Etiologia kryminalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Etiologia kryminalna – w kryminologii dziedzina nauki zajmująca się badaniem czynników kryminogennych przestępczości oraz innych zjawisk patologii społecznej. Obejmuje badania uwarunkowań biologicznych, psychicznych i społecznych odnośnie do form zachowań przestępczych i dewiacyjnych poszczególnych osób, dążąc do ustalenia indywidualnych czynników, które doprowadziły do niezgodnego z przepisami prawa lub normami społecznymi zachowania konkretnego człowieka. W oparciu o badania etiologiczne prowadzone na gruncie kryminologii, odpowiada na pytania: dlaczego człowiek staje się przestępcą; dlaczego przestępczość oraz inne zjawiska patologii społecznej istnieją jako zjawiska masowe; jakie są tego przyczyny, jakie zachodzą wzajemne powiązania i zależności między tymi uwarunkowaniami.

Termin kryminologia pochodzi od łacińskiego słowa crimen (przestępstwo) oraz greckiego logos (nauka). Kryminologia zajmuje się osobą sprawcy przestępstwa, przyczynami jego czynu i warunkami społecznymi, w jakich go dokonał.Dewiacja społeczna, patologia społeczna – odchylenie od reguł działania społecznego, postępowanie niezgodne z normami, a także z wartościami przyjętymi w społeczeństwie lub w grupie społecznej. Zachowania dewiacyjne nie są jednoznacznie interpretowane i ich określenie jest zależne od przyjętych systemów normatywnych w danym społeczeństwie. W niektórych ujęciach teoretycznych definiowane jest relatywistycznie jako zachowanie, które zostało przez społeczność zdefiniowane jako dewiacyjne. Pojęcie to upowszechniło się najpierw w socjologii amerykańskiej, dla odróżnienia od określenia patologii.

Przegląd ustaleń etiologii kryminalnej[ | edytuj kod]

Badania etiologii kryminalnej wykorzystują głównie porównania korelacyjne danych statystycznych dotyczących przestępczości oraz innych, w celu identyfikacji czynników związanych z poszczególnymi kategoriami zachowań kryminalnych. Statystyczne analizy porównawcze prowadzą do powstawania hipotez na temat przyczyn zachowań kryminalnych. Systematyczny przegląd 5200 badań empirycznych przeprowadzonych w różnych krajach został zebrany w książce The Handbook of Crime Correlates (2009).

Alkoholizm, choroba alkoholowa, uzależnienie od alkoholu, toksykomania alkoholowa – zaburzenie polegające na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu.Hipoteza (gr. hypóthesis – przypuszczenie) – osąd, który podlega weryfikacji lub falsyfikacji. Zdanie, które stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, propozycja twierdzenia naukowego, które zakłada możliwą lub oczekiwaną w danym kontekście sytuacyjnym naturę związku.

Pochodzenie etniczne i imigracja[ | edytuj kod]

Zapoznaj się również z: Imigracja a przestępczość

Czynnikami statystycznie związanymi z przestępczością są pochodzenie etniczne oraz status imigranta. W niektórych krajach etnicznie zróżnicowane okolice charakteryzują się wyższymi wskaźnikami przestępczości niż tereny bardziej jednorodne etnicznie, podczas gdy w innych krajach, takich jak np. USA, występuje zależność odwrotna.

Współczynnik korelacji – liczba określająca w jakim stopniu zmienne są współzależne. Jest miarą korelacji dwu (lub więcej) zmiennych. Istnieje wiele różnych wzorów określanych jako współczynniki korelacji. Większość z nich jest normalizowana tak, żeby przybierała wartości od −1 (zupełna korelacja ujemna), przez 0 (brak korelacji) do +1 (zupełna korelacja dodatnia).Ołowica, saturnizm – zatrucie ołowiem powodujące osłabienie, bezsenność, brak łaknienia, zaburzenia widzenia i uszkodzenia wewnętrznych narządów ciała (wątroby oraz nerek). Dodatkowo poprzez wiązanie się z niektórymi enzymami mogą uszkadzać krwinki czerwone, a także komórki układu nerwowego. Substancją wiążącą ołów (Pb) w organizmie jest chelaton, dlatego też stosuje się go w leczeniu ołowicy.

Wczesny okres życia[ | edytuj kod]

Zapoznaj się również z: Ołowica

Badania wykazały, że czynnikami korelującymi z zachowaniami kryminalnymi jest palenie tytoniu przez matkę w czasie ciąży, niska waga urodzeniowa, prenatalna trauma/komplikacje podczas porodu, złe traktowanie w dzieciństwie, słabe przywiązanie rodzica do dziecka, waśnie rodzinne lub pomiędzy rodzicami/opiekunami, alkoholizm lub narkomania/lekomania w rodzinie, zbyt słaba kontrola rodzicielska, wielkość rodziny i kolejność narodzin rodzeństwa, moczenie nocne, prześladowanie przez rówieśników/dorosłych, problemy dyscyplinarne w szkole, chodzenie na wagary, niska średnia ocen, nieukończenie szkoły oraz ekspozycja na ołów.

