• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ewangelia Marka



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 p.n.e. a 460 p.n.e., zm. między 404 p.n.e. a 393 p.n.e.) – grecki historyk.List do Rzymian [Rz lub Rzym] – jeden z listów Nowego Testamentu autorstwa apostoł Pawła. List został napisany najprawdopodobniej pod koniec trzeciej podróży misyjnej apostoła Pawła w Koryncie w latach 57/58 n.e. Adresatem listu była rzymska gmina chrześcijańska.
    Język Ewangelii[ | edytuj kod]
    Początek Ewangelii Marka w łacińskiej Księdze z Durrow

    Słownictwo[ | edytuj kod]

    Ewangelia Marka została spisana w języku greckim. Język Ewangelii Marka jest prosty i niewyszukany, występuje sporo wyrażeń potocznych, a także gwarowych. Wyraźnie odbiega od kanonu języka literackiego. Znajdujemy wyrazy stosowane tylko w potocznej mowie, jak κωμοπολις (wioska), κραβατος (nosze), πτωμα (zwłoki). Częściej niż pozostali Ewangeliści używa słów w zdrobniałych formach (θυγατριον, κυρασιον, παιδιον, ιχθυδιον), w czym jest zgodny z tendencją ówczesnej greki potocznej.

    Biblia warszawska, Nowy Przekład, potocznie: „Brytyjka” – współczesne protestanckie tłumaczenie Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu z języków oryginalnych (hebrajskiego, aramejskiego i greckiego) na język polski, opracowane przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, z inicjatywy Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Jest to najpopularniejszy w Polsce protestancki przekład Pisma Świętego.List do Filemona [Flm lub Filem.] – list Pawła z Tarsu, stanowiący księgę Nowego Testamentu, zaadresowany do Filemona – chrześcijanina z frygijskiego miasta Kolosy. List do Filemona jest krótkim osobistym pismem w sprawie Onezyma – zbiegłego niewolnika należącego do Filemona. Apostoł wstawia się za niewolnikiem, który postanowił zostać chrześcijaninem, i obiecuje uiścić odszkodowanie za ewentualne szkody przez niego spowodowane. List ten porusza szereg ważkich kwestii teologicznych dotyczących niewolnictwa i w szerszym kontekście zależności ekonomicznej jednego człowieka od drugiego. Interpretacje zawartych w nim tez zmieniały się na przestrzeni dziejów wraz z przekształceniami systemów ekonomicznych i politycznych.

    Do ulubionych terminów drugiej Ewangelii należy ευαγγελιον (ewangelia), który to termin występuje 8 razy, za każdym razem w ważnych kontekstach (Mk 1,1.14.15; 8,35; 10,29; 13,10; 14,9; 16,15). Zestawienie z pozostałymi Ewangeliami jest wymowne, Mateusz używa tego terminu 4 razy (Mt 4,23; 9,35; 24,14; 26,13), Łukasz i Jan nie stosują go wcale.

    Textus receptus (z łac. tekst przyjęty) – tekst grecki Nowego Testamentu obecny w drukowanych wydaniach XVI-XVII wieku.Problem synoptyczny — określenie w biblistyce nowotestamentowej dotyczące podobieństwa między trzema pierwszymi Ewangeliami kanonicznymi: Mt, Mk, Łk (Ewangelie synoptyczne). Podobieństwa te obserwuje się w treści, strukturze, kompozycji, słownictwie oraz składni; wspólna jest chronologia, kolejność wypowiedzi i wygłoszonych mów.

    Słownictwo jest ubogie, często występują powtórzenia i niezręczności. Słownictwo Ewangelii Marka obejmuje 1345 słów, z czego 102 (7,58%) nie występuje w innych księgach Nowego Testamentu. Do hapax legomena, tj. terminów użytych w Nowym Testamencie tylko jeden raz, należą: σπεκουλατωρ (6, 27), προσορμιζεσθαι (6, 53), μογιλαλος (7, 32), εξουδενεω (9, 2), στιβαδες (11, 8), νουνεχως (12, 34). Tekst roi się od zapożyczeń z języków semickich i łaciny.

