• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ewangelia Mateusza



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    List do Rzymian [Rz lub Rzym] – jeden z listów Nowego Testamentu autorstwa apostoł Pawła. List został napisany najprawdopodobniej pod koniec trzeciej podróży misyjnej apostoła Pawła w Koryncie w latach 57/58 n.e. Adresatem listu była rzymska gmina chrześcijańska. Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza, a zarazem najważniejsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu Jezus przekazał swoim uczniom. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.
    Styl Mateusza[ | edytuj kod]
    Pierwsza strona Mateusza w minuskule 448 (GA), rok 1478

    Słownictwo[ | edytuj kod]

    Słownictwo Ewangelii Mateusza obejmuje 1691 słów, z czego 137 to hapax legomena (8,10%). Charakterystyczne dla pierwszego Ewangelisty są paralelizmy. Pojawiają się inkluzje, chiazmy, redakcyjne rozszerzenia i dodatki. Typowe dla judaizmu upodobanie do liczb.

    Jean Gaston Maurice Carmignac (ur. 7 sierpnia 1914 w Paryżu, zm. 2 października 1986 w Viroflay) − francuski prezbiter katolicki, biblista, tłumacz manuskryptów wspólnoty qumrańskiej.List do Filemona [Flm lub Filem.] – list Pawła z Tarsu, stanowiący księgę Nowego Testamentu, zaadresowany do Filemona – chrześcijanina z frygijskiego miasta Kolosy. List do Filemona jest krótkim osobistym pismem w sprawie Onezyma – zbiegłego niewolnika należącego do Filemona. Apostoł wstawia się za niewolnikiem, który postanowił zostać chrześcijaninem, i obiecuje uiścić odszkodowanie za ewentualne szkody przez niego spowodowane. List ten porusza szereg ważkich kwestii teologicznych dotyczących niewolnictwa i w szerszym kontekście zależności ekonomicznej jednego człowieka od drugiego. Interpretacje zawartych w nim tez zmieniały się na przestrzeni dziejów wraz z przekształceniami systemów ekonomicznych i politycznych.

    Spójniki greckie μεν… δε występują u Mateusza (20 razy) częściej niż u Łukasza (7 razy). W grece koine często mieszano przyimki εις i εν (εις niejednokrotnie był łączony z dativem), Mateusz tego nie robi. W Mateuszu zawsze wyraża kierunek ruchu, zachowując tym samym klasyczne znaczenie tego słowa. W koine czasowniki zakończone na -μι zamieniane były czasownikami na -ω. Dlatego Łukasz stosuje popularną w owym czasie formę αμφιαζω, Mateusz natomiast stosuje klasyczne αμφιεννυμι.

    Jan Kalwin, fr. Jean Cauvin albo również Jean Calvin (ur. 10 lipca 1509 w Noyon, zm. 27 maja 1564 w Genewie) – teolog, kaznodzieja, pisarz i organizator życia duchowego w Szwajcarii okresu reformacji. Twórca jednej z doktryn religijnych - ewangelicyzmu reformowanego, przyjętej przez kościoły ewangelicko-reformowane, prezbiteriańskie, a następnie przez część kongregacjonalnych, opierającej się głównie na predestynacji oraz symbolicznej, a nie realnej w odróżnieniu od poglądu powszechnie panującego w Kościele Katolickim, obecności Jezusa Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej. Nazywany "teologiem par excellence"; "Arystotelesem Reformacji"; "Akwinatą Kościoła reformowanego"; "najbardziej chrześcijańskim mężem swej epoki" czy też "drugim patriarchą reformacji".List do Hebrajczyków [Hbr], List do Żydów [Żyd] – jeden z listów Nowego Testamentu zamieszczany w wydaniach Biblii przed Listami powszechnymi. Imię autora nie jest w liście wymienione i od początku stanowiło kwestię sporną. Przez długie lata autorstwo przypisywano Pawłowi z Tarsu, pogląd ten jest jednak obecnie zarzucony. Również kanoniczność Listu budziła wątpliwości. Obecnie kwestie autorstwa i kanoniczności nie znajdują się w centrum zainteresowań biblistów, poruszane są natomiast zagadnienia takie jak struktura Listu, tło religijno-historyczne i główne wątki myśli teologicznej.

    Semityzmy[ | edytuj kod]

    Stosowanie arameizmów: mamona (6, 24), hosanna (21, 9. 15), raka (5, 22), Beelzebul (10, 25), korban (27, 6). Większość Mateuszowych semityzmów występuje w Septuagincie, liczba semityzmów niewystępujących w Septuagincie jest niewielka (np. „Królestwo Niebios”).

