Florian Znaniecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Florian Witold Znaniecki h. Krzywda (ur. 15 stycznia 1882 w Świątnikach, zm. 23 marca 1958 w Urbana) – polski filozof i socjolog. Twórca polskiej socjologii akademickiej, współtwórca (z Williamem Thomasem) metody biograficznej w socjologii. Jego prace są znane w świecie, szczególnie w USA, gdzie mieszkał i pracował przez wiele lat.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Amerykanizacja – charakterystyczny dla drugiej połowy XX wieku i XXI wieku ogólnoświatowy proces transferu kulturowego, którego obiektem są instytucje, normy, wartości, zwyczaje, zachowania, techniki, symbole czy obrazy, które (faktycznie, lub rzekomo) są kojarzone ze Stanami Zjednoczonymi. Wpływ kultury amerykańskiej na inne kultury łączony jest z mocarstwową pozycją Stanów Zjednoczonych i najczęściej traktowany jest jako zjawisko negatywne.

Był jednym z głównych przedstawicieli socjologii humanistycznej. Międzynarodową sławę przyniosła mu praca napisana wspólnie z Williamem ThomasemChłop polski w Europie i Ameryce. Znaniecki wysunął postulat rozpatrywania zjawisk społecznych jako aktualnego lub potencjalnego przedmiotu czyichś czynności (zasada współczynnika humanistycznego). Zgodnie z tym postulatem socjolog powinien patrzeć na rzeczywistość „oczyma jej uczestników” (podejście subiektywne), nie zaś „absolutnego obserwatora” (podejście obiektywne). Znaniecki jako jeden z pierwszych socjologów zastosował metodę badania dokumentów osobistych, takich jak autobiografie, listy czy pamiętniki, w ten sposób analizował polskich emigrantów, przebywających w Stanach Zjednoczonych.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – powstały w 1919 państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 393. pośród wszystkich typów uczelni.

Życiorys[ | edytuj kod]

Urodził się w Świątnikach koło Włocławka w rodzinie Znanieckich h. Krzywda. Syn Leona Znanieckiego, administratora majątku Świątniki i Amelii z domu Holtz. Pierwszymi nauczycielami Znanieckiego i jego sióstr byli guwernerzy, którzy koncentrowali się na nauce języków. Następnie Znaniecki kontynuował naukę w gimnazjach w Częstochowie i w Warszawie. W trakcie nauki został zmuszony do powtarzania roku ze względu na nadmierne zainteresowanie językiem polskim, zabronionym na zrusyfikowanym obszarze. W młodości pisał poezję i dramaty, jednym z nich był wydany w 1903 Cheops. Jego wiersz „Do Prometeusza” został opublikowany w antologii z 1900 roku; jednakże ani on sam w starszym wieku, ani krytycy literaccy, nie ocenili dzieł jako wybitnych. W latach 1902–1903 studiował filozofię i socjologię na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, lecz w 1903 został stamtąd relegowany przez władze rosyjskie za udział w studenckich protestach przeciwko ograniczaniu swobód akademickich.Pod groźbą zaciągnięcia do rosyjskiej armii emigrował do Szwajcarii w 1904 roku i kontynuował studia na uniwersytetach w Genewie, Zurychu oraz Paryżu (w Sorbonie), miał tam okazję poznać tak wybitnych naukowców jak Henri Bergson czy Émile Durkheim. W tym okresie przez krótki okres pełnił funkcję redaktora we francuskojęzycznym magazynie literackim „Nice Illustrée”, sfałszował swoją śmierć, służył w Algierii w oddziale armii francuskiej, pracował na pchlim targu, na farmie, w podróżującym cyrku oraz jako bibliotekarz w Polskim Muzeum w miejscowości Rapperswil w Szwajcarii.

Teresa Nella Rzepa (ur. 1952) – profesor zwyczajny w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej (Wydział Zamiejscowy w Poznaniu, Instytut Psychologii) oraz w Wyższej Szkole Pedagogicznej Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie; doktor habilitowany, psycholog, specjalizująca się w historii psychologii, psychologii klinicznej, psychologii organizacji i zarządzania oraz psychologii pracy.Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.

