Elefterios Wenizelos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Elefterios Wenizelos, gr. Ελευθέριος Βενιζέλος (ur. 11 sierpnia/ 23 sierpnia 1864 w Murnies, zm. 18 marca 1936 w Paryżu) – grecki polityk, prawnik, ośmiokrotny premier.

Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.23 sierpnia jest 235. (w latach przestępnych 236.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 130 dni.

Urodził się w Murnies koło miasta Chania na Krecie. Zaistniał na scenie politycznej podczas kreteńskiego powstania przeciwko Imperium Osmańskiemu w 1897, opowiadając się za enosis, czyli za utworzeniem unii z Grecją. W 1905 był przywódcą kolejnego powstania na Krecie, które wybuchło w jego rodzinnej wiosce Theriso. Powstanie doprowadziło do odwołania namiestnika tureckiego z wyspy. Po uzyskaniu przez Kretę autonomii Wenizelos współtworzył jej konstytucję.

Wojny bałkańskie – dwa konflikty zbrojne na terenie Bałkanów, które wybuchły na początku XX wieku. Pierwszy z nich miał charakter wielonarodowej wojny wyzwoleńczej. Drugi konflikt wybuchł na tle podziału terytoriów, uprzednio odebranych imperium osmańskiemu.Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

Premier Grecji[ | edytuj kod]

Kadencja (6 października 1910 – 25 lutego 1915)[ | edytuj kod]

28 sierpnia 1909, zaproszony w tym celu z Krety przez grupę młodych, patriotycznych oficerów, stanął na czele wojskowego puczu, po którym po raz pierwszy objął urząd premiera. Natychmiast rozpoczął postulowany przez młodych oficerów program reform ustrojowych, m.in. wzmacniających publiczną, powszechną, podstawową oświatę. Stymulował szybką budowę i modernizację przemysłu zbrojeniowego. Dzięki argumentowi silnej i właśnie dodatkowo modernizowanej jeszcze greckiej floty, w polityce zagranicznej, nie bez przeszkód udało mu się dołączyć do sojuszu z Serbią, Bułgarią i Czarnogórą, przygotowującego wielonarodową wojnę wyzwoleńczą, przeciw imperium tureckiemu. Czego sojusznicy nie docenili należycie, to dokonujący się jednocześnie ogromny wzrost zarówno możliwości technicznych, jak i wyszkolenia kadr oraz morale, także greckiej armii lądowej. W ich efekcie, to Grecja okazała się głównym beneficjentem nadchodzących dwóch wojen bałkańskich, w tym także w zainicjowanym przez Bułgarów, szczególnie gwałtownym i okrutnym starciu, o wymieszaną etnicznie Macedonię. Jednym z decydujących elementów zwycięstw Greków była dobra, pomimo różnicy poglądów strategicznych, współpraca pomiędzy nominalnie głównodowodzącym armią, wybitnym politykiem, Wenizelosem, a dowódcą polowym – skłonnym do zdecydowanie nadmiernego ryzyka, jednak także zdyscyplinowanym jako dowódca, zawodowym strategiem wojskowym, księciem Konstantynem. Po wybuchu I wojny światowej Wenizelos dążył do sojuszu z państwami Ententy, przez co popadł w konflikt z panującym w Grecji od 1913 roku Konstantynem. Z tego powodu 6 marca 1915 Wenizelos złożył dymisję. Nadmierna skłonność młodego króla do podejmowania ryzyka miała się okazać dla Grecji tragiczna już wkrótce, w tzw. katastrofie małoazjatyckiej 1922 roku.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.Zamach z Gudi, także rewolucja z Gudi (gr. κίνημα στο Γουδί) – wojskowy zamach stanu przeprowadzony w 1909 w Grecji przez grupę oficerów zrzeszonych w Lidze Wojskowej kierowanej przez płk Nikolaosa Zorbasa.

Kadencja (10 sierpnia 1915 – 7 października 1915)[ | edytuj kod]

W czerwcu rozpisano ponowne wybory, które doprowadziły do ogromnej przewagi jego partii. Po tym sukcesie Wenizelos zdecydował się w sierpniu po raz drugi objąć urząd premiera Grecji. Jednak drastyczna rozbieżność stanowisk z królem, zwłaszcza jeśli chodziło o sojusze wojskowe, zmusiła go 7 października 1915 do rezygnacji ze stanowiska szefa rządu.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu. Czarnogóra (czarnogórski Црна Гора/Crna Gora, języki niesłowiańskie: Montenegro, do października 2007 r. – Republika Czarnogóry) – państwo w Europie Południowej. Leży na wybrzeżu Morza Adriatyckiego i graniczy z Serbią, Kosowem, Chorwacją, Bośnią i Hercegowiną oraz Albanią.

