Filoktet (tragedia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Filoktettragedia grecka napisana przez Sofoklesa, wystawiona po raz pierwszy w Atenach w 409 roku p.n.e. Należała do trylogii, która zdobyła pierwsze miejsce w agonie tragicznym.

Asklepios (także Eskulap, gr. Ἀσκληπιός Asklēpiós, Asclepius, łac. Aesculapius) – w mitologii greckiej heros, bóg sztuki lekarskiej (medycyny).Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.

Fabuła i świat przedstawiony[ | edytuj kod]

Tytułowym bohaterem sztuki jest Filoktet z krainy Ojty, syn Pojasa – przesławny łucznik, który razem z Grekami wyruszył na podbój Troi. Po drodze został jednak ukąszony przez strażnika nimfy Chryse – węża strzegącego bezlistnej figi, czego skutkiem była ropiejąca, niegojąca się rana wydzielająca okropny zapach. Greccy towarzysze Filokteta dowodzeni przez Odyseusza, króla Itaki, nie mogąc znieść jego głośnych jęków oraz samego smrodu, postanowili zostawić go na bezludnej wyspie Lemnos pod pretekstem niemożności odprawiania modłów do swoich bogów, zagłuszanych przez zawodzenia chorego. Zostawiono mu jego święty łuk ofiarowany przez jego przyjaciela Heraklesa, aby mógł w ten sposób zdobywać pożywienie.

Grecy – naród pochodzenia indoeuropejskiego. Tworzące go plemiona dotarły na tereny Grecji w II tysiącleciu p.n.e. Wojna trojańska – według Homera i antycznych historyków trwające 10 lat oblężenie Troi przez greckich Achajów. Mitycznym powodem konfliktu było porwanie Heleny, żony króla Sparty – Menelaosa, przez Parysa, księcia trojańskiego, syna króla Priama. Menelaos wezwał na pomoc swojego jedynego brata Agamemnona, króla Argos i Myken oraz wszystkie księstwa achajskie. Na leżącą w północnej Anatolii i dotąd niezdobytą Troję, na 1185 okrętach ruszyli wojownicy achajscy.

Akcja dramatu rozgrywa się na wybrzeżu wyspy, na której Filoktet mieszka już od dziesięciu lat. Wtedy też zjawiają się tam Odyseusz oraz Neoptolemos ze Skyros, syn Achillesa. Mają oni za zadanie doprowadzić Filokteta wraz z jego łukiem do wojsk greckich oblegających Troję, gdyż, zgodnie z przepowiednią pojmanego wieszcza trojańskiego – Helenosa, bez syna Pojasa upadek tego potężnego miasta nie będzie możliwy. Sam król Itaki nie chciał osobiście udać się do Filokteta, jako że pozostawiony przez niego na Lemnos łucznik darzył go śmiertelną nienawiścią i Odysa czekałaby niechybna śmierć od jego strzał. W związku z tym namawia Neoptolema, aby ten podstępem, udając niechęć do Odysa, zwabił Filokteta na statek, zabrał jego łuk, dzięki czemu stanie się on bezbronny, a jego samego pojmał. Syn Achillesa, skuszony obietnicą wiecznej sławy (także on miał odegrać, według przepowiedni, kluczową rolę w zburzeniu Troi, lecz bez Filokteta nie było to możliwe), mimo dylematów moralnych i natury niezdolnej do kłamstwa przystaje na propozycję. Opowiada Filoktetowi o krzywdzie, jakiej miał doświadczyć od Greków po śmierci swojego ojca. Zgodnie z wersją przedstawioną łucznikowi, Grecy mieli oddać zbroję Achillesa Odyseuszowi, odmawiając jej prawowitemu spadkobiercy. Opowieść Neoptolema przerywa jeden z greckich żeglarzy przebrany za kupca, który informuje, że od brzegów Troi odbiła grecka ekspedycja, która wyruszyła w celu pojmania Filokteta i Neoptolema. Sam Filoktet, któremu już wcześniej Neoptolemos obiecał zabranie go do jego ojczyzny, wobec tych wydarzeń nalega na jak najszybsze odbicie od brzegu. Jednocześnie przekazuje synowi Achillesa swój łuk w podzięce za okazaną pomoc.

Agamemnon (gr. Ἀγαμέμνων Agamémnōn, łac. Agamemnon) – w mitologii greckiej syn Atreusza i Aerope, w niektórych mitach ojcostwo przypisywane jest Plejstenesowi, starszy brat Menelaosa, pochodził z rodu Atrydów. Król Argolidy, krainy, w której najważniejszymi miastami były Argos, Mykeny, Tiryns, Midea.Kazimierz Jan Kaszewski (ur. 5 marca 1825 w Warszawie, zm. 30 czerwca 1910 tamże), polski krytyk literacki i teatralny, tłumacz, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Neoptolemos, jako ucieleśnienie prawości, szlachetności, waleczności i odwagi, postrzega podstęp, kłamstwo i łamanie danego słowa jako czyny niegodne i niehonorowe, okrywające dopuszczającego się ich człowieka hańbą. Z tego też powodu, targany wątpliwościami, decyduje się w końcu wyznać prawdę Filoktetowi. Następnie, wiedziony litością, postanawia zwrócić mu broń. Widząc to na scenę wkracza Odys, który próbuje przekonać wielkiego łucznika do dobrowolnej podróży, stosując te same argumenty, co w stosunku do Neoptolema. Filoktet pozostaje jednak nieugięty i grozi skokiem w przepaść, wobec czego Odyseusz nakazuje swoim żeglarzom wzięcie go siłą, jednak wobec błagań postanawia zostawić go na wyspie i odpłynąć wraz z łukiem, prawdopodobnie mając nadzieję, że Filoktet sam zmieni zdanie, nie chcąc, aby ominęła go sława. Ten natomiast prosi jedynie o broń, aby mógł odebrać sobie życie, gdyż i tak nie przeżyje bez swojego łuku. Neoptolemos jednak oddaje mu broń mimo gróźb Odysa. Filoktet ma zamiar go zabić, jednak jego strzał zostaje udaremniony przez wojownika ze Skyros. Odys zostaje zmuszony do opuszczenia wyspy.

Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Ostatecznie Neoptolemos zaoferowuje Filoktetowi wypełnienie danej mu wcześniej obietnicy i oświadcza, że odwiezie go do domu, jeśli ten naprawdę tego chce, jednak wciąż namawia go na dobrowolną podróż do wybrzeży Troi. Łucznik zgadza się, dopiero gdy z niebios zstępuje Herakles, aby ogłosić, że zwycięstwo Greków i zburzenie Troi jest chwalebnym przeznaczeniem i wolą bogów, której należy się podporządkować, a samego Filokteta za udział w misji czeka nagroda; jego noga zostanie uleczona na miejscu przez samego Asklepiosa, a poprzez trudy i męstwo wywalczy sobie nieśmiertelną chwałę, podobną do tej, którą zyskał Herakles. Jednocześnie nakazuje mu odprawienie modłów po zburzeniu Troi i przyniesienie nagrody, którą dostanie od wojska, na grób herosa. Poleca też obu mężczyznom chronić się nawzajem, jako że w wypełnieniu tej misji są sobie nawzajem niezbędni. Usłyszawszy te słowa, Filoktet chętnie podejmuje wyprawę i wyrusza wraz z Neoptolemem.

Neoptolemos (gr. Νεοπτόλεμος Neoptólemos, łac. Neoptolemus, Pyrrhus) – w mitologii greckiej syn herosa Achillesa i jego kochanki Dejdamei.Druga wojna peloponeska zwana też wielką wojną peloponeską (431-404 p.n.e.) między Atenami i wspierającym je Ateńskim Związkiem Morskim, a Spartą i Związkiem Peloponeskim. Powodem wojny była rywalizacja dwóch największych potęg greckich o hegemonię nad całą Grecją. Już pierwszy okres był niepomyślny dla Aten. Spartanie złupili Attykę. W Atenach, gdzie schronili się mieszkańcy całej Attyki, wybuchła groźna zaraza. Ofiarą jej padł m.in. Perykles. Po jego śmierci do głosu doszli przywódcy radykalnej grupy demokratów: najpierw Kleon, a następnie Hyperbolos. Jednym z ważniejszych sukcesów Aten było utrzymanie twierdzy Pylos i zdobycie wyspy Sfakterii, broniącej wstępu do Zatoki Pylońskiej.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Filoktet (gr. Φιλοκτήτης Philoktḗtēs, łac. Philoctetes) – w mitologii greckiej król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Bitynia − historyczna górzysta, a zarazem urodzajna kraina znajdująca się w Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, na terenie dzisiejszej Turcji. Stolicą Bitynii była pierwotnie Nikomedia a następnie Nicea (Nikaia, obecnie Iznik w Turcji).
Limnos (gr. Λήμνος, dawniej także Lemnos) – górzysta wyspa grecka, położona na Morzu Egejskim. Administracyjnie jest częścią nomosu Lesbos. Ma powierzchnię 476 km² oraz 4,027 mieszkańców. Główne gałęzie gospodarki Limnos to turystyka, uprawa winorośli, owoców i warzyw. Na wyspie istnieje grecka baza wojskowa.
Skyros (Skiros, gr. Σκύρος) – grecka wyspa w archipelagu Sporadów. Powierzchnia wyspy wynosi 209 km², co czyni ją największą wyspą w całym archipelagu Sporadów Północnych. Liczba ludności wyspy wynosiła w 2003 około 3000 mieszkańców. Skyros jest jedną z gmin, która nie należy do żadnej prowincji Grecji. Północna część wyspy jest pokryta lasami. Znajduje się tam góra Olimp (792 m n.p.m.), której nie należy mylić z Olimpem w Grecji kontynentalnej. Na południu wyspy dominują bezleśne, skaliste góry. Stolicą wyspy jest miasto Skyros, które przez lokalnych mieszkańców nazywane jest Chora. Główny port jest zlokalizowany w zachodniej części wyspy, w mieście Linaria. Na Skyros znajduje się m.in. zamek z czasów weneckiej okupacji wyspy (od XIII do XV wieku), bizantyjski kościół oraz grób angielskiego poety Roberta Brooka.
Kazimierz Morawski (ur. 29 stycznia 1852 w Jurkowie, zm. 25 sierpnia 1925 w Krakowie) – polski filolog klasyczny, historyk, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Polskiej Akademii Umiejętności, kandydat na urząd Prezydenta RP. Odznaczony Orderem Orła Białego.
Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.

Reklama