• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ewangelia Mateusza



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Ojcze nasz, Modlitwa Pańska, Modlitwa wzorcowa (łac. Oratio Dominica, Pater Noster) – najstarsza, a zarazem najważniejsza modlitwa chrześcijan, którą według Nowego Testamentu Jezus przekazał swoim uczniom. Jest to formuła chwaląca wspaniałość Boga, jednocześnie mająca formę błagalną. Według Ojców Kościoła stanowi ona wzór modlitwy chrześcijańskiej. Ojcze nasz jest często używanym narzędziem w językoznawstwie porównawczym.Jean Gaston Maurice Carmignac (ur. 7 sierpnia 1914 w Paryżu, zm. 2 października 1986 w Viroflay) − francuski prezbiter katolicki, biblista, tłumacz manuskryptów wspólnoty qumrańskiej.
    Miejsce powstania[ | edytuj kod]

    Według dawnego poglądu Ewangelia Mateusza powstała w Palestynie (w Jerozolimie) i przeznaczona była dla chrześcijan nawróconych z judaizmu. Lokalizacja ta jest dziś niemal powszechnie odrzucana, ponieważ wymaga datowania Ewangelii na datę wcześniejszą niż rok 70, jest też mało prawdopodobnym, by w tym środowisku Ewangelia mogła być pisana w innym języku niż aramejski.

    Jan Kalwin, fr. Jean Cauvin albo również Jean Calvin (ur. 10 lipca 1509 w Noyon, zm. 27 maja 1564 w Genewie) – teolog, kaznodzieja, pisarz i organizator życia duchowego w Szwajcarii okresu reformacji. Twórca jednej z doktryn religijnych - ewangelicyzmu reformowanego, przyjętej przez kościoły ewangelicko-reformowane, prezbiteriańskie, a następnie przez część kongregacjonalnych, opierającej się głównie na predestynacji oraz symbolicznej, a nie realnej w odróżnieniu od poglądu powszechnie panującego w Kościele Katolickim, obecności Jezusa Chrystusa w Wieczerzy Pańskiej. Nazywany "teologiem par excellence"; "Arystotelesem Reformacji"; "Akwinatą Kościoła reformowanego"; "najbardziej chrześcijańskim mężem swej epoki" czy też "drugim patriarchą reformacji".Ewangelia Hebrajczyków – zaginiona apokryficzna ewangelia powstała wśród chrześcijan pochodzenia żydowskiego (ebionitów). Wierzyli oni w mesjanistyczne posłannictwo Jezusa, lecz zakładali, że Duch Święty spoczął na nim podczas chrztu w Jordanie, natomiast odrzucali myśl o poczęciu z Ducha Świętego.

    Wskazywano również na Antiochię Syryjską lub Syrię. Na rzecz tej hipotezy przemawia łatwość dostępu do tradycji galilejskiej, która po roku 70. była przechowywana głównie w Syrii. Obecnie wielu uczonych opowiada się za Antiochią, m.in. z uwagi na rolę jaką odgrywa Piotr w Ewangelii, a także ze względu na fakt, że tutaj znajdowała się liczna diaspora żydowska. Ponadto, jak na ogół się sądzi, po raz pierwszy Ewangelia ta poświadczona została w listach Ignacego z Antiochii i jedynie w Antiochii oraz Damaszku stater był równoważny dwom didrachmom (17, 24-27).

    Papiasz z Hierapolis, cs. Swiaszczennomuczenik Papij Ierapolskij – biskup Hierapolis w Azji Mniejszej, teolog, jeden z Ojców Apostolskich, żyjący prawdopodobnie w latach 70-135, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.

    S.G.F. Brandon (w 1957) uważał, że pierwsza Ewangelia powstała w Aleksandrii. Propozycja ta miała charakter alternatywy wobec Antiochii. Jako argument podał ten, że Mateusz stosuje fundamentalną teologię, podczas gdy w Antiochii dominowała teologia liberalna. Ponadto w Antiochii powstała Ewangelia Łukasza, co jego zdaniem również wyklucza możliwość powstania Mateusza w Antiochii.

