Fiodor Dan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fiodor Dan 1906
Fiodor Dan jako lekarz wojskowy 1917

Fiodor Iljicz Dan, właśc. Gurwicz ros. Фёдор Ильи́ч Дан (Гурвич), ur. 19 października 1871 w Petersburgu, zm. 22 stycznia 1947 w Nowym Jorku) – rosyjski rewolucjonista, socjaldemokrata, przywódca frakcji mienszewików Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.

Życiorys[ | edytuj kod]

Po ukończeniu gimnazjum studiował na Wydziale Medycznym Uniwersytetu w Dorpacie; podczas studiów został marksistą. Od 1894 kierował kółkiem robotniczym, 1896 wszedł do centralnych władz Związku Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej, jednak został aresztowany i po półrocznym więzieniu w twierdzy Pietropawłowskiej został zesłany do guberni wiackiej. Pracował jako statystyk, wydał pracę pt. „Sytuacja chłopów w guberni wiackiej”, publikował artykuły w piśmie „Russkaja Mysl”, 1901 udał się do Berlina, gdzie zajmował się przesyłaniem do Rosji gazety „Iskra”; był zaprzyjaźniony z Leninem i Julijem Martowem. W 1902 delegat na konferencję partyjną w Białymstoku, wydany policji przez prowokatora, po odbyciu kary 1,5 roku więzienia zesłany na Syberię, zbiegł z guberni jenisejskiej za granicę i 1903 przyłączył się do frakcji mienszewickiej, został członkiem redakcji „Iskry”. W 1904 delegat na Kongres II Międzynarodówki w Amsterdamie, po wybuchu rewolucji 1905-1907 przybył do Petersburga i został współredaktorem partyjnej gazety „Naczało”, później brał udział w Zjednoczonym Zjeździe Partii w Sztokholmie i został wybrany członkiem KC SDPRR, stając się oficjalnym liderem SDPRR. Po rozwiązaniu II Dumy, połączonym ze zmianą ordynacji wyborczej z 3 czerwca/ 16 czerwca 1907 wyjechał za granicę. Wraz z Martowem wydawał mienszewicki „Gołos Socjał-Diemokrata” w Genewie, później w Paryżu, brał udział w wydaniu 5-tomowego „Ruchu społecznego w Rosji na początku XX wieku”.

"Iskra", pismo periodyczne rosyjskiej partii socjaldemokratycznej (SDPRR), wydawane w języku rosyjskim w Szwajcarii od 1901 do 1905, rozprowadzane bezdebitowo na terenie Imperium Rosyjskiego.Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:

W 1913 w związku z ogłoszeniem w Rosji amnestii z okazji 300-lecia panowania dynastii Romanowów wrócił do Petersburga. Współpracował w mienszewickimi pismami i gazetami, kierował pracami frakcji socjaldemokratycznej w IV Dumie, po wybuchu I wojny światowej 1914 został aresztowany i zesłany na Syberię. W 1915 jako lekarz został zmobilizowany i wysłany do Turkiestanu, gdzie zastała go rewolucja lutowa 1917. W poglądach na temat wojny był internacjonalistą i poróżnił się z Gieorgijem Plechanowem.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.

Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu w 1917 członek Komitetu Wykonawczego Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Od maja do listopada 1917 redaktor naczelny gazety Izwiestija - organu Rady.

Przeciwnik przewrotu bolszewickiego (rewolucji październikowej), zarzucał bolszewikom prowadzenie anarchistycznej polityki i nadużywanie nazwy „socjalizm”. Występował przeciw traktatowi brzeskiemu. 26 lutego 1921 aresztowany przez Czeka, po wprowadzeniu przez władze sowieckie stanu wojennego w Piotrogrodzie w związku z powstaniem kronsztadzkim i wystąpieniami robotniczymi w mieście. W maju 1921 osadzony w twierdzy Pietropawłowskiej, w lipcu przeniesiony do moskiewskich Butyrek, po głodówce uwolniony. W styczniu 1922 deportowany przez Czeka zagranicę. Udał się do Berlina, gdzie mieszkał do przejęcia władzy przez NSDAP w 1933, po czym przeniósł się do Paryża, skąd po kapitulacji Francji w 1940 wyjechał do Nowego Jorku.