Wczesna kariera w Polsce[ | edytuj kod]

W latach 1909–1910 zakończył studia na krakowskim Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskując tam stopień doktora (tytuł jego pracy doktorskiej brzmiał: Zagadnienie wartości w filozofii). Promotorem pracy został Maurycy Straszewski. Rozpoczyna się okres filozoficzny w rozwoju intelektualnym Znanieckiego. Publikuje w 1912 pracę Humanizm i poznanie, tłumaczy Ewolucję twórczą Bergsona, publikuje artykuły Etyka filozoficzna a nauka o wartościach moralnych oraz Studia nad filozofią i elementy rzeczywistości praktycznej. Rok później opublikował tłumaczenie Ewolucji twórczej Henriego Bergsona oraz esej Znaczenie rozwoju świata i człowieka. W roku 2014 światło ujrzały eseje Formy i zasady twórczości moralnej i Zasada względności jako podstawa filozofii. Jego dzieła opublikowane w Polsce zostały dobrze przyjęte przez polskie grupy inteligencji.

Polskie Towarzystwo Socjologiczne - organizacja socjologów polskich powstała w 1957 roku, licząca ok. 1,5 tys. członków. Siedziba towarzystwa mieści się w Warszawie.Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

W związku ze swoim zaangażowaniem politycznym w przeszłości nie mógł uzyskać żadnego stanowiska na jakimkolwiek znaczącym uniwersytecie. Od 1912 do 1914 wykładał na Wyższych Kursach Pedagogicznych dla Kobiet. Podczas swoich studiów pracował w kilku europejskich instytucjach zajmujących się polskimi imigrantami; swoje doświadczenie zdobywał angażując się w działalność warszawskiego Towarzystwa Opieki nad Wychodźcami, gdzie pracował od 1910 do 1914. W 1911 został dyrektorem Towarzystwa (do 1912) oraz redaktorem magazynu wydawanego przez organizację, Wychodźca Polski. Znaniecki został uznanym ekspertem do spraw imigracji Polaków, wydając w 1914 raport sporządzony dla ówczesnego rządu, Wychodźtwo Sezonowe. W 1911 publikuje artykuły Statystyka wychodźstwa oraz Wychodźstwo a położenie ludności wiejskiej zarobkującej w Królestwie Polskim.

Guwernantka – nauczycielka domowa, czasem pełniąca również rolę ochmistrzyni. W Polsce guwernantkom powierzano zazwyczaj naukę i wychowanie młodszych dzieci, w wieku przedszkolnym. Najważniejszym przedmiotem nauczanym przez guwernantki i guwernantów były podstawy języka francuskiego. Stanowisko guwernantki było często jedynym sposobem zarobkowania dla niezamożnych a wykształconych niezamężnych kobiet.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

Praca z Williamem Thomasem[ | edytuj kod]

W 1913 roku poznał Williama Thomasa, socjologa amerykańskiego, który zaprosił Znanieckiego do współpracy w USA. W 1914, w dzień przed wybuchem pierwszej wojny światowej, przybył on do Chicago i spędził tam pięć lat, podejmując pracę z Thomasem nad dziełem Chłop polski w Europie i Ameryce jako asystent. Współpraca z Thomasem zdecydowała o przekierowaniu zainteresowań Znanieckiego na socjologię. W latach 1917–1919 wykładał na tamtejszym uniwersytecie. W połowie roku 1919 przeniósł się razem z Thomasem do Nowego Jorku, który stracił pracę z powodu rzekomego skandalu. W tym samym roku wydaje na rynku amerykańskim pierwszą książkę Rzeczywistość kulturową, będącą syntezą jego ogólnej myśli filozoficznej. W Nowym Jorku Znaniecki zajmował się wraz z Thomasem badaniem na temat amerykanizacji imigrantów zleconym przez Carnegie Corporation(ang.). Współpracował również z Thomasem nad jego dziełem Old World Traits Transplanted, a także opublikował pojedynczy anonimowy artykuł na ten temat w lutym 1920 w Atlantic Monthly.