    Ewangelia Marka [Mk lub Mar] – druga z kolei, a zarazem najkrótsza i najstarsza Ewangelia nowotestamentowa. Jej autorem według tradycji chrześcijańskiej jest Jan Marek, który miał spisać w Rzymie relację Piotra Apostoła. Jest jedną z ewangelii synoptycznych. Święty Marek napisał Ewangelię dla ludzi nieznających języka aramejskiego oraz zwyczajów żydowskich. W przeciwieństwie do Mateusza terminy aramejskie zawsze są objaśniane, podobnie jak zwyczaje żydowskie. Pod względem stylu i języka ustępuje pozostałym Ewangeliom. Niewiele jest mów Jezusa i są one krótkie (poza dwoma, tj. Mk 4,1-34 oraz Mk 13,1-37). Marek koncentruje się na opisie cudów i czynów Jezusa.Idiom, idiomat, idiomatyzm (z łac. idioma – „specyfika języka, osobliwości językowe”; od gr.: idiōma, dop. idiōmatos – „specyficzna cecha; właściwość” od idiousthai – odpowiedni; ídios – „własny; prywatny; swoisty”) — wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia jakie należałoby mu przypisać biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni.

    Według B.T. Viviano (1979) najwłaściwszym miejscem powstania jest Cezarea, ze względu na polemikę Ewangelii z faryzeuszami oraz sformalizowanym judaizmem. Sądził też, że powstała w mieście portowym. Powoływał się też na świadectwa późno-patrystyczne.

    G.D. Kilpatrick odrzucał hipotezę antiocheńską, ponieważ jego zdaniem Ignacy Antiocheński nie czyni żadnej aluzji do Ewangelii Mateusza. Jezioro Galilejskie nie jest nazywane morzem (8,32; 14,28–29), jak u Marka, Markowa syrofenicjanka (Mk 7,26), staje się u Mateusza kananejką (15,22). Sądził, że powstała w Fenicji, najprawdopodobniej w mieście portowym, Tyrze albo Sydonie.

    Bartłomiej Apostoł, Bartłomiej Natanael, Święty Bartłomiej, cs. Apostoł Warfołomiej (ur. w I wieku n.e. w Kanie Galilejskiej, zm. ok. 70 w Albanopolis w Armenii) – jeden z dwunastu apostołów dwojga imion, zwany, w Ewangeliach Mateusza, Marka i Łukasza, Bartłomiejem (grecko-aramejskie bar-Tholomaios "syn Tolomaja-Ptolemeusza" lub "syn oracza"), a przez Jana – Natanaelem (hebr. "Bóg dał"). Wbrew apokryfom i stanowisku Augustyna z Hippony i Grzegorza Wielkiego, Kościół rzymskokatolicki przyjął, że to ta sama osoba; męczennik i święty Kościoła katolickiego oraz prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.Jakub Sprawiedliwy, cs. Apostoł Iakow, brat Gospodień po płoti (zm. ok. 62) – brat (rodzony, przyrodni, stryjeczny lub cioteczny; żadna z identyfikacji nie jest pewna) Jezusa Chrystusa, najważniejszy z tzw. braci Pańskich stojący na czele Kościoła w Jerozolimie (w tradycji uważany za pierwszego jej biskupa), męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego i wielu innych.

    H.D. Slingerald wskazywał na Transjordanię ponieważ według Mt 19,1 Judea leży po drugiej stronie Jordanu. Drugim tekstem na który się powoływał jest 4,15, który określa ziemie Zabulona i Naftalego jako leżące po drugiej stronie Jordanu. Slingerald argumentuje, że zarówno paralelny tekst w Mk 10,1, jak i tekst w Iz 8,23 zawierają spójnik και (Septuaginta). Usunięcie tego spójnika oznacza, że autor znajduje się na wschód Jordanu i ma wschodnią perspektywę.

    Genealogia (z Greki γενεά, genos – "ród" oraz λόγος, logos – "słowo", "wiedza") — jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem więzi rodzinnych między ludźmi na bazie zachodzącego między nimi pokrewieństwa i powinowactwa. W szczególności przedmiotem zainteresowania genealogii są wybrane rodziny i rody, ich pochodzenie, historia oraz wzajemne relacje rodzinne i losy poszczególnych członków rodziny.Ewangelia Ebionitów – jedna z zaginionych apokryficznych ewangelii judeochrześcijańskich; powstała w kręgu wczesnych judeochrześcijan – ebionitów.

