Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej – monografia Romana Aftanazego, obejmująca w 11 tomach historię około 1500 polskich pałaców i dworów oraz ich właścicieli na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1772. Pierwsze wydanie pod tytułem Materiały do dziejów rezydencji ukazało się w latach 1986–1993 nakładem Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Drugie wydanie, rozszerzone i pod zmienionym tytułem Dzieje rezydencji na dawnych Kresach Rzeczypospolitej, opublikowane zostało w latach 1991–1997 przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Biżerewicze (błr. Біжаравічы; ros. Бижеревичи) – wieś na Białorusi, w rejonie pińskim obwodu brzeskiego, około 25 km na wschód od Pińska.Landskorona (dawniej też Lancokorona) – wieś na Łotwie w gminie Dagda, w pohoście Šķaune, 29 km na wschód od Dagdy.

Spis treści

  • 1 Przygotowania przed 1939 rokiem
  • 2 Prace badawcze po wojnie
  • 3 Wydanie dzieła
  • 3.1 Tom I
  • 3.1.1 Województwo mińskie
  • 3.1.2 Województwo mścisławskie
  • 3.1.3 Województwo połockie
  • 3.1.4 Województwo witebskie
  • 3.2 Tom II
  • 3.2.1 Województwo brzeskolitewskie
  • 3.2.2 Województwo nowogródzkie
  • 3.3 Tom III
  • 3.3.1 Województwo trockie
  • 3.3.2 Księstwo Żmudzkie
  • 3.3.3 Inflanty Polskie
  • 3.3.4 Księstwo Kurlandzkie
  • 3.4 Tom IV
  • 3.4.1 Województwo wileńskie
  • 3.4.2 uzupełnienia tomów I–IV
  • 3.5 Tom V – Województwo wołyńskie
  • 3.6 Tom VI
  • 3.6.1 Województwo bełskie
  • 3.6.2 Ziemia chełmska województwa ruskiego
  • 3.7 Tom VII
  • 3.7.1 Ziemia halicka województwa ruskiego
  • 3.7.2 Ziemia lwowska województwa ruskiego
  • 3.8 Tom VIII
  • 3.8.1 Ziemia przemyska województwa ruskiego
  • 3.8.2 Ziemia sanocka województwa ruskiego
  • 3.9 Tom IX
  • 3.9.1 Województwo podolskie
  • 3.10 Tom X
  • 3.10.1 Województwo bracławskie
  • 3.11 Tom XI
  • 3.11.1 Województwo kijowskie
  • 3.11.2 uzupełnienia do tomów I–X
  • 4 Nagrody
  • 5 Zobacz też
  • 6 Przypisy
  • 7 Bibliografia
  • 8 Linki zewnętrzne
  • Przygotowania przed 1939 rokiem[ | edytuj kod]

    Na początku lat 30. XX wieku kilkunastoletni Roman Aftanazy został zaproszony na wakacje do majątku Nowoszczyce na Polesiu, należącego do Marii ze Smolków Ordziny (z tej rodziny pochodził Napoleon Orda), wnuczki znanego działacza galicyjskiego Franciszka i córki historyka, prof. Stanisława Smolki. Trafił tam dzięki zaproszeniu ze strony Jadwigi Smolkówny, siostry Marii Ordziny, która będąc w sanatorium w Morszynie-Zdroju, poznała matkę Romana Aftanazego i zapytała ją, czy jej syn chciałby zobaczyć prawdziwy dwór polski, opisywany m.in. w książkach Marii Rodziewiczówny i Józefa Weyssenhoffa. Tradycyjny dwór w Nowoszycach zafascynował Aftanazego i jeszcze jako uczeń gimnazjum zaczął się interesować również sąsiednimi dworami, ich architekturą i zbiorami. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej opublikował kilkanaście artykułów o polskich dworach na Kresach w popularnych pismach takich jak: „Ilustrowany Kurier Codzienny”, „Światowid”, „As”. W sumie zebrał materiały ikonograficzne kilkudziesięciu polskich pałaców i dworów. Wybuch wojny przerwał jednak dalsze badania.

    Wołczyn (białor. Воўчын) – wieś w obwodzie brzeskim, w rejonie kamienieckim Białorusi; do 1945 w Polsce, w województwie poleskim, w powiecie brzeskim, siedziba gminy Wołczyn.Połoneczka (biał. Паланечка) – wieś na Białorusi, w obwodzie brzeskim, w rejonie baranowickim. Znajdował się tu jeden z majątków rodziny Radziwiłłów.

