Franchinus Gaffurius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Franchinus Gaffurius, także Franchino Gafurius, Gaffurio, Gafori (ur. 14 stycznia 1451 w Lodi, zm. 25 czerwca 1522 w Mediolanie) – włoski kompozytor i teoretyk muzyki.

Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.Kontrapunkt (z łaciny punctus contra punctum, w dosłownym tłumaczeniu: nuta przeciw nucie) – technika kompozytorska, która polega na prowadzeniu kilku niezależnych linii melodycznych (polifonia) zgodnie z określonymi zasadami harmonicznymi i rytmicznymi. Kontrapunkt można podzielić na kontrapunkt ścisły (kanon) i swobodny (m.in. fuga). W drugim, węższym znaczeniu jest określeniem dla głosu współdziałającego z tematem.

Życiorys[ | edytuj kod]

Zgodnie z wolą rodziców wstąpił do klasztoru benedyktynów w Lodi, gdzie w latach 1473–1474 uczył się muzyki u pochodzącego z Flandrii Johannesa Godendacha. Śpiewał też w chórze katedry w Lodi. Samodzielnie studiował i kopiował średniowieczne traktaty muzyczne i dzieła autorów antycznych. W 1474 roku otrzymał święcenia kapłańskie, porzucił jednak życie duchowne i wyjechał wraz z ojcem do Mantui. W 1477 roku na zaproszenie doży Prospera Adorno udał się do Genui, skąd rok później na skutek rozruchów uciekł wraz z dworem do Neapolu. W latach 1478–1480 przebywał na neapolitańskim dworze Ferdynanda I, gdzie poznał m.in. Johannesa Tinctorisa, Bernharda Ycarta i Guillelmusa Guarneriusa. W 1480 roku wrócił do Lodi, działał jako nauczyciel śpiewu na zamku biskupa Carla Pallavicino w Monticelli d’Ongina. W latach 1483–1484 był kierownikiem muzycznym katedry w Bergamo, następnie od 1484 roku do końca życia kapelmistrzem katedry w Mediolanie. Prowadził katedralny chór, uczył śpiewu chłopców, zatrudniał nowych muzyków i dbał o dobór repertuaru, zreorganizował zespół katedralny i wprowadził dla niego stroje służbowe. Działał też jako muzyk na dworze Ludwika Sforzy.

Teoria muzyki – ogólne zasady i zagadnienia związane z muzyką (na ogół poważną) wyrażone w sposób czysto teoretyczny. W skład teorii muzyki wchodzi m.in. notacja muzyczna (zapis muzyczny), elementy dzieła muzycznego - skróty i oznaczenia, praktyka wykonawcza, harmonia, kontrapunkt.Msza jest to forma wokalna lub wokalno-instrumentalna muzyki liturgicznej o budowie cyklicznej. Przeznaczona jest do wykonania w kościele podczas liturgii mszy.

Pisał poezje w języku łacińskim. Zgromadził obszerną bibliotekę, kopiował i wydawał własnym nakładem przekłady średniowiecznych i starożytnych traktatów teoretycznych poświęconych muzyce. Przyjaźnił się z Leonardem da Vinci, który prawdopodobnie namalował jego portret.

Katedra Narodzin św. Marii w Mediolanie (wł. Duomo St. Maria Nascente di Milano, w dialekcie lombardzkim - Dom de Milan) - gotycka marmurowa katedra, jedna z najbardziej znanych budowli we Włoszech i w Europie. Należy do największych kościołów na świecie (długość - 157 m, szerokość - 93 m). Również witraże w chórze katedry, należą do największych na świecie.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Twórczość[ | edytuj kod]