Juliusz Znaniecki (8 VIII 1908 w Smoleńsku – 1961) – polski poeta i prozaik. Syn Emilii Szwejkowskiej i Floriana Znanieckiego. Jako poeta debiutował w okresie międzywojennym. Publikował m.in. w „Gazecie Polskiej", „Kurierze Warszawskim", „Czasie", „Tęczy", „Pionie", „Kinie". Wydał tom wierszy Dwór na bezdrożach (1932). Otrzymał Nagrodę Ministerstwa Spraw Wojskowych w konkursie literackim za nowelę Dziedzictwo w 1936. Wiezień niemieckich obozów koncentracyjnych w czasie II WŚ; przed uwięzieniem współpracował z polskim ruchem oporu, prawdopodobnie NSZ; wydawał utwory w podziemnym obiegu; uwieziony po powstaniu warszawskim. Zmarł śmiercią samobójczą w 1960.Socjologia humanistyczna - nurt w socjologii na początku XX wieku, ukształtowany w opozycji do pozytywizmu, głoszący, że nauki o człowieku są zasadniczo inne od przyrodniczych i że wymagają odmiennych metod badania. Jego przedstawicielami są Max Weber, Ferdinand Tönnies, Georg Simmel, Florian Znaniecki, Stanisław Ossowski. Poza Polską określana jako socjologia rozumiejąca.

Założenie polskiej szkoły socjologicznej[ | edytuj kod]

W 1919 Znaniecki skontaktował się z nowo powstałym Ministerstwem Religii i Edukacji w niepodległym rządzie proponując, że może powrócić do ojczyzny jeśli ministerstwo zapewni mu posadę na polskim uniwersytecie. Zasugerował stworzenie nowego Instytutu Socjologii, jednak przez biurokrację i opóźnienia w komunikacji pomysł ten został odłożony na przyszłość. W zamian zaproponowane mu zostało stanowisko profesora filozofii na niedawno stworzonym Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Stosunek społeczny – normatywnie określona relacja i oczekiwany schemat interakcji pomiędzy co najmniej dwiema osobami, wynikająca z posiadanych przez nich ról i pozycji społecznych, podlegająca kontroli społecznej.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

W 1920 r. powrócił do ojczyzny, gdzie w krótkim czasie objął katedrę socjologii na Uniwersytecie Poznańskim, gdzie specjalnie dla niego została utworzona Katedra Filozofii, zamieniona na Katedrę Socjologii i Filozofii Kultury. W tym samym roku założył Polskie Towarzystwo Socjologiczne, piątą najstarszą tego typu organizację w Europie. W okresie poznańskim wydał Wstęp do socjologii i Socjologię wychowania. W 1927 oficjalnie powstał Instytut Socjologii na poznańskim uniwersytecie, a w roku 1930 jego towarzystwo rozpoczęło wydawanie czasopisma „Przegląd Socjologiczny”, ze Znanieckim w roli redaktora naczelnego w latach do 1930 do 1939. Tego też roku zorganizował pierwszą akademicką konferencję naukową poświęconą socjologii.

Przegląd Socjologiczny – najstarsze polskie czasopismo socjologiczne założone w Poznaniu przez prof. Floriana Znanieckiego w 1930 r. Przed II wojną światową ukazało się siedem tomów, na łamach pisma zamieszczali artykuły m.in. Ludwik Krzywicki, Stanisław Ossowski, Stanisław Rychliński i Florian Znaniecki.Społeczny konstrukcjonizm lub społeczny konstruktywizm – kierunek, jaki wyodrębnił się z socjologii wiedzy i upowszechnił się wraz z rozkwitem teorii postmodernistycznej, zasadzający się na przekonaniu, że ludzie postrzegają rzeczywistość poprzez pryzmat swojej kultury i doświadczeń, przypisując temu, co odnotowują, określone znaczenia, i w związku z tym nikt nie może zaobserwować obiektywnej rzeczywistości, oderwanej od nadawanych znaczeń i kontekstów.

