Dyzunici

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dyzunici – określenie wiernych i duchownych prawosławnych w Rzeczypospolitej, którzy po zawarciu unii brzeskiej (1596), nie podporządkowali się jej postanowieniom. W 1632 została odtworzona w granicach Rzeczypospolitej prawosławna metropolia kijowska, podporządkowana kanonicznie Patriarchatowi Konstantynopola. Po traktacie Grzymułtowskiego w 1686 prawosławna metropolia kijowska została podporządkowana Patriarchatowi Moskiewskiemu, zaś Carstwo Rosyjskie uzyskało prawo opieki nad prawosławnymi w Rzeczypospolitej. W drugiej połowie XVIII wieku carat wykorzystał kwestię dyzunitów jako narzędzie ingerencji w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej (por. Konfederacja słucka 1767). W 1768 nazywanie niekatolików dyzunitami, odszczepieńcami, heretykami i schizmatykami zostało zabronione.

Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Natalia Jakowenko ukr. Наталя Миколаївна Яковенко (ur. 16 października 1942 w Apreliwce (Rejon bobryniecki Ukrainy) – ukraińska historyczka.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Kościół unicki
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Richard Butterwick: Polska rewolucja a kościół katolicki 1788—1792. Wydawnictwo Arcana 2019, s.76.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Natalia Jakowenko, Historia Ukrainy od czasów najdawniejszych do końca XVIII wieku Lublin 2000 Wyd. Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, ​ISBN 83-85854-54-1​, Wyd. II rozszerzone: Historia Ukrainy do 1795 roku, Warszawa 2011, Wydawnictwo Naukowe PWN, ​ISBN 978-83-01-16763-9
  • Władysław Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, wyd. I Warszawa 1936
  • Władysław Serczyk, Na dalekiej Ukrainie: Dzieje Kozaczyzny do 1648 roku, Kraków 1984, Wydawnictwo Literackie, ​ISBN 83-08-01214-0
  • Pokój Grzymułtowskiego (Traktat Grzymułtowskiego, Pokój wieczysty ros. Вечный мир) – traktat zawarty 6 maja 1686 w Moskwie między Rzecząpospolitą a Carstwem Rosyjskim. Tzw. wieczysty mir, utrwalał warunki rozejmu andruszowskiego z 1667.Carstwo Rosyjskie (ros. Русское царство, "Carstwo Ruskie") – oficjalna nazwa Rosji w latach 1547–1721. Carstwo Rosyjskie obejmowało tereny od wschodniej Europy poprzez północną część Azji po Ocean Spokojny. Carstwo było kontynuacją Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, istniejącego w latach 1328–1547. W 1547 roku odbyła się koronacja wielkiego księcia moskiewskiego Iwana IV Groźnego na „cara Wszechrusi”, co dało początek Carstwu Rosyjskiemu. W 1721 Piotr I przyjął tytuł cesarza-imperatora, dając tym samym początek Imperium Rosyjskiemu. Carowie rosyjscy nadal jednak używali (do 1917 roku) tytułów m.in. wielkich książąt włodzimierskich, twerskich i moskiewskich.




    Warto wiedzieć że... beta

    Prawosławna metropolia kijowska - prowincja administracyjna Kościoła prawosławnego z siedzibą w Kijowie. Metropolia została założona między 976 a 998 rokiem. Jej metropolici uznawali zwierzchność patriarchy konstantynopolitańskiego. Organizacja wewnętrzna była wzorowana na kościele w Cesarstwie Bizantyjskim.
    Unia brzeska – połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokonane w Brześciu Litewskim w 1596 roku. Część duchownych prawosławnych i wyznawców prawosławia uznała papieża za głowę Kościoła i przyjęła dogmaty katolickie, zachowując bizantyjski ryt liturgiczny. Następstwem unii brzeskiej był podział społeczności prawosławnej na zwolenników unii – unitów i przeciwników – dyzunitów.
    Herezja (gr. αἵρεσις hairesis, łac. haeresis) – pierwotne znaczenie: wybór, podział – błędna interpretacja twierdzeń wiary chrześcijańskiej, polegająca na wyodrębnieniu jakiegoś zagadnienia i przedstawieniu go w sposób, który przeciwstawia się całości nauczania wiary. Nieprzyjmowanie jednego lub więcej twierdzeń, uznanych w Kościele za dogmat. Również: twierdzenie sprzeczne z obowiązującą w danym Kościele doktryną.
    Samodzierżawie (ros. самодержавие, samodierżawije; tł. bezpośrednie: samowładztwo) lub absolutyzm carski – jedna z form monarchii absolutnej. Termin, ukształtowany na przełomie XVIII i XIX w, stosowany jest przede wszystkim do określenia systemu rządów w Imperium Rosyjskim ok. XVII-XIX w. Wywodzi się z doktryny religijno-politycznej i prawnej w Rosji, wyrósł na gruncie bizantyjskich prawosławnych nauk o charakterze władzy ziemskiej i cesarzu jako pośredniku między Bogiem i chrześcijańską społecznością. Po upadku Bizancjum w 1453 i przyjęciu przez wielkiego księcia moskiewskiego 1547 Iwana Groźnego tytułu cara całej Rusi (царь всея Руси) teoria samodzierżawia została zastosowana do jego monarszych prerogatyw.
    Wydawnictwo Literackie (WL) - wydawnictwo z siedzibą w Krakowie, powstałe w 1953 roku (do 14 lutego 2003 roku przedsiębiorstwo państwowe).
    Władysław Andrzej Serczyk (ur. 23 lipca 1935 w Krakowie) – polski historyk, zajmujący się historią Ukrainy, Rosji i historią stosunków polsko-kozackich i polsko-ukraińskich. Członek Prezydium Komitetu Nauk Historycznych PAN w latach 1981-1985, członek PZPR w latach 1956-1981.
    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

    Reklama