Zasłynął przede wszystkim jako teoretyk, w swoich pracach teoretycznych dokonał syntezy ówczesnej wiedzy o muzyce, usystematyzował zasady komponowania i wykonawstwa muzyki, podał reguły kontrapunktu. W swojej myśli nawiązywał do dorobku Boecjusza, Ugolina z Orvieto i Johannesa de Muris. Prowadził głośną ówcześnie polemikę z Giovannim Spataro. Jako kompozytor pisał głównie msze i motety, a także madrygały. Jego dzieła utrzymane były w duchu polifonii szkoły franko-flamandzkiej, z widocznymi elementami muzyki włoskiej. Cechują się przejrzystością budowy, wyraźnie zarysowaną i płynną linią melodyczną i stosowaniem pełnych współbrzmień. Posługiwał się przeważnie 4-głosem, rzadziej 3-głosem, stosował też technikę rozbijania faktury 4-głosowej na dialogujące fragmenty 2-głosowe.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Był autorem prac Theoricum opus (wyd. Neapol 1480), Theorica musica (wyd. Mediolan 1492), Practica musicae (wyd. Mediolan 1496, wyd. zrewid. 1508 pt. Angelicum ac divinum opus musicae), De harmonia musicorum instrumentorum opus (wyd. Mediolan 1518), Apologia adversum Ioannem Spatarium (wyd. Turyn 1520), Epistula prima in solutiones obiectorum Io. Vaginarii Bononien (wyd. Mediolan 1521), Epistula secunda apologetica (wyd. Mediolan 1521), a także pozostawionych w rękopisach Extractus parvus musicae (ok. 1474), Tractatus brevis cantus plani (ok. 1474), Theoriae musicae tractatus (ok.. 1479), Micrologus vulgaris cantus plani (ok. 1482).

Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 2 Conf–Gysi. New York: Schirmer Books, 2001, s. 1210. ISBN 0-02-865527-3.
  2. Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 3. Część biograficzna efg. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987, s. 207–210. ISBN 83-224-0344-5.
  3. Encyklopedia muzyki. red. Andrzej Chodkowski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 295. ISBN 978-83-01-13410-5.
  4. The Harvard Biographical Dictionary of Music. Cambridge: Harvard University Press, 1996, s. 291. ISBN 0-674-37299-9.
Boecjusz (łac. Anicius Manlius Severinus Boëthius (ur. ok. 480; zm. między 524 a 526) – rzymski filozof, tłumacz Arystotelesa, teolog chrześcijański i polityk.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.




Warto wiedzieć że... beta

Genua (wł. Genova, lig. Zena) – miasto w północno-zachodniej części Włoch nad Morzem Liguryjskim, nad Zatoką Genueńską, u stóp Apeninu Liguryjskiego; jest stolicą prowincji o takiej samej nazwie i regionu Ligurii. Antyczna etymologia nazwy tego miasta (Jenua, czy też Janua) wskazuje na pochodzenie celtyckie, gdzie wyraz podobny miał oznaczać "wejście".
Szkoła flamandzka – kryterium porządkujące generacje kompozytorów, działających na terenie południowej prowincji Niderlandów w okresie od drugiej połowy XV wieku do lat dziewięćdziesiątych XVI wieku. Południową prowincją Niderlandów jest Flandria, dlatego często pojęcia „niderlandzki” i „flamandzki” używa się zamiennie. Mówi się także o szkole „franko-flamandzkiej”, gdyż z północnej Francji pochodzi wielu znakomitych twórców tej szkoły.
Johannes de Muris, Jehan Des Murs (ur. ok. 1295-1300, Lisieux, Normandia, zm. ok. 1360) – francuski astronom, matematyk i czołowy teoretyk muzyki średniowiecza. Autor pięciu rozpraw muzycznych, w tym najpopularniejszego w XV-wiecznej Europie Środkowej traktatu muzycznego i podręcznika Musica speculativa z 1323 r. (15 ze wszystkich zachowanych 23 rękopiśmiennych egzemplarzy pochodzi z tego terenu, w tym 7 z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie). Od 1321 był związany z paryską Sorboną. Pozostawał z kontaktach z Philippem de Vitry, który był czytelnikiem jego traktatów.
Motet (franc. le mot - słowo) – gatunek muzyczny, wokalny a cappella lub wokalno-instrumentalny, trwale obecny w muzyce od XIII w. Największą rolę odegrał w okresach średniowiecza i renesansu, gdy był głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniał techniki wykształcone w innych formach lub był używany jako archaizm. Stał się też źródłem wielu form – takich jak renesansowy ricercar i późniejsza fuga.
Mantua (wł. Mantova, w lokalnym dialekcie emilijskim Mantua) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Mantua.
Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
Johannes Tinctoris (ur. ok. 1435 w Nivelles, zm. 1511) – flamandzki kompozytor i teoretyk muzyki epoki renesansu. Studiował oraz prowadził chór w Orleanie, zapewne także w katedrze w Chartres. Ponieważ otrzymywał wynagrodzenie wikariusza w katedrze w Cambrai przez cztery miesiące w 1460 roku, w okresie świetności szkoły burgundzkiej, przypuszcza się, że uczył się u Guillaume Dufaya, którego musiał tam poznać. Tinctoris ok. 1472 roku przeniósł się do Neapolu.

Reklama