Emporium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Emporion)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Emporium (łac. empŏrĭŭm z gr. ἐμπόριον empórion, od ἐμπόρια – towary) – w starożytności plac miejski, na którym składowano i prowadzono handel towarami zamorskimi, zazwyczaj położony w pobliżu portu. Grecy nazywali tak część miasta wydzieloną dla handlu z obcymi. Później na ogół określano tak handlową część miasta związaną z portem.

Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.Synopa (tur. Sinop, gr. Σινώπη, łac. Sinope) – miasto w północnej Turcji, nad Morzem Czarnym, ośrodek administracyjny ilu Synopa. Port handlowy i rybacki a także kąpielisko morskie. Około 47 tys. mieszkańców. Miasto leży na pograniczu historycznych krain Paflagonii i Pontu, w prowincji Hellespont.
Statek handlowy (rekonstrukcja) z późnej epoki brązu (tzw. wrak z przylądka Uluburun k. Bodrum)

Powstanie i rozwój emporiów[ | edytuj kod]

Początek właściwym emporiom świata greckiego mieli w epoce mykeńskiej dać Achajowie, zakładając śladem żeglarzy kreteńskich osady handlowe na wschodnich wybrzeżach Morza Śródziemnego (m.in. Alalach w Syrii) – od Troady aż po Egipt (z częściowym wyjątkiem Anatolii), w ramach szerokich stosunków handlowych sięgających do Iberii. Poza Alalach Grecy od okresu późnohelladzkiego posiadali bardzo ważną osadę handlową w Al-Mina u ujścia Orontesu – tam znajdowało się ich najdalej wysunięte na południe emporium, skąd szlaki handlowe prowadziły do Mezopotamii i ku zasobnym w metale terytoriom Azji Mniejszej (Urartu). Wspomnianym przez Herodota syryjskim emporium mogło być nie odnalezione dotąd Posideion (Posejdion); osadę o podobnym charakterze umiejscowiono również w Tell Sukas.

Sylfion (gr. σίλφιον - sílphion, łac. silphium - w literaturze często używa się nazwy łacińskiej) – roślina, której sok stanowił jeden z głównych towarów eksportowych starożytnej greckiej kolonii Kyrene, znany i stosowany w całym basenie Morza Śródziemnego. Przypisywano jej liczne właściwości – była uznawana za panaceum, środek antyseptyczny, przeczyszczający, antykoncepcyjny i wczesnoporonny, a zarazem za przyprawę. Objęta była monopolem państwowym, a handel nią podlegał ścisłej kontroli. Zachowała się czara przedstawiająca czwartego króla Kyreny, Arkezilaosa II, który w cieniu baldachimu nadzoruje pakowanie i dzielenie towaru - zapewne przeznaczonego do eksportu silphium. W sztuce pt. Tragarze Hermippos wymienił zbiór towarów, które drogą morską docierały do Aten w V wieku. Na pierwszym miejscu umieścił właśnie silphium. Znaczenie rośliny obrazują także monety Kyreny, na których jest ona przedstawiona. W późniejszych czasach roślina ta miała niezwykłą wartość dla Rzymian. Przechowywali oni silphium w publicznym skarbcu, wraz ze złotem i srebrem. Silphium stosowano do schyłku starożytności, kiedy roślina ta prawdopodobnie wyginęła. Nie udało się jednoznacznie zidentyfikować jej z żadnym znanym gatunkiem.Sir Robert Eric Mortimer Wheeler (10 września 1890 - 22 lipca 1976), brytyjski archeolog, twórca metody siatki kwadratów (zwanej też siatką Wheelera) stosowanej przy eksploracji stanowisk archeologicznych. Był doskonałym organizatorem - założył kilka muzeów narodowych i służb archeologicznych w Wielkiej Brytanii i Indiach. Pisał również książki popularyzujące archeologię oraz był prekursorem w zakresie programów telewizyjnych poświęconych archeologii.

Typowym wczesnym emporium była Naukratis założona ok. 610 p.n.e. nad zachodnią odnogą Nilu przez kupców różnego pochodzenia (m.in. małoazjatyckich i z Eginy), rozwijająca się aż do podboju perskiego i stanowiąca zapowiedź hellenistycznej Aleksandrii. Inną placówką z VII stulecia na wybrzeżu północnoafrykańskim była Cyrena, rządzona później przez miejscowy ród Battiadów i wykorzystująca w handlu sprzyjające możliwości hodowlano-rolnicze (eksport sylfionu, koni).

Ewa Maria Wipszycka-Bravo (ur. 27 listopada 1933 w Warszawie) – historyk starożytności, profesor emeritus Uniwersytetu Warszawskiego.Adria (od łac. Hadria) – miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, między dolnym Padem i Adygą, starożytny ważny port morski Etrusków, obecnie 25 kilometrów od Morza Adriatyckiego.

W późniejszej epoce emporia powstawały jako wyraz przewagi celów handlowych nad agrarnymi z pierwszej fazy kolonizacji, wywołanej tzw. głodem ziemi (stenochoria). Ważnym obszarem działania stały się wtedy wybrzeża nadczarnomorskie oraz pobrzeża Galii i Iberii, a greckie placówki handlowe stały się najwcześniejszymi poprzednikami nowożytnych morskich faktorii handlowych (port of trade).

Samsun (w starożytności Amisos) – miasto w północnej Turcji, nad Morzem Czarnym, ośrodek administracyjny ilu Samsun. Około 396,9 tys. mieszkańców.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Nabatejczycy (arab. الأنباﻂ al-Anbat) – starożytny lud pochodzenia semickiego przybyły z Półwyspu Arabskiego na tereny obecnego południowego Izraela i południowej Jordanii ok. VI w. p.n.e. W III w. p.n.e. utworzyli królestwo nabatejskie, które zostało w 106 r. n.e. włączone do rzymskiej prowincji Arabia. Stolicą ich państwa była Petra, potem Bostra. Mówili dialektem arabskim oraz posługiwali się pismem aramejskim.
Targowisko, inaczej: targ, bazar (pers. bāzār) – wydzielony teren przeznaczony do handlu, zazwyczaj na otwartej powierzchni (plac targowy).
Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).
Liman – płytka zatoka, która powstała z zalanego, ujściowego odcinka głębokiej doliny rzecznej (jaru). Część limanów ma połączenie z pełnym morzem (np. Zatoka Jahorłycka), a inne są częściowo odcięte piaszczystym wałem, który jest zwany kosą (np. liman Dniestru).
Lewant (od wł. levante – wschód) – pochodzące z języka włoskiego określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Granice wyznaczają: Morze Śródziemne, Taurus, Mezopotamia, pustynie Półwyspu Arabskiego i Morze Czerwone. Obszar ten obejmuje dzisiejsze państwa: Syrię, Jordanię, Liban, Izrael oraz Autonomię Palestyńską. W szerszym znaczeniu do Lewantu zalicza się również Azję Mniejszą (Turcja) i Egipt.
Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.
Kultura mykeńska (1600-1100 p.n.e. lub 1400-1200 p.n.e.) – najstarsza kultura Grecji kontynentalnej na półwyspie Peloponeskim. Nazwa pochodzi od ważnego ośrodka cywilizacji Achajów – miasta Mykeny, znajdującego się w centrum Kotliny Argolidzkiej. Kultura ta poznana dokładniej dopiero pod koniec XIX wieku dzięki pracom wykopaliskowym prowadzonym przez archeologa Heinricha Schliemanna z 1874 roku, a później przez jego następców.

Reklama