powstania klasy pancerników w drugiej połowie XIX wieku, do okresu II wojny światowej. Przeznaczeniem pancerników było zapewnienie panowania na morzach poprzez wygrywanie bitew artyleryjskich i niszczenie wrogich jednostek nawodnych wszystkich klas. Pierwsze pancerniki pojawiły się w latach 60. XIX wieku i z miejsca zastąpiły drewniane okręty liniowe w roli najpotężniejszych jednostek floty, przejmując także ich nazwę w niektórych językach (zobacz niżej). Szczyt znaczenia pancerniki miały podczas wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i I wojny światowej, istotną rolę odgrywały także podczas II wojny światowej, aczkolwiek utraciły wtedy swój prymat na rzecz lotniskowców. Po tej wojnie klasa ta stopniowo zanikła, jedynie nieliczne pozostające w służbie okręty używane były w bardzo ograniczonym zakresie do lat 90. XX wieku. Polska nie posiadała w swojej marynarce okrętów tej klasy.Korweta - klasa współczesnych niewielkich okrętów. Współczesne korwety dzielą się pod względem przeznaczenia i uzbrojenia na okręty przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych lub przeznaczone do zwalczania okrętów nawodnych za pomocą kierowanych pocisków rakietowych (korwety rakietowe). Do XIX wieku korweta oznaczała historyczną klasę okrętów żaglowych (zobacz korweta żaglowa).

Największą bitwą pancerników bateryjnych była bitwa pod Lissą (1866). Pod koniec lat 60. XIX wieku, pancerniki bateryjne zostały zastąpione przez kolejny etap rozwoju pancerników: pancerniki cytadelowe (kazamatowe, centralnobateryjne).





Warto wiedzieć że... beta

La Gloire – francuska fregata pancerna, która weszła do służby w 1860. Był to pierwszy w historii pancernik – pełnomorski okręt pancerny.
Śruba okrętowa, śruba napędowa, śruba statku – rodzaj pędnika o napędzie mechanicznym, służący do napędzania statku wodnego. Przetwarza ruch obrotowy wału śrubowego na siłę naporu poruszającą statek.
Kaliber broni - najmniejsza średnica przewodu lufy broni palnej. Pod uwagę nie bierze się zakończenia lufy, które, np. w garłaczu, może rozszerzać się lejkowato. W przypadku luf gwintowanych kaliber broni oznacza średnicę lufy mierzoną na polach gwintu.
Fregata – historyczna klasa okrętów żaglowych, w XIX wieku także parowo-żaglowych (nie należy jej mylić z fregatą w znaczeniu typu ożaglowania).
HMS Warrior (ang. "Wojownik") – pierwszy brytyjski okręt pancerny (fregata pancerna) zbudowany w odpowiedzi na francuski "Gloire". "Warrior" był największym, najszybszym, najsilniej uzbrojonym i najciężej opancerzonym okrętem w chwili powstania.
Węzeł (ang.: knot), w skrócie w. (ang.: kn lub kt albo kts) – jednostka miary, równa jednej mili morskiej na godzinę. Stosowana do określania prędkości morskich jednostek pływających, a w części państw i w ruchu międzynarodowym także statków powietrznych (samolotów, śmigłowców, szybowców, balonów). Ponadto w meteorologii – pomocniczo do określania prędkości wiatrów i prądów morskich (zasadniczą jednostką jest m/s). W żegludze śródlądowej używa się kilometrów na godzinę.

Reklama