Kadencja (9 października 1916 – 14 czerwca 1917)[ | edytuj kod]

W tym okresie Wenizelos swój urząd sprawował tylko w północnej części kraju.

W sierpniu 1916 roku w Salonikach wykorzystując obecność wojsk ententy zwolennicy Wenizelosa dokonali przewrotu wojskowego, w wyniku którego odłączono północną część Grecji od południowej rządzonej przez zwolenników króla (schizma narodowa). We wrześniu, tuż po przybyciu do Salonik, wezwał naród do obalenia króla oraz zbrojnego wystąpienia przeciwko Państwom centralnym. 9 października 1916 r. utworzył nowy rząd i stanął na jego czele a 23 listopada 1916 r. wypowiedział wojnę Niemcom i Bułgarii.

Nationalencyklopedin – największa, szwedzka encyklopedia współczesna. Jej stworzenie było możliwe dzięki kredytowi w wysokości 17 mln koron, którego udzielił rząd szwedzki w 1980 roku i który został spłacony w 1990. Drukowana wersja składa się z 20 tomów i zawiera 172 tys. haseł. Wersja internetowa zawiera 260 tys. haseł (stan z czerwca 2005). Inicjatorem projektu był rząd szwedzki, który rozpoczął negocjacje z różnymi wydawcami. Negocjacje zakończyły się w 1985, kiedy na wydawcę został wybrany Bra Böcker z Höganäs. Encyklopedia miała uwzględniać kwestie genderowe i związane z ochroną środowiska. Pierwszy tom ukazał się w 1989 roku, ostatni w 1996. Dodatkowo w roku 2000 ukazały się trzy dodatkowe tomy. Encyklopedię zamówiło 54 tys. osób. W 1997 roku ukazało się wydanie elektroniczne na CD, a w 2000 pojawiło się wydanie internetowe, które jest uzupełniane na bieżąco.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

Kadencja (14 czerwca 1917 – 4 listopada 1920)[ | edytuj kod]

Ententa nie uznała pierwotnie nowego rządu obawiając się wybuchu wojny domowej – zrobiła to dopiero w grudniu. Grecja podzieliła się na dwa obozy – wenizelistów i rojalistów. Rojaliści, którzy wciąż rządzili w Grecji południowej ugięli się dopiero w czerwcu 1917 roku po blokadzie morskiej kraju oraz po oskarżeniach króla o złamanie przysięgi. Wenizelos triumfalnie powrócił do Aten jako premier całego już kraju. Po I wojnie światowej Wenizelos niezadowolony z rozstrzygnięć terytorialnych zachęcał Greków do osiedlania się w Smyrnie, co miało dać przewagę liczebną w ewentualnym plebiscycie w Azji Mniejszej. Podczas wyborów w Grecji, które odbyły się podczas trwającej wojny grecko-tureckiej nieoczekiwanie wygrali rojaliści, obiecujący narodowi zakończenie wojny i posługujący się hasłem o Grecji małej, ale honorowej. Wenizelos jako zwolennik Grecji dwóch kontynentów i pięciu mórz ustąpił z fotela premiera 4 listopada 1920 roku.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Elefterios Wenizelos po dziesięciu latach urzędowania opuścił Grecję i przeprowadził się do Paryża, a do Grecji powrócił Konstantyn.

Kadencja (11 stycznia 1924 – 6 lutego 1924)[ | edytuj kod]

W kolejnych wyborach, które zostały zbojkotowane przez rojalistów wygrali zwolennicy Wenizelosa co pozwoliło mu ponownie zostać zwierzchnikiem rządu.

Kadencja (4 czerwca 1928 – 26 maja 1932)[ | edytuj kod]

Kiedy w 1928 roku Wenizelos ponownie został premierem zmienił ordynację wyborczą i zarządził nowe wybory, w których dzięki nowemu systemowi Partia Liberalna uzyskując 47% głosów otrzymała 71% miejsc w parlamencie. W czasie tej kadencji Wenizelos pojednał się z Turcją – odwiecznym wrogiem Grecji oraz walnie przyczynił się do zawarcia paktu bałkańskiego między Grecją, Jugosławią, Rumunią i Turcją. Zrealizowano poważne inwestycje w infrastrukturę zaopatrzenia w wodę. M.in. rozpoczęto sztuczne nawadnianie pól w greckiej Macedonii, kładąc podstawy pod wzrost poziomu życia dopiero co powiększonej o pół miliona liczby jej mieszkańców. Przeżywające gwałtowny rozwój Ateny, zaczęły korzystać z nowo wybudowanego maratońskiego zbiornika wodnego, co radykalnie poprawiło sytuację sanitarną miasta. Nastąpił zasadniczy w skali półwiecza rozwój szkolnictwa, dzięki modernizacji szkół podstawowych, przestrzeganiu ich obowiązkowego charakteru i dzięki ponad trzykrotnemu zwiększeniu liczby uczniów szkół średnich, do których wprowadzono – obok sztucznego języka katharewusa – także nieoficjalny, ale powszechnie używany, ludowy język nowogrecki dimotikę. Duży nacisk położono na integrację uciekinierów z Azji Mniejszej. Ten rząd przetrwał całą czteroletnią kadencję – co już było sukcesem na skalę kraju.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Kadencja (5 czerwca 1932 – 4 listopada 1932)[ | edytuj kod]

Kolejna kadencja nie była już tak stabilna jak poprzednia a Wenizelos z minimalną przewagą w parlamencie nie zdołał długo utrzymać gabinetu. Rozpisano nowe wybory a Partia Liberalna systematycznie traciła poparcie wyborców. Rozpisano nowe wybory.

Kadencja (16 stycznia 1933 – 6 marca 1933)[ | edytuj kod]

W styczniu 1933 roku Wenizelos sformował swój ostatni gabinet, który przetrwał niespełna trzy miesiące, gdyż w kolejnych – marcowych wyborach zdecydowanie zwyciężyli monarchiści. Wynikiem tej wyborczej porażki był przewrót wojskowy, który miał przyczynić się do zachowania resztki władzy liberałów przynajmniej w armii. Bunt jednak szybko stłumiono, a Wenizelosowi przypisywano udział w organizowaniu owego przewrotu. Przeciwnicy polityczni ośmiokrotnego premiera obawiając się jego charyzmy i wciąż silnej osobowości przeprowadzili kolejny – nieudany – zamach na jego życie. Po tych wydarzeniach Wenizelos wycofał się z polityki.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

W 1935 roku Wenizelos podjął jeszcze jedną próbę zamachu stanu, tym razem nieskuteczną. Wraz z 60 innymi uczestnikami puczu skazany został na karę śmierci. Po tych wydarzeniach wyemigrował do Francji, gdzie rok później zmarł. Grób Elefteriosa Wenizelosa i jego syna Sofoklisa znajduje się na górze Profitis Ilias, położonej 8 km na północny wschód od miasta Chania.

Ententa (czyta się "antanta", z franc. entente – porozumienie, Potrójna Ententa, Trójporozumienie) – sojusz pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i Rosją. Do jego powstania dochodziło stopniowo. Był odpowiedzią na zawarte w 1882 Trójprzymierze.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa „Książka i Wiedza” – polskie wydawnictwo powstałe w 1948 z połączenia Spółdzielni Wydawniczej „Książka”" (utworzonej przez działaczy PPR) i wydawnictwa "Wiedza" (związanego z PPS). W 1973 wydawnictwo weszło w skład koncernu RSW Prasa-Książka-Ruch, którego częścią pozostawało do likwidacji konglomeratu w 1990 r.
Izmir (dawniej Smyrna, tur. İzmir, gr. Σμύρνη) – miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską, stolica prowincji (ilu) Izmir. Trzecie miasto pod względem wielkości w Turcji - 2,3 mln mieszkańców, zespół miejski 2,7 mln. Ważny ośrodek handlowy i przemysłowy Turcji: huta żelaza, rafineria ropy naftowej, zakłady tytoniowe, włókiennicze i cementowe. Drugi port handlowy po Stambule. W Izmirze odbywają się największe na Bliskim Wschodzie Międzynarodowe Targi Izmirskie. Siedziba dowództwa południowo-wschodnich kontyngentów NATO.
I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.
Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
Chania (gr. Χανιά, wym. /xaˈɲa/) – miasto w Grecji, na północno-zachodnim wybrzeżu Krety, w administracji zdecentralizowanej Kreta, w regionie Kreta, w jednostce regionalnej Chania. Siedziba gminy Chania. W 2011 roku liczyło 53 910 mieszkańców. Jest drugim co do wielkości miastem Krety, w latach 1898–1971 jej główny ośrodek administracyjny.
Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.

Reklama