Dzierlatka zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dzierlatka zwyczajna, dzierlatka, śmieciuszka, pośmieciuszka (Galerida cristata) – gatunek małego ptaka z rodziny skowronków (Alaudidae).

Gatunkowa ochrona zwierząt – jedna z form ochrony przyrody przyjęta w ustawie o ochronie przyrody. W stosunku do dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową wprowadzone są następujące zakazy: zabijania, okaleczania, chwytania, transportu, pozyskiwania, przetrzymywania, posiadania żywych zwierząt, posiadania zwierząt martwych lub ich części, niszczenia siedlisk i ostoi, wybierania, posiadania oraz przechowywania jaj i inne.Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (ang. International Union for Conservation of Nature, w skrócie IUCN) – międzynarodowa organizacja zajmująca się ochroną przyrody założona w 1948 roku jako pierwsza światowa organizacja skupiona na problemach środowiska naturalnego. Jej siedziba mieści się w Gland w Szwajcarii.
Ze względu na maskujące upierzenie niełatwo dostrzec dzierlatkę na ziemi

Systematyka[ | edytuj kod]

Wyróżniono ponad trzydzieści podgatunków G. cristata:

Eurazja (błędnie Euroazja) – największy kontynent na kuli ziemskiej o powierzchni 54,9 mln km², zamieszkany przez 4,918 mld ludzi,co stanowi 70,65% ludności świata (2012) (z czego 60,25% zamieszkuje Azję). Dzielony umownie na Europę i Azję. Termin Eurazja wprowadzono w XIX wieku dla podkreślenia ścisłego połączenia Azji z Europą.Owies (Avena L.) – rodzaj roślin należących do rodziny wiechlinowatych obejmujący około 35 gatunków (wiele z nich to rośliny uprawne), które w stanie dzikim występują w basenie morza Śródziemnego i Azji Środkowej, a w Polsce dziko występuje głównie owies głuchy (chwast). Gatunkiem typowym jest Avena sativa L..
  • G. cristata pallida C. L. Brehm, 1858 – Półwysep Iberyjski.
  • dzierlatka zwyczajna (G. cristata cristata) (Linnaeus, 1758) – południowa Skandynawia i Francja do Ukrainy i Węgier.
  • G. cristata neumanni Hilgert, 1907 – zachodnio-środkowe Włochy.
  • G. cristata apuliae von Jordans, 1935 – południowe Włochy i Sycylia.
  • G. cristata meridionalis C. L. Brehm, 1841 – wschodnia Chorwacja do środkowej Grecji i zachodniej Turcji.
  • G. cristata cypriaca Bianchi, 1907 – Rodos, Karpathos i Cypr.
  • G. cristata tenuirostris C. L. Brehm, 1858 – wschodnie Węgry i Rumunia do południowej Rosji i Kazachstanu.
  • G. cristata caucasica Taczanowski, 1888 – wschodnie Wyspy Egejskie, północna Turcja i wschodni Kaukaz.
  • G. cristata kleinschmidti Erlanger, 1899 – północno-zachodnie Maroko.
  • G. cristata riggenbachi E. J. O. Hartert, 1902 – zachodnie Maroko.
  • G. cristata carthaginis O. Kleinschmidt & Hilgert, 1905 – północno-wschodnie Maroko do północnej Tunezji.
  • G. cristata arenicola Tristram, 1859 – północno-wschodnia Algieria, południowa Tunezja i północno-zachodnia Libia.
  • G. cristata festae E. J. O. Hartert, 1922 – wybrzeża północno-wschodniej Libii.
  • G. cristata brachyura Tristram, 1865 – niziny północno-wschodniej Libii do południowego Iraku i północnej Arabii.
  • G. cristata helenae Lavauden, 1926 – południowo-wschodnia Algieria i południowo-zachodnia Libia.
  • G. cristata jordansi Niethammer, 1955 – góry Aïr (północny Niger).
  • G. cristata nigricans C. L. Brehm, 1855 – Delta Nilu (północny Egipt).
  • G. cristata maculata C. L. Brehm, 1858 – środkowy Egipt.
  • G. cristata halfae Nicoll, 1921 – południowy Egipt i północny Sudan.
  • G. cristata altirostris C. L. Brehm, 1855 – wschodni Sudan i Erytrea.
  • G. cristata somaliensis Reichenow, 1907 – południowa Etiopia, północna Somalia i północna Kenia.
  • G. cristata balsaci Dekeyser & Villiers, 1950 – wybrzeża Mauretanii.
  • G. cristata senegallensis (Statius Müller, 1776) – Mauretania, Senegal i Gambia do Nigru.
  • G. cristata alexanderi Neumann, 1908 – północna Nigeria do zachodniego Sudanu i północno-środkowej Republiki Środkowoafrykańskiej.
  • G. cristata isabellina Bonaparte, 1850 – środkowy Sudan.
  • G. cristata cinnamomina E. J. O. Hartert, 1904 – zachodni Liban i północno-zachodni Izrael.
  • G. cristata zion R. Meinertzhagen, 1920 – południowa Turcja do północno-wschodniego Izraela.
  • G. cristata subtaurica (Kollibay, 1912) – środkowa Turcja do południowo-zachodniego Turkmenistanu i północnego Iranu.
  • G. cristata magna A. O. Hume, 1871 – Kazachstan do południowej Mongolii i północno-zachodnich Chin.
  • G. cristata leautungensis (Swinhoe, 1861) – północno-wschodnie i wschodnie Chiny.
  • G. cristata coreensis Taczanowski, 1888 – Korea.
  • G. cristata iwanowi Loudon & Zarudny, 1903 – środkowy Iran i środkowy Turkmenistan do północno-zachodniego Pakistanu (IOC obecnie wlicza tę populację do G. c. magna).
  • G. cristata lynesi Whistler, 1928 – północny Pakistan.
  • G. cristata chendoola (Franklin, 1831) – środkowy i wschodni Pakistan przez zachodnie i północne Indie do południowego Nepalu.
  • G. cristata randonii Loche, 1860 – wschodnie Maroko i północno-zachodnia Algieria.
  • dzierlatka długodzioba (G. cristata macrorhyncha) Tristram, 1859 – południowe Maroko i północno-zachodnia Algieria na południe od Atlasu Saharyjskiego i dalej na południe po zachodnio-środkową Mauretanię.
  • IOC wydziela podgatunki randonii i macrorhyncha do osobnego gatunku Galerida macrorhyncha.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