    Klemens Aleksandryjski, właśc. Titus Flavius Clemens (ur. prawdopodobnie 150 w Aleksandrii, zm. ok. 212 w Azji Mniejszej) – piszący po grecku teolog wczesnochrześcijański, Ojciec Kościoła opiewany przez Leona VI, poeta; zaliczany w poczet świętych katolickich oraz prawosławnych.Ernst von Dobschütz (ur. 9 października 1870 w Halle, zm. 20 maja 1934 w Halle) – niemiecki biblista i krytyk tekstu Nowego Testamentu. Autor licznych książek, wykładał na Uniwersytecie w Halle, Uniwersytecie we Wrocławiu i Strasburgu. Odwiedzał z gościnnymi wykładami Stany Zjednoczone i Szwecję.
    Latynizmy
    Chester Beatty I z tekstem Marka 8,35–9,1

    W Marku liczne są latynizmy:

  • κραβατος – grabatus (2, 4. 9; 6, 55)
  • μοδιος – modius (4, 21)
  • λεγιων – legion (5, 9)
  • σπεκουλατωρ – spiculator (6, 27)
  • δηναριον – denarius (6, 37; 12, 15; 14, 5)
  • ξεστης – sextarius (7, 4)
  • καθεδρα – cathedra (11, 15)
  • κοδραντης – quadrans (12, 42)
  • κηνσος – census (12, 14)
  • αυλη – ovile (14, 54. 66; 15, 16)
  • πραιτωριον – praetorium (15, 16)
  • φραγελλοω – fragellare (15, 15)
  • κεντυριων – centurio (15, 39. 44. 45).
  • Kilkakrotnie bardzo dosłownie tłumaczy pewne łacińskie wyrażenia (łacińskie kalki) zrozumiałe tylko na gruncie języka łacińskiego:

    List do Hebrajczyków [Hbr], List do Żydów [Żyd] – jeden z listów Nowego Testamentu zamieszczany w wydaniach Biblii przed Listami powszechnymi. Imię autora nie jest w liście wymienione i od początku stanowiło kwestię sporną. Przez długie lata autorstwo przypisywano Pawłowi z Tarsu, pogląd ten jest jednak obecnie zarzucony. Również kanoniczność Listu budziła wątpliwości. Obecnie kwestie autorstwa i kanoniczności nie znajdują się w centrum zainteresowań biblistów, poruszane są natomiast zagadnienia takie jak struktura Listu, tło religijno-historyczne i główne wątki myśli teologicznej.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.
  • ὁδὸν ποιεῖν – iter facere – iść drogą, ale dosł. czynić drogę (2, 23)
  • ἐσχάτως ἔχειν – in extremis esse – umierający(a) (5, 23)
  • τὸ ἰκανὸν ποιῆσαι – satisfacere (15, 15)
  • συμβούλιον – consilium, concilium (3, 6; 15, 1)
  • κρατεῖν – tenere (9, 10)
  • Niektóre z tych latynizmów są charakterystyczne dla popularnej greki owego okresu. Owe latynizmy były dawniej powodem podejrzeń, że Ewangelia Marka została napisana po łacinie. Jednym z pierwszych zwolenników tej hipotezy był już św. Efrem. Krytyczne badania przeprowadzone przez Lagrange i Burkitta przekreśliły jednak tę hipotezę. Inni natomiast traktują je jako dowód, że Ewangelia napisana została dla chrześcijan w Rzymie.

    Kodeks papirusowy Nowego Testamentu – kopia partii tekstu Nowego Testamentu wykonana na papirusie. Data papirusów szacowana jest w oparciu o studia paleograficzne. Generalnie biorąc, są najstarszymi i najważniejszymi świadkami tekstu Nowego Testamentu.New International Version – (w skrócie: NIV) to protestancki przekład Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu na język angielski, publikowany przez wydawnictwo Zondervan. Jest to najpopularniejsze w krajach anglojęzycznych współczesne tłumaczenie Biblii.
    Arameizmy
    Minuskuł 544 z tekstem Mk 9,42–10,4; brak wierszy 44 i 46

