Dzwonki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Współczesne dzwonki
Lira dzwonkowa – możliwość gry tylko jedną ręką

Dzwonki (orkiestrowe) (wł. campanelli, skrót: cmpl.) – instrument muzyczny z rodziny idiofonów, znany również jako Glockenspiel (z niem. "gra dzwonków").

Klasyfikacja Hornbostela-Sachsa (lub Sachsa-Hornbostela) jest systemem podziału instrumentów muzycznych opracowanym przez Ericha Moritza von Hornbostela i Curta Sachsa i pierwszy raz opublikowanym w czasopiśmie "Zeitschrift für Ethnologie" w 1914 roku. System Hornbostela-Sachsa jest obecnie najpowszechniej stosowanym kryterium podziału instrumentów muzycznych.Olivier Eugène Charles Prosper Messiaen (ur. 10 grudnia 1908 w Awinionie, zm. 27 kwietnia 1992 w Clichy) – francuski kompozytor, organista, nauczyciel i z zamiłowania ornitolog.

Dzwonki bywają mylnie nazywane cymbałkami (cymbały to instrument strunowy, a nie idiofon).

Dźwięk wydobywa się przez uderzanie metalowych płytek zwykle pałką o twardej, metalowej zwykle główce. Rozłożenie płytek przypomina układ klawiszy fortepianu, całość wyglądem zbliżona jest do zminiaturyzowanego wibrafonu, różni się jednak od niego brakiem rur rezonujących oraz wyższym zasięgiem skali chromatycznej (g" – c""'). Brzmieniem przypomina klarowność i dynamikę trójkąta o krótkim ataku dźwięku i długim wybrzmiewaniu. Dzwonki mogą być również tłumione dłonią lub tłumikiem filcowym, położonym i pokrywającym jednocześnie dwa rzędy płytek. Stosowane są również techniki rozszerzone jak np. gra smyczkiem dla uzyskania przeciągłych, wysoko brzmiących częstotliwości lub efekt vibrato osiągnięty przez wertykalne ruchy dłonią bezpośrednio nad uderzoną płytką.

Metalofony – instrumenty muzyczne, w których dźwięk wydobywany jest poprzez uderzenie w strojoną płytkę wykonaną z metalu (najbardziej popularnym jest brąz ale płytki wykonuje się również z żelaza i miedzi). Metalofony oryginalnie pochodzą z Indonezji, gdzie wykorzystywane są jako melorytmiczna podstawa orkiestr Gamelan. W kulturze zachodniej znanymi metalofonami są wibrafon, dzwonki orkiestrowe (glockenspiel) i celesta.Idiofony (instrumenty muzyczne samobrzmiące) – grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej Curta Sachsa, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest ciało stałe mające niezmienną, naturalną sprężystość.

W orkiestrze symfonicznej wykorzystywane są często dzwonki klawiszowe – instrument podobny do celesty, nie posiadający jednak oddzielnych rezonatorów pod płytkami a płytki uderzane są twardymi (a nie filcowymi jak w celeście) pałeczkami.

Jedna z odmian instrumentu to lira dzwonkowa, czyli dzwonki ułożone na korpusie w kształcie liry. Instrument ten trzymany jest w pozycji pionowej i wykorzystywany jest w orkiestrach dętych i orkiestrach wojskowych.

Według Klasyfikacji Hornbostela-Sachsa dzwonki orkiestrowe to 111.143.

Vibrato (wł. drżąco) – termin muzyczny, określający regularne, pulsujące, niewielkie zmiany wysokości dźwięku (do około pół tonu, choć najczęściej znacznie mniej).Michaił Iwanowicz Glinka (ros. Михаил Иванович Глинка) (ur. 1 czerwca [20 maja st.st.] 1804 w Nowospasskoje koło Smoleńska, Cesarstwo Rosyjskie, zm. 15 lutego [3 lutego st.st] 1857 w Berlinie, Królestwo Prus) – kompozytor rosyjski.

Wykorzystanie w muzyce popularnej[ | edytuj kod]

Instrument odgrywa bardzo ważną rolę w muzyce filmowej, zwłaszcza w filmach animowanych, pełniąc funkcję ilustracyjną. W muzyce rockowej dźwięk dzwonków bywa zastępowany odpowiednią barwą syntezatora lub samplem. Dzwonki najczęściej wykorzystywane są do podkreślenia melodii czy tematu muzycznego jak np. w utworze Jimiego Hendrixa Little Wing czy tytułowy utwór z albumu Tubular Bells Mike'a Oldfielda. Barwa tego instrumentu użyta jest przez keyboardzistę Shmotza z zespołu Mushroomhead w utworze Solitaire Unraveling.

Georg Friedrich Händel (ang. George Frideric Handel; pol. Jerzy Fryderyk Haendel, ur. 23 lutego 1685 w Halle, zm. 14 kwietnia 1759 w Londynie) – niemiecki kompozytor późnego baroku. W 1727 roku stał się poddanym Wielkiej Brytanii. Jest narodowym kompozytorem tego kraju. Komponował liczne gatunki muzyki baroku, między innymi opery i oratoria. Händel zaliczany jest do najwybitniejszych twórców muzyki późnego baroku."Little Wing" – wolna ballada rockowa napisana przez Jimiego Hendriksa i po raz pierwszy wydana na albumie Axis: Bold as Love w roku 1967. Poświęcona jest byłej dziewczynie Hendrixa, za którą tęsknił. Jak sam wyznał: "Little Wing była słodką dziewczyną, która odmieniła moje życie, a ja idiota nie potrafiłem tego docenić" [cytat z: "Jimi Hendrix: Dziecko Voodoo" [2010]]. Utrzymana jest w tonacji es-moll. Utwór zajął #357 miejsce na liście 500 utworów wszech czasów magazynu "Rolling Stone". Do podkreślenia tematu muzycznego w "Little Wing" Hendriksa zostały użyte dzwonki.