    R.T. France uważa, że najbardziej prawdopodobnym miejscem powstania jest Syria lub Palestyna. Dokładniejsze wskazanie nie jest możliwe, nie jest też ważne dla badań nad Ewangelią. Większość uczonych uważa, że powstała w środowisku judeo-chrześcijańskim.

    Datowanie[ | edytuj kod]

    Początek Mateusza w minuskule 447 (GA), XV w.

    Średniowieczna tradycja wskazywała na „ósmy rok po śmierci Pana” (bądź szósty). Nowożytna egzegeza przesunęła datowanie na późniejsze lata (Mill – 61, Moldenhawer – 61 lub 62, Grocjusz oraz Wettstein – 41 rok).

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Samuel Prideaux Tregelles (ur. 30 stycznia 1813, zm. 24 kwietnia 1875 roku) – brytyjski biblista, krytyk tekstu i teolog.

    W XIX wieku, za sprawą szkoły tybingeńskiej, datowanie przesunięto na koniec I wieku. Obecnie zdecydowana większość uczonych datuje Ewangelię na lata 70–100, często wskazując na rok 85 jako prawdopodobny, ponieważ był to czas kiedy nastąpił definitywny rozłam pomiędzy kościołem a synagogą. Zawarta w Ewangelii polemika z judaizmem faryzejskim (który zaczął dominować ok. 80 r. n.e.) najlepiej odpowiada okresowi pomiędzy 80. a 90. rokiem. Uważa się, że Mateusz nie mógł napisać swej Ewangelii przed rokiem 70, ze względu na aluzję do zniszczenia Jerozolimy („miasto ich spalił” – Mt 22,7).

    Chronologia – nauka o mierzeniu czasu, kolejności następowania po sobie wydarzeń, zjawisk, a także oznaczenie wydarzenia, zjawiska na podstawie przyjętego podziału czasu. Nazwa pochodzi od greckich słów chronos (czas) i logos (słowo, nauka).Paleografia – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem rozwoju pisma w procesie historycznym. Paleografia zajmuje się także badaniem środowiska, w jakim żył i tworzył dany pisarz jak również rozpoznawaniem skrótów (brachygrafia) i "rozszyfrowywaniem" (odczytywaniem) dawnego pisma np. tekstura, bastarda, antykwa. Jest jedną z najwcześniejszych i najważniejszych dziedzin nauk "dających poznawać historię" (Lelewel). Bez znajomości tej nauki badanie źródeł pisanych jest praktycznie niemożliwe. Najważniejsze polskie podręczniki paleografii napisali Władysław Semkowicz oraz Aleksander Gieysztor.

    Jedynie bardzo nieliczni bibliści bronią tradycyjnego poglądu. Należy do nich John Arthur Thomas Robinson (1919–1983), anglikański biblista, zdaniem którego pierwsza Ewangelia napisana została w latach 40-60, a najpóźniejszą możliwą datą jest rok 62 (lub niewiele później). John William Wenham (1913–1996), inny anglikański biblista, również był zwolennikiem wczesnego datowania Ewangelii.

    Daniel Gotthilf Moldenhawer (ur. 11 grudnia 1753, zm. 21 listopada 1823) – niemiecko-duński filolog, teolog, bibliotekarz, bibliofil, paleograf, dyplomata oraz tłumacz Biblii.Stanisław Mędala CM (ur. 5 kwietnia 1935 w Szarwarku) – polski zakonnik, członek Zgromadzenia Misjonarzy św. Wincentego à Paulo, biblista, tłumacz Pisma Świętego.

    Jean Carmignac (1914–1986), francuski biblista i qumranista, był zdania, że hebrajski Mateusz powstał w 50 roku, natomiast grecki przekład dokonany został w latach 55-60. Stanowisko to zostało wsparte przez niemieckiego paleografa, Thiede'go, który usiłował datować papirus magdaleński () (zawierający fragment Ewangelii Mateusza) przed rokiem 68, spotkało się to jednak ze zdecydowanym sprzeciwem ze strony innych paleografów. Rękopis ten datowany jest na przełom II i III wieku.