    W Ewangelii Marka nie brak też arameizmów, które niemal za każdym razem są tłumaczone:

  • Rabbi (9,5; 11,21; 14,45) – nietłumaczony
  • Rabbuni (10,51) – nietłumaczony
  • Boanerges – synowie gromu (3, 17)
  • talitha kum – dziewczynko wstań (5, 41)
  • korban – darmo (7, 11)
  • Effata – otwórz się (7, 34)
  • Bartymeusz – syn Tymeusza (10, 46)
  • Abba – Ojcze (14, 36)
  • Golgota – Miejsce Trupiej Czaszki (15, 22)
  • Eloi, Eloi, lama sabachtani – Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił (15, 34).
  • Marek stosuje jedynie kilka charakterystycznych dla Listów Pawła terminów:

    Teodor Cressy Skeat, ang. Theodore Cressy Skeat (ur. 15 lutego 1907, zm. 25 czerwca 2003) – bibliotekarz w British Library, gdzie pracował jako asystent kustosza (od 1931), zastępca kustosza (od 1948) i kustosz manuskryptów oraz bibliotekarz Egerton (od 1961 do 1972), po studiach w Cambridge i British School of Archaeology w Atenach. Jego praca zbiegła się z pozyskaniem dwóch ważnych rękopisów przez instytucję, w której pracował, mianowicie Kodeksu Synajskiego i apokryficznej ewangelii Egerton 2 Papirus (Ewangelia Egerton). Stał się znany dzięki znacznemu wkładowi do paleografii, papirologii i kodeksologii (kodykologii), zwłaszcza – choć nie tylko – w nawiązaniu do dwóch wymienionych rękopisów. Był wnukiem znanego filologa Waltera Williama Skeata.Drugi List św. Jana [2 J lub 2 Jan] – księga Nowego Testamentu przypisywana św. Janowi Apostołowi, autorowi Ewangelii Jana, autor podobnie jak w 3. Liście św. Jana nazywa siebie prezbiterem. List skierowany do "Wybranej Pani" – co zapewne oznacza nieznaną nam gminę chrześcijańską. Z 13 wersów 7 znajduje się w 1. Liście św. Jana. List zaleca miłość braterską i przestrzega przed "zwodzicielami" "którzy nie uznają, że Jezus Chrystus przyszedł w ciele ludzkim" (wers 7).
  • δυναμις, cud – Mk 6, 14; 9, 1 – Rz 9, 1; Ga 3, 20
  • ευαγγελιον, ewangelia – Mk 1, 1. 14 – Rz 1, 1-4. 16; 15, 16; 1 Tes 2, 2. 8. 9
  • ειρενευω, zachowywać pokój – Mk 9, 50 – Rz 12, 18; 2 Kor 13, 11
  • μυστηριον, tajemnica – Mk 4, 11 – Kol 4, 3-5
  • μεταμορφοω, przemieniać się – Mk 9, 2 – 2 Kor 3, 18
  • Ale nie używa wielu innych słów, które często występują u Pawła.

    Szatan (hebr. שטן satan – oskarżyciel; arab.الشيطان Szejtan – przeciwnik, złe moce) – w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie jest to jeden z aniołów, który zbuntował się przeciwko Bogu i pociągnął do buntu inne anioły, główny sprawca zła na świecie. Niekiedy bywa utożsamiany z Lucyferem. Najczęściej uważany jest za najwyższego rangą demona, przywódcę wszystkich złych duchów. Inne imiona Szatana to: Mastema, Gadriel, Satanael, Samaël, Samiel, Siegel, Satan, anioł Edomu. W tradycji rabinicznej nosi on przydomek "szpetny".List do Kolosan [Kol] – list św. Pawła, napisany do gminy chrześcijańskiej w Kolosach, stanowiący księgę Nowego Testamentu. Adresaci listu wywodzili się prawdopodobnie ze środowiska pogańskiego. List prezentuje obraz żywej, zjednoczonej i stałej w wierze, jednak nie w pełni dojrzałej duchowo wspólnoty. Został napisany w celu umocnienia wiary młodego Kościoła kolosańskiego i ostrzeżenia go przed grożącymi mu błędami. Zgodnie z listem chrześcijanie powołani są do nowego życia w Chrystusie, który jest Głową Kościoła, i nie powinni poddawać się w niewolę nauk czysto ludzkich. Jako wybrani przez Boga powinni dawać świadectwo nowego życia i w swym postępowaniu mieć wzgląd na Jezusa Chrystusa.

