Famadihana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ceremonia famadihany

Famadihanamalgaski obrzęd pogrzebowy, regularne ceremonie ekshumacji kości zmarłego, owinięcia w świeży jedwabny całun lamba mena i ponownego pochówku; u Meriny często związany z przeniesieniem do grobu rodzinnego w ziemi przodków. Na ceremonię przybywa rodzina i przyjaciele zmarłego, którzy tańczą ze zmarłym, śpiewają i ucztują, oddając zmarłemu hołd.

Malgasze – tubylcza ludność Madagaskaru. Naród ten liczy ok. 20 mln osób. Posługują się dialektami języka malgaskiego, wyznają w większości chrześcijaństwo.Pora sucha – okres o niższych opadach atmosferycznych. W klimacie gorącym za okres taki uważa się miesiące, w których sumy opadów spadają poniżej 60 mm.

Opis[ | edytuj kod]

W kulturze ludu Merina famadihana ma miejsce najczęściej w przypadkach, gdy zmarły został pochowany z dala od domu rodzinnego. Ceremonia ma na celu przeniesienie kości zmarłego do grobu rodzinnego w ziemi przodków. W kulturze ludu Betsileo famadihana organizowana jest najczęściej dla przeniesienia kości tymczasowo pochowanych zmarłych do nowo wybudowanego grobu. Ponadto famadihana urządzana jest regularnie co ok. siedem lat, by złożyć hołd zmarłemu. Zgodnie z obowiązującym prawem, ceremonia może odbywać się jedynie w porze suchej – od czerwca do września.

Pogrzeb – ogół obrzędów towarzyszących pochówkowi lub kremacji zwłok zmarłego; traktowany jako jeden z podstawowych obowiązków moralnych, a często również religijnych wobec zmarłego; może być religijny lub świecki. Ekshumacja (z łac. extra = poza, na zewnątrz, humus = gleba) — wydobycie zwłok lub szczątków w celu dokonania oględzin sądowych, lekarskich (np. aby ustalić bądź potwierdzić przyczynę zgonu) lub w celu przeniesienia ich do innego grobu (np. z leśnych mogił wojennych na cmentarze lub bliżej miejsca zamieszkania żyjących krewnych).

Podczas ceremonii, trwającej nawet tydzień, rodzina zmarłego lub zmarłych wyciągają ich szczątki z grobów, układają na matach i owijają w nowy, jedwabny całun lamba mena. Członkowie rodziny obnoszą szczątki zmarłego po okolicy, „pokazując mu”, co się zmieniło i informując o nowych wydarzeniach w rodzinie. Zmarły chowany jest ponownie przed zmierzchem.

Królestwo Merina (także Imerina) – historyczne królestwo na terenie Madagaskaru istniejące między XVI a XIX wiekiem. Państwo ludu Merina założyli po 1540 spadkobiercy Andriamanelo, wodza miasta Alasora na wyżynie Imerina położonej w centrum wyspy. Za rządów Andrianampoinimeriny (ok. 1745 – ok. 1810) państwo podporządkowało sobie niemal wszystkie pozostałe królestwa na wyspie. W takiej formie dotrwało do czasów francuskiej inwazji w 1883, zakończonej aneksją wyspy 13 lat później. Ostatnią władczynią była Ranavalona III. Duchową stolicą państwa była Ambohimanga zaś polityczną położone nieopodal Antananarivo, dziś stolica Republiki Madagaskaru.

Merina „goszczą” swoich zmarłych w domu, by następnie przenieść ich szczątki w procesji i złożyć do rodzinnego grobu w czasie największej glorii, czyli w samo południe – o godzinie 15:00. Panuje atmosfera strachu przed kontaktem ze zmarłymi i grobami. Szczątki zmarłych niosą na ramionach kobiety „zmuszane” przez mężczyzn do procesji i do tańca na specjalnie przygotowanych scenach. Po dojściu do grobu, mężczyźni wydobywają szczątki innych zmarłych, które również obnoszone są przez kobiety kilkakrotnie wokół grobu. Następnie kobiety siadają wokół grobu, trzymając szczątki zmarłych na kolanach, a mężczyźni przemawiają, prosząc przodków o błogosławieństwo, tzw. tsodrano i informując, o tym, kto z obecnych podarował jaki całun. Po przemowach kobiety ponownie tańczą ze szczątkami. Atmosfera zmienia się – strach przeradza się w radość, szczątki zmarłych są podrzucane, a następnie składane do grobu przez mężczyzn.

W kulturze malgaskiej przodkowie odgrywają ważną rolę. Według lokalnych wierzeń duchy przodków, jeśli są traktowane z należytym szacunkiem, opiekują się potomkami, zapewniając im dobrobyt i szczęście. Ceremonia famadihana jest przejawem szacunku dla przodków, których doczesne szczątki muszą być otoczone należytą opieką. Podczas ceremonii kobiety, które starają się zajść w ciążę, zabierają fragment starego całunu i chowają go pod materacem łóżka, wierząc że sprowadzi nań płodność.

Społeczności Sakalawa pielęgnują podobne tradycje – Menabe Sakalawa co dziesięć lat przeprowadzają ceremonię fitmapoha, podczas której ekshumowane są szczątki królewskie i obmywane w rzece.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Peter Tyson: Madagascar - The Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World. Bradt Travel Guides, 2013, s. 135. ISBN 978-1-84162-441-9. [dostęp 2014-12-26]. (ang.)
  2. Hilary Bradt, Daniel Austin: Madagascar. Bradt Travel Guides, 2014, s. 18. ISBN 978-1-84162-498-3. [dostęp 2014-12-26]. (ang.)
  3. Maurice Bloch, Jonathan Parry: Death and the Regeneration of Life. Cambridge University Press, 1982, s. 216. ISBN 978-0-521-27037-3. [dostęp 2014-12-26]. (ang.)
  4. Maurice Bloch, Jonathan Parry: Death and the Regeneration of Life. Cambridge University Press, 1982, s. 217. ISBN 978-0-521-27037-3. [dostęp 2014-12-26]. (ang.)

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • BBCNews: Madagascar's dance with the dead (ang.). [dostęp 2014-12-26].
  • Barry Bearak. Ambohimirary Journal: Dead Join the Living in a Family Celebration. „The New York Times”, 2010-09-05 (ang.). 




  • Reklama