Związek Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej – powstał w Petersburgu w listopadzie 1895 z inicjatywy Włodzimierza Lenina.Piotrogrodzka Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, utworzona 12 marca 1917 w wyniku rewolucji lutowej, władza rewolucyjna, element systemu dwuwładzy w Rosji w okresie rewolucji lutowej. W kwietniu 1917 przekształcona we Wszechrosyjską Radę Delegatów Robotniczych i Żołnierskich. Rady te, obok Rządu Tymczasowego stanowiły rzeczywistą władzę w Rosji, aż do rewolucji październikowej. Do 18 lipca 1917 miejscem obrad Rady był Pałac Taurydzki, od tej daty Instytut Smolny w Piotrogrodzie.

Na emigracji po śmierci Julija Martowa (1923) kierował tzw. Zagraniczną Delegacją SDPRR, uczestniczył w pracach Socjalistycznej Międzynarodówki Robotniczej. W 1939 potępił pakt Ribbentrop-Mołotow. W Stanach Zjednoczonych w latach 1941-47 wydawał emigracyjny organ mienszewików - pismo Новый путь.

19 października jest 292. (w latach przestępnych 293.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 73 dni.Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Дан, Федор Ильич (ros.). ХРОНОС: ВСЕМИРНАЯ ИСТОРИЯ В ИНТЕРНЕТЕ. [dostęp 2016-02-01].
  • Дан Федор Ильич (ros.)
  • Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (niem. Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP) – niemiecka partia polityczna, zwana potocznie nazistowską, sprawująca totalitarną władzę w III Rzeszy w latach 1933–1945 z Adolfem Hitlerem jako kanclerzem Rzeszy (od 30 stycznia 1933), a od sierpnia 1934 Führerem i kanclerzem Rzeszy. Podczas norymberskich procesów korpusu kierownictwa politycznego została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.Gubernia wiacka – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego i RFSRR w północno-wschodniej Rosji Europejskiej, utworzona ukazem Katarzyny II w 1780 jako namiestnictwo wiackie, w 1796 ukazem Pawła I przekształcone w gubernię. Stolicą guberni była Wiatka. Zlikwidowana w 1929.




    Warto wiedzieć że... beta

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Mienszewicy (ros. меньшевик - będący w mniejszości) – odłam SDPRR, powstały w 1903 roku na II Zjeździe Partii w Brukseli, sprzeciwiający się rewolucyjnemu kierunkowi, w którym Lenin zamierzał prowadzić partię.
    Traktat brzeski – traktat pokojowy podpisany w Brześciu 3 marca 1918, między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami: Królestwem Bułgarii i Imperium Osmańskim (Trójprzymierze) a Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republiką Radziecką (RFSRR).
    Rewolucja rosyjska 1905 roku – ogólnokrajowy spontaniczny zryw o podłożu społecznym i narodowym, skierowany przeciwko absolutyzmowi carskiemu oraz uciskowi obszarników i przemysłowców. Wydarzenie to uważa się za początek zmian ustrojowych w Rosji, prowadzący do rewolucji lutowej i październikowej 1917 roku. W przypadku Królestwa Polskiego rewolucja przybrała formę modernizującego zrywu, którego jedną z długofalowych konsekwencji jest odzyskanie niepodległości Polski w 1918 r.
    Izwiestija (ros. Известия) – rosyjski dziennik, bardzo popularny, także w czasach ZSRR. Powstał w 1917 roku w Moskwie. Zachował charakter gazety ogólnonarodowej, chociaż czytają go głównie studenci i ludzie z wyższym wykształceniem.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Reklama