• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • E-szara

    Przeczytaj także...
    Puzur-Aszur I (akad. Puzur-Aššur, tłum. "Ochroną jest bóg Aszur") – jeden z wczesnych, słabo znanych władców asyryjskich, wymieniony w Asyryjskiej liście królów. Panował w 2 poł. XX w. p.n.e.Enlil (sum. 𒀭𒂗𒆤 en-lil2, tłum. „Pan Wiatru/Powietrza”) – w mitologii mezopotamskiej bóg stojący (jako następca boga An) faktycznie na czele panteonu sumeryjskiego; syn Ziemi (Ki) i Nieba (An), małżonek Ninlil, ojciec Nanny, Nergala, Ningirsu, Ninurty i Nisaby; głównym ośrodkiem jego kultu była świątynia E-kur w mieście Nippur; jeden z czwórki wielkich bogów-stworzycieli (obok boga An, boga Enki i bogini Ninhursag).
    Zig(g)urat, zik(k)urat (sum. u6-nir; akad. ziqqurratu poch. od czasownika zaqāru – budować wysoko; asyr. siqqurratu) – charakterystyczna dla architektury sakralnej Mezopotamii wieża świątynna o zmniejszających się schodkowo kolejnych tarasach.
    Plan miasta Aszur z zaznaczonym położeniem świątyni boga Aszura.
    Bóg w uskrzydlonej tarczy słonecznej (najprawdopodobniej Aszur lub Szamasz); detal z jednego z reliefów asyryjskich.

    E-szara (sum. é.šár.ra, tłum. „Dom wszechświata”) – nazwa kompleksu świątynnego Aszura, narodowego boga Asyrii, w mieście Aszur.

    Tukulti-Ninurta II (akad. Tukultī-Ninurta, tłum. "W bogu Ninurcie jest moja ufność") – król Asyrii, syn i następca Adad-nirari II; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 7 lat. Jego rządy datowane są na lata 890-884 p.n.e.Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

    Historia[ | edytuj kod]

    Okres staroasyryjski[ | edytuj kod]

    Według źródeł pisanych świątynię boga Aszura w mieście Aszur wznieść mieli w okresie staroasyryjskim władcy asyryjscy z dynastii założonej przez Puzur-Aszura I (2 połowa XX wieku p.n.e.). W inskrypcji budowlanej Eriszuma I (1 połowa XIX wieku p.n.e.), czwartego władcy z tej dynastii, występuje ona pod akadyjską nazwą bētum rīmum (tłum. „Dom dzikiego wołu”). Najstarszy znany z wykopalisk plan świątyni pochodzi z czasów panowania Szamszi-Adada I (1814-1782 p.n.e.). Świątynia ta w jego inskrypcjach występuje pod sumeryjską nazwą é.am.kur.kur.ra (tłum. „Dom dzikiego byka krajów”) i poświęcona jest bogu Enlilowi, z którym wówczas identyfikowano boga Aszura. Odkryta w czasie wykopalisk budowla miała rozmiary 54 x 108 metrów. Jej środkową część zajmował dziedziniec wewnętrzny, z którego przez przedsionek dotrzeć można było do celli boga (we wschodniej części budowli). Na zewnątrz świątyni znajdował się duży dziedziniec zewnętrzny, otoczony szeregiem mniejszych pomieszczeń. Z czasów Szamszi-Adada I pochodzi również położony na zachód od świątyni i związany z nią zigurat boga Enlila/Aszura o podstawie 60 x 60 metrów. Był on pierwszym ziguratem wzniesionym w północnej Mezopotamii.

    Eriszum I (akad. Ērišum, tłum. "Upragniony") – jeden z wczesnych władców asyryjskich, syn i następca Ilu-szumy, wymieniony w "Asyryjskiej liście królów". Panował w 1 połowie XIX w. p.n.e. Za jego panowania kwitł handel pomiędzy miastem-państwem Aszur a Anatolią. W asyryjskiej kolonii kupców w Kanesz znaleziono kopię jego inskrypcji fundacyjnej.Salmanasar I, właśc. Salmanu-aszared I (akad. Salmānu-ašarēd, tłum. "bóg Salmanu jest pierwszy/najważniejszy") – władca Asyrii, syn i następca Adad-nirari I, według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 30 lat. Jego rządy datowane są na lata 1273-1244 p.n.e.

    Okres średnioasyryjski[ | edytuj kod]

    Późniejsi władcy asyryjscy dbali o świątynię, restaurując ją i upiększając, nie zmieniali jednak jej kształtów. Dopiero w okresie średnioasyryjskim król Salmanasar I (1273-1244 p.n.e.) zmienił nieco jej kształt dobudowując do zachodniego skrzydła budowli tzw. dziedziniec boga Enkiego. W inskrypcjach tego władcy bóg Aszur wciąż występuje jako Enlil, a sama świątynia - na wzór świątyni Enlila w Nippur - nazywana jest E-kur (tłum. „Dom-Góra”). Pod nazwą E-szara świątynia boga Aszura pojawia się po raz pierwszy w inskrypcjach królów Tukulti-apil-Eszary I (1114-1076 p.n.e.) i Aszur-bel-kala (1073-1056 p.n.e.). W przypadku tego pierwszego nazwa ta stanowi nawet część jego akadyjskiego imienia: Tukultī-apil-Ešara (tłum. „Powiernikiem moim jest syn świątyni E-szara”).

    Szamszi-Adad I (akadyjskie Šamšī-Adad; amoryckie Šamšī-Addu - tłum. "Słońcem moim jest bóg Adad") – Amoryta, syn Ila-kabkabi z miasta Terqa, założyciel amoryckiej dynastii państwa asyryjskiego; twórca pierwszego asyryjskiego imperium. Według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 33 lata (1814-1782 p.n.e.). Prowadził intensywną politykę podbojów, która doprowadziła Asyrię do pozycji mocarstwa w północnej Mezopotamii. Opanował terytoria od gór Zagros po Syrię i dotarł nawet do Morza Śródziemnego.Enki w mitologii sumeryjskiej (Ea w mitologii babilońskiej) – bóg słodkich wód, bóg mądrości, stwórca człowieka, czczony w Eridu. Razem z bogiem nieba Anu i bogiem Enlilem tworzył wielką triadę głównych bóstw. Jego żoną była Damgalnuna – bogini ziemi, natomiast córka Ninkasi była boginią piwa.

    Okres nowoasyryjski[ | edytuj kod]

    W okresie nowoasyryjskim prace restauracyjne przy świątyni E-szara prowadzili m.in. tacy władcy asyryjscy, jak Aszur-dan II (934-912 p.n.e.), Tukulti-Ninurta II (890-884 p.n.e.) i Aszur-nasir-apli II (883-859 p.n.e.). Poważnej jej rozbudowy dokonał Sin-ahhe-eriba (704-681 p.n.e.), który dodał nowy dziedziniec do wschodniej części budowli i przeniósł cellę boga do pomieszczenia, które wcześniej było przedsionkiem. Świątynia została najprawdopodobniej zniszczona w 614 roku p.n.e., kiedy to armia medyjska zdobyła miasto Aszur.

    Sennacheryb, właśc. Sin-ahhe-eriba (sum. 30.šeš.su; akad. Sîn-ahhē-erība; biblijny Sancherib, Sancheryb, Sennacheryb) – władca Asyrii z dynastii Sargonidów, syn Sargona II; panował w latach 704-681 p.n.e..Naos (w Grecji), cella (w Rzymie) – najważniejsze pomieszczenie w starożytnej świątyni, w którym stał posąg bóstwa.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • É (Sumer)
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. A.R. George, House Most High..., s. 145.
    2. Roland W. Lemprichs, hasło Aššur, w: Eric M. Meyers (wyd.), The Oxford..., s. 226.
    3. A.R. George, House Most High..., s. 137.
    4. A.R. George, House Most High..., s. 66.
    5. A.R. George, House Most High..., s. 116.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • A. R. George: House Most High. The Temples of Ancient Mesopotamia. Winona Lake: Eisenbrauns, 1993. (ang.)
  • Roland W. Lamprichs, hasło Aššur, w: Eric M. Meyers (wyd.), The Oxford Encyclopedia of Archaeology in the Near East, vol. I, Oxford University Press, New York - Oxford 1997, s. 225-228.
  • Aszurnasirpal II, właśc. Aszur-nasir-apli II (akad. Aššur-nāṣir-apli, tłum. "bóg Aszur jest strażnikiem syna") – król Asyrii, syn i następca Tukulti-Ninurty II; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 25 lat. Jego rządy datowane są na lata 883-859 p.n.e. Uczynił Asyrię jedną z największych potęg ówczesnego świata.Nippur (sum. nibru(EN.LÍL); akad. Nippur, Nippuru) – starożytne miasto w południowej Mezopotamii, pradawna stolica religijna Sumeru i główne miejsce kultu boga Enlila (w świątyni E-kur); obecnie stanowisko archeologiczne Niffar położone w prowincji Al-Kadisijja w Iraku, nieco na północ od miasta Afak i ok. 180 km. na południowy zachód od Bagdadu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Tiglat-Pileser I, właśc. Tukulti-apil-Eszara I (akad. Tukultī-apil-Ešarra, tłum. "W synu świątyni E-szara jest moja ufność") – król Asyrii, syn i następca Aszur-resza-iszi I; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 39 lat. Jego rządy datowane są na lata 1114-1076 p.n.e. Podczas jego panowania Asyria pozostawała nadal krajem rozległym terytorialnie oraz o dobrze zorganizowanej armii zdolnej do podejmowania wypraw wojennych.
    Aszur-dan II (akad. Aššur-dān, tłum. "bóg Aszur jest potężny") – król Asyrii, syn i następca Tiglat-Pilesera II; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 23 lata. Jego rządy datowane są na lata 934-912 p.n.e.
    Język akadyjski, dawniej też: chaldejski (akad. lišānum akkadītum, Kod ISO 639: akk) – język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Nazwa języka pochodzi od miasta Akad w środkowej Mezopotamii, stolicy imperium akadyjskiego, założonego około 2350 roku p.n.e. przez Sargona.
    Język sumeryjski (sum. eme-gi7/gir15, akad. Ŝumeru) – język starożytnego Sumeru, używany w południowej Mezopotamii od co najmniej IV tysiąclecia p.n.e., najstarszy zapisany język. Został wyparty przez język akadyjski około 2000 p.n.e., ale był używany w Mezopotamii jako język tekstów religijnych, ceremonialnych i naukowych do około I wieku p.n.e., a następnie został zapomniany aż do odczytania w XIX wieku. Język sumeryjski nie jest spokrewniony z innymi językami używanymi przez okoliczne ludy i jest na ogół uważany za język izolowany. Do jego zapisu używano pisma klinowego. Sumeryjski jest językiem aglutynacyjnym.
    Aszur-bel-kala (akad. Aŝšur-bēl-kala, tłum. "bóg Aszur jest panem wszystkiego") – król Asyrii, syn Tiglat-Pilesera I, zastąpił na tronie swego brata Aszared-apil-Ekura; według Asyryjskiej listy królów panować miał przez 18 lat. Jego rządy datowane są na lata 1073-1056 p.n.e.
    E-kur (sum. e2-kur, tłum. "Dom-Góra") – nazwa świątyni boga Enlila w mieście Nippur; największe i najważniejsze sanktuarium Sumeru.
    Mezopotamia (gr.: Μεσοποταμία Mesopotamia – Międzyrzecze, nazwa przejęta z języka perskiego Miyanrudan i aramejskiego Beth-Nahrain) to starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu. Na obszarze tym w starożytności rozwijał się szereg kultur, państw i imperiów, których twórcami były różne ludy (Sumerowie, Akadyjczycy, Asyryjczycy, Amoryci, Huryci, Kasyci, Chaldejczycy), kontynuujące jednak wspólne dziedzictwo kulturowe. Powszechnie uważa się, że właśnie na terenach Mezopotamii narodziła się pierwsza cywilizacja.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.754 sek.