    Prace badawcze po wojnie[ | edytuj kod]

    Natychmiast po zakończeniu II wojny światowej Roman Aftanazy, od 1946 roku mieszkający we Wrocławiu i pracujący w Ossolineum, zdecydował się kontynuować zbieranie informacji i materiałów ikonograficznych do historii polskich siedzib ziemiańskich. Obszar swoich badań poszerzył na całe Kresy Wschodnie w granicach sprzed I rozbioru Polski. Postawił sobie za cel udokumentowanie nieistniejącego już świata kresowej kultury ziemiańskiej. W związku z niemożnością dotarcia do miejscowości, które znalazły się w ZSRR, źródłem informacji stały się archiwa, biblioteki, muzea i – przede wszystkim – relacje ostatnich właścicieli pałaców i dworów. Roman Aftanazy opracował szczegółowy kwestionariusz, w którym znajdowały się pytania o dzieje danej miejscowości i jej właścicieli, historię budowli pałacowych lub dworskich, architekturę z zewnątrz i wewnątrz, dekoracje, wyposażenia i zbiory sztuki oraz opisy parków i ogrodów. Codziennie przez ponad czterdzieści lat wysyłał kilka listów do dawnych właścicieli siedzib ziemiańskich lub ich potomków. Przy tym szukał ich po całym świecie. W sumie wysłał kilkadziesiąt tysięcy listów. Często zdarzało się, że do tej samej osoby pisał kilkukrotnie, aby uzyskać kompletne informacje o opisywanym obiekcie i archiwalne zdjęcia, które kopiował. Zebrał około 7000 rycin i fotografii. Opisał nie tylko słynne siedziby ziemiańskie, ale, co szczególnie istotne, pałace i dwory mniej znane lub zapomniane. Materiały zebrane i opracowane przez Aftanazego często pozostają głównym lub wręcz jedynym źródłem do ich historii

    Czornywody (ukr. Чорниводи; pol. hist. Czarnowody) – wieś na Ukrainie w rejonie gródeckim obwodu chmielnickiego. Lubień Wielki (ukr. Великий Любінь) – osiedle typu miejskiego w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego, na Płaskowyżu Tarnogrodzkim. Osiedle liczy 4516 mieszkańców (2006 r.).

    Roman Aftanazy prowadził prace badawcze wyłącznie z własnej inicjatywy, za własne środki i po godzinach pracy. W PRL podobnych badań nie mogła podjąć żadna instytucja naukowa w Polsce. Po latach stwierdził, że Samotność pomogła mi w tej pracy. Nie założył również rodziny.

    Hruszowa (błr. Грушава, Hruszawa; ros. Грушево, Gruszewo; hist. Hruszowo, Gruszewo, Hruszewo) – wieś na Białorusi, w rejonie kobryńskim obwodu brzeskiego, około 25 km na wschód od Kobrynia.Eliaszówka (ukr. Ілляшівка) – wieś na Ukrainie w rejonie starokonstantynowskim należącym do obwodu chmielnickiego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Łohoza (błr. Лагаза, ros. Логоза) – wieś na Białorusi, w rejonie łohojskim obwodu mińskiego, około 7 km na północny zachód od Łohojska, siedziba sielsowietu.
    Mychajliwka (ukr. Михайлівка, Michałówka) – wieś na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie dunajowieckim.
    Bujwoliwci (ukr. Буйволівці, pol. Bujwołowce) – wieś na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie jarmolińskim.
    Pieniaki (ukr. Пеняки) – wieś nad Seretem, w obwodzie lwowskim, w rejonie brodzkim Ukrainy, 22 km na południe od Brodów; do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie brodzkim, siedziba gminy Pieniaki; ruiny pałacu Miączyńskich (m. in. Ignacego) i Cieńskich (1776).
    Hołoby (ukr. Голоби) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie kowelskim obwodu wołyńskiego. Osiedle liczy 4,2 tys. mieszkańców (2001).
    Dymanowa (błr. Дыманова; ros. Дыманово; hist Dymanów) – wieś na Białorusi, w rejonie witebskim obwodu witebskiego, około 13 km na południowy wschód od centrum Witebska, parę kilometrów na południe od obwodnicy tego miasta.
    Terebieżów Dolny (błr. Ніжні Церабяжоў; ros. Нижний Теребежов, hist. również Terebezów) – wieś na Białorusi, w rejonie stolińskim obwodu brzeskiego, około 11 km na południowy zachód od Stolina, nad meandrami starorzecza Horynia.

    Reklama