    Wyszczególniono kilka typowych idiomów aramejskich oznaczających: zaprzestanie zazdrości (5, 29), zaprzestanie kradzieży (5, 30), nierozpoczynanie kłótni lub walki (5, 39), zadbanie o ojca (8, 21), podział (10, 34), powstrzymanie wykroczeń (18, 8).

    Ewangelia Hebrajczyków – zaginiona apokryficzna ewangelia powstała wśród chrześcijan pochodzenia żydowskiego (ebionitów). Wierzyli oni w mesjanistyczne posłannictwo Jezusa, lecz zakładali, że Duch Święty spoczął na nim podczas chrztu w Jordanie, natomiast odrzucali myśl o poczęciu z Ducha Świętego.Papiasz z Hierapolis, cs. Swiaszczennomuczenik Papij Ierapolskij – biskup Hierapolis w Azji Mniejszej, teolog, jeden z Ojców Apostolskich, żyjący prawdopodobnie w latach 70-135, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

    Szczególną rolę uzyskują liczby, np. dwa, trzy, siedem: dwóch opętanych (8, 28), dwóch niewidomych (20, 29-34), dwóch fałszywych świadków (26, 60). Następnie – trzy grupy w genealogii (1, 12–17), trzy pojawienia się aniołów (1, 18 – 2, 23), trzy kuszenia (4, 1–11), trzy modlitwy (26, 39–44), trzy zaparcia się Piotra (26, 69–75). A także – siedem dni stworzenia, siedem próśb w modlitwie „Ojcze nasz”, siedem przypowieści w rozdziale 13, siedem chlebów i siedem koszy (15,34–37), siedem demonów (12,45), siedem „biada” przeciwko faryzeuszom (rozdział 23), przebaczać należy nie tylko 7 razy, ale 77 razy.

    Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.Ewangelia Marka [Mk lub Mar] – druga z kolei, a zarazem najkrótsza i najstarsza Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację Piotra Apostoła. Jest jedną z ewangelii synoptycznych. Święty Marek napisał Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. W przeciwieństwie do Mateusza terminy aramejskie zawsze są objaśniane, podobnie jak zwyczaje żydowskie. Pod względem stylu i języka ustępuje pozostałym Ewangeliom. Niewiele jest mów Jezusa i są one krótkie (poza dwoma, tj. Mk 4,1-34 oraz Mk 13,1-37). Marek koncentruje się na opisie cudów i czynów Jezusa.

    W tekście Ewangelii opisane są zwyczaje żydowskie, których autor nie objaśnia (np. obmycia rytualne – 15,2), również semickie terminy nie zawsze są wyjaśniane (np. raka).

    Septuaginizmy[ | edytuj kod]

    Ewangelia zaczyna się od słów βιβλος γεγεσεως (Księga Rodowodu), zwrot stosowany jest w Septuagincie (Rdz 2, 4; 5, 1) i jest tłumaczeniem hebrajskiego sēper tôlĕdōt. Przypuszcza się, że może to być nawiązanie do pierwszej księgi Septuaginty.

    Szczególne terminy[ | edytuj kod]

    Cechą charakterystyczną stylu Mateuszowego jest częste używanie τοτε (ponad 60 razy). Mateusz jako jedyny z Ewangelistów stosuje termin εκκλησια (16,18; 18,17), będący zapewne przełożeniem hebrajskiego kahal – zgromadzenie, wspólnota. W całym Nowym Testamencie tylko u Mateusza pojawia się jedyny raz wyrażenie: Jezus Galilejczyk. Termin „sprawiedliwość” występuje częściej niż we wszystkich pozostałych Ewangeliach, natomiast „sprawiedliwi” są wymieniani obok proroków – co jest typowe dla judaizmu – i charakteryzuje osobę szczególnie wierną wobec Prawa. Stąd wobec Jakuba określenie Sprawiedliwy. Wyrażenie „mały” jest bardzo charakterystycznym określeniem dla członków wspólnoty. Mały u ludzi, wielki u Boga.

    Idiom, idiomat, idiomatyzm (z łac. idioma – „specyfika języka, osobliwości językowe”; od gr.: idiōma, dop. idiōmatos – „specyficzna cecha; właściwość” od idiousthai – odpowiedni; ídios – „własny; prywatny; swoisty”) — wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia jakie należałoby mu przypisać biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni.Bartłomiej Apostoł, Bartłomiej Natanael, Święty Bartłomiej, cs. Apostoł Warfołomiej (ur. w I wieku n.e. w Kanie Galilejskiej, zm. ok. 70 w Albanopolis w Armenii) – jeden z dwunastu apostołów dwojga imion, zwany, w Ewangeliach Mateusza, Marka i Łukasza, Bartłomiejem (grecko-aramejskie bar-Tholomaios "syn Tolomaja-Ptolemeusza" lub "syn oracza"), a przez Jana – Natanaelem (hebr. "Bóg dał"). Wbrew apokryfom i stanowisku Augustyna z Hippony i Grzegorza Wielkiego, Kościół rzymskokatolicki przyjął, że to ta sama osoba; męczennik i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