    Biograf – autor biografii, czyli szczegółowego i kompletnego opisu życia jakiejś znaczącej postaci, który oprócz przedstawienia życiorysu wniósł także istotny wkład poznawczy w opisanie, udokumentowanie lub usystematyzowanie wiedzy o tej postaci.Joachim Jeremias (ur. 20 września 1900 w Dreźnie, zm. 6 września 1979 w Tybindze) – niemiecki teolog luterański, biblista.

    Robert Horton Gundry, ewangelikalny biblista, polemizuje z podstawowym argumentem zwolenników późnego datowania, że tekst Mt 22,8-9 zawiera jakąkolwiek aluzję do wydarzeń roku 70. Uważa, iż takie postawienie sprawy prowadzi do wniosku, że misja wśród pogan nawet się nie zaczęła.

    Richard Thomas France (ur. 1938), anglikański biblista, faworyzuje pogląd, że Ewangelia powstała przed rokiem 70, przyznaje jednak przy tym, że jedynie nieliczni bibliści bronią tego poglądu, jakkolwiek stanowisko to zyskuje zwolenników (Gundry, Noland). Głównym podawanym argumentem jest obecność anty-świątynnej tematyki w Ewangelii. France przyznaje, że argument ten ma niewielką wartość egzegetyczną. France powołuje się też na świadectwa patrystyczne, które wykluczają powstanie po roku 65.

    Hapaks legomenon (gr., rzecz raz powiedziana; hapaks – jeden raz, legomenon – rzecz mówiona) – słowo, wyrażenie, forma stylistyczna, która występuje tylko jeden raz w danym dokumencie (czy w całej twórczości pisarza), lub jest poświadczona jednym cytatem.John Mill (ur. ok. 1645 w Shap, zm. 23 czerwca 1707 w Oksfordzie) – angielski teolog protestancki, biblista, autor krytycznego wydania tekstu greckiego Nowego Testamentu.

    Oryginalny język Ewangelii[ | edytuj kod]

    Modlitwa Pańska w jęz. aramejskim

    Semicki[ | edytuj kod]

    Według dawnej egzegezy katolickiej przyjmowano, że Ewangelia Mateusza została napisana po aramejsku lub hebrajsku, a dopiero później przetłumaczona na grekę. Tezę tę potwierdza świadectwo Papiasza z początku II wieku o mowach Jezusa spisanych przez Mateusza w języku hebrajskim. Pogląd ten podzielali Orygenes i Ireneusz. Takie przekonanie istniało w Kościele od początku drugiego wieku. Hebrajski tekst tej Ewangelii miał zabrać do Indii Bartłomiej. Natomiast Hieronim poświadcza, iż tekst ten jeszcze w V wieku znajdował się w bibliotece w Cezarei Palestyńskiej. Hebrajski tekst Mateusza był w posiadaniu ebionitów, którzy na swoje potrzeby dokonali wielu przeróbek. Ich poprawioną wersję nazywano Ewangelią Hebrajczyków lub Ewangelią Ebionitów. Księga ta była pisana przede wszystkim z myślą o Żydach. Najprawdopodobniej sam tekst modlitwy Ojcze nasz został zapisany w języku hebrajskim, a nie aramejskim, gdyż odmawiane modlitwy podane żydowskim słuchaczom musiały być odmawiane w tym właśnie języku.

    Johann Jakob Wettstein (także Wetstein, ur. 5 marca 1693, zm. 23 marca 1754) – szwajcarski teolog, który wyróżnił się na polu krytyki tekstu Nowego Testamentu, był jednym z pierwszych krytyków Textus receptus.Tyr (obecny Sur) – w starożytności miasto fenickie, obecnie miasto i port w południowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Posiada połączenie kolejowe i drogowe z portem Sajda. Jego nazwa znaczy „skała”. W języku fenickim Ṣur, w akadyjskim Ṣurru, po hebrajsku צור Ṣōr, po grecku Τύρος Týros, po arabsku صور (as)-Ṣūr.

