• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ekscypulum

    Przeczytaj także...
    Porosty (łac. Lichenes z gr. λειχήνα, leichena) – tradycyjna nazwa organizmów składających się z grzybów (Fungi), tworzących obligatoryjne symbiozy – głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna przestała istnieć w 1981 roku w wyniku zmian, wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mykoryzowe), a nie systematycznych. Systematyka i nomenklatura porostów dotyczy ich komponentu grzybowego.Owocnik, twór grzybniowy – zbita część grzybni, wytwarzana przez nią w formie charakterystycznej dla każdego gatunku, tworząca na zewnątrz lub wewnątrz zarodniki. Owocniki występują u grzybów wyższych; workowców i podstawczaków, a ich zadaniem jest wytwarzanie zarodników. Zbudowane są z dwóch rodzajów grzybni: płonnej – plektenchymy, stanowiącej rusztowanie i zarodnionośnej – obłoczni, w której wytwarzane są zarodniki. Mogą mieć różną postać, np. kapelusza osadzonego na trzonie, kopyta, bulwy, miseczki, maczugi, krzaczka, różdżki, płaskiej skorupy i inne. Istnieje ogromna różnorodność kształtów i barw owocników. Niemal wszystkie wyrastają nad ziemią, ale istnieją też owocniki podziemne, np. u trufli.
    Inwolukrelum (łac. involucrellum) – występująca grzybów workowych okrywa znajdująca się na ekscypulum w perytecjach. Ma ciemną, często czarną, wyjątkowo tylko jasną barwę. Może być zrośnięte z ekscypulum lub oddzielone od niego. Może okrywać całe ekscypulum (inwolukrelum pełne), górną połowę do nasady ekscypulum (inwolukrelum połowiczne) lub tylko jego górną część (inwolukrelum wierzchołkowe). Bardzo rzadko tylko zdarza się, że inwolukrelum okrywa wyłącznie ujście ostioli .
    1. Apotecja obrostu gwiazdkowatego. Tarczka niebieskoszara, ekscypulum jasnoszare
    2. Schemat budowy częściowo zanurzonego w plesze perytecjum porostów

    Ekscypulum (łac. ekscipulum) – część owocnika u grzybów. W owocnikach typu perytecjum ekscypulum stanowi zewnętrzną ściankę otaczająca z wszystkich stron hymenium. W owocnikach typu apotecjum jest to brzeżek owocnika. W apotecjach lecideowych występuje tylko brzeżek własny (ekscipulum proprium), w apotecjach lekanorowych (u porostów) oprócz niego występuje także brzeżek plechowy (ekscipulum thallinum), w którym znajdują się glony.

    Hymenium, obłocznia (obłócznia), warstwa hymenialna, warstwa rodzajna – warstwa grzybni hymenoforu u grzybów, w której wytwarzane są zarodniki. Występuje ona w owocniku grzybów podstawczaków i workowców. Składa się z elementów rozrodczych – podstawek (basidium) lub worków (ascus) oraz elementów płonnych, np. cystyd, parafiz, szczecinek. U podstawczaków warstwa komórek leżących bezpośrednio pod hymenium nosi nazwę subhymenium. Worki lub podstawki ułożone są na ogół ściśle obok siebie, palisadowo. Część owocnika, w której występuje hymenium nosi nazwę hymenoforu. Nazwę obłocznia (obłócznia) stosuje się zwykle dla określenia warstwy rodzajnej u niektórych podstawczaków.Askokarp (łac. ascoma, l.mn. ascomata) – owocnik grzybów workowych, spotykany też u porostów. Składa się z bardzo zbitych strzępek, i może zawierać miliony worków, z których każdy typowo zawiera osiem zarodników (askospor).

    W perytecjach czasami z górnej części ekscypulum wyrastają do wnętrza strzępki grzybni zwane peryfizami. Ta część ekscypulum nazwa się hypoperifusium i zazwyczaj jest zgrubiała.

    Ekscypulum ma duże znaczenie przy oznaczaniu wielu gatunków porostów. Może być grube lub cienkie, trwałe, lub nietrwałe, gładkie lub karbowane, wywinięte lub niewywinięte, oprószone lub nieoprószone. Istotne znaczenie ma też jego kolor, zwykle jest inny, niż kolor tarczki.

    W perytecjach na ekscypulum często znajduje się okrywa zwana inwolukrelum.

    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.Obrost gwiazdkowaty (Physcia stellaris ((L.) Nyl. – gatunek grzybów z rodziny obrostowatych (Physciaceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.

    Opisy do rysunku 2: 1 – kora górna, 2 – warstwa glonów, 3 – rdzeń, 4 – inwolukrelum, 5 – ostiola, 6 – peryfizy, 7 – parafizy, 8 – worki z zarodnikami, 9 – ekscypulum

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
    2. Grzegorz Gajkowski. Świat porostów. [dostęp 2015-03-29].




    Warto wiedzieć że... beta

    Grzyby (Fungi Juss.) R. T. Moore – królestwo należące do domeny jądrowców (Eucaryota). Dawniej, w zależności od ujęcia systematycznego takson ten miał rangę podkrólestwa (Fungi R.T. Moore, 1971), podtypu, (Fungi Engl. 1889) i klasy (Fungi Bartling, 1830).
    Perytecjum (l.mn. perytecja), otocznia – owocnik płciowy workowców, czyli askokarp; kształtu kulistego do gruszkowatego, z otworem na szczycie.
    Worek – u grzybów z gromady workowców (Ascomycota) specjalna komórka o charakterze zarodni, w której tworzy się 8 haploidalnych zarodników – askospor (rzadko inna liczba zarodników).
    Wstawki (parafizy, parafyzy) – płonne komórki znajdujące się między workami w hymenium workowców właściwych. Mają często nitkowaty kształt i są lekko poszerzone na szczycie. Według części autorów występują też u podstawczaków w piknidiach.
    Peryfizy – rodzaj krótkich i skierowanych zazwyczaj skośnie w dół strzępek, występujących w owocnikach typu perytecjum u niektórych grzybów workowych. Znajdują się w pobliżu otworku perytecjum zwanego ostiolą i częściowo zamykają ten otwór.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.789 sek.