Przestępczość - przez pojęcie przestępczość rozumie się zbiór czynów zabronionych ustawowo pod groźbą kary, a popełnionych na obszarze danej jednostki terytorialnej. Przestępczość jest zjawiskiem społecznym.Bezrobocie – zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych do pracy i deklarujących chęć jej podjęcia nie znajduje faktycznego zatrudnienia z różnych powodów.

Dorosłe życie[ | edytuj kod]

Do czynników związanych z przestępczością zalicza się częste używanie alkoholu, jego nadużywanie lub alkoholizm, używanie narkotyków i narkomanię, wczesny wiek inicjacji seksualnej i ilość partnerów seksualnych, wykluczenie społeczne, przebywanie w środowisku kryminalistów i uczestnictwo w gangach.

Marginalizacja – wykluczenie z udziału w życiu społecznym jednostek, grup społecznych lub w ujęciu globalnym społeczeństw w stosunku do ich otoczenia społecznego. Wykluczenie społeczne może odnosić się do procesu wykluczania jednostek i grup albo do stanu wykluczenia.Etiologia (średniowieczna łac. aetiologia – stwierdzenie przyczyny albo powodu z gr. aitiología – badanie przyczyn od aitía – przyczyna i logia – zbiór, kolekta) – nauka badająca przyczyny zjawisk, procesów i faktów.

Status socjoekonomiczny[ | edytuj kod]

Status socjoekonomiczny (zwykle mierzony przy użyciu trzech zmiennych: przychodu i majątku, statusu zatrudnienia oraz lat edukacji) koreluje negatywnie z poziomem przestępczości (z wyjątkiem zgłaszanego użycia narkotyków). Wyższy status socjoekonomiczny rodziców cechuje się odwrotną korelacją z przestępczością, natomiast niestabilność zatrudnienia oraz bezrobocie koreluje z nią pozytywnie.

DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.

Częściowo niespójne dane wskazują na związek pomiędzy niskimi dochodami, odsetkiem osób poniżej granicy ubóstwa, niewielką ilością lat edukacji oraz wysoką nierównością ekonomiczną w danym regionie a wyższą przestępczością w danym regionie. Badanie przeprowadzone przez Bank Światowy wykazało, że: "Wskaźniki przestępczości i nierówność społeczno-ekonomiczna korelują pozytywnie wewnątrz krajów oraz zwłaszcza pomiędzy krajami, a ta korelacja odzwierciedla przyczynowość pomiędzy nierównością a wskaźnikami przestępczości, nawet po uwzględnieniu wpływu innych czynników wpływających na przestępczość."

Przepis prawa – samodzielna jednostka redakcyjna tekstu prawnego, czyli zdaniokształtny zwrot językowy (zdanie w sensie gramatycznym) zazwyczaj wskazujący sposób postępowania, czyli regułę powinnego zachowania. Często jest wyodrębniony formalnie, wyróżniony wizualnie i opatrzony nazwą indywidualizującą, taką jak artykuł, paragraf czy ustęp. Może być też zdaniokształtnym fragmentem jednostki redakcyjnej.Moczenie nocne (łac. enuresis nocturna) – zjawisko polegające na niekontrolowanym oddawaniu moczu, w ciągu dnia lub podczas snu, po 3. roku życia. Jest to problem popularny w wieku dziecięcym i w większości przypadków problem ten znika sam do 5. roku życia – w przeciwnym wypadku najlepszym okresem do podjęcia leczenia jest wiek 5-6 lat. Może towarzyszyć wadom rozwojowym dróg moczowych, rozszczepowi rdzenia kręgowego, czasem przewlekłej niewydolności nerek, może mieś też tło psychogenne.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Lee Ellis, Kevin M. Beaver, John Wright, Handbook of Crime Correlates, 2009 [dostęp 2017-06-18] (ang.).
  2. Immigrants less likely to commit crimes than those born in the US, „The Independent”, 27 stycznia 2017 [dostęp 2017-06-18] (ang.).
  3. Emily Monea, Adam Thomas, Unintended Pregnancy and Taxpayer Spending, „Perspectives on Sexual and Reproductive Health”, 43 (2), 2011, s. 88–93, DOI10.1363/4308811, ISSN 1931-2393 [dostęp 2017-06-18] (ang.).
  4. Sick Kids Are Just the Beginning of America’s Lead Crisis, „Mother Jones” [dostęp 2017-06-18] (ang.).
  5. Why do Celebrities get away with Crimes? - Why, „Why”, 22 maja 2010 [dostęp 2017-06-18] (ang.).
  6. Pablo Fajnzylber, Daniel Lederman, Norman Loayza, Inequality and Violent Crime, „The Journal of Law and Economics”, 45 (1), 2002, s. 1–39, DOI10.1086/338347, ISSN 0022-2186 [dostęp 2017-06-18].




Reklama