    Opinię o aramejskim oryginale Ewangelii Mateusza podzielali między innymi: Tregelles, F. Spadafora, George M. Lamsa, a także niektórzy polscy uczeni: Tadeusz Sinko, Eugeniusz Dąbrowski.

    Za hebrajskim oryginałem opowiadali się Delitzsch, G. Aichler, H.J. Cladder oraz współcześni: J. Carmignac i J.A.T. Robinson.

    Grecki[ | edytuj kod]

    Erazm jako pierwszy zakwestionował tradycyjny pogląd twierdząc, że Ewangelia Mateusza została napisana od razu w języku greckim. Stanowisko to zostało zaaprobowane przez wielu nowożytnych egzegetów.

    Chiazm (greckie: χιασμός chiasmos, χίασμα chiasma – ułożenie na krzyż, skrzyżowanie), figura retoryczna, odmiana inwersji. Paralelizm składniowy polegający na odwróceniu symetrii dwóch całostek składniowych, z których druga powtarza porządek syntaktyczny składników, ale w odwrotnej kolejności. Szczególnie według schematu: podmiot - orzeczenie, orzeczenie - podmiot, np:Orygenes (gr. Ὠριγένης, Origenes, ok. 185-254) – jeden z najbardziej płodnych komentatorów Pisma Świętego w epoce patrystycznej. Zajmował się, podobnie jak później Hieronim ze Strydonu (330-420), egzegezą krytyczną oraz literalną; egzegezę alegoryczną doprowadził do szczytu rozwoju. W zasadniczy sposób przyczynił się do ukształtowania tradycji teologicznej Szkoły Aleksandryjskiej. Znany jest również jako twórca, odrzuconej później przez Magisterium, teorii preegzystencji dusz. Był wykształcony filozoficznie; razem z Plotynem studiował u Amoniusza Sakkasa. Jest zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich, a także, mimo że niektóre jego teorie uznano za błędne, do Ojców Kościoła.

    Język oraz styl są zbyt jednolite, aby tłumacz mógł tego dokonać, a poprawna greka daje wrażenie oryginału. Semityzmy Mateusza nie są liczniejsze od semityzmów Marka i Łukasza. Występują w niej typowo greckie konstrukcje, liczne zdania podrzędne i częste używanie genetivus absolutus. Występują w niej typowo greckie terminy, niemające odpowiedników w języku hebrajskim, takie jak: parousia, palingenesia, kosmos. Cytaty, niemające odpowiedników u synoptyków, mają pewne cechy zarówno Septuaginty, jak i tekstu masoreckiego. Starotestamentowe cytaty, o ile są wspólne z pozostałymi synoptykami, są zgodne z Septuagintą.

    Dawid (hebr. דָּוִדDāwiḏ; arab. داودDāʾūd) (ur. ok. 1040 p.n.e. – zm. ok. 970 p.n.e.) – postać biblijna, król Izraela od ok. 1010 p.n.e., poeta. Najmłodszy syn Jessego z Betlejem, ojciec Salomona. Ojciec rodu Dawidytów.Wheaton College – prywatna ewangelikalna uczelnia w Wheaton, założona w 1860 przez znanego abolicjonistę i pastora Jonathana Blancharda.

    Inne rozwiązania[ | edytuj kod]

    Na początku XIX wieku, Robert Townson, uznał że argumenty przemawiające na rzecz semickiego, jak i hebrajskiego oryginału są zbyt silne, by je ignorować i dlatego zaproponował, że Ewangelista skomponował swoją Ewangelię w dwóch językach: hebrajskim i greckim.

    Henry Clarence Thiessen (1883–1947), biblista z Wheaton College, uważał że Mateusz sporządził swą Ewangelię w dwu językach, najpierw w aramejskim, następnie w greckim. Thiessen bazował na świadectwie Papiasza.