    Styl[ | edytuj kod]

    Arabski przekład Ewangelii Marka (ok. 1591)

    Ewangelia Marka zawiera mało mów Jezusa, natomiast szczegółowo relacjonuje jego czyny używając emocjonalnego języka (zwłaszcza w porównaniu do pozostałych ewangelii synoptycznych). Styl Marka jest prosty. Zdania współrzędne zazwyczaj łączy przy pomocy spójnika και (i), rzadko natomiast δε (zaś). Spośród 88 perykop, na jakie można podzielić Ewangelię, aż 80 zaczyna się od spójnika και. Niejednokrotnie w opisach cudów, mów i wydarzeń stosuje te same zwroty. Wydarzenia czasu przeszłego opisywane są tak, jakby działy się przed oczami czytelników. Opowiadania charakteryzują się schematycznością i uproszczeniami. Współcześni bibliści oceniają, że w takiej właśnie formie i kształcie przejął ewangeliczny materiał z tradycji ustnej. Inną cechą stylu Markowego jest używanie konstrukcji zdaniowej pozbawionej spójników, co często ma miejsce w perykopach narracyjnych, zwłaszcza w wypowiedziach Jezusa (5,39; 10,14; 12,27; 13,7; 14,6). W paralelnych tekstach Mateusza i Łukasza zachodzą wówczas zwykle konstrukcje spójnikowe.

    Chester Beatty I, papirus 45 (wedle numeracji Gregory-Aland), oznaczany symbolem P 45 {displaystyle {mathfrak {P}}^{45}} – wczesny papirusowy rękopis Nowego Testamentu. Rękopis ma formę kodeksu. Zawiera tekst Ewangelii i Dziejów Apostolskich, z licznymi brakami. Pochodzi z początku III wieku, przechowywany jest w Dublinie (Chester Beatty Library) i Wiedniu.Euzebiusz z Cezarei (ur. ok. 264, zm. ok. 340) – pisarz, teolog i historyk chrześcijański, biskup Cezarei w Palestynie od 313. Uczeń Pamfila z Cezarei, obrońcy twórczości Orygenesa – jako wyraz oddania dla swego mistrza, przyjął przydomek syn Pamfila.

    Styl Markowy charakteryzuje się żywością i malowniczością z jednej strony oraz pewną nieporadnością i schematyzmem z drugiej. Marek nie jest doświadczonym ani utalentowanym pisarzem. Często przerywa płynny tok opisu w miejscu niezbyt odpowiednim z literackiego punktu widzenia i dodaje jakieś wtrącenie, które nie zawsze łączy się z opisywanym faktem bezpośrednio, jak np. wtręt o zarzutach uczonych w piśmie (3,22). Jego uściślenia bywają przesadnie doprecyzowane, np. w zdaniu „A gdy nadszedł wieczór i zaszło słońce" (1,32). Gdzie indziej uściślenia te dotyczą: miejsca, czasu, myśli, opisów szat. Owe wtrącenia i uściślenia nie dodają piękna dla opisu, nie zawierają pouczenia moralnego, ani nie czynią cudu bardziej godnym podziwu. Badacze stylu Markowego są zgodni, że są to szczegóły, które utkwiły w pamięci ewangelisty i są jego rzeczywistymi wspomnieniami (np. 14,51–52). Niektóre pochodzić mogą z katechezy Piotra, jak np. opis wskrzeszenia córki Jaira kończący się zdaniem: „Dziewczynka natychmiast wstała i chodziła, miała bowiem dwanaście lat”.