Późna kariera w Stanach Zjednoczonych[ | edytuj kod]

Przez cały czas pobytu w Polsce Znaniecki współpracował z socjologami amerykańskimi, w latach 1931–1933 przyjeżdżał do Nowego Jorku na wykłady w Columbia University. W lecie 1939 roku wyjechał na kolejny wykład, ale do Polski już nie powrócił ze względu na wybuch II wojny światowej. Jego zaplanowana podróż do Polski została tym samym skrócona do Wielkiej Brytanii. W dalszym ciągu zastanawiał się nad powrotem do ojczyzny, gdzie pozostała jego żona i córka, jednak biorąc pod uwagę niemiecką okupację powrócił do Stanów w 1940. Jego żona i córka dołączyły do niego po krótkim pobycie obozie koncentracyjnym.

Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Subiektywizm to kierowanie się w działaniu oraz w ocenie faktów i zjawisk wyłącznie własnym sposobem widzenia; stronniczość.

Do 1940 roku wykładał w Nowym Jorku, a od tego roku zamieszkał w Urbana-Champaign (stan Illinois); w 1942 r. został obywatelem amerykańskim i profesorem socjologii na University of Illinois z pomocą amerykańskich współpracowników. Odmówił objęcia posady na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza podczas komunistycznych rządów. Przeszedł na emeryturę w roku 1950.

Chłop polski w Europie i Ameryce (ang. The Polish Peasant in Europe and America) – socjologiczna analiza wiejskich emigrantów polskich w Ameryce autorstwa Florian Znanieckiego i Williama Thomasa. Wydana w języku angielskim w 1920-22 r. a w języku polskim w 1976 r.Nomotetyzm (gr. nómos — prawo, thetós – ustanowiony) – poszukiwanie ogólnych, uniwersalnych (tzn. ahistorycznych) praw rządzących społecznym funkcjonowaniem jednostek (wzorowany na dziewiętnastowiecznych naukach przyrodniczych).

Członek założyciel Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie. W latach 1953–1954 był przewodniczącym Amerykańskiego Towarzystwa Socjologicznego. Jego odczyt "Podstawowe problemy współczesnej socjologii" został opublikowany w American Sociological Review.

Zmarł 23 marca 1958 roku w Urbana-Champaign, Illinois. Powodem śmierci była miażdżyca. Pogrzeb miał miejsce 26 marca na cmentarzu Roselawn Champaign.

Życie prywatne[ | edytuj kod]

Był dwukrotnie żonaty: w 1906 z Emilią Szwejkowską (ich synem był pisarz i poeta Juliusz Znaniecki), a w 1916 z Eileen Markley (ich córką była profesor socjologii Helena Znaniecka Lopata).

Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.American Sociological Review – recenzowane czasopismo naukowe zawierające artykuły z dziedziny socjologii: prace oryginalne, teoretyczne, metodologiczne i wyniki badań naukowych, które poszerzają wiedzę na temat podstawowych procesów społecznych. Istnieje od 1936 i jest sztandarowym czasopismem Amerykańskiego Towarzystwa Socjologicznego.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

The Atlantic Monthly (również określany mianem The Atlantic) amerykański miesięcznik założony w Bostonie w 1857 roku. Początkowo był to periodyk stricte literacki i kulturalny, obecnie skupia się na stosunkach międzynarodowych, polityce, ekonomii oraz kulturze.
Andrzej Chryzostom Kwilecki (ur. 23 października 1928 w Kwilczu) – polski socjolog, wykładowca akademicki, profesor nauk humanistycznych.
Kultura (z łac. colere = „uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie”) – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri („uprawa roli”), interpretuje się go w wieloraki sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).
International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
Champaign − miasto w Stanach Zjednoczonych, w centralnej części stanu Illinois, w 2010 liczące około 81 tysięcy mieszkańców.
Henri Bergson (fr: ɑ̃ʀi bɛʀgsɔ̃, ur. 18 października 1859 w Paryżu, zm. 4 stycznia 1941 tamże) – pisarz i filozof francuski, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1927. Przyjmowany za głównego twórcę intuicjonizmu.

Reklama