    Ocenia się, że cztery pierwsze rozdziały pisane są chronologicznie, rozdziały 5-13 tematycznie, rozdziały 14–28 ponownie według porządku chronologicznego. Domeną starożytnych biografów było to, ze ich materiał porządkowany był bardziej tematycznie, niż chronologicznie.

    Teologia[ | edytuj kod]

    Ewangelia Mateusza 20,16–23 w Kodeksie Efrema

    Myśl przewodnia tej Ewangelii sprowadza się do tezy, że w osobie, czynach, życiu i nauce Jezusa urzeczywistniły się proroctwa mesjańskie Starego Testamentu. Według Mateusza Jezus jest Mesjaszem, potomkiem Abrahama i spadkobiercą króla Dawida. Mateusz referując fakty z życia Jezusa często dołącza do nich teologiczną interpretację. Autor nie przywiązuje zasadniczej wagi ani do chronologii, ani do szczegółów geograficzno-topograficznych. Księga zawiera około 60 cytatów ze Starego Testamentu, tj. więcej niż w pozostałych Ewangeliach.

    Jakub Sprawiedliwy, cs. Apostoł Iakow, brat Gospodień po płoti (zm. ok. 62) – brat (rodzony, przyrodni, stryjeczny lub cioteczny; żadna z identyfikacji nie jest pewna) Jezusa Chrystusa, najważniejszy z tzw. braci Pańskich stojący na czele Kościoła w Jerozolimie (w tradycji uważany za pierwszego jej biskupa), męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego i wielu innych.Genealogia (z Greki γενεά, genos – "ród" oraz λόγος, logos – "słowo", "wiedza") — jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem więzi rodzinnych między ludźmi na bazie zachodzącego między nimi pokrewieństwa i powinowactwa. W szczególności przedmiotem zainteresowania genealogii są wybrane rodziny i rody, ich pochodzenie, historia oraz wzajemne relacje rodzinne i losy poszczególnych członków rodziny.

    Jedną z głównych idei teologicznych Mateusza jest „królestwo Niebios” przedstawiane jako rzeczywistość już obecna. Królestwo Niebios oznacza wszechmocną interwencję Boga, który za pośrednictwem swego Syna ukazuje się jako Pan i Król świata. Cuda jakich Jezus dokonuje są manifestacją królestwa. Królestwo wzrasta jednak powoli, początki są skromne (przypowieść o ziarnku gorczycy), lecz w końcu zdominuje cały świat.

    Ewangelia Ebionitów – jedna z zaginionych apokryficznych ewangelii judeochrześcijańskich; powstała w kręgu wczesnych judeochrześcijan – ebionitów.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

    Chrystus określany jest przy pomocy tytułów „Syn Dawida” i „Syn Boży”, ponadto przyrównywany jest do „cierpiącego Sługi Jahwe” i „Nowego Mojżesza”. „Syn Dawida” występuje w Ewangelii Mateusza 9 razy i tylko dwa razy u Łukasza (zależny od Mateusza). Syn Dawida jest miłosierny, przynosi pomoc i zbawienie, łączony jest z cudownym uzdrowieniem chorych. Tytuł „Syn Boży” zaczerpnięty został z tradycji Kościoła w Palestynie i oznacza bóstwo Jezusa. Synostwo podkreślane jest również tym, że Jezus nazywa Boga Ojcem. Mateusz stara się wykazać, że Chrystus jest cierpiącym sługą Jahwe i bierze na siebie cierpienia ludzi (Mt 8,17). Chrystus jest również „Nowym Mojżeszem”. Wprawdzie Mateusz nigdzie nie nazywa Jezusa nowym Mojżeszem, ale zestawia Jego życie z życiem Mojżesza (zachodzą nawet zbieżności słowne), co jest szczególnie widoczne podczas kazania na górze (nawiązanie do góry Synaj), które wskazuje, że Jezus jest większy niż Mojżesz (Powiedziano przodkom – A Ja wam powiadam). Chrystus Mateusza w porównaniu z opisem Markowym jest mniej ludzki:

    Samuel Prideaux Tregelles (ur. 30 stycznia 1813, zm. 24 kwietnia 1875 roku) – brytyjski biblista, krytyk tekstu i teolog.Chronologia – nauka o mierzeniu czasu, kolejności następowania po sobie wydarzeń, zjawisk, a także oznaczenie wydarzenia, zjawiska na podstawie przyjętego podziału czasu. Nazwa pochodzi od greckich słów chronos (czas) i logos (słowo, nauka).
  • nie współczuje (Mt 8,5; por. Mk 1,14)
  • nie gniewa się (Mt 19,14; por. Mk 3,5)
  • nie dziwi się (Mt 23,58; pot. Mk 6,6)
  • krewni nie zarzucają, że odszedł od zmysłów (Mt 12,46; por. Mk 3,21).
  • Wśród współczesnych biblistów dominuje pogląd, że Mateusz pisząc swą Ewangelię korzystał z tekstu Marka, poddając go retuszom. Zauważalna jest też odmienna od Markowej tendencja do kreowania idealnego obrazu tego, kim ma być uczeń Chrystusa (apostoł). Mateusz chciał w ten sposób wskazać jakich uczniów pragnie mieć Jezus.

    Paleografia – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem rozwoju pisma w procesie historycznym. Paleografia zajmuje się także badaniem środowiska, w jakim żył i tworzył dany pisarz jak również rozpoznawaniem skrótów (brachygrafia) i "rozszyfrowywaniem" (odczytywaniem) dawnego pisma np. tekstura, bastarda, antykwa. Jest jedną z najwcześniejszych i najważniejszych dziedzin nauk "dających poznawać historię" (Lelewel). Bez znajomości tej nauki badanie źródeł pisanych jest praktycznie niemożliwe. Najważniejsze polskie podręczniki paleografii napisali Władysław Semkowicz oraz Aleksander Gieysztor.Daniel Gotthilf Moldenhawer (ur. 11 grudnia 1753, zm. 21 listopada 1823) – niemiecko-duński filolog, teolog, bibliotekarz, bibliofil, paleograf, dyplomata oraz tłumacz Biblii.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Warianty tekstowe Ewangelii Mateusza
  • Źródło Q


  • Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Drugi List św. Jana [2 J lub 2 Jan] – księga Nowego Testamentu przypisywana św. Janowi Apostołowi, autorowi Ewangelii Jana, autor podobnie jak w 3. Liście św. Jana nazywa siebie prezbiterem. List skierowany do "Wybranej Pani" – co zapewne oznacza nieznaną nam gminę chrześcijańską. Z 13 wersów 7 znajduje się w 1. Liście św. Jana. List zaleca miłość braterską i przestrzega przed "zwodzicielami" "którzy nie uznają, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele ludzkim" (wers 7).
    Stanisław Mędala CM (ur. 5 kwietnia 1935 w Szarwarku) – polski zakonnik, członek Zgromadzenia Misjonarzy św. Wincentego à Paulo, biblista, tłumacz Pisma Świętego.
    Biograf – autor biografii, czyli szczegółowego i kompletnego opisu życia jakiejś znaczącej postaci, który oprócz przedstawienia życiorysu wniósł także istotny wkład poznawczy w opisanie, udokumentowanie lub usystematyzowanie wiedzy o tej postaci.
    Joachim Jeremias (ur. 20 września 1900 w Dreźnie, zm. 6 września 1979 w Tybindze) – niemiecki teolog luterański, biblista.
    Hapaks legomenon (gr., rzecz raz powiedziana; hapaks – jeden raz, legomenon – rzecz mówiona) – słowo, wyrażenie, forma stylistyczna, która występuje tylko jeden raz w danym dokumencie (czy w całej twórczości pisarza), lub jest poświadczona jednym cytatem.
    List do Kolosan [Kol] – list św. Pawła, napisany do gminy chrześcijańskiej w Kolosach, stanowiący księgę Nowego Testamentu. Adresaci listu wywodzili się prawdopodobnie ze środowiska pogańskiego. List prezentuje obraz żywej, zjednoczonej i stałej w wierze, jednak nie w pełni dojrzałej duchowo wspólnoty. Został napisany w celu umocnienia wiary młodego Kościoła kolosańskiego i ostrzeżenia go przed grożącymi mu błędami. Zgodnie z listem chrześcijanie powołani są do nowego życia w Chrystusie, który jest Głową Kościoła, i nie powinni poddawać się w niewolę nauk czysto ludzkich. Jako wybrani przez Boga powinni dawać świadectwo nowego życia i w swym postępowaniu mieć wzgląd na Jezusa Chrystusa.
    John Mill (ur. ok. 1645 w Shap, zm. 23 czerwca 1707 w Oksfordzie) – angielski teolog protestancki, biblista, autor krytycznego wydania tekstu greckiego Nowego Testamentu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.358 sek.