Fabian Gordon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fabian Gordon herbu Bydant (ur.i zm. w XVIII wieku, daty nieznane) – oficer wojsk I Rzeczypospolitej, konfederat barski, powstaniec kościuszkowski.

17 sierpnia jest 229. (w latach przestępnych 230.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 136 dni. Jan Henryk Dąbrowski, herbu Virgo Violatta Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie nad Rabą w Małopolsce, zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze w Wielkopolsce) – polski generał, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, twórca Legionów Polskich we Włoszech, dowódca naczelny wojsk polskich w 1813, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815, generał jazdy armii Królestwa Polskiego w 1815.
Herb Bydant

Szkic biograficzny[ | edytuj kod]

Konfederat barski[ | edytuj kod]

Urodzony zapewne ok. 1750 jako syn Aleksandra i Magdaleny z Gordonów de Huntly (Hunlej), członków klanu Gordonów, którzy pochodzili od którychś z licznych Gordonów osiadłych w Polsce od XVII wieku i posiadali majątek ziemski w Prusiech Królewskich, Fabian wstąpił w młodym wieku, w roku 1766 jako kadet do pułku gwardii konnej koronnej i uzyskał w 1768 potwierdzenie indygenatu. W 1769 został chorążym. Po zawiązaniu konfederacji na Pomorzu (17 sierpnia 1769) Gordon zgłosił akces do niej i walczył jako rotmistrz pod rozkazami Lniskiego, biorąc m.in. udział w bitwie pod Kcynią (21 stycznia 1770). Od stycznia tego roku Gordon pozostawał pod rozkazami gen. Jana Lipińskiego i Pawła Skórzewskiego i brał udział w potyczkach z Prusakami w Wielkopolsce. Po wielu niepowodzeniach wojennych polskie jednostki rozproszyły się, a oficerowie wraz z Gordonem schronili się w Gdańsku, gdzie wkrótce zorganizowali oddział kawalerii, który wyróżnił się w obronie Kościana przed Prusakami. Gordon postąpił wtedy na majora. 10 listopada 1770 Polacy ponieśli klęskę pod Runowem i dowódcy Skórzewski z Lipińskim dostali się do niewoli, a Gordon przejął dowództwo nad oddziałami konfederatów na Pomorzu. Jako główne zadanie otrzymał rekrutację i pobieranie podatków w Wielkopolsce i na Kujawach. W październiku 1771 Gordon otrzymał od Generalności rozkaz udania się na południe kraju i znalazł się w Białej, gdzie 21 stycznia 1772 otrzymał od Generalności awans na pułkownika. W walkach z Rosjanami w Krakowie wziął udział w oblężeniu i zdobyciu Wawelu.

Józef Zaremba herbu Zaremba (ur. ok. 1731 w Libidzy, zm. 1774 w Rozprzy) – generał-major wojsk koronnych, generał-adiutant króla, konfederat barski, poseł sieradzki na Sejm Rozbiorowy 1773–1775. Indygenat (z łac. indigena – krajowiec, tubylec; krajowy, swojski) – uznanie obcego szlachectwa i nadanie rodowi szlacheckiemu, wobec którego stosowano indygenat, przywilejów szlacheckich w państwie uznającym.

26 kwietnia 1772 Wawel musiał kapitulować i Gordon dostał się do niewoli rosyjskiej. Groziło mu zesłanie na Sybir, ale dawnemu dowódcy z Wielkopolski Zarembie udało się go wybronić. Gordon udał się do Gdańska, gdzie przebywał do 1773.

W wojskach koronnych[ | edytuj kod]

Po upadku Konfederacji Gordon musiał zaczynać karierę wojskową od początku, znów od chorążego, gdyż dowództwo wojsk koronnych nie uznało jego awansów oficerskich uzyskanych w formacjach barskich. Dopiero w 1777 uzyskał stopień adiutanta w I. Brygadzie Wielkopolskiej kawalerii koronnej, w 1782 postąpił na porucznika, w 1789 na majora, przy czym musiał jeszcze raz wywodzić się ze szlachectwa, uzyskując w tym roku ponowne potwierdzenie indygenatu. W czasie wojny polsko-rosyjskiej roku 1792 brygada Gordona stała pod rozkazami Antoniego Madalińskiego jako brygadiera i Jana Henryka Dąbrowskiego jako wicebrygadiera i Gordon zdobył wielkie zasługi przy jej organizacji i wyszkoleniu. W wojnie Brygada Wielkopolska udziału nie wzięła.

Bydant (herb szlachecki) – używany bez tej nazwy w Szkocji, Austrii i Prusach herb szlachecki, w Polsce według narodowego zwyczaju nadawania herbom nazw określony pochodzącą od zawołania klanowego Gordonów nazwą Bydant (Pozostać).26 kwietnia jest 116. (w latach przestępnych 117.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 249 dni.

Insurekcja kościuszkowska[ | edytuj kod]

Bardzo niewiele wiadomo o czynach Gordona w czasie insurekcji kościuszkowskiej, ale musiał odgrywać w niej ważną rolę (zapewne jako organizator, nie jako oficer frontowy), gdyż na początku powstania awansował na wicebrygadiera, a w listopadzie 1794 na brygadiera. 19 listopada 1794 skapitulował jednocześnie z dawnym towarzyszem broni z czasów Konfederacji barskiej, Pawłem Skórzewskim, jako jeden z ostatnich dowódców Insurekcji.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Major (skrót mjr) – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

O dalszych losach Gordona nic nie wiadomo, nie jest też znane czy założył rodzinę.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Georg Ackermann, Aus der letzten Zeit der Republik Polen, Mūnchen 1908
  • Konstanty Górski, Historia jazdy polskiej, Kraków 1895
  • Polski Słownik Biograficzny, tom VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959-60
  • [1], str 10 (u dołu), Listy starszeństwa i zasług oficerów wojska koronnego i litewskiego z lat 1793-1794, T.1
  • Kościan (niem. Kosten) – miasto i gmina w województwie wielkopolskim, w powiecie kościańskim. W latach 1975 – 1998 miasto administracyjnie należało do województwa leszczyńskiego.Adiutant (łac. adiuvare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy (w stopniu oficerskim - zwykle podporucznik lub porucznik) asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).




    Warto wiedzieć że... beta

    Kapitulacja (z łac. capitulatio od capitulum "nagłówek" zdrobnienie od caput "głowa") - umowa poddania się przeciwnikowi bezwarunkowo lub pod pewnymi warunkami.
    Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; historyczna dzielnica Krakowa.
    Oficer − żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący zazwyczaj służbę na stanowisku dowódcy, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.
    Wojna polsko-rosyjska 1792 roku, zwana także wojną w obronie Konstytucji 3 maja – starcie wojsk Rzeczypospolitej z wojskami rosyjskimi, występującymi dla wsparcia konfederacji targowickiej w celu obalenia ustroju wprowadzonego przez konstytucję 3 maja 1791 roku.
    19 listopada jest 323. (w latach przestępnych 324.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 42 dni.
    Brygadier – historycznie i współcześnie stopień służbowy używany na świecie w formacjach mundurowych (wojsku, policji, żandarmerii, straży pożarnej itp.).
    Rotmistrz – stopień wojskowy w kawalerii odpowiadający kapitanowi oraz nazwa dowódcy szwadronu. W dawnym wojsku dowódca roty albo chorągwi.

    Reklama