    Występowanie[ | edytuj kod]

    Zamieszkuje Eurazję w pasie klimatów umiarkowanych, od Portugalii po północno-wschodnie Chiny, Koreę i wschodnie Indie, oraz północną Afrykę i Sahel. W Europie północna granica areału przechodzi przez południową Skandynawię i Bałtyk, a szczególnie pospolita jest w południowej części tego kontynentu. Jej liczebność od paru dekad zmniejsza się. Uważa się, że pierwotnymi siedliskami dzierlatki były azjatyckie stepy, skąd rozprzestrzeniła się na kontynent europejski w trakcie rozwoju rolnictwa. W Europie Zachodniej i Środkowej zaczęto ją widywać już w XIV wieku. Gatunek osiadły.

    Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.

    W Polsce nieliczny, nierównomiernie rozmieszczony ptak lęgowy i zimujący. Spotkać go można w całym kraju (dolatuje do 600 m n.p.m., więc w górach prawie go nie ma), ale lokalne populacje znacznie różnią się liczebnością. Większe liczby osobników notuje się w zachodniej i środkowej Polsce, a największe populacje znajdują się w ramach administracyjnych granic większych miast: Poznania i Warszawy, a w mniejszym stopniu Szczecina, Leszna, Wrocławia i Ostrowa Wielkopolskiego. Siedliska związane z człowiekiem są bowiem preferowane przez te ptaki. Obecnie w wielu regionach staje się ptakiem rzadkim lub znika z krajobrazu, choć do niedawna, zwłaszcza w miastach, była pospolita. Populację dzierlatki w Polsce w latach 2008–2012 szacowano na 2500–3500 par lęgowych.

    Atlas Saharyjski to południowo-wschodni łańcuch gór Atlas. Łańcuch ten oddziela Wyżynę Szottów od Wielkiego Ergu Zachodniego oraz Kotliny Północnosaharyjskiej. Na wschodzie rozciąga się aż do granic Tunezji, gdzie łączy się z Górami Tunezyjskimi w Atlasie Tellskim.Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Gatunek najmniejszej troski (niższego ryzyka) – w znaczeniu ogólnym to gatunek, którego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i Jej Zasobów nie uznaje za w większym lub mniejszym stopniu zagrożony wyginięciem (ang. least concern) lub nawet bliski zagrożenia (ang. near threatened). Do tej kategorii nie zalicza się też gatunków, które według kategorii stosowanych w latach 1994-2001 klasyfikowane były jako uzależnione od zabiegów ochronnych (ang. conservation dependent).
    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.
    Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią. Stolicą Kenii jest Nairobi.
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.
    Pająki (Araneae) – najliczniejszy rząd pajęczaków, należy do niego ponad 40 tys. opisanych gatunków. Są to zwierzęta typowo lądowe, o wielkości od 0,5 mm do 12 cm ciała i do ok. 32 cm rozstawu odnóży.
    Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas]), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj położony w południowo-wschodniej części Europy, na południowym krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną i Bułgarią od północy oraz Turcją od wschodu. Ma dostęp do czterech mórz: Egejskiego i Kreteńskiego od wschodu, Jońskiego od zachodu oraz Śródziemnego od południa. Grecja ma dziesiątą pod względem długości linię brzegową na świecie, o długości 14880 km. Poza częścią kontynentalną, w skład Grecji wchodzi około 2500 wysp, w tym 165 zamieszkałych. Najważniejsze to Kreta, Dodekanez, Cyklady i Wyspy Jońskie. Najwyższym szczytem jest wysoki na 2918 m n.p.m. Mitikas w masywie Olimpu.
    Skowronki (Alaudidae) – rodzina małych ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ok. 100 gatunków zamieszkujących prawie cały świat (z wyjątkiem Grenlandii i Ameryki Południowej, nie licząc izolowanych osiadłych populacji górniczka w Andach). Występują przede wszystkim na suchych, skąpo zarośniętych terenach stepowych lub na terenach rolniczych.

    Reklama