Ewaluacja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ewaluacja (ang. evaluate "oceniać, szacować" z łac. evalesco "stawać się, być zdolnym, potężnieć" i evaleo "móc, zdołać") – systematyczne badanie wartości albo cech konkretnego programu, planu, działania (eksperymentu) bądź obiektu (programu komputerowego, programu nauczania, lekarstwa, rozwiązania technicznego) z punktu widzenia przyjętych kryteriów, w celu jego usprawnienia, rozwoju lub lepszego zrozumienia. Jest to ocena wartości interwencji z zastosowaniem określonych kryteriów tejże oceny, podejmowana w celu określenia efektywności interwencji, oszacowania w odniesieniu do celów, a także analizy wpływu na specyficzne problemy strukturalne.

Ewaluacja splotowa (ang. Splice Evaluation) to wzorzec kompleksowego zastosowania strategii badawczych na potrzeby oceniania wartości oddziaływań poprzez pomiary zmian cech podmiotów uwikłanych w naturalnym splocie procesów społecznych. Jej istotą jest interpretacja na kilku poziomach rozwarstwienia zmiennych po to, ażeby trafnie orzekać o tym, co było katalizatorem, a co hamulcem przemian. Do tego niezbędne jest całościowe, interdyscyplinarne podejście metodologiczne, wykorzystujące dorobek nauk społecznych, psychometrii i statystyki. Populacja biologiczna – zespół organizmów jednego gatunku żyjących równocześnie w określonym środowisku i wzajemnie na siebie wpływających, zdolnych do wydawania płodnego potomstwa. Nie jest to jednak suma osobników jednego gatunku, a zupełnie nowa całość.

Ewaluacja jest relatywnym wartościowaniem kontekstowym w procesie całościowego ujmowania zjawisk, prowadzącym do: diagnozowania jakości, wyszczególniania właściwości i zależności, doskonalenia oddziaływań oraz formowania przemian na podstawie interpretacji wielu danych źródłowych oraz badań dystansowych i analiz. Ewaluacja jest częścią procesu podejmowania decyzji. Obejmuje wydawanie opinii o wartości działania poprzez systematyczne, jawne zbieranie i analizowanie o nim informacji w odniesieniu do znanych celów, kryteriów i wartości.

Respondent - osoba, której opinie stanowią przedmiot badania w naukach społecznych, najczęściej w badaniach kwestionariuszowych, także: telefonicznych, pocztowych, internetowych. W niektórych typach badań respondenci dobierani są do badań na podstawie założeń badania probabilistycznego. W praktyce opisu badań używa sie również słowa respondent w stosunku do pojedynczje osoby, która nie jest dobierana losowo, a z która prowadzi się na przykład wywiad swobodny.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Typy i rodzaje ewaluacji[ | edytuj kod]

Typy[ | edytuj kod]

ze względu na przedmiot badania:

Oświata – pojęcie "oświata" używane jest często zamiennie z wyrażeniem "system oświaty". Według Słownika Pedagogicznego W. Okonia jest to działalność ogółu powiązanych ze sobą placówek i instytucji zajmujących się upowszechnianiem kształcenia, wychowaniem bezpośrednim i pośrednim, umożliwiając obywatelom zdobywanie ogólnego i zawodowego wykształcenia oraz zapewniając możliwość wszechstronnego rozwoju osobowości, które są niezbędne przyszłemu obywatelowi. Ważnym elementem systemu oświaty jest odnoszenie historycznych doświadczeń społecznych do teraźniejszych w celu stworzenia jak najlepszych warunków życia i rozwoju dla przyszłości społeczeństwa.Walidacja (ang. validation) – wieloetapowy proces sprawdzania efektów uczenia się uzyskanych przez osobę oraz ich potwierdzania przez uprawniony organ.
  • ewaluacje procesów społecznych,
  • ewaluacje projektów,
  • ewaluacje programów,
  • ewaluacje polityk,
  • ewaluacje tematyczne/horyzontalne,
  • meta-ewaluacje.
  • ze względu na kryterium czasu i cel:

  • ewaluacja ex ante – projektująca potencjalną trafność, spójność, skuteczność i efektywność oddziaływań przed rozpoczęciem procesu formowania przemian (np. interwencji publicznej),
  • ewaluacja on-going – prowadzona na bieżąco podczas procesu formowania przemian i wpływająca na optymalizację oddziaływań,
  • ewaluacja mid-term – przeprowadzana w połowie okresu oddziaływań z wartościowaniem dotychczasowego wpływu na procesu,
  • ewaluacja ad hoc – przeprowadzana w sytuacji wystąpienia zjawisk nieplanowanych, mająca na celu szybkie przeciwdziałanie zaistniałym problemom,
  • ewaluacja ex post – podsumowująca po zakończeniu procesu, oceniająca skutki oddziaływań (interwencji) najczęściej wg kryteriów: skuteczności, efektywności, użyteczności i trwałości.
  • ze względu na usytowanie ewaluatora:

    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.Analiza kosztów i korzyści (ang. cost-benefit analysis, CBA) — w naukach ekonomicznych metoda oceny efektywności inwestycji i projektów biorąca pod uwagę całość przewidywanych korzyści i kosztów, z uwzględnieniem kosztów zewnętrznych (np. środowiskowych, społecznych).
  • ewaluacja wewnętrzna – przeprowadzana przez ewaluatora funkcjonującego w ramach instytucji odpowiedzialnej za realizację interwencji publicznej, z wykorzystaniem zasobów wewnętrznych,
  • ewaluacja zewnętrzna – przeprowadzana przez ewaluatorów funkcjonujących poza instytucją odpowiedzialną za realizację interwencji publicznej (ewaluatorów zewnętrznych),
  • ewaluacja hybrydowa – przeprowadzana jest niezależnie przez ewaluatora wewnętrznego oraz ewaluatora zewnętrznego.
  • ze względu na zasięg problematyki:

    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
  • ewaluacja programowa – dotycząca jednego programu operacyjnego,
  • ewaluacja horyzontalna – dotycząca wybranych zagadnień w przekroju kilku programów.
  • ze względu na akcenty badawcze:

  • ewaluacja oparta na teorii interwencji – koncentrująca się na tym, w jaki sposób i dlaczego dana interwencja osiągnie lub osiągnęła określone rezultaty,
  • ewaluacja kontrfaktyczna – polegająca na ocenie efektów interwencji publicznej poprzez ich porównanie z sytuacją, która zaistniałaby w przypadku braku interwencji lub w przypadku realizacji innej interwencji,
  • ewaluacja procesu – koncentrująca się na działaniach, które mają miejsce w trakcie wdrażania interwencji publicznej, skupiająca się na sposobach jej wdrażania i funkcjonowania,
  • ewaluacja wpływu – koncentrująca się na efektach, oceniająca zmiany (zarówno zamierzone jak i niezamierzone) będące wynikiem realizacji interwencji publicznej.
  • Rodzaje[ | edytuj kod]

    Ewaluacja demokratyczna – to proces badawczy polegający na ocenianiu wartościującym, w którym sami respondenci (a nie eksperci) wytyczają normy uznawane za wartości w danym kręgu kulturowo-społecznym. Ustalane w ten sposób standardy ewaluatywne są na danym etapie rozwojowym charakterystyczne dla konkretnej populacji. Ocenianie wartościujące jest strategią odmienną od oceniania sprawdzającego osiągany poziom, a także pełniejszą od oceniania różnicującego grupy, umożliwia bowiem wyznaczenie tego, czy mierzone cechy, właściwości, zjawiska lub procesy są rzeczywistymi wartościami uznawanymi przez kwalifikowaną większość. Społeczny proces ewaluacji ma większą rangę niż opiniowanie autorytarne, pasujące raczej do decyzyjnej fazy zatwierdzania, zwanej walidacją.

    Przedmiot, obiekt (łac. obiectum) - jedno z podstawowych pojęć ontologii, w języku potocznym określany jako "coś" lub "cokolwiek". Nie należy go mylić z przedmiotem poznania.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Ewaluacja splotowa – polega na ocenianiu wartości zjawiska lub cech podmiotu uwikłanego w naturalnym kontekście procesów społecznych. Na wypadkową wartość składają się różne komponenty, przy czym bierze się pod uwagę zarówno czynniki korzystne, jak i niekorzystne, osłabiające wynik końcowy. Istotą ewaluacji splotowej jest interpretacja na kilku poziomach rozwarstwienia zmiennych po to, ażeby trafnie orzekać o tym, co było katalizatorem, a co hamulcem przemian. Ważne przy tym jest rozsądzanie, czy zaobserwowana przemiana cech jest korzystna/niekorzystna, czy może raczej jest typowym zjawiskiem w procesie rozwojowym, kiedy to następuje poprawa jednego komponentu wartości kosztem innego.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Reklama