    Teodor Cressy Skeat, ang. Theodore Cressy Skeat (ur. 15 lutego 1907, zm. 25 czerwca 2003) – bibliotekarz w British Library, gdzie pracował jako asystent kustosza (od 1931), zastępca kustosza (od 1948) i kustosz manuskryptów oraz bibliotekarz Egerton (od 1961 do 1972), po studiach w Cambridge i British School of Archaeology w Atenach. Jego praca zbiegła się z pozyskaniem dwóch ważnych rękopisów przez instytucję, w której pracował, mianowicie Kodeksu Synajskiego i apokryficznej ewangelii Egerton 2 Papirus (Ewangelia Egerton). Stał się znany dzięki znacznemu wkładowi do paleografii, papirologii i kodeksologii (kodykologii), zwłaszcza – choć nie tylko – w nawiązaniu do dwóch wymienionych rękopisów. Był wnukiem znanego filologa Waltera Williama Skeata.Ks. prof. dr hab. Manfred Uglorz (ur. 12 listopada 1940 roku w Łaziskach Średnich) − duchowny Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, profesor doktor habilitowany nauk teologicznych, biblista. Interesuje się teologią systematyczną, etyką i antropologią filozoficzną.

    Pomimo stosowania schematyzmu i pewnej nieporadności stylistycznej Marka uwagę zwraca swoisty kunszt pisarski. O ile Mateusz przedstawia Jezusa i jego ewangelię poprzez słowa, mowy u Marka mają znaczenie drugorzędne. Najdłuższe mowy to przypowieści (4,2–34) i mowa eschatologiczna (13,5–37). Marek koncentruje się na opisie faktów, sytuacji oraz czynów Jezusa. Przedstawia je w taki sposób, by mówiły same za siebie. Dlatego Ernst von Dobschütz nazwał Marka „narratorem o błyskotliwym kunszcie". Czytelnik jest wprowadzany w bezpośredni kontakt z osobami i sytuacjami. Marek nie upiększa czynów i słów Jezusa. Stąd jego opisy są szorstkie, twarde, czasem szokujące. Różni się pod tym względem bardzo od Łukasza.

    Orygenes (gr. Ὠριγένης, Origenes, ok. 185-254) – jeden z najbardziej płodnych komentatorów Pisma Świętego w epoce patrystycznej. Zajmował się, podobnie jak później Hieronim ze Strydonu (330-420), egzegezą krytyczną oraz literalną; egzegezę alegoryczną doprowadził do szczytu rozwoju. W zasadniczy sposób przyczynił się do ukształtowania tradycji teologicznej Szkoły Aleksandryjskiej. Znany jest również jako twórca, odrzuconej później przez Magisterium, teorii preegzystencji dusz. Był wykształcony filozoficznie; razem z Plotynem studiował u Amoniusza Sakkasa. Jest zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich, a także, mimo że niektóre jego teorie uznano za błędne, do Ojców Kościoła.Listy powszechne albo Listy katolickie – obok Ewangelii, Dziejów Apostolskich, Listów Pawła i Apokalipsy jedna z sekcji Nowego Testamentu. Większość greckich rękopisów umieszczała Listy powszechne po Dziejach, a przed Listami Pawła. Kościoły wschodnie po dziś dzień stosują taki porządek ksiąg nowotestamentowych.

    Biorąc pod uwagę długość perykop drugiej Ewangelii, Teodor Cressy Skeat sugerował, że oryginalna Ewangelia Marka zapisana została w postaci kodeksu.

    Teologia Ewangelii[ | edytuj kod]

    Minuskuł 2427 – „archaiczny Marek", w rzeczywistości XIX-wieczne fałszerstwo

    Głównym tematem księgi jest nadprzyrodzona mądrość i moc Jezusa i jego władza nad Szatanem. Mateusz ukazuje Jezusa przemawiającego, Marek natomiast – działającego. Bóg objawia się w słowach i czynach. Marek w swojej krótkiej Ewangelii opisuje 18 cudów Jezusa oraz zamieszcza 4 wzmianki o nich. Około 31% tekstu drugiej Ewangelii to opisy cudów Jezusa. Marek większą wagę przywiązuje do cudów, jak i znaczenia wiary, traktowanej jako warunek cudu. W opisie cudów można zaobserwować następujący schemat:

    List do Filipian [Flp lub Fil.] – jeden z listów więziennych św. Pawła, napisany prawdopodobnie podczas jego uwięzienia w Rzymie (lata 61−63), lub wcześniej w Efezie (56−57).Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).
  • zaistnienie problemu
  • wydanie rozkazu przez Jezusa zaistniałemu problemowi (chorobie, niemocy bądź demonowi)
  • natychmiastowe uzdrowienie
  • zdumienie się wszystkich obecnych nad dokonanym cudem i zadawanie pytania „Kim on jest?"
  • Schemat ten można zaobserwować w opisie uzdrowienia opętanego z Kafarnaum (1, 25–27), sparaliżowanego (2, 1–12), głuchoniemego (7, 32–36), ślepego w Betsaidzie (8, 22–26), ponadto w opisie uciszenia burzy (4, 39–41), triumfalnego wjazdu Jezusa do Jerozolimy (11, 1–10) oraz wypędzenia handlarzy ze świątyni (11, 15–19).

    Pierwszy List do Tymoteusza (1 Tm lub 1 Tym) – jeden z listów przypisywanych św. Pawłowi z Tarsu, znajdujący się w Nowym Testamencie. Zaliczany jest do jednych z tzw. trzech listów pasterskich. Wysłany został z Macedonii do Tymoteusza z Efezu między pierwszym a drugim uwięzieniem (tj. między 63 a po 67 r. n.e.). Badacze (głównie egzegeci niekatoliccy) uważają jednak, że nie tylko autorem listu nie jest św. Paweł z Tarsu, ale także sam list powstał później (autorstwo listów św. Pawła do Tymoteusza kwestionują także najstarsi pisarze chrześcijańscy).Septuaginta (z łac. siedemdziesiąt; oznaczana rzymską liczbą LXX oznaczającą 70, w wydaniach krytycznych przez symbol S {displaystyle {mathfrak {S}}} ) – pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na grekę. Nazwa pochodzi od liczby tłumaczy, którzy mieli brać udział w pracach nad przekładem. Przekład ten powstał pomiędzy 280 a 130 rokiem p.n.e. w Aleksandrii, a jest dziełem wielu tłumaczy.

    Marek w większym stopniu podkreśla znaczenie wiary jako warunku cudu, niż pozostali ewangeliści. Tylko u Marka Jezus mówi do ojca epileptyka: „Wszystko jest możliwe wierzącemu" (Mk 9, 23) i tylko u Marka ojciec epileptyka prosi: „Wierzę, pomóż memu niedowiarstwu" (Mk 9, 24). Po przeklęciu drzewa figowego, Jezus wyjaśnia znaczenie wiary, wyjaśnienie to zamieszczają wszyscy Synoptycy, ale najobszerniejsze jest ono u Marka. Tylko u Marka wypowiedź Jezusa zaczyna się od słów: „Miejcie wiarę w Boga!" (Mk 9, 22). Mateusz ma w tym miejscu: „miejcie wiarę i nie wątpcie" (21, 21). Końcowe zdanie pouczenia wzbogacone jest – względem Mateusza – o słowo „wierzcie”. „Wszystko, o cokolwiek modlicie się i prosicie, wierzcie że otrzymacie, a stanie się wam" (Mk 11, 24).

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.List do Tytusa [Tt lub Tyt] to jeden z listów Pawła z Tarsu, znajdujący się w Nowym Testamencie. List skierowany był do Tytusa, jednego z jego najbliższych współpracowników, który w okresie pisania listu przebywał na Krecie. Tytus opiekował się gminą chrześcijańską na Krecie, założoną wcześniej przez Pawła.

    W Ewangelii Marka centralne miejsce zajmuje wyznanie Piotra: „Ty jesteś Chrystus" (8,29).

    U Marka wyeksponowany został tytuł Syn Boży. Nie jest on wprawdzie często stosowany (Mateusz używa częściej), ale Marek stosuje go w szczytowych punktach swojej Ewangelii. Już na samym początku wyjaśnia, że jego dzieło jest ewangelią o Jezusie Chrystusie, Synu Bożym (1, 1). Głos samego Boga nazywa Go swoim Synem podczas jego chrztu (1, 11); ten sam głos wskazuje na Niego jako na Syna podczas chwalebnego przemienienia na górze (9, 7); setnik rzymski mówi: Doprawdy, ten człowiek był Synem Bożym (15, 39). Drugim ważnym tytułem jest Syn Człowieczy, który występuje tylko w mowach Jezusa, nigdy w wypowiedziach zwracających się do Niego ludzi, co wskazuje, iż Jezus nie żądał, by Go w ten sposób tytułowano. Tytuł ten być może dlatego stosował Jezus, ponieważ nie mówi o jego posłannictwie. Tytuły Syn Boży i Syn Człowieczy wzajemnie się uzupełniają, pierwszy wskazuje na boską naturę Chrystusa, drugi – na ludzką; pierwszy mówi o nim jako o Bogu, drugi – jako o człowieku; pierwszy podkreśla jego nadzwyczajność i nadprzyrodzoność, drugi – zwykłość i uczestniczenie w słabościach, jak i cierpieniach człowieka. Z rezerwą traktowany jest tytuł Mesjasz, Jezus zabrania rozgłaszać, że jest Mesjaszem.

    Barnaba – imię męskie pochodzenia aramejskiego. Wywodzi się od Bar-nebuch i oznaczy tyle co syn pocieszenia, syn proroctwa.Tajemna Ewangelia Marka – hipotetyczna ewangelia, której autorem miał być św. Marek Ewangelista. Prawdopodobnie powstała na początku lat 70. I w. n.e. O jej istnieniu świadczy jedynie list Klemensa Aleksandryjskiego do Teodora z przełomu II i III w. n.e. Tekst listu odnalazł w 1958 r. w bibliotece prawosławnego klasztoru Mar Saba Morton Smith z Uniwersytetu Columbia. List opisuje okoliczności powstania i przechowywania Tajemnej Ewangelii Marka:

    Znaczenie Ewangelii[ | edytuj kod]

    Aż do końca XVIII wieku Ewangelia Marka zajmowała niepozorne miejsce wśród czterech Ewangelii i była najniżej wśród nich ceniona. Ocena ta wynikała z krótkości Ewangelii oraz z faktu, że zawiera niewiele materiału, który nie ma swoich odpowiedników w pozostałych Ewangeliach (ok. 10%). Uważano też, że druga Ewangelia jest niekompletna. Marek rzadko był cytowany przez wczesnochrześcijańskich autorów i Ojców Kościoła. W pismach koptyjskich Marka zaczęto cytować dopiero w V wieku. Z tego też względu Marek rzadziej był kopiowany niż pozostałe Ewangelie i zachowało się niewiele rękopisów z tą Ewangelią. Wśród papirusów Nowego Testamentu zaledwie trzy zawierają tę Ewangelię, przy czym tylko jeden z nich jest wczesnym rękopisem. Bizantyjskie lekcjonarze rzadko zawierają teksty z Ewangelii Marka, zazwyczaj zawierają one wybrane teksty z Ewangelii Jana, Mateusza i Łukasza.

    Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.List do Galatów [Ga], List do Galacjan [Gal] – jeden z listów św. Pawła z Tarsu, znajdujący się w Nowym Testamencie.

    Już w starożytności przyjął się pogląd, że Marek streścił Mateusza. Pogląd ten wsparty autorytetem Augustyna i obowiązywał aż do końca XVIII wieku. W końcu XVIII wieku pojawił się pogląd, iż Marek spisał swoją Ewangelię jako pierwszy i korzystali zeń inni ewangeliści. Wpłynęło to na zmianę stosunku do Ewangelii Marka. Uznano, że styl drugiej Ewangelii jest najbardziej pierwotny. Zwrócono też uwagę, że opisy Markowe są niejednokrotnie znacznie dłuższe od opisów pierwszego i trzeciego ewangelisty (opis spotkania z opętanymi w krainie Gedareńczyków, wskrzeszenie córki Jaira). Ewangelia Marka jako najstarsza ma wielkie znaczenie w badaniach nad historycznym Jezusem, w badaniach nad rozwojem pierwotnej chrystologii. Ewangelia Marka służy jako ważny punkt odniesienia w rekonstrukcji hipotetycznego źródła Q. Obecnie Marek bywa nazywany najbardziej oryginalną Ewangelią.

    Ewangelie synoptyczne (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina; συνοψις, synopsis: zestawienie, patrzenie razem, wspólnie) – wspólna nazwa dla ewangelii według św. Mateusza, według św. Marka i według św. Łukasza. Jako pierwszy trzy pierwsze Ewangelie nazwał synoptycznymi J. J. Griesbach (zm. 24 marca 1812).Pierwszy List św. Jana [1 J lub 1 Jan] – księga Nowego Testamentu. Już od II wieku Tradycja przypisuje autorstwo listu Janowi Apostołowi, synowi Zebedeusza, a autorowi jednej z Ewangelii. Opinia współczesnych biblistów w tej sprawie jest niejednolita. Jakkolwiek dokładne datowanie Listu nie jest możliwe, przyjmuje się zwykle, że powstał w końcu I wieku. Prawdopodobnie został zaadresowany do Kościołów w Azji Mniejszej.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.
    Minuskuł 2427 (Gregory-Aland) – miniaturowy rękopis Ewangelii Marka, napisany po grecku. Przy zastosowaniu metody paleograficznej ustalono datę jego powstania na XIV wiek, co byłoby zgodne ze sposobem sporządzenia ilustracji. Trudności podczas datowania przysporzył system występujących w tekście skrótów, zastosowanych według wzorców z przełomu III–IV wieku. Z tego powodu manuskrypt nazywano „Archaicznym Markiem”. W 2006 roku udowodniono, że rękopis jest fałszerstwem, dokonanym w XIX wieku. Bardziej szczegółowe badania, przeprowadzone w 2009 roku, wykazały, że rękopis powstał po roku 1874. Tekstualnie jest bliski dla Kodeksu Watykańskiego.
    Marek Ewangelista, cs. Apostoł i jewangielist Mark – wedle tradycji Kościoła autor Ewangelii Marka uważanej za najstarszą i jednocześnie najkrótszą spośród ewangelii, kuzyn św. Barnaby, towarzysz św. Pawła, a później św. Piotra, apostoł z grona siedemdziesięciu dwóch. Zgodnie z relacją Papiasza wiernie spisał głoszone przez Piotra nauki. Według tradycji św. Marek został umęczony ok. 68 roku. Uznawany przez Kościół koptyjski za pierwszego patriarchę Aleksandrii i świętego; święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, prawosławnego i ormiańskiego.
    Galilea (hebr. הגליל, ha-Galil; arab. الجليل‎, Al-Dżalil; łac. Galilaea) – kraina historyczna w północnym Izraelu i w Palestynie, między Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Święty Justyn, Justyn Filozof, Justyn Męczennik, gr. Ἰουστῖνος ὁ Μάρτυρ, łac. Iustinus philosophus, cs. Muczenik Iustin Fiłosof (ur. ok. 100 we Flawii Neapolis w Palestynie, zm. ścięty mieczem między 163 a 167 w Rzymie) – filozof i apologeta tworzący w języku greckim. Wyznawał poglądy millenarystyczne. Zaliczony został do najstarszych pisarzy starochrześcijańskich, męczennik, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.
    Piotr Apostoł, Szymon Piotr, łac. Petrus, gr. Πέτρος, Petros: "kamień", "fragment skały", odn. do gr. πέτρα, petra: "skała"), aram. כיפא Kefas – Kefa: "skała", cs. Sławny i wsiechwalnyj pierwowierchowny apostoł Pietr – apostoł, uważany przez Kościół katolicki za pierwszego papieża (pontyfikat: ok. 33 r. – ok. 64 r., 13 października, kiedy to miał ponieść męczeńską śmierć lub 29 czerwca 67). Męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Jest wymieniany w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.046 sek.