    Papirus Oxyrynchus 2, papirus 1 (według numeracji Gregory-Aland), oznaczany symbolem P 1 {displaystyle {mathfrak {P}}^{1}} , ε 01 (von Soden) – papirusowy rękopis greckiego Nowego Testamentu. Zawiera fragment Ewangelii Mateusza 1,1-9.12.14-20. Datowany paleograficznie na początek III wieku. Przechowywany w University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology w Filadelfii. Odkryty w Oksyrynchos w Egipcie.Biblia Paulistów – określenie katolickiego przekładu Pisma Świętego dokonanego przez biblistów z Towarzystwa Świętego Pawła.

    G. Howard odtworzył tekst Ewangelii Mateusza z żydowskiego traktatu „Szem Toba”, napisanego około 1380 roku. Na podstawie własnych analiz językowych uważa, że hebrajszczyzna tego tekstu ma cechy języka używanego w Księdze Syracha oraz pismach qumrańskich. Howard jednak nie twierdzi, że znaleziony przezeń tekst, to tekst oryginalny Mateusza. Jego zdaniem oba teksty mogły zostać zredagowane oddzielnie w dwóch różnych językach (analogicznie do dzieła Flawiusza, Wojna żydowska).

    Hugo Grocjusz, Hugo Grotius, Huig de Groot (ur. 10 kwietnia 1583 w Delft, zm. 28 sierpnia 1645 w Rostocku) – holenderski prawnik, filozof i dyplomata, zwany "ojcem" prawa międzynarodowego.Septuaginta (z łac. siedemdziesiąt; oznaczana rzymską liczbą LXX oznaczającą 70, w wydaniach krytycznych przez symbol S {displaystyle {mathfrak {S}}} ) – pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na grekę. Nazwa pochodzi od liczby tłumaczy, którzy mieli brać udział w pracach nad przekładem. Przekład ten powstał pomiędzy 280 a 130 rokiem p.n.e. w Aleksandrii, a jest dziełem wielu tłumaczy.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Franz Delitzsch, niemiecki hebraista i teolog protestancki, ur. w 1813 r. w Lipsku, zm. tamże w roku 1890. Profesor uniwersytetów w Rostocku, Erlangen, a od 1867 r. w Lipsku. Początkowo zwolennik ortodoksji luterańskiej, w ostatnich latach życia pod wpływem teologii liberalnej.
    Paralelizm (z gr. parallēlismós - zestawienie, porównanie; od parállelos - równoległy) – tożsamość lub podobieństwo treściowe (znaczeniowe) bądź kompozycyjne kilku analogicznych segmentów utworu literackiego (zdań, wersów, strof, scen, wydarzeń, wątków itp.).
    Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.
    Antiochia – nazwa miasta utworzona od męskiego imienia Antioch (gr. Antiochos), występującego licznie w dynastii Seleucydów. Władcy ci na terenie swojego państwa często zakładali miasta, nazywane, na cześć fundatora lub jego przodka, „Antiochia” albo „Seleucja”. W okresie hellenistycznym i później rzymskim istniało wiele miast o nazwie „Antiochia” rozlokowanych na terenie Azji.
    Ewangelie synoptyczne (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina; συνοψις, synopsis: zestawienie, patrzenie razem, wspólnie) – wspólna nazwa dla ewangelii według św. Mateusza, według św. Marka i według św. Łukasza. Jako pierwszy trzy pierwsze Ewangelie nazwał synoptycznymi J. J. Griesbach (zm. 24 marca 1812).
    Pomazaniec, Namaszczony, Mesjasz (hebr. מָשִׁיחַ), Chrystus (gr. χριστός), pot. Wybraniec – w judaizmie i chrześcijaństwie pierwotnie religijny tytuł królów, kapłanów-lewitów i proroków - osób namaszczonych (pomazanych) olejem. Z czasem, pod wpływem proroków, ten biblijny termin nabrał eschatologicznego znaczenia - określa on osobę, zapowiedzianą przez Boga Jahwe, która ma przynieść ostateczne rozwiązanie problemu zła, grzechu i śmierci w świecie i ustanowić tzw. królestwo mesjańskie, będące nowym rajem, przewyższającym szczęście pierwszego. Chrześcijanie uznają, że tą osobą jest Jezus Chrystus. Trzon narodu żydowskiego trwa w oczekiwaniu na przyjście mesjasza.
    Apostoł (gr. apostolos = wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i „wysłanych” do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.058 sek.