Wykorzystanie w muzyce poważnej XVIII-XX wieku[ | edytuj kod]

W muzyce kompozytorów XVIII wieku sporadycznie wykorzystywano dźwięk dzwonów, w obecnych wykonaniach grany na dzwonkach orkiestrowych. Händel użył ich w oratorium Saul z 1739 r. Ich dźwięk występuje również w operze Czarodziejski flet Mozarta grany na scenie przez Papagena, we współczesnych wykonaniach grany przez małą pozytywkę.

Mushroomhead – amerykańska grupa wykonująca szeroko pojętą muzykę heavymetalową. Powstała w 1993 roku w Cleveland w stanie Ohio.Trójkąt, inaczej triangel – instrument muzyczny, perkusyjny z grupy idiofonów. Trójkąt wykonany jest z metalowego pręta wygiętego w trójkątny kształt. Gra na nim polega na uderzaniu metalową pałeczką w którąkolwiek część trójkąta, najczęściej w poziomy pręt. Wydaje on dźwięczny, metaliczny ton. Trójkąt jest częścią sekcji instrumentów perkusyjnych orkiestry symfonicznej. W muzyce jazzowej i rockowej rzadko używany.

Dzwonki orkiestrowe pojawiły się w muzyce orkiestrowej XIX wieku zwłaszcza w ilustracyjnej muzyce kompozytorów rosyjskich Czajkowskiego, Rimski-Korsakowa i Glinki, często w roli instrumentu solowego, grającego wyrazisty temat na tle orkiestry. W drugiej połowie XIX w zainteresowali się brzmieniem dzwonków francuscy impresjoniści Debussy, Ravel i Polenc, nadając im bardziej rolę wypełnienia szerokiego tła muzycznego. W XX wieku dzwonki pojawiają się w wielu utworach symfonicznych kompozytorów takich, jak Prokofiew, Szostakowicz, Messiaen, Orff (Catulli Carmina), Hindemith, Honegger, Britten, Penderecki, Serocki, Lutosławski (III i IV Symfonia) i wielu innych.

Fortepian – strunowy (chordofon), młoteczkowy, klawiszowy instrument muzyczny, zaliczany do rodziny cytr. Współczesny fortepian dysponuje skalą od A2 (czasami najlepsze koncertowe od F2; instrumenty z pocz. XIX wieku od C1 ) do c (88 dźwięków/klawiszy).Papageno – postać fikcyjna z dwuaktowego singspielu Wolfganga A. Mozarta Czarodziejski flet (KV 620) z librettem Emanuela Schikanedera. Ptasznik Królowej Nocy, który, wyposażony w czarodziejskie dzwoneczki, wraz z księciem Taminem zostaje wysłany na poszukiwanie Paminy, uprowadzonej przez Sarastra córki królowej. Jego żoną w toku akcji Czarodziejskiego fletu zostaje podobna mu dziewczyna, Papagena, wcześniej zamieniona w brzydką staruchę. Razem pod koniec utworu snują marzenia o gromadce dzieci, nazywanych po rodzicach także Papageno i Papagena.

Jednym z najbardziej popularnych utworów wykorzystujących dzwonki orkiestrowe jest kompozycja Drumming Steve'a Reicha z 1974.





Warto wiedzieć że... beta

Wibrafon - perkusyjny instrument muzyczny, podobny do dzwonków, ksylofonu czy marimby. Zbudowany jest z metalowych płytek (czym odróżnia się od ksylofonu, w którym płytki są drewniane) połączonych z zestawem rur, pełniących rolę rezonatorów i tworzących wibrujące dźwięki przy uderzaniu płytek pałeczkami. Pałeczki mają drewniane lub ratanowe trzonki, a główki owinięte są zwykle włóczką, czasem filcem lub gumą.
Witold Roman Lutosławski (ur. 25 stycznia 1913 w Warszawie, zm. 7 lutego 1994 tamże) – polski kompozytor współczesny i dyrygent, także pianista. Syn Józefa Lutosławskiego i Marii z Olszewskich. Uważany za najwybitniejszego – obok Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego – polskiego kompozytora wszech czasów. Odznaczony Orderem Orła Białego.
Idiofony (instrumenty muzyczne samobrzmiące) – grupa instrumentów muzycznych w systematyce instrumentologicznej Curta Sachsa, w których wibratorem (źródłem dźwięku) jest ciało stałe mające niezmienną, naturalną sprężystość.
Dynamika (gr. dynamikós oznaczające: posiadający siłę) – jeden z elementów dzieła muzycznego, określający siłę dźwięku.
Mike Oldfield, właśc. Michael Gordon Oldfield (ur. 15 maja 1953) – brytyjski muzyk progresywny, multiinstrumentalista znany ze swych solowych, instrumentalnych albumów.
Smyczek - element instrumentu smyczkowego służący do wzbudzania wibracji strun. Smyczek składa się z drzewca będącego elementem nośnym wykonanym z bardzo trwałego drewna (fernambuku, tabebuja), uchwytu, włosia i śruby naciągowej (żabka), pozwalającej uzyskać odpowiedni naciąg włosia, niezbędny do poprawnej gry. Smyczek stosowany jest również do grania na wibrafonie, talerzach i pile.
Nikołaj Andriejewicz Rimski-Korsakow (ros. Николай Андреевич Римский-Корсаков, ur. 6 marca/18 marca 1844 w Tichwinie, zm. 8 czerwca/21 czerwca 1908 w Lubieńsku) – rosyjski kompozytor epoki